Kinh Bồ Tát Địa Trì (bộ kinh nói về các bậc tu và hạnh nguyện của Bồ Tát; Bồ Tát là người phát tâm cầu thành Phật, vừa tu cho mình vừa cứu giúp mọi người), phần Phương tiện xứ (phần nói về các cách thực hành), phẩm thứ mười bảy: Bồ-đề (giác ngộ).
Thế nào là tàm quý của Bồ Tát? (tàm: tự hổ thẹn với chính mình khi làm điều sai; quý: hổ thẹn với người khác). Nói gọn có hai loại: một là tự tính (bản chất), hai là y xứ (các trường hợp làm chỗ dựa). Bồ Tát thực hành hạnh không tội lỗi, tự biết điều gì trái với pháp thì trong lòng tự xấu hổ, đó gọi là tàm. Vì điều trái pháp ấy mà đối với người khác sinh lòng sợ, cung kính và xấu hổ, đó gọi là quý. Lại nữa, Bồ Tát có tính hổ thẹn, bản tính tự chuyên tâm, huống chi lại tu tập; đó gọi là tàm quý tự tính của Bồ Tát.
Y xứ, nói gọn có bốn loại. Việc nên làm mà không làm thì sinh xấu hổ, đó là y xứ thứ nhất. Việc không nên làm mà lại làm theo thì sinh xấu hổ, đó là y xứ thứ hai. Che giấu điều ác thì sinh xấu hổ, đó là y xứ thứ ba. Tự mình nghi ngờ, hối hận mà tự trừ bỏ được, rồi tiếp tục khởi lòng xấu hổ, đó là y xứ thứ tư. Đó gọi là y xứ.
Thế nào là bất động lực (sức kiên định không lay chuyển) của Bồ Tát? Nói gọn có hai loại: một là tự tính, hai là y xứ. Có thể dứt tâm nhiễm ô, không để mọi phiền não lấn át; chịu đựng được các khổ, trước các thứ lợi lộc và các nỗi sợ hãi vẫn tu phương tiện đúng đắn mà không lung lay; bản tính rộng lượng nhẫn nại, bản tính biết suy xét; vì thế mà không dao động. Đó gọi là tự tính bất động lực.
Lại nữa, bất động lực của Bồ Tát, nói gọn có năm chỗ không dao động. Một là có thể nhanh chóng diệt trừ các khổ xoay vần trong sinh tử. Hai là đối với các chúng sinh mình giáo hóa đã tạo nhiều việc ác, vì họ mà chịu khổ suốt đêm dài (vẫn không dao động). Ba là hàng phục các luận thuyết khác. Bốn là thuyết pháp tùy thuận cho đại chúng. Năm là diễn nói pháp thù thắng, mầu nhiệm, sâu xa, có thể khiến Bồ Tát thọ trì đầy đủ tất cả giới cấm.
Thế nào là tâm không mỏi mệt chán nản của Bồ Tát? Có năm nhân duyên khiến tu phương tiện đúng đắn mà không mỏi mệt. Một là Bồ Tát tự có sức mạnh nơi bản tính nên không mỏi mệt. Hai là đối với sự không mỏi mệt mà tu tập nhiều lần nên không mỏi mệt. Ba là được phương tiện thu giữ, tinh tấn dũng mãnh, tự xét trước sau thấy điều mình tu ngày càng tiến hơn nên không mỏi mệt. Bốn là có trí tuệ sâu sắc, sắc bén, suy xét thành tựu nên không mỏi mệt. Năm là đối với các chúng sinh khởi lòng bi sâu xa, luôn thương xót bình đẳng nên không mỏi mệt.
Thế nào là Bồ Tát khéo biết các luận? Bồ Tát ấy đối với ngũ minh xứ (năm ngành học lớn: nội minh – học về Phật pháp; nhân minh – luận lý; thanh minh – ngôn ngữ, văn tự; y phương minh – y học; công xảo minh – kỹ thuật, nghề nghiệp), các danh thân (tập hợp tên gọi), cú thân (tập hợp câu), vị thân (tập hợp chữ, âm vần), nghe từ người khác mà thu nhận đầy đủ, đọc tụng học tập thông thạo; nghe nghĩa lý từ người khác, khéo suy xét cân nhắc. Như vậy Bồ Tát biết pháp (lời văn) và biết nghĩa; đối với pháp và nghĩa đã thu nhận thì không quên; điều chưa tu tập thì dần dần tiến thêm, nghe và suy nghĩ đến tột cùng, theo thứ lớp chín muồi, được tâm vui mừng trong sạch. Bồ Tát thực hành như vậy thì vô lượng điều được đầy đủ, khéo biết các luận mà không điên đảo.
Thế nào là Bồ Tát khéo biết thế gian? Bồ Tát ấy đối với thế gian chúng sinh biết rõ đúng như thật, tức là sinh, già, chết, chết ở chỗ này sinh ở chỗ kia; chúng sinh này ra khỏi sinh tử thế nào, đều biết rõ đúng như thật. Lại nữa, đối với thế gian chúng sinh, lúc đời ác vẩn đục tăng lên thì biết đúng như thật; lúc lìa đời ác vẩn đục tăng lên cũng biết đúng như thật. Đó là ngũ trược (năm thứ vẩn đục của thời kỳ suy đồi): một là mệnh trược (thọ mạng vẩn đục), hai là chúng sinh trược, ba là phiền não trược, bốn là kiến trược (kiến giải vẩn đục), năm là kiếp trược (thời đại vẩn đục).
Như đời nay người thọ ngắn, sống lâu nhất là trăm tuổi, đó gọi là mệnh trược. Nếu các chúng sinh không biết cha mẹ, không biết sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giới tu sĩ đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ) và các bậc tôn trưởng trong dòng họ; không tu theo nghĩa lý, không làm việc nên làm, không sợ quả báo nghiệp ác đời này và đời sau, không tu trí tuệ và bố thí, không làm công đức, không giữ trai pháp (giữ giới ăn chay theo ngày), không giữ giới cấm, đó gọi là chúng sinh trược. Nếu chúng sinh này tăng lòng tham trái pháp, đem dao kiếm và khí giới ra cho (?), tranh cãi kiện tụng, đánh nhau loạn lạc, xu nịnh lừa dối, nói dối, thu nhận tà pháp, và các pháp xấu ác, bất thiện khác sinh ra, đó gọi là phiền não trược. Nếu ở đời nay chánh pháp hư hoại, chánh pháp mất đi, tượng pháp (giai đoạn giáo pháp chỉ còn hình thức bên ngoài) dần nổi lên, tà pháp lần lượt sinh ra, đó gọi là kiến trược. Nếu kiếp (thời kỳ) đói kém nổi lên, kiếp bệnh dịch nổi lên, kiếp chiến tranh nổi lên, đó gọi là kiếp trược. Đó gọi là Bồ Tát biết thế gian chúng sinh.
Lại nữa, Bồ Tát đối với khí thế gian (thế giới vật chất như núi sông, đất đai, chỗ chứa đựng chúng sinh), lúc thành lúc hoại đều biết rõ đúng như thật. Lại nữa, Bồ Tát đối với thế gian, sự tập khởi của thế gian (nguyên nhân sinh ra thế gian), sự diệt của thế gian, con đường đưa đến sự diệt của thế gian, vị ngọt của thế gian, tai hại của thế gian, sự thoát ly thế gian, đều biết rõ đúng như thật.
Lại nữa, Bồ Tát biết rằng: mắt và hình sắc cùng tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió) cùng sinh ra thì gọi là "sĩ phu" (con người), thân ấy gọi là "người", ngoài ra không có cái thứ ba (?). Nói "ta", tưởng là "chúng sinh", ngoài ra không có ý tưởng thứ ba (?). Nói "mắt ta thấy hình sắc", cho đến "ý ta biết các pháp", tất cả đều là lời nói theo quy ước; như nói "đây là vị trưởng lão, sinh ra như thế, dòng họ như thế, ăn uống như thế, cảm thấy khổ, cảm thấy vui như thế, sống lâu như thế, ở đời lâu như thế" — những giới hạn của lời nói như vậy, Bồ Tát đều biết đúng như thật. Bồ Tát đối với thế gian chúng sinh và khí thế gian này, dùng tám cách quán sát nghĩa thế gian (sự thật theo quy ước thông thường) và nghĩa đệ nhất của thế gian (chân lý tối thượng), biết rõ đúng như thật. Đó gọi là biết thế gian.
Lại nữa, Bồ Tát nếu thấy bậc thượng tọa (người tu lâu năm, ở hàng trên) và người có công đức thù thắng thì tôn trọng ra đón, bày giường mời ngồi, chắp tay cung kính, lễ lạy thăm hỏi. Đối với người ngang tuổi tác, đức hạnh thì đối đáp ngay thẳng, nói lời dịu dàng an ủi, không khởi lòng kiêu mạn so bì hơn kém. Đối với người tuổi tác, đức hạnh thấp hơn thì tùy sức khuyên bảo, khen ngợi đức thật của họ, che giấu lỗi thật của họ, không làm họ xấu hổ sợ hãi mà sinh lòng thối lui, không khinh miệt họ. Nếu thấy chúng sinh đến cầu pháp hay cầu của, thì không quay lưng, không nhăn mặt, vui vẻ tươi cười, không chê cười chỗ thiếu sót của họ; thấy họ sa sút thì không khởi lòng khinh rẻ.
Nếu gặp tất cả mọi người bậc trên, bậc giữa, bậc dưới, đều lên tiếng hỏi han trước, khen rằng "Lành thay", tùy chỗ thích hợp mà khéo cư xử, tùy sức mình mà dùng của cải và giáo pháp để thu phục họ; không xu nịnh, không tự cho mình quan trọng, không tự cao, không tự đại, không vì mình được thăng tiến mà tự cho là khác người. Đối với những người thân thiết thì cho họ tất cả, không bao giờ bỏ rơi họ, dù họ bệnh hay không bệnh, tùy thuận bằng việc làm, lời nói và ý nghĩ mà gần gũi với họ. Làm thiện tri thức (người bạn lành) cho họ, giúp họ lìa các kẻ thù oán; đối với người cô độc, nghèo khổ ăn xin không có chỗ nương tựa, tùy sức mình làm chỗ dựa cho họ. Không đem lo khổ gieo cho chúng sinh. Khi có nhân duyên cần đùa vui thì đùa vui đúng mực chứ không sai phép; không dùng lời đùa cợt để đặt tên chế giễu người khác, cho đến với người thân thiết cũng không nói. Đối với người khác không giận lâu; dù có giận họ cũng không bêu lỗi họ. Nếu bị người khác dùng thân hay lời nói hủy nhục, thì khéo suy xét, dùng pháp mà tự cởi gỡ, tự xét lỗi mình, tâm không nóng nảy xao động. Việc làm, lời nói và ý nghĩ đều suy nghĩ rồi mới làm.
Lìa mười bốn nghiệp nhơ, tức là che chở sáu phương (theo kinh, sáu phương chỉ sáu mối quan hệ: cha mẹ, thầy, vợ con, bạn bè, tôi tớ, người tu hành), lìa bốn loại bạn xấu, gần gũi bốn loại bạn tốt, như trong kinh (tu-đa-la, tức kinh điển) đã nói rộng. Về lợi ích an vui trong đời này: đầy đủ tiền của, đầy đủ sự siêng năng, đầy đủ sự giữ gìn. Dùng lòng chánh mạng (sống bằng nghề lương thiện) mà làm các nghề khéo léo của thế gian, không gian xảo, không lừa phỉnh, không dối trá. Luôn có tàm quý, làm hạnh không tội lỗi. Oai nghi đầy đủ, thận trọng giữ gìn oai nghi. Được người thân tín gửi của thì không xâm phạm. Nếu nợ người thì không bao giờ chối cãi. Chia của cải cha để lại thì công bằng, không thiên lệch. Nếu là của báu thật mà chủ lại tưởng là giả thì vẫn trả đúng theo giá thật. Phán quyết việc đời thì phân biện đúng đắn, nhanh nhạy. Ai đến nhờ việc gì thì đều cùng làm, không bao giờ bỏ dở. Có thể tùy câu hỏi mà đáp. Làm việc chính đáng, không làm việc không chính đáng. Nếu làm vua thì dùng pháp để trị đời, không làm điều trái pháp, không thích trừng phạt. Đối với những người giới hạnh xấu thì dùng giới để xây dựng họ. Thành tựu tám loại lời nói của bậc hiền thánh: thấy thì nói thấy; nghe, cảm nhận, biết thì nói là biết; không nghe, không thấy, không cảm nhận, không biết thì nói là không biết. Bồ Tát thành tựu các pháp như vậy, biết như thế gian biết, xử sự như thế gian xử sự, biết rõ đúng như thật. Đó gọi là biết thế gian.
Thế nào là Bồ Tát tu tập tứ y (bốn điều nương tựa đúng đắn trong việc học đạo)? Bồ Tát ấy vì nghĩa lý mà nghe pháp từ người khác, không vì lời văn. Vì nghĩa mà nghe pháp, không vì lời văn, nghĩa là dù nghe người thế gian nói không khéo, Bồ Tát nương theo nghĩa vẫn chuyên tâm lắng nghe. Lại nữa, Bồ Tát đối với lời nói ẩn ý và lời nói rõ ràng đều biết đúng như thật, biết điều đáng nương theo; không vì người ấy là thượng tọa, biết nhiều, hoặc là Phật hay Tăng mà nương theo những người thuyết pháp như vậy; nương theo như thế thì là không nương vào người. Đối với nghĩa chân thật, tâm không dao động, tự mình hiểu rõ chứ không do người khác.
Lại nữa, Bồ Tát đối với Như Lai (danh hiệu của Phật) có lòng tin sâu xa trong sạch, một lòng tin nhận lời Như Lai dạy, nương vào kinh liễu nghĩa (kinh nói rõ trọn vẹn nghĩa lý rốt ráo), không nương vào kinh bất liễu nghĩa (kinh nói theo cách phương tiện, nghĩa chưa trọn vẹn). Nương vào kinh liễu nghĩa thì đối với pháp và luật này không thể bị phá hoại. Kinh bất liễu nghĩa là kinh nói theo nhiều cách mà không dứt khoát, còn phải hỏi lại. Nếu Bồ Tát đối với kinh liễu nghĩa mà xem là không dứt khoát thì đối với pháp và luật này sẽ bị phá hoại.
Lại nữa, Bồ Tát có được trí tuệ do tu tập vững chắc, không dùng sự nghe và suy nghĩ để biết nghĩa các pháp, mà dùng trí tuệ do tu tập để biết. Vì không dùng sự nghe và suy nghĩ để biết, nên khi nghe nghĩa pháp sâu xa bậc nhất do Như Lai nói thì không khởi lòng phỉ báng. Đó gọi là Bồ Tát tu tập tứ y. Người thành tựu như vậy, nói gọn thì bốn điều này hiển bày nghĩa lý vô lượng một cách đầy đủ, là điều mà trí tuệ do tu tập của bậc Đại Sư (Phật) biết đến. Đối với tất cả bốn điều nương tựa, phương tiện bình đẳng, đối với con đường thoát ly, Bồ Tát đều hiểu thấu suốt mà không mê lầm.
Thế nào là bốn trí tuệ vô ngại (thông suốt không trở ngại) của Bồ Tát? Đối với mọi chương mọi câu của tất cả các pháp, biết đúng như thể thật của nó bằng trí tuệ do tu tập, không trở ngại, không sai lầm, đó gọi là pháp vô ngại. Đối với mọi tướng trạng của tất cả các pháp, biết đúng như thể thật bằng trí tuệ do tu tập, không trở ngại, không sai lầm, đó gọi là nghĩa vô ngại. Đối với mọi tên gọi của tất cả các pháp, biết đúng như thể thật bằng trí tuệ do tu tập, không trở ngại, không sai lầm, đó gọi là từ vô ngại (thông suốt về ngôn từ). Đối với mọi sự phân biệt các loại của tất cả các pháp, biết đúng như thể thật bằng trí tuệ do tu tập, không trở ngại, không sai lầm, đó gọi là nhạo thuyết vô ngại (thông suốt và ưa nói pháp không cùng tận).
Bồ Tát có bốn vô ngại như vậy thì được sự khéo léo vô lượng ở năm chỗ: khéo léo về ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành thân tâm), khéo léo về giới (mười tám yếu tố của nhận thức), khéo léo về nhập (mười hai chỗ tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng), khéo léo về duyên khởi (lý các sự vật nương nhau mà sinh), khéo léo về xứ phi xứ (biết điều gì có thể xảy ra và điều gì không thể xảy ra). Bồ Tát có bốn hạnh này thì đối với tất cả các pháp có thể tự mình giác ngộ và chỉ bày cho người khác; ngoài điều này ra không còn gì khác có thể tự mình giác ngộ, huống chi là chỉ bày cho người khác.
Thế nào là bồ-đề cụ (vốn liếng, hành trang để đạt giác ngộ) của Bồ Tát? Nên biết có hai loại: một là vốn liếng công đức, hai là vốn liếng trí tuệ. Hai loại vốn liếng này, nói rộng như trong phẩm Tự Tha Lợi. Lại nữa, vốn liếng công đức và trí tuệ của Bồ Tát, trong a-tăng-kỳ kiếp (khoảng thời gian dài vô số không đếm được) thứ nhất gọi là bậc dưới, thứ hai là bậc giữa, thứ ba là bậc trên.
Thế nào là Bồ Tát tu tập ba mươi bảy đạo phần (ba mươi bảy pháp hỗ trợ con đường giác ngộ, gồm bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo) theo Ma-ha-diễn (Đại thừa – con đường tu lớn, cứu độ cả mình và mọi người)? Bồ Tát ấy nương vào phương tiện của bốn trí tuệ vô ngại, đối với trí tuệ bao gồm ba mươi bảy đạo phần, biết đúng như thật mà không chứng lấy (không dừng lại chứng quả riêng). Đối với phương tiện của các thừa (cỗ xe, tức con đường tu), Bồ Tát cũng biết đúng như thật, tức là phương tiện của Thanh văn thừa (con đường của người nghe lời Phật dạy để tự giải thoát) và phương tiện của Đại thừa. Biết đúng như thật phương tiện của Thanh văn thừa thì như phần Thanh văn địa đã nói.
Thế nào là Bồ Tát biết đúng như thật ba mươi bảy phẩm theo phương tiện Đại thừa? Bồ Tát ấy an trú trong phép quán thân nơi thân, nhưng đối với thân không khởi vọng tưởng, cũng không cho là hoàn toàn không có; đối với thân ấy, biết đúng như thật tự tính lìa ngôn từ của nó. Đó gọi là niệm xứ (chỗ an trú của chánh niệm) quán thân nơi thân theo đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng). Nếu Bồ Tát quán theo thế đế (chân lý theo quy ước thế gian) thì tùy theo phương tiện ở vô lượng chỗ mà biết niệm xứ quán thân nơi thân. Niệm xứ quán thân nơi thân thế nào thì các niệm xứ khác và các đạo phẩm khác cũng như thế. Không đối với các pháp như thân… mà quán khổ theo vọng tưởng, quán tập (nguyên nhân của khổ) theo vọng tưởng; cũng không đối với sự đoạn trừ mà khởi vọng tưởng về diệt (sự dứt khổ); cũng không đối với nhân để chứng đắc mà khởi vọng tưởng về đạo (con đường dứt khổ); mà đối với pháp khổ, pháp tập, pháp diệt, pháp đạo đều biết đúng như thật tự tính lìa ngôn từ. Nương vào đệ nhất nghĩa này mà tu các đạo phần, gọi là tu đế (?). Nếu Bồ Tát tùy theo phương tiện ở vô lượng chỗ của thế đế, gọi là tu theo duyên đế (?).
Nếu Bồ Tát ấy đối với các pháp này không khởi vọng tưởng như vậy, đó gọi là chỉ (dừng tâm, giữ tâm lắng yên). Còn việc biết đúng như thật đệ nhất nghĩa và biết các pháp theo phương tiện ở vô lượng chỗ, đó gọi là quán (quán sát để sinh trí tuệ). Nói gọn, chỉ của Bồ Tát có bốn hạnh. Một là đệ nhất nghĩa. Hai là trí theo quy ước thế gian đi trước. Ba là mọi vọng tưởng hư dối đều không khởi. Bốn là đối với pháp không lời nói, không hình tướng này không khởi vọng tưởng, tâm vắng lặng, tất cả các pháp đều cùng một vị. Bốn hạnh như vậy, chỉ của Bồ Tát khởi lên cho đến rốt ráo là sự biết thấy của Như Lai. Nói gọn, quán của Bồ Tát có bốn hạnh, tức là trí tuệ khởi lên từ bốn hạnh này gọi là quán: trí tuệ lìa có và không đối với mọi pháp, và quán tùy theo chỗ phân biệt vô lượng pháp. Đối với bốn hạnh này, quán của Bồ Tát khởi lên cho đến rốt ráo là sự biết thấy của Như Lai. Đó gọi là nói gọn về chỉ quán của Bồ Tát.
Thế nào là xảo phương tiện (phương cách khéo léo) của Bồ Tát? Nói gọn có mười hai loại: để phát khởi Phật pháp bên trong (nơi chính mình) có sáu loại, để làm chín muồi chúng sinh bên ngoài có sáu loại. Thế nào là sáu loại xảo phương tiện để phát khởi Phật pháp bên trong? Một là Bồ Tát có lòng bi, đoái nghĩ đến tất cả chúng sinh. Hai là đối với tất cả các hành (sự vật do tạo tác mà có) đều biết đúng như thật. Ba là cầu trí tuệ vô thượng bồ-đề (giác ngộ cao nhất). Bốn là vì đoái nghĩ chúng sinh mà không xả bỏ sinh tử. Năm là vì biết đúng như thật các hành mà xoay vần trong sinh tử với tâm không nhiễm ô. Sáu là vì cầu trí tuệ của Phật mà tinh tấn hừng hực. Đó gọi là sáu loại xảo phương tiện để phát khởi Phật pháp bên trong.
Thế nào là sáu loại xảo phương tiện để làm chín muồi chúng sinh bên ngoài? Một là Bồ Tát dùng xảo phương tiện, lấy chút thiện căn (gốc lành) mà làm nảy sinh quả báo vô lượng. Hai là dùng chút phương tiện mà làm nảy sinh vô lượng thiện căn. Ba là đối với chúng sinh hủy hoại Phật pháp thì trừ bỏ sự hung bạo tàn hại của họ. Bốn là đối với chúng sinh ở khoảng giữa (chưa theo cũng chưa chống) thì khiến họ vào Phật pháp. Năm là đối với chúng sinh đã vào thì khiến họ chín muồi. Sáu là đối với người đã chín muồi thì khiến họ được giải thoát.
Thế nào là Bồ Tát có thể dùng chút thiện căn mà được quả báo vô lượng? Bồ Tát ấy dạy chúng sinh kém cỏi đem chút ít của cải bố thí cho phước điền (đối tượng nhận bố thí, nơi gieo phúc) thấp kém, cho đến đem một nắm bột rang cho loài súc sinh; bố thí xong hồi hướng (chuyển công đức hướng về) vô thượng bồ-đề; nhờ sức hồi hướng mà được quả báo vô lượng.
Thế nào là Bồ Tát dùng chút phương tiện mà làm nảy sinh vô lượng thiện căn? Bồ Tát ấy thấy có chúng sinh tu theo phép trai giới tà vạy mà cầu giải thoát, liền vì họ nói về tám giới trai của bậc hiền thánh (bát quan trai: tám điều giới giữ trong một ngày một đêm), là phương tiện dứt khổ, và chỉ ra rằng phép kia không phải là pháp rốt ráo; truyền cho họ phép trai giới tuy ít công phu mà được quả lớn. Lại nữa, có chúng sinh tà kiến hành hạ thân mình để cầu được cứu độ, Bồ Tát vì họ nói con đường trung đạo, khiến họ lìa hai cực đoan (sa đắm hưởng thụ và hành xác khổ hạnh) mà được giải thoát rốt ráo. Lại nữa, có chúng sinh cầu sinh lên cõi trời, dùng phương tiện tà kiến như gieo mình xuống vực, lao vào lửa, nhịn ăn… chịu khổ, Bồ Tát liền vì họ diễn nói chánh pháp về thiền định, an trú trong niềm vui ngay đời này, đời sau sinh lên cõi trời hưởng vui đúng pháp. Lại nữa, có chúng sinh đọc tụng sách vở ngoại đạo để cầu thanh tịnh, Bồ Tát đem chánh pháp của Phật khiến họ đọc tụng, suy nghĩ nghĩa lý; lại nói các kinh điển sâu xa của Như Lai, hiển bày đầy đủ các pháp tương ứng với tính Không (lý rằng mọi sự vật không có tự tính cố định); họ nghe pháp rồi sinh lòng nhàm chán xa lìa, chuyên tâm tin tưởng trong sạch, chỉ trong khoảnh khắc một niệm đã thu được vô lượng thiện căn rộng lớn, huống chi là niệm nối niệm theo thứ lớp không bỏ.
Lại nữa, Bồ Tát dùng tâm hiểu biết suy nghĩ, khởi ý tưởng trong sạch mầu nhiệm, liền dùng hương hoa và vật quý của thế gian (trong tâm tưởng) để cúng dường Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng), cũng dạy người khác dùng tâm tưởng để cúng dường. Lại nữa, dùng tâm trong sạch như vậy trải khắp tất cả thế giới mười phương, cúng dường Tam bảo và sinh lòng tùy hỷ (vui theo việc lành), cũng dạy người khác tùy hỷ. Lại nữa, thường tu niệm Phật, cho đến niệm Thiên, cũng dạy người khác tu sáu niệm (niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên – nhớ nghĩ đến công đức của các cõi trời).
Lại nữa, với chánh niệm chắp tay cung kính, tùy lúc cúng dường tất cả Tam bảo, cũng dạy người khác tu sự cúng dường này. Lại nữa, đối với mọi công đức của tất cả chúng sinh đều tùy hỷ, cũng dạy người khác khởi tâm tùy hỷ. Lại nữa, đối với tất cả chúng sinh đi vào lòng đại bi rộng lớn, đều muốn chịu thay mọi khổ đau, cũng dạy người khác dấy lòng đại bi này. Lại nữa, đối với mọi tội đã phạm trong quá khứ và hiện tại, với tâm chân thật tùy thuận cầu giới thanh tịnh, hướng về chư Phật mười phương mà thành tâm sám hối (ăn năn và xin sửa lỗi), cũng dạy người khác sám hối như vậy. Người ấy thường sám hối các tội đã phạm như thế, chỉ với chút phương tiện mà được giải thoát khỏi mọi nghiệp chướng (những trở ngại do nghiệp xấu gây ra). Lại nữa, tạo ra rất nhiều loại biến hóa vô lượng ở khắp mọi nơi có Phật, Pháp, Tăng và chúng sinh trong mười phương, với vô lượng thần thông (năng lực siêu phàm) và sự tự tại biết tâm người khác, Bồ Tát thu lấy công đức. Lại nữa, Bồ Tát tu từ, bi, hỷ, xả, cũng dạy người khác tu. Đó gọi là Bồ Tát dùng chút phương tiện mà làm nảy sinh quả báo thiện căn rộng lớn vô lượng.
Kinh Bồ Tát Địa Trì, quyển thứ bảy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video