Phẩm thứ mười: Phật Hương Tích
Lúc ấy Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật Thích-ca, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nghĩ thầm: "Sắp đến giờ ăn rồi, các vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) này sẽ ăn gì đây?" Khi ấy Duy-ma-cật (một cư sĩ ở thành Tỳ-da-ly, tuy sống tại gia nhưng đã đạt trí tuệ và thần thông sâu xa) biết ý ông, liền nói: "Phật dạy về tám giải thoát (tám phép thiền quán giúp lần lượt thoát khỏi sự trói buộc của thân xác và tâm tưởng), ngài đã nhận lấy mà thực hành, lẽ nào lại vừa mang lòng muốn ăn vừa nghe pháp hay sao? Nếu muốn ăn thì xin đợi một lát, tôi sẽ cho ngài được thứ thức ăn chưa từng có."
Rồi Duy-ma-cật nhập tam-muội (trạng thái thiền định, tâm tập trung hoàn toàn vào một chỗ), dùng sức thần thông chỉ cho đại chúng thấy: về phương trên, vượt qua số cõi Phật nhiều bằng bốn mươi hai lần số cát sông Hằng (sông Ganges ở Ấn Độ; "cát sông Hằng" dùng để chỉ số lượng nhiều không đếm xuể), có một nước tên là Chúng Hương (nghĩa là "Các Mùi Thơm"), Phật ở đó hiệu là Hương Tích (nghĩa là "Hương Thơm Chồng Chất"), hiện nay vẫn đang ở đời. Hương thơm của nước ấy, so với hương của người và trời ở các thế giới của chư Phật khắp mười phương, là bậc nhất. Cõi ấy không có cả tên gọi Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà chỉ lo giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (người tự tu, tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên mà không cần thầy dạy, cũng chỉ lo giải thoát riêng mình), chỉ toàn là chúng đại Bồ-tát trong sạch, được Phật thuyết pháp cho nghe. Ở cõi ấy mọi thứ đều lấy hương làm lầu gác; đất để đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại để giữ tâm tĩnh lặng) và vườn tược đều thơm. Hương thơm của thức ăn ở đó lan khắp vô lượng thế giới mười phương.
Lúc ấy Phật kia đang cùng các Bồ-tát ngồi ăn. Có các vị thiên tử (con cháu cõi trời, tức các vị trời) đều hiệu là Hương Nghiêm, ai cũng đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn — tức quả vị Phật), đang cúng dường (dâng lễ vật lên để tỏ lòng tôn kính) Phật kia và các Bồ-tát. Đại chúng ở đây ai cũng tận mắt trông thấy.
Duy-ma-cật hỏi chúng Bồ-tát: "Thưa các ngài, ai có thể đem cơm của Phật kia về đây?" Do sức oai thần của Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) nên mọi người đều im lặng. Duy-ma-cật nói: "Thưa ngài, đại chúng này há chẳng đáng xấu hổ sao?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Như Phật đã dạy: chớ khinh người chưa học."
Thế rồi Duy-ma-cật không rời chỗ ngồi, ngay trước hội chúng hóa ra một vị Bồ-tát có tướng mạo tốt đẹp, ánh sáng và oai đức vượt trội, che lấp cả hội chúng, rồi bảo vị ấy: "Ngươi hãy đến phương trên, vượt qua số cõi Phật nhiều như bốn mươi hai lần cát sông Hằng, có nước tên Chúng Hương, Phật hiệu Hương Tích, đang cùng các Bồ-tát ngồi ăn. Ngươi đến đó, nói như lời ta thế này: 'Duy-ma-cật cúi đầu sát chân Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), kính lễ vô cùng, xin hỏi thăm ngài đi đứng ăn ở ra sao, có ít bệnh ít phiền não chăng, khí lực có an ổn chăng? Xin được phần cơm Thế Tôn ăn còn thừa, để đem về thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang ở, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ) làm Phật sự (việc của Phật, tức việc giáo hóa giúp chúng sinh giác ngộ), khiến những người ưa pháp nhỏ (giáo pháp chỉ nhằm giải thoát riêng cho mình) ở đây được mở rộng theo đạo lớn, và cũng khiến danh tiếng của Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến) được khắp nơi nghe biết.'"
Khi ấy vị Bồ-tát hóa hiện liền ngay trước hội chúng bay lên phương trên. Cả hội chúng đều thấy vị ấy đi đến cõi Chúng Hương, lễ dưới chân Phật kia, và lại nghe vị ấy nói: "Duy-ma-cật cúi đầu sát chân Thế Tôn, kính lễ vô cùng, xin hỏi thăm ngài đi đứng ăn ở ra sao, có ít bệnh ít phiền não chăng, khí lực có an ổn chăng? Xin được phần cơm Thế Tôn ăn còn thừa, muốn đem về thế giới Ta-bà làm Phật sự, khiến những người ưa pháp nhỏ ở đó được mở rộng theo đạo lớn, và cũng khiến danh tiếng của Như Lai được khắp nơi nghe biết."
Các vị đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn) ở nước kia thấy vị Bồ-tát hóa hiện thì khen là chưa từng có, nói: "Vị bề trên này từ đâu đến? Thế giới Ta-bà ở chỗ nào? Thế nào gọi là người ưa pháp nhỏ?" Rồi đem điều ấy hỏi Phật. Phật bảo họ: "Về phương dưới, vượt qua số cõi Phật nhiều như bốn mươi hai lần cát sông Hằng, có thế giới tên Ta-bà, Phật ở đó hiệu là Thích-ca Mâu-ni, hiện đang ở trong đời ác năm trược (năm thứ vẩn đục: thời đại suy đồi, kiến giải sai lệch, phiền não dày đặc, chúng sinh xấu kém, tuổi thọ ngắn ngủi), vì chúng sinh ưa pháp nhỏ mà giảng bày giáo pháp. Ở đó có vị Bồ-tát tên là Duy-ma-cật, an trụ trong pháp giải thoát không thể nghĩ bàn, thuyết pháp cho các Bồ-tát. Vì thế ông ấy sai vị hóa thân đến đây khen ngợi danh hiệu ta và ca tụng cõi này, để các Bồ-tát bên ấy được tăng thêm công đức."
Các Bồ-tát kia hỏi: "Người ấy thế nào mà làm được phép hóa này, có đức, có sức, có sự không sợ hãi và thần túc (thần thông đi lại tự tại khắp nơi) đến như vậy?" Phật nói: "Rất lớn. Ông ấy sai hóa thân đi khắp mười phương làm Phật sự, đem lợi ích cho chúng sinh."
Thế rồi đức Hương Tích Như Lai lấy chiếc bát bằng các thứ hương, đựng đầy cơm thơm, trao cho vị Bồ-tát hóa hiện. Khi ấy chín trăm vạn Bồ-tát bên đó cùng cất tiếng nói: "Chúng con muốn đến thế giới Ta-bà cúng dường Phật Thích-ca Mâu-ni, và muốn gặp Duy-ma-cật cùng các chúng Bồ-tát." Phật nói: "Các ngươi có thể đi. Hãy thu lại hương thơm trên thân các ngươi, đừng để chúng sinh bên ấy sinh lòng mê đắm. Lại nên bỏ hình dạng vốn có của các ngươi, đừng để những người cầu đạo Bồ-tát ở nước ấy tự thấy hèn kém mà xấu hổ. Lại nữa, các ngươi ở đó chớ mang lòng khinh rẻ mà nghĩ rằng nơi ấy là chướng ngại. Vì sao? Cõi nước mười phương đều như hư không. Lại nữa, các đức Phật vì muốn giáo hóa những người ưa pháp nhỏ nên không hiện ra hết cõi thanh tịnh của mình mà thôi."
Khi ấy vị Bồ-tát hóa hiện nhận bát cơm rồi, cùng với chín trăm vạn Bồ-tát kia, nương oai thần của Phật và sức của Duy-ma-cật, bỗng nhiên biến mất khỏi thế giới ấy, chỉ trong chốc lát đã đến nhà Duy-ma-cật. Lúc ấy Duy-ma-cật liền hóa ra chín trăm vạn tòa sư tử (tòa ngồi cao quý của Phật và Bồ-tát, ví như chỗ ngồi của sư tử là vua các loài thú), trang nghiêm đẹp đẽ như những tòa trước, các Bồ-tát đều ngồi lên trên. Vị Bồ-tát hóa hiện đem bát đầy cơm thơm trao cho Duy-ma-cật. Hương cơm xông khắp thành Tỳ-da-ly và cả tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ). Khi ấy những người Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ lo việc tế lễ trong xã hội Ấn Độ xưa), cư sĩ (người tại gia giàu có) ở thành Tỳ-da-ly ngửi thấy hương này, thân và tâm đều khoan khoái, khen là chưa từng có.
Thế rồi vị trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) đứng đầu là Nguyệt Cái, dẫn theo tám vạn bốn nghìn người, đi vào nhà Duy-ma-cật. Thấy trong nhà Bồ-tát rất đông, các tòa sư tử cao rộng trang nghiêm đẹp đẽ, ai nấy đều rất vui mừng, lễ các Bồ-tát và các đại đệ tử, rồi lui đứng một bên. Các vị thần đất, thần hư không và các vị trời ở cõi Dục và cõi Sắc (cõi Dục: cõi còn ham muốn ăn uống, dục lạc, gồm cả loài người và các tầng trời thấp; cõi Sắc: các tầng trời cao hơn, đã lìa ham muốn nhưng còn có thân hình vi tế), ngửi thấy hương này cũng đều đến vào nhà Duy-ma-cật.
Khi ấy Duy-ma-cật nói với Xá-lợi-phất và các bậc đại Thanh văn: "Thưa các ngài, có thể ăn cơm của Như Lai, mang vị cam lộ (thứ nước thần của cõi trời, uống vào được bất tử; ở đây ví vị ngon mầu nhiệm), được lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả chúng sinh) xông ướp; xin chớ đem ý hẹp hòi mà ăn, kẻo khiến cơm không tiêu." Có vị Thanh văn khác nghĩ: "Cơm này ít mà đại chúng đông thế này, ai cũng phải ăn." Vị Bồ-tát hóa hiện nói: "Chớ đem đức nhỏ trí nhỏ của hàng Thanh văn mà đo lường phước đức và trí tuệ vô lượng của Như Lai. Bốn biển còn có lúc cạn, cơm này không bao giờ hết. Dù cho tất cả mọi người ăn, mỗi nắm to như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất, ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm Phật giáo), ăn mãi đến một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không thể hết. Vì sao? Vì đây là phần ăn thừa của bậc đầy đủ công đức vô tận về giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (năm phẩm chất của bậc giác ngộ: giữ giới luật, thiền định, trí tuệ, sự giải thoát, và cái biết thấy rõ mình đã giải thoát), nên rốt cuộc không thể hết được." Thế là bát cơm làm cho cả hội chúng no đủ mà vẫn không vơi bớt (?).
Các Bồ-tát, Thanh văn, trời và người ăn cơm này rồi thì thân an ổn vui sướng, giống như các Bồ-tát ở nước Nhất Thiết Lạc Trang Nghiêm (nghĩa là "Mọi Niềm Vui Trang Nghiêm"). Lại các lỗ chân lông đều tỏa ra hương thơm mầu nhiệm, cũng như hương của các loài cây ở nước Chúng Hương.
Bấy giờ Duy-ma-cật hỏi các Bồ-tát nước Chúng Hương: "Đức Hương Tích Như Lai dùng gì để thuyết pháp?" Vị Bồ-tát ấy đáp: "Như Lai cõi chúng tôi không dùng chữ nghĩa để thuyết, chỉ dùng các thứ hương khiến trời và người được đi vào luật hạnh (nếp sống theo giới luật). Các Bồ-tát mỗi vị ngồi dưới cây hương, ngửi hương mầu nhiệm ấy, liền đắc Nhất thiết đức tạng tam-muội (phép thiền định chứa đủ mọi công đức). Ai được tam-muội này thì mọi công đức của Bồ-tát đều đầy đủ cả."
Các Bồ-tát kia hỏi Duy-ma-cật: "Nay đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni dùng gì để thuyết pháp?" Duy-ma-cật nói: "Chúng sinh cõi này cứng cỏi ương ngạnh, khó giáo hóa, nên Phật nói những lời cứng rắn để điều phục họ. Ngài nói: đây là địa ngục, đây là loài súc sinh, đây là loài ngạ quỷ (quỷ đói, chịu khổ đói khát mãi không thôi); đây là những nạn xứ (những hoàn cảnh khó được gặp Phật nghe pháp), đây là chỗ người ngu sinh ra.
Đây là việc làm sai trái của thân, đây là quả báo của việc làm sai trái của thân; đây là lời nói sai trái của miệng, đây là quả báo của lời nói sai trái; đây là ý nghĩ sai trái, đây là quả báo của ý nghĩ sai trái. Đây là giết hại sinh vật, đây là quả báo của việc giết hại; đây là không cho mà lấy (trộm cắp), đây là quả báo của việc ấy; đây là tà dâm (quan hệ nam nữ bất chính), đây là quả báo của tà dâm; đây là nói dối, đây là quả báo của nói dối; đây là nói hai lưỡi (đặt điều chia rẽ người khác), đây là quả báo của nói hai lưỡi; đây là nói lời độc ác, đây là quả báo của nói lời độc ác; đây là nói lời vô nghĩa, đây là quả báo của nói lời vô nghĩa; đây là tham lam ganh ghét, đây là quả báo của tham lam ganh ghét; đây là giận dữ bực bội, đây là quả báo của giận dữ bực bội; đây là tà kiến (cách nhìn sai lệch về chân lý, như không tin nhân quả), đây là quả báo của tà kiến.
Đây là keo kiệt, đây là quả báo của keo kiệt; đây là phá giới, đây là quả báo của phá giới; đây là nóng giận, đây là quả báo của nóng giận; đây là lười biếng, đây là quả báo của lười biếng; đây là tâm tán loạn, đây là quả báo của tâm tán loạn; đây là ngu si, đây là quả báo của ngu si. Đây là chế định giới luật, đây là giữ giới, đây là phạm giới; đây là việc nên làm, đây là việc không nên làm; đây là chướng ngại, đây là không chướng ngại; đây là mắc tội, đây là lìa tội; đây là trong sạch, đây là nhơ bẩn; đây là hữu lậu (còn phiền não rò rỉ, còn bị trói buộc trong sinh tử), đây là vô lậu (đã hết phiền não, ra khỏi sinh tử); đây là đường tà, đây là đường chính; đây là hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), đây là vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt); đây là thế gian, đây là Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử).
Vì lòng người khó giáo hóa giống như khỉ vượn, nên phải dùng nhiều thứ pháp để chế ngự lòng họ thì mới điều phục được. Ví như voi ngựa hung hăng (?) không chịu thuần, phải dùng roi vọt đau đớn, đánh đến thấu xương, rồi mới thuần phục. Cũng vậy, vì chúng sinh cứng cỏi khó giáo hóa, nên phải dùng mọi lời đau xót thống thiết mới khiến họ đi vào khuôn phép được."
Các Bồ-tát kia nghe nói vậy rồi đều nói: "Thật chưa từng có! Như đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni Phật giấu đi sức tự tại vô lượng của mình, lại dùng thứ pháp mà kẻ nghèo hèn ưa thích để độ thoát chúng sinh. Các Bồ-tát ở đây cũng biết chịu nhọc nhằn, khiêm nhường, đem lòng đại bi vô lượng mà sinh vào cõi Phật này."
Duy-ma-cật nói: "Bồ-tát cõi này đối với chúng sinh có lòng đại bi bền chắc, đúng như lời các ngài nói. Nhưng việc làm lợi ích cho chúng sinh của họ trong một đời còn nhiều hơn tu hành trăm nghìn kiếp ở nước các ngài. Vì sao? Vì thế giới Ta-bà này có mười điều pháp lành mà các tịnh độ (cõi Phật trong sạch) khác không có. Mười điều ấy là gì? Lấy bố thí (đem của cải, sức lực giúp người) mà thu phục người nghèo khổ; lấy giới hạnh trong sạch mà thu phục người phạm giới; lấy nhẫn nhục mà thu phục người giận dữ; lấy tinh tấn (siêng năng không lui sụt) mà thu phục người lười biếng; lấy thiền định mà thu phục người tâm tán loạn; lấy trí tuệ mà thu phục người ngu si; nói pháp trừ nạn để độ những người gặp tám nạn (tám hoàn cảnh khiến không được gặp Phật nghe pháp, như sinh vào địa ngục, làm quỷ đói, làm súc sinh, mù điếc câm ngọng…); lấy pháp Đại thừa (giáo pháp lớn, nhằm cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật) để độ những người ưa Tiểu thừa (giáo pháp nhằm giải thoát cho riêng mình); lấy các thiện căn (gốc lành, những việc lành làm nền cho quả tốt) để cứu giúp người không có đức; thường dùng tứ nhiếp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc có lợi cho người, cùng chung việc với người) để giúp chúng sinh thành tựu. Đó là mười điều."
Vị Bồ-tát kia hỏi: "Bồ-tát phải thành tựu bao nhiêu pháp thì ở thế giới này tu hành không có tì vết, rồi sinh về tịnh độ?" Duy-ma-cật nói: "Bồ-tát thành tựu tám pháp thì ở thế giới này tu hành không có tì vết, rồi sinh về tịnh độ. Tám pháp ấy là gì? Làm lợi ích cho chúng sinh mà không mong báo đáp; thay cho tất cả chúng sinh chịu mọi khổ não; công đức mình làm ra đều đem cho họ hết; đối với chúng sinh, lòng bình đẳng, khiêm nhường, không ngăn ngại; đối với các Bồ-tát thì coi như Phật; kinh nào chưa nghe, khi nghe thì không nghi ngờ; không chống trái với hàng Thanh văn; không ganh tị khi người khác được cúng dường, không tự cao vì lợi lộc mình được, mà ở trong đó điều phục tâm mình; thường xét lỗi mình, không bới móc chỗ kém của người; luôn một lòng cầu các công đức. Đó là tám pháp."
Khi Duy-ma-cật và Văn-thù-sư-lợi nói pháp này giữa đại chúng, trăm nghìn trời và người đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, mười nghìn Bồ-tát đắc vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chứng biết các pháp vốn không thật có sinh, có diệt).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video