Thiên 9 — Phẩm 9 – Vào pháp môn không hai

 Kinh Duy Ma Cật sở thuyết (kinh do Duy Ma Cật — một cư sĩ ở thành Tỳ Da Ly, thật ra là bậc Bồ-tát — giảng nói), phẩm thứ chín: Nhập bất nhị pháp môn (đi vào cửa pháp không hai, tức chân lý vượt lên trên mọi cặp đối lập)

 Bấy giờ Duy Ma Cật nói với các vị Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh): "Thưa các nhân giả (cách gọi tôn kính người đối diện), thế nào là Bồ-tát đi vào pháp môn không hai? Xin mỗi vị tùy theo chỗ mình ưa thích mà nói ra." Trong hội có vị Bồ-tát tên là Pháp Tự Tại nói: "Thưa các nhân giả, sinh và diệt là hai. Pháp (sự vật, hiện tượng) vốn không sinh thì nay cũng không diệt. Đạt được vô sinh pháp nhẫn (sự nhận biết và an trụ vững chắc nơi chân lý các pháp vốn không sinh không diệt) ấy, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Đức Thủ nói: "Ngã và ngã sở (cái 'tôi' và cái 'của tôi') là hai. Vì có ngã nên mới có ngã sở; nếu không có ngã thì không có ngã sở. Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Bất Thuấn nói: "Thọ (nhận lấy) và không thọ là hai. Nếu pháp không được nhận lấy thì không thể nắm bắt được; vì không thể nắm bắt được nên không lấy, không bỏ, không tạo tác, không làm. Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Đức Đỉnh nói: "Nhơ và sạch là hai. Thấy được bản tính thật của nhơ thì không có tướng sạch, thuận theo tướng tịch diệt (vắng lặng, dứt hết sinh diệt). Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Thiện Túc nói: "Động (tâm lay động) và niệm (khởi ý nghĩ) là hai. Không động thì không có niệm; không có niệm thì không có phân biệt. Ai thông suốt điều này, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Thiện Nhãn nói: "Một tướng và không tướng là hai (tướng: hình thái, dấu hiệu để nhận biết sự vật). Nếu biết một tướng chính là không tướng, mà cũng không chấp lấy cái không tướng, đi vào chỗ bình đẳng, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Diệu Tý nói: "Tâm Bồ-tát và tâm Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ nhắm tự giải thoát) là hai. Quán (quan sát bằng trí tuệ) tướng của tâm là không (trống rỗng, không có tự tính thật), như huyễn hóa, thì không có tâm Bồ-tát, cũng không có tâm Thanh văn. Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Phất Sa nói: "Thiện và bất thiện là hai. Nếu không khởi thiện hay bất thiện, đi vào cõi vô tướng (chỗ không còn hình tướng) mà thông suốt, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Sư Tử nói: "Tội và phúc là hai. Nếu thấu suốt bản tính của tội thì nó không khác gì phúc. Dùng kim cương tuệ (trí tuệ cứng chắc, sắc bén như kim cương, phá được mọi thứ) mà thấy rõ tướng này, không có trói buộc cũng không có cởi mở, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Sư Tử Ý nói: "Hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn đến sinh tử) và vô lậu (không còn phiền não) là hai. Nếu đạt được sự bình đẳng của các pháp thì không khởi ý tưởng lậu hay không lậu, không chấp vào tướng mà cũng không trụ (dừng lại, bám vào) nơi không tướng. Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Tịnh Giải nói: "Hữu vi (cái do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt) là hai. Nếu lìa hết mọi sự đếm lường phân biệt thì tâm như hư không; dùng trí tuệ trong sạch mà không bị gì ngăn ngại, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Na La Diên nói: "Thế gian và xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian) là hai. Bản tính của thế gian là không, đó chính là xuất thế gian. Ở trong đó không vào, không ra, không tràn, không tán, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Thiện Ý nói: "Sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, trôi lăn không dứt) và Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, thoát hẳn sinh tử) là hai. Nếu thấy bản tính của sinh tử thì không có sinh tử, không có trói buộc, không có cởi mở, không sinh không diệt. Hiểu như thế, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Hiện Kiến nói: "Tận (hết) và bất tận (không hết) là hai. Pháp dù rốt ráo là hết hay không hết, đều là tướng vô tận; tướng vô tận chính là không; mà không thì không có tướng hết hay không hết. Đi vào như thế, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Phổ Thủ nói: "Ngã và vô ngã (có cái 'tôi' và không có cái 'tôi') là hai. Ngã còn không thể nắm bắt được, thì phi ngã làm sao nắm bắt được? Người thấy bản tính thật của ngã thì không còn khởi ra hai. Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Điện Thiên nói: "Minh (sáng suốt, trí tuệ) và vô minh (si mê, không thấy chân lý) là hai. Bản tính thật của vô minh chính là minh; mà minh cũng không thể nắm lấy, vì đã lìa mọi sự đếm lường. Ở trong đó bình đẳng không hai, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Hỷ Kiến nói: "Sắc (hình thể vật chất) và sắc không là hai. Sắc chính là không, chẳng phải sắc diệt đi rồi mới là không, mà bản tính của sắc tự nó là không. Cũng vậy, thọ (cảm giác), tưởng (tri giác), hành (ý chí tạo tác), thức (nhận thức) — thức và thức không là hai. Thức chính là không, chẳng phải thức diệt đi rồi mới là không, mà bản tính của thức tự nó là không. Ở trong đó mà thông suốt, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Minh Tướng nói: "Bốn chủng (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió) khác với không chủng (yếu tố hư không), là hai. Bản tính của bốn chủng chính là bản tính của không chủng. Như tiền tế (thời quá khứ) và hậu tế (thời vị lai) là không, nên trung tế (thời hiện tại) cũng không. Nếu biết được bản tính các chủng như thế, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Diệu Ý nói: "Mắt và sắc (hình sắc mà mắt thấy) là hai. Nếu biết bản tính của mắt thì đối với sắc không tham, không giận, không si; đó gọi là tịch diệt. Cũng vậy, tai và tiếng, mũi và mùi, lưỡi và vị, thân và xúc chạm, ý và pháp (đối tượng của ý) là hai. Nếu biết bản tính của ý thì đối với pháp không tham, không giận, không si; đó gọi là tịch diệt. An trụ trong đó, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Vô Tận Ý nói: "Bố thí và hồi hướng (đem công đức hướng về) nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy của Phật) là hai. Bản tính của bố thí chính là bản tính của sự hồi hướng nhất thiết trí. Cũng vậy, trì giới (giữ gìn giới luật), nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng nỗ lực), thiền định, trí tuệ, với việc hồi hướng nhất thiết trí là hai. Bản tính của trí tuệ chính là bản tính của sự hồi hướng nhất thiết trí. Ở trong đó đi vào một tướng, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Thâm Tuệ nói: "Không, vô tướng, vô tác (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp trống rỗng; không chấp hình tướng; không còn mong cầu tạo tác) là hai. Không chính là vô tướng, vô tướng chính là vô tác. Nếu đã không, vô tướng, vô tác thì không có tâm, ý, thức (các tầng nhận biết của tâm). Biết rằng một cửa giải thoát chính là ba cửa giải thoát, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Tịch Căn nói: "Phật, Pháp (giáo lý), Chúng (đoàn thể người tu) là hai. Phật chính là Pháp, Pháp chính là Chúng. Tam bảo (ba ngôi báu Phật, Pháp, Tăng) này đều mang tướng vô vi, ngang bằng với hư không; hết thảy các pháp cũng như vậy. Ai có thể làm theo như thế, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Tâm Vô Ngại nói: "Thân và thân diệt là hai. Thân chính là thân diệt. Vì sao vậy? Người thấy thực tướng (bản chất chân thật) của thân thì không khởi cái thấy về thân, cũng không khởi cái thấy về thân diệt. Thân và thân diệt không hai, không phân biệt. Ở trong đó không kinh hoàng, không sợ hãi, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Thượng Thiện nói: "Điều thiện của thân, miệng, ý là hai. Ba nghiệp (nghiệp: hành vi tạo tác, gồm việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm) này đều mang tướng vô tác. Tướng vô tác của thân chính là tướng vô tác của miệng; tướng vô tác của miệng chính là tướng vô tác của ý. Tướng vô tác của ba nghiệp này chính là tướng vô tác của hết thảy các pháp. Ai có thể thuận theo trí tuệ vô tác như thế, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Phúc Điền nói: "Phúc hành (việc lành đưa đến quả phúc), tội hành (việc ác đưa đến quả khổ) và bất động hành (việc tu thiền định đưa đến sinh lên các cõi trời cao, vững chắc không lay động) là hai. Bản tính thật của ba hành này chính là không; mà không thì không có phúc hành, không có tội hành, không có bất động hành. Đối với ba hành này mà không khởi lên, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Hoa Nghiêm nói: "Từ ngã mà khởi ra hai, đó là hai. Người thấy thực tướng của ngã thì không khởi hai pháp. Nếu không trụ nơi hai pháp thì không có thức (sự nhận biết phân biệt); không có gì để nhận biết, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Đức Tạng nói: "Tướng có chỗ đạt được (có cái để nắm lấy) là hai. Nếu không có gì đạt được thì không lấy không bỏ; không lấy không bỏ, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Nguyệt Thượng nói: "Tối và sáng là hai. Không tối không sáng thì không có hai. Vì sao vậy? Như khi nhập diệt thọ tưởng định (một loại thiền định rất sâu, dứt hẳn cảm giác và tri giác) thì không tối không sáng; tướng của hết thảy các pháp cũng như vậy. Ở trong đó bình đẳng mà đi vào, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Bảo Ấn Thủ nói: "Ưa Niết-bàn mà không ưa thế gian là hai. Nếu không ưa Niết-bàn, không chán thế gian thì không có hai. Vì sao vậy? Nếu có trói buộc thì có cởi mở; nếu vốn không có trói buộc thì ai cầu cởi mở? Không trói không cởi thì không có ưa hay chán. Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Châu Đỉnh Vương nói: "Chính đạo và tà đạo là hai. Người trụ nơi chính đạo thì không phân biệt đây là tà, đây là chính. Lìa hai điều ấy, đó là đi vào pháp môn không hai."

 Bồ-tát Lạc Thực nói: "Thật và không thật là hai. Người thấy chân thật còn không thấy cái thật, huống gì cái không thật. Vì sao vậy? Vì cái ấy không phải mắt thịt (mắt thường của thân xác) thấy được, chỉ có tuệ nhãn (con mắt trí tuệ) mới thấy được; mà tuệ nhãn này không thấy cũng không phải không thấy. Đó là đi vào pháp môn không hai."

 Các vị Bồ-tát như thế, mỗi vị nói xong, bèn hỏi Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ-tát lớn tượng trưng cho trí tuệ): "Thế nào là Bồ-tát đi vào pháp môn không hai?"

 Văn Thù Sư Lợi nói: "Theo ý tôi, đối với hết thảy các pháp, không lời, không nói, không chỉ bày, không nhận biết, lìa mọi hỏi đáp, đó là đi vào pháp môn không hai." Rồi Văn Thù Sư Lợi hỏi Duy Ma Cật: "Chúng tôi mỗi người đã tự nói xong, xin nhân giả nói: thế nào là Bồ-tát đi vào pháp môn không hai?"

 Khi ấy Duy Ma Cật im lặng không nói lời nào.

 Văn Thù Sư Lợi khen rằng: "Lành thay, lành thay! Cho đến không còn cả văn tự lẫn lời nói, đó mới thật là đi vào pháp môn không hai."

 Khi giảng phẩm Nhập bất nhị pháp môn này, trong đại chúng có năm nghìn vị Bồ-tát đều đi vào pháp môn không hai, được vô sinh pháp nhẫn.

 Kinh Duy Ma Cật sở thuyết, hết quyển giữa.

 Kinh Duy Ma Cật sở thuyết, quyển hạ.

 Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Cưu Ma La Thập (vị cao tăng người nước Quy Tư ở Tây Vực, nổi tiếng dịch nhiều kinh Phật sang chữ Hán) đời Diêu Tần (triều Hậu Tần do họ Diêu lập ở Trung Quốc) dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video