Thiên 8 — Phẩm 8 – Phật đạo

 Kinh Duy Ma Cật sở thuyết (kinh do Duy Ma Cật — một cư sĩ ở thành Tỳ Da Ly, thật ra là bậc Bồ-tát — giảng nói), phẩm thứ tám: Phật đạo (con đường thành Phật)

 Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ-tát lớn tượng trưng cho trí tuệ) hỏi Duy Ma Cật: "Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) làm sao thông suốt Phật đạo?" Duy Ma Cật nói: "Nếu Bồ-tát đi trên những nẻo không phải đạo, đó là thông suốt Phật đạo." Lại hỏi: "Bồ-tát đi trên những nẻo không phải đạo như thế nào?" Đáp: "Nếu Bồ-tát làm năm tội vô gián (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của đoàn thể người tu — phạm vào sẽ đọa địa ngục Vô Gián chịu khổ không ngừng) mà không có tâm não hại giận dữ; đến địa ngục mà không có tội lỗi nhơ bẩn; đến cõi súc sinh mà không có lỗi vô minh (si mê, không thấy chân lý), kiêu mạn; đến cõi ngạ quỷ (quỷ đói) mà vẫn đầy đủ công đức (phước lành do việc thiện tạo ra); đi theo nẻo của cõi Sắc và cõi Vô sắc (các cõi trời của người tu thiền định, cõi còn thân hình vi tế và cõi chỉ còn tâm thức) mà không cho đó là hơn.

 "Thị hiện (hiện ra cho người thấy) tham dục mà lìa mọi sự nhiễm đắm. Thị hiện giận dữ mà đối với chúng sinh không có sự giận ghét ngăn ngại. Thị hiện ngu si mà dùng trí tuệ điều phục (chế ngự, rèn cho thuần thục) tâm mình. Thị hiện keo kiệt tham lam mà buông bỏ hết của cải bên ngoài lẫn thân thể bên trong, không tiếc cả thân mạng. Thị hiện phạm giới mà an trụ trong giới luật trong sạch, đến tội nhỏ cũng hết sức sợ hãi. Thị hiện giận dữ mà luôn từ hòa nhẫn nại. Thị hiện lười biếng mà siêng tu công đức. Thị hiện tâm tán loạn mà luôn chú tâm vào thiền định. Thị hiện ngu si mà thông suốt trí tuệ thế gian và xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian). Thị hiện nịnh hót dối trá mà khéo dùng phương tiện (cách khéo léo dẫn dắt chúng sinh) thuận theo nghĩa lý các kinh. Thị hiện kiêu mạn mà đối với chúng sinh như chiếc cầu (khiêm hạ cho mọi người bước qua). Thị hiện các phiền não (những trạng thái tâm gây rối loạn, khổ sở) mà tâm luôn trong sạch.

 "Thị hiện vào cõi ma (những thế lực quấy phá người tu đạo) mà vẫn thuận theo trí tuệ của Phật, không theo lời dạy khác. Thị hiện vào hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy để tự giải thoát) mà giảng cho chúng sinh những pháp họ chưa từng nghe. Thị hiện vào hàng Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, chỉ lo tự độ) mà thành tựu lòng đại bi (lòng thương xót lớn lao) để giáo hóa chúng sinh. Thị hiện vào cảnh nghèo khổ mà có bàn tay báu (bàn tay tuôn ra của báu không cạn), công đức vô tận. Thị hiện vào thân tàn tật vì bị hình phạt mà đầy đủ tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của thân Phật) để trang nghiêm chính mình. Thị hiện vào hàng thấp hèn mà sinh trong dòng giống Phật, đầy đủ các công đức. Thị hiện vào thân gầy yếu xấu xí mà được thân Na La Diên (thân cứng chắc, sức mạnh lớn như vị thần Na La Diên), được hết thảy chúng sinh ưa nhìn. Thị hiện vào cảnh già bệnh mà dứt hẳn gốc bệnh, vượt qua nỗi sợ chết. Thị hiện có của cải nuôi sống mà luôn quán vô thường (không bền, luôn biến đổi), thật không tham đắm gì. Thị hiện có vợ, thiếp, cung nữ mà luôn xa lìa bùn lầy ngũ dục (năm thứ ham muốn do hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm gây ra). Hiện ra ăn nói vụng về chậm chạp mà thành tựu tài biện luận và tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều đã nghe) không sai sót. Thị hiện vào bến độ tà (các đạo sai lệch) mà dùng bến độ chính để đưa chúng sinh qua. Hiện ra vào khắp các nẻo (các cõi luân hồi) mà dứt nhân duyên của chúng. Hiện ra nhập Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, thoát hẳn sinh tử) mà không dứt sinh tử (vẫn ở lại trong vòng sinh tử để cứu người). Văn Thù Sư Lợi! Bồ-tát có thể đi trên những nẻo không phải đạo như thế, đó là thông suốt Phật đạo."

 Thế rồi Duy Ma Cật hỏi Văn Thù Sư Lợi: "Thế nào là hạt giống Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật; hạt giống Như Lai là cái làm nảy sinh quả Phật)?" Văn Thù Sư Lợi nói: "Thân kiến (chấp thân này là cái 'tôi' thật) là hạt giống; vô minh và hữu ái (si mê và lòng tham luyến sự tồn tại) là hạt giống; tham, giận, si là hạt giống; bốn điên đảo (bốn cái thấy lộn ngược: cho vô thường là thường, khổ là vui, không có cái 'tôi' là có, nhơ là sạch) là hạt giống; năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ) là hạt giống; sáu nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) là hạt giống; bảy thức xứ (bảy nơi trụ của tâm thức, tức bảy cảnh giới chúng sinh tái sinh) là hạt giống; tám pháp tà (tám điều tà vạy, trái với tám con đường chân chính) là hạt giống; chín não xứ (chín mối phiền não: nghĩ rằng kẻ kia đã, đang, sẽ hại ta; hại người ta thương; giúp kẻ ta ghét) là hạt giống; mười đạo bất thiện (mười điều ác: giết, trộm, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời ác, nói thêu dệt, tham, giận, thấy sai) là hạt giống. Nói tóm lại, sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm của các học thuyết thời bấy giờ) và hết thảy phiền não đều là hạt giống Phật."

 Duy Ma Cật hỏi: "Nói thế là nghĩa gì?" Đáp: "Nếu thấy vô vi (Niết-bàn, cái không sinh không diệt) mà vào chính vị (địa vị chứng quả Niết-bàn riêng của hàng Thanh văn) thì không thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu quả giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật) được nữa. Ví như ở cao nguyên đất khô thì không mọc được hoa sen, chỗ bùn lầy ẩm thấp mới mọc hoa ấy. Cũng thế, người thấy pháp vô vi mà vào chính vị thì rốt cuộc không thể sinh ra Phật pháp nữa; chính trong bùn phiền não mới có chúng sinh khởi lên Phật pháp. Lại như gieo hạt giữa không trung thì không bao giờ mọc được, đất có phân bón mới tốt tươi. Cũng thế, người vào chính vị vô vi không sinh ra Phật pháp; còn người khởi ngã kiến (chấp có cái 'tôi') to như núi Tu Di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) vẫn có thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề mà sinh ra Phật pháp. Vì thế nên biết hết thảy phiền não là hạt giống Như Lai. Ví như không xuống biển lớn thì không thể lấy được ngọc báu vô giá; cũng thế, không vào biển lớn phiền não thì không thể được của báu nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy của Phật)."

 Bấy giờ Đại Ca Diếp (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu hạnh khổ hạnh bậc nhất) khen rằng: "Lành thay, lành thay, Văn Thù Sư Lợi! Lời ngài nói thật thống khoái, đúng thật như ngài nói: các loại trần lao (phiền não, như bụi bặm làm tâm mỏi mệt) là hạt giống Như Lai. Chúng tôi nay không còn đủ sức phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề nữa. Ngay cả người phạm năm tội vô gián còn có thể phát tâm mà sinh ra Phật pháp, vậy mà nay chúng tôi vĩnh viễn không thể phát tâm. Ví như người đã hỏng căn (bị mất khả năng sinh lý) thì đối với ngũ dục không còn hưởng được nữa; cũng thế, hàng Thanh văn đã dứt các kết (phiền não trói buộc) thì trong Phật pháp không còn ích lợi gì, vĩnh viễn không còn chí nguyện. Vì thế, Văn Thù Sư Lợi, phàm phu (người thường) đối với Phật pháp còn có sự đền đáp, còn Thanh văn thì không. Vì sao vậy? Phàm phu nghe Phật pháp có thể khởi tâm cầu đạo vô thượng (đạo cao nhất, tức quả Phật), không làm dứt Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp — giáo lý, Tăng — đoàn thể người tu); còn Thanh văn dù suốt đời nghe Phật pháp, nghe về các lực và vô úy (những năng lực đặc biệt và sự không sợ hãi khi giảng pháp của Phật) v.v., cũng vĩnh viễn không thể phát ý cầu đạo vô thượng."

 Bấy giờ trong hội có một vị Bồ-tát tên là Phổ Hiện Sắc Thân, hỏi Duy Ma Cật: "Thưa cư sĩ (người tu theo Phật tại gia), cha mẹ, vợ con, bà con, quyến thuộc, quan lại, dân chúng, bạn bè quen biết của ngài là những ai? Tôi tớ, người hầu, voi ngựa, xe cộ của ngài đều ở đâu?" Thế rồi Duy Ma Cật dùng kệ (thể thơ trong kinh Phật) đáp rằng:

 Trí độ (trí tuệ ba-la-mật: trí tuệ đưa người sang bờ giác ngộ) là mẹ của Bồ-tát, phương tiện là cha,

 Hết thảy các bậc đạo sư (thầy dẫn đường của chúng sinh, tức chư Phật), không ai không từ đó mà sinh ra.

 Pháp hỷ (niềm vui khi nghe và hiểu giáo pháp) là vợ, tâm từ bi là con gái,

 Tâm lành và sự thành thật là con trai, cái trống rỗng vắng lặng rốt ráo là nhà ở.

 Đệ tử là các trần lao, tùy ý mà sai khiến xoay chuyển,

 Đạo phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ) là bạn lành, nhờ đó mà thành chính giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật).

 Các pháp độ (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) là bạn đồng hành, tứ nhiếp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời hiền hòa, làm việc lợi người, cùng làm việc với người) là cô đào hát,

 Ca ngâm, tụng đọc lời pháp, lấy đó làm âm nhạc.

 Tổng trì (năng lực ghi nhớ giữ gìn mọi pháp đã nghe) là vườn tược, pháp vô lậu (pháp không còn phiền não rỉ chảy) là rừng cây,

 Giác ý (bảy yếu tố giác ngộ) là hoa trong sạch nhiệm mầu, giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc) và trí tuệ là quả.

 Tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi sự bám víu) là ao tắm, nước thiền định lặng trong đầy ắp,

 Rải bảy loại hoa tịnh (bảy sự thanh tịnh: giới, tâm, thấy biết, dứt nghi, phân biệt đạo, thấy biết đường dứt trừ, Niết-bàn), tắm cho người không nhơ bẩn này.

 Voi ngựa là năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước) phi nhanh, Đại thừa (con đường Bồ-tát cứu độ khắp chúng sinh) là cỗ xe,

 Người cầm cương điều khiển là tâm chuyên nhất, dạo trên tám con đường chính (bát chính đạo: thấy biết, suy nghĩ, lời nói, việc làm, nghề sống, tinh tấn, nhớ nghĩ, định — đều chân chính).

 Đủ các tướng tốt để trang nghiêm dung mạo, các vẻ đẹp tô điểm dáng hình,

 Tàm quý (biết hổ thẹn với mình và xấu hổ với người) là áo quý, thâm tâm (tâm sâu xa vững chắc hướng về đạo) là tràng hoa.

 Giàu có bảy tài sản báu (bảy của cải của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, hổ thẹn, xấu hổ, học rộng, buông xả, trí tuệ), đem dạy người để sinh lời thêm,

 Tu hành đúng như lời đã dạy, hồi hướng (đem công đức hướng về quả giác ngộ cho mình và người) là món lợi lớn.

 Bốn thiền (bốn tầng thiền định) là giường ngồi, sinh ra từ tịnh mạng (lối sống trong sạch, mưu sinh chân chính),

 Học rộng nghe nhiều làm tăng trí tuệ, lấy đó làm tiếng tự đánh thức mình.

 Món ăn là pháp cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví với giáo pháp), nước uống là vị giải thoát,

 Tâm trong sạch dùng để tắm gội, giới luật là hương thoa.

 Đánh tan giặc phiền não, dũng mãnh không ai vượt nổi,

 Hàng phục bốn loại ma (ma phiền não, ma thân năm uẩn, ma chết, ma cõi trời), dựng cờ chiến thắng nơi đạo tràng (nơi tu đạo và thành đạo).

 Tuy biết không có sinh diệt, vì thị hiện cho chúng sinh nên có sinh ra,

 Hiện ra khắp các cõi nước, như mặt trời không nơi nào không thấy.

 Cúng dường khắp mười phương vô lượng ức Như Lai,

 Đối với chư Phật và thân mình, không có ý tưởng phân biệt.

 Tuy biết các cõi Phật và chúng sinh đều là không (trống rỗng, không có tự tính thật),

 Mà vẫn thường tu tạo tịnh độ (cõi Phật thanh tịnh), giáo hóa muôn loài.

 Mọi loài chúng sinh có hình dạng, tiếng nói và dáng điệu thế nào,

 Bồ-tát có sức không sợ hãi đều có thể cùng một lúc hiện ra đủ cả.

 Biết rõ các việc của ma, mà vẫn tỏ ra làm theo việc của chúng,

 Bằng trí phương tiện khéo léo, tùy ý đều hiện ra được.

 Hoặc thị hiện già, bệnh, chết, để giúp muôn loài thành tựu đạo quả,

 Biết rõ những điều ấy như trò huyễn hóa, thông suốt không ngăn ngại.

 Hoặc hiện ra cảnh lửa lớn thiêu hủy thế giới lúc tận kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), trời đất đều cháy rực,

 Người đời vốn tưởng mọi vật thường còn, Bồ-tát soi sáng cho họ biết là vô thường.

 Vô số ức chúng sinh cùng đến mời Bồ-tát,

 Bồ-tát cùng một lúc đến tận nhà họ, cảm hóa khiến họ hướng về Phật đạo.

 Kinh sách, bùa chú, thuật số, các nghề khéo và tài nghệ,

 Đều hiện ra làm những việc ấy, để làm lợi ích cho muôn loài.

 Các đạo phái trong thế gian, Bồ-tát đều vào đó xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu),

 Nhân đó giải trừ mê lầm cho người, mà tự mình không rơi vào tà kiến (thấy biết sai lệch).

 Hoặc làm vị trời mặt trời, mặt trăng, làm Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), làm chúa thế giới,

 Có lúc làm đất, làm nước, có lúc lại làm gió, làm lửa.

 Trong kiếp có dịch bệnh, thì hiện ra làm các cây thuốc,

 Ai uống vào thì khỏi bệnh, tiêu hết các chất độc.

 Trong kiếp có nạn đói kém, thì hiện thân làm thức ăn uống,

 Trước hết cứu cái đói khát cho họ, sau mới đem pháp dạy người.

 Trong kiếp có binh đao chiến tranh, thì vì họ mà khởi lòng từ,

 Cảm hóa các chúng sinh ấy, khiến họ trụ nơi chốn không tranh giành.

 Nếu có trận chiến lớn, thì đứng vào giữa với sức mạnh ngang bằng hai bên (?),

 Bồ-tát hiện oai thế, hàng phục họ khiến hòa thuận yên ổn.

 Trong hết thảy các cõi nước, nơi nào có địa ngục,

 Liền đi đến nơi ấy, gắng sức cứu vớt khổ não của họ.

 Trong hết thảy các cõi nước, loài súc sinh ăn thịt lẫn nhau,

 Bồ-tát đều hiện sinh vào đó, vì chúng mà làm điều lợi ích.

 Thị hiện hưởng thụ ngũ dục, mà cũng hiện ra tu thiền,

 Khiến tâm ma rối loạn, không thể thừa cơ phá hại.

 Trong lửa mọc lên hoa sen, điều ấy có thể gọi là hiếm có,

 Ở giữa dục vọng mà tu thiền, hiếm có cũng như vậy.

 Hoặc hiện làm người kỹ nữ, lôi kéo những kẻ háo sắc,

 Trước dùng lưỡi câu dục vọng mà kéo họ, sau khiến họ vào Phật đạo.

 Hoặc làm chủ một ấp, hoặc làm người dẫn đường cho đoàn buôn,

 Làm quốc sư (thầy của vua) và đại thần, để giúp đỡ làm lợi cho chúng sinh.

 Với những người nghèo khổ, hiện ra làm kho báu vô tận,

 Nhân đó khuyên bảo dẫn dắt, khiến họ phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ).

 Với kẻ có tâm kiêu căng ngã mạn, hiện ra làm đại lực sĩ,

 Dẹp tan mọi thói ngạo nghễ tự cao, khiến họ trụ nơi đạo vô thượng.

 Với những người đang sợ hãi, đứng trước mặt mà an ủi,

 Trước ban cho họ sự không sợ hãi, sau khiến họ phát tâm cầu đạo.

 Hoặc hiện làm người lìa dâm dục, làm tiên nhân có năm thần thông,

 Mở đường dẫn dắt muôn loài, khiến họ trụ nơi giới luật, nhẫn nhục, lòng từ.

 Thấy ai cần người hầu hạ phục dịch, thì hiện ra làm tôi tớ,

 Đã làm vừa lòng họ rồi, bèn khiến họ phát tâm cầu đạo.

 Tùy theo những gì họ cần, để họ vào được Phật đạo,

 Bằng sức phương tiện khéo léo, đều có thể cung cấp đầy đủ.

 Đạo như thế là vô lượng, việc làm không có bờ bến,

 Trí tuệ không có giới hạn, độ thoát vô số chúng sinh.

 Giả sử hết thảy chư Phật, trong vô lượng ức kiếp,

 Khen ngợi công đức ấy, vẫn còn không nói hết.

 Ai nghe pháp như thế mà không phát tâm bồ-đề,

 Trừ những kẻ hư hỏng không ra gì, ngu tối không có trí.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video