Thiên 6 — Phẩm 6 – Bất khả tư nghị

 Kinh Duy Ma Cật sở thuyết (kinh do Duy Ma Cật — một cư sĩ ở thành Tỳ Da Ly, thật ra là bậc Bồ-tát — giảng nói), phẩm thứ sáu: Bất tư nghị (không thể nghĩ bàn)

 Bấy giờ Xá Lợi Phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) thấy trong phòng này không có giường ghế chỗ ngồi, bèn nghĩ: "Các vị Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) và các đại đệ tử này sẽ ngồi ở đâu?" Trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) Duy Ma Cật biết ý ấy, nói với Xá Lợi Phất: "Thế nào, thưa nhân giả (cách gọi tôn kính người đối diện)? Ngài vì pháp (giáo lý của Phật) mà đến, hay vì tìm chỗ ngồi?" Xá Lợi Phất nói: "Tôi vì pháp mà đến, không phải vì chỗ ngồi."

 Duy Ma Cật nói: "Kìa Xá Lợi Phất! Người cầu pháp thì không tham tiếc cả thân mạng, huống gì chỗ ngồi. Người cầu pháp, không phải cầu nơi sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn: năm nhóm yếu tố tạo nên con người — thân xác, cảm giác, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức); không phải cầu nơi giới và nhập (mười tám giới và mười hai nhập: các phạm trù về giác quan, đối tượng của giác quan và sự nhận biết); không phải cầu nơi cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc (ba cõi luân hồi: cõi còn ham muốn, cõi còn thân hình vi tế, cõi chỉ còn tâm thức). Kìa Xá Lợi Phất! Người cầu pháp, không chấp vào Phật mà cầu, không chấp vào Pháp mà cầu, không chấp vào Tăng chúng (đoàn thể người tu) mà cầu. Người cầu pháp, không cầu thấy khổ, không cầu dứt tập, không cầu đi tới chỗ chứng diệt và tu đạo (khổ, tập, diệt, đạo: bốn chân lý — đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ). Vì sao vậy? Pháp không có hý luận (lời bàn luận vô ích, phân biệt hư vọng). Nếu nói 'ta sẽ thấy khổ, dứt tập, chứng diệt, tu đạo', thì đó là hý luận, không phải cầu pháp.

 "Kìa Xá Lợi Phất! Pháp gọi là tịch diệt (vắng lặng, dứt hết sinh diệt); nếu làm theo sinh diệt thì là cầu sinh diệt, không phải cầu pháp. Pháp gọi là không nhiễm; nếu nhiễm đắm vào pháp, cho đến nhiễm đắm cả Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, thoát hẳn sinh tử), thì đó là bám víu, không phải cầu pháp. Pháp không có chỗ để đi tới; nếu đi tới pháp thì đó là có chỗ đi tới, không phải cầu pháp. Pháp không có lấy, không có bỏ; nếu lấy hay bỏ pháp thì đó là lấy bỏ, không phải cầu pháp. Pháp không có nơi chốn; nếu bám vào nơi chốn thì đó là bám vào nơi chốn, không phải cầu pháp. Pháp gọi là vô tướng (không có hình tướng); nếu theo hình tướng mà nhận biết thì đó là cầu hình tướng, không phải cầu pháp. Pháp không thể trụ vào; nếu trụ vào pháp thì đó là trụ pháp, không phải cầu pháp. Pháp không thể thấy, nghe, cảm nhận, hay biết; nếu làm theo việc thấy, nghe, cảm nhận, hay biết, thì đó là thấy nghe cảm nhận hay biết, không phải cầu pháp. Pháp gọi là vô vi (không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt); nếu làm theo hữu vi (cái do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) thì đó là cầu hữu vi, không phải cầu pháp. Vì vậy, Xá Lợi Phất, nếu là người cầu pháp thì đối với hết thảy các pháp không nên cầu gì cả."

 Khi nói lời này, năm trăm thiên tử (các vị trời) đối với các pháp đã được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy pháp trong sạch, tức thấy rõ chân lý, bước đầu chứng đạo).

 Bấy giờ trưởng giả Duy Ma Cật hỏi Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ-tát lớn tượng trưng cho trí tuệ): "Thưa nhân giả, ngài đã dạo qua vô lượng nghìn vạn ức a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm xuể) cõi nước, vậy cõi Phật nào có tòa sư tử (tòa ngồi của Phật hay bậc giảng pháp, ví như sư tử là chúa các loài thú) tốt đẹp bậc nhất, đầy đủ công đức?" Văn Thù Sư Lợi nói: "Thưa cư sĩ (người tu theo Phật tại gia), về phương đông, đi qua số cõi nước nhiều bằng ba mươi sáu lần số cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng dùng để ví số nhiều vô kể), có một thế giới tên là Tu Di Tướng; Phật ở đó hiệu là Tu Di Đăng Vương, hiện nay vẫn đang có mặt. Thân Phật ấy cao tám vạn bốn nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng hơn mười cây số); tòa sư tử của Ngài cao tám vạn bốn nghìn do-tuần, trang hoàng đẹp bậc nhất."

 Thế là trưởng giả Duy Ma Cật hiện sức thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có). Ngay lúc đó, Phật kia sai đưa ba vạn hai nghìn tòa sư tử cao rộng, trang nghiêm sạch đẹp, đến vào trong phòng Duy Ma Cật. Các Bồ-tát, đại đệ tử, Thích (Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi), Phạm (Phạm Thiên, vua trời ở cõi trời cao hơn), Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) v.v. từ trước chưa từng thấy. Căn phòng rộng lớn bao chứa hết ba vạn hai nghìn tòa sư tử mà không chật chội vướng víu. Thành Tỳ Da Ly cùng cõi Diêm Phù Đề (châu lục nơi loài người sinh sống) và bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu Di theo vũ trụ quan Phật giáo) cũng không bị chèn ép, thấy vẫn y như cũ.

 Bấy giờ Duy Ma Cật nói với Văn Thù Sư Lợi: "Xin hãy lên tòa sư tử, cùng ngồi với các vị Bồ-tát, bậc thượng nhân (người đức hạnh cao vượt); hãy tự biến thân mình cho cân xứng với tòa kia." Các Bồ-tát đã đắc thần thông liền tự biến hình cao bốn vạn hai nghìn do-tuần mà ngồi lên tòa sư tử. Các Bồ-tát mới phát tâm (mới phát nguyện tu đạo Bồ-tát) và các đại đệ tử đều không lên được.

 Bấy giờ Duy Ma Cật nói với Xá Lợi Phất: "Xin lên tòa sư tử." Xá Lợi Phất nói: "Thưa cư sĩ, tòa này cao rộng quá, tôi không lên được." Duy Ma Cật nói: "Kìa Xá Lợi Phất! Hãy làm lễ Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) Tu Di Đăng Vương thì mới ngồi được." Thế là các Bồ-tát mới phát tâm và các đại đệ tử liền làm lễ Như Lai Tu Di Đăng Vương, và ngồi được lên tòa sư tử.

 Xá Lợi Phất nói: "Thưa cư sĩ, thật chưa từng có! Căn phòng nhỏ như thế mà dung chứa được những tòa cao rộng này; thành Tỳ Da Ly không bị vướng ngại gì, các xóm làng, thành ấp ở Diêm Phù Đề và các cung điện của chư thiên, long vương, quỷ thần ở bốn thiên hạ cũng không bị chèn ép."

 Duy Ma Cật nói: "Kìa Xá Lợi Phất! Chư Phật và Bồ-tát có một môn giải thoát (sự thoát khỏi mọi trói buộc) tên là Bất Khả Tư Nghị (không thể nghĩ bàn). Nếu Bồ-tát trụ (an trú vững vàng) nơi môn giải thoát ấy thì đem núi Tu Di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) cao rộng nhét vào trong một hạt cải mà không thêm không bớt, hình dạng vốn có của núi chúa Tu Di vẫn y như cũ; còn Tứ Thiên Vương và các vị trời Đao Lợi (cõi trời ở trên đỉnh núi Tu Di) không hay không biết mình đã bị đưa vào đâu; chỉ những người đáng được độ mới thấy núi Tu Di vào trong hạt cải. Ấy gọi là trụ nơi pháp môn (cửa vào đạo) giải thoát không thể nghĩ bàn.

 "Lại đem nước bốn biển lớn rót vào một lỗ chân lông mà không làm phiền nhiễu cá, ba ba, giải, cá sấu và các loài sống dưới nước; biển lớn kia vẫn y như cũ; các rồng, quỷ thần, A-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên) đều không hay không biết mình đã bị đưa vào đâu, các chúng sinh ấy cũng không bị quấy nhiễu gì.

 "Lại nữa, Xá Lợi Phất, Bồ-tát trụ nơi giải thoát không thể nghĩ bàn có thể chặt lấy cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ, tức một vũ trụ rộng lớn), đặt trên bàn tay phải như cái bàn xoay của thợ gốm, ném ra ngoài số thế giới nhiều như cát sông Hằng, mà chúng sinh trong đó không hay không biết mình đã bị đưa đi đâu. Rồi lại đem đặt về chỗ cũ, hoàn toàn không khiến ai có ý nghĩ rằng đã có sự đi và về, mà thế giới này vẫn y như cũ.

 "Lại nữa, Xá Lợi Phất, có những chúng sinh ưa sống lâu ở đời mà có thể được độ, Bồ-tát liền kéo dài bảy ngày thành một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài), khiến những chúng sinh ấy cho là một kiếp. Có những chúng sinh không ưa sống lâu mà có thể được độ, Bồ-tát liền rút một kiếp lại thành bảy ngày, khiến những chúng sinh ấy cho là bảy ngày.

 "Lại nữa, Xá Lợi Phất, Bồ-tát trụ nơi giải thoát không thể nghĩ bàn đem mọi sự trang hoàng của hết thảy các cõi Phật gom lại trong một cõi nước để chỉ cho chúng sinh thấy. Lại nữa, Bồ-tát đặt chúng sinh của một cõi Phật lên bàn tay phải, bay đến khắp mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới) để chỉ cho họ thấy tất cả, mà vẫn không rời khỏi chỗ cũ. Lại nữa, Xá Lợi Phất, những vật dụng mà chúng sinh mười phương dâng cúng chư Phật, Bồ-tát khiến cho tất cả đều được thấy trong một lỗ chân lông. Lại nữa, mặt trời, mặt trăng, các vì sao của các cõi nước mười phương, Bồ-tát khiến cho ai cũng thấy được trong một lỗ chân lông.

 "Lại nữa, Xá Lợi Phất, mọi luồng gió trong các thế giới mười phương, Bồ-tát đều có thể hút vào miệng mà thân không tổn hại gì, cây cối bên ngoài cũng không gãy đổ. Lại nữa, khi các thế giới mười phương bị lửa thiêu lúc tận kiếp (cuối một đại kiếp, thế giới bị lửa lớn thiêu hủy), Bồ-tát thu hết lửa vào trong bụng, lửa vẫn cháy như cũ mà không gây hại. Lại nữa, ở phương dưới, đi qua số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, Bồ-tát lấy một cõi Phật nâng lên phương trên, vượt qua vô số thế giới nhiều như cát sông Hằng, dễ như cầm mũi kim nâng một chiếc lá táo, mà không làm phiền nhiễu gì.

 "Lại nữa, Xá Lợi Phất, Bồ-tát trụ nơi giải thoát không thể nghĩ bàn có thể dùng thần thông hiện làm thân Phật, hoặc hiện thân Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không có thầy chỉ dạy, chỉ lo tự độ), hoặc hiện thân Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ nhắm tự giải thoát), hoặc hiện thân Đế Thích, hoặc hiện thân Phạm vương, hoặc hiện thân chúa tể thế gian, hoặc hiện thân Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp). Lại nữa, mọi âm thanh trong các thế giới mười phương, dù là tiếng bậc trên, bậc giữa hay bậc dưới, Bồ-tát đều có thể biến thành tiếng Phật, diễn ra những lời về vô thường (không bền, luôn biến đổi), khổ, không (trống rỗng, không có tự tính thật), vô ngã (không có cái 'tôi' làm chủ thường còn), cùng đủ thứ pháp mà chư Phật mười phương đã giảng, khiến ai cũng được nghe trong đó. Xá Lợi Phất! Nay tôi chỉ nói sơ lược sức mạnh của môn giải thoát không thể nghĩ bàn của Bồ-tát; nếu nói cho đủ thì đến hết kiếp cũng không xong."

 Lúc ấy Đại Ca Diếp (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu hạnh khổ hạnh bậc nhất) nghe nói về pháp môn giải thoát không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, khen là chưa từng có, bảo Xá Lợi Phất: "Ví như có người bày ra đủ thứ hình sắc trước mặt người mù, người mù không thể thấy được. Hết thảy Thanh văn nghe pháp môn giải thoát không thể nghĩ bàn này mà không hiểu nổi, cũng giống như thế. Người có trí nghe điều này, ai mà không phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu quả giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật)? Chúng ta sao lại đã dứt mất vĩnh viễn gốc rễ ấy, đối với Đại thừa (giáo pháp lớn, con đường Bồ-tát cứu độ khắp chúng sinh) đã như hạt giống hư thối không thể nảy mầm. Hết thảy Thanh văn nghe pháp môn giải thoát không thể nghĩ bàn này đều nên kêu khóc, tiếng vang dội khắp tam thiên đại thiên thế giới; còn hết thảy Bồ-tát nên vô cùng vui mừng, đội đầu kính nhận pháp này. Nếu có Bồ-tát nào tin hiểu pháp môn giải thoát không thể nghĩ bàn, thì hết thảy bọn ma (những thế lực quấy phá người tu đạo) không làm gì được người ấy." Khi Đại Ca Diếp nói lời này, ba vạn hai nghìn thiên tử đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Bấy giờ Duy Ma Cật nói với Đại Ca Diếp: "Thưa nhân giả, những kẻ làm ma vương (vua của các loài ma) trong vô lượng a-tăng-kỳ thế giới ở mười phương, phần nhiều là Bồ-tát trụ nơi giải thoát không thể nghĩ bàn, dùng sức phương tiện (những cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt chúng sinh) mà hiện làm ma vương để giáo hóa chúng sinh.

 "Lại nữa, Ca Diếp, đối với vô lượng Bồ-tát ở mười phương, có khi có người đến xin tay chân, tai mũi, đầu mắt, tủy não, máu thịt, da xương, xóm làng thành ấp, vợ con, tôi tớ, voi ngựa xe cộ, vàng bạc, lưu ly (một loại ngọc xanh), xa cừ (vỏ một loài trai lớn quý), mã não, san hô, hổ phách, ngọc trai, kha bối (vỏ ốc trắng quý), quần áo, đồ ăn uống. Những kẻ đến xin như thế, phần nhiều là Bồ-tát trụ nơi giải thoát không thể nghĩ bàn, dùng sức phương tiện mà đến thử thách, khiến các Bồ-tát kia thêm vững chắc. Vì sao vậy? Bồ-tát trụ nơi giải thoát không thể nghĩ bàn có sức oai đức (oai lực và đức hạnh), cho nên mới hiện ra sự ép bức, bày cho chúng sinh thấy những việc khó như thế. Còn phàm phu (người thường) hèn kém, không có sức mạnh, không thể ép bức Bồ-tát như vậy. Ví như sức giẫm đạp của voi chúa thì loài lừa không chịu nổi. Ấy gọi là cửa trí tuệ và phương tiện của Bồ-tát trụ nơi giải thoát không thể nghĩ bàn."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video