Thiên 8 — Phẩm 8: Trụ Bất Động

 Kinh Tiệm Bị, phẩm thứ tám: Trụ Bất Động (trụ: tầng bậc tu hành của Bồ-tát, gồm mười tầng; trụ thứ tám gọi là "Bất Động", nghĩa là không lay động).

 Bồ-tát Kim Cang Tạng nói: Hãy lắng nghe, này Phật tử (con Phật: người theo đạo Phật; ở đây là lời gọi các Bồ-tát trong pháp hội)! Bồ-tát đại sĩ (Bồ-tát: người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; đại sĩ: bậc tu hành lớn) nếu đã thành tựu trọn vẹn trụ thứ bảy, đã chân thành ưa chuộng, quyết chí cầu sự nghiệp thanh tịnh, thiện quyền (cách làm khéo léo, linh hoạt, tùy hoàn cảnh để cứu giúp người khác) và trí tuệ, cẩn thận thuận theo các hạnh, vui trong việc bố thí, có thệ nguyện rộng lớn vô cùng; nương theo ý chỉ do Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) gia trì, nhờ gốc đức đời trước mà được sức mạnh; nghĩ nhớ đến mười lực của Như Lai (mười năng lực hiểu biết đặc biệt chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn tự tin, không sợ hãi khi thuyết pháp), mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật có, không chung với ai) và các pháp của chư Phật bậc Chánh Giác (giác ngộ chân chính);

 chí tính hiền hòa, nghĩ đến sự thanh tịnh của các ngài, công đức và trí thánh, oai thế càng tăng; khởi lòng đại bi, thương xót cõi chúng sinh, không bỏ niềm vui của pháp; thông suốt vào vô lượng mọi pháp, (thấy rằng các pháp) vốn không sinh, không có tướng, không do hợp thành, không mất ánh sáng trí tuệ (?), không có chỗ hoàn thành, cũng không diệt, vốn không có gì; bình đẳng đi vào cội gốc, càng lên càng được độ thoát; trừ sạch mọi tâm niệm, nhận thức và tưởng tượng, bình đẳng thu nhiếp chí tính vốn trong sạch, (lìa mọi điều) mờ mịt (?). Nhờ đó mà vượt lên, liền được vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự an nhận, thấu suốt chân lý rằng các pháp vốn không từ đâu sinh ra). Ý nghĩa là như vậy.

 Bồ-tát vừa được pháp nhẫn như thế, liền được trụ ở địa Bồ-tát này, không thể nghiêng lay; được hạnh sâu xa thiết yếu của Bồ-tát, khó biết, huyền diệu, không ai phá hoại được; tiêu trừ mọi tưởng, thu nhiếp mọi niệm, đến chỗ rốt ráo; vô lượng, không ai sánh. Mọi chúng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự quán nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy) mãi mãi không theo kịp sự lặng lẽ ấy; vì đã thuần hậu, nên tự nhiên hiển hiện.

 Ví như, này Phật tử, vị tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật) có thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại), điều nghĩ tưởng đều tự tại, dần dần tiến lên cho đến tam-muội chánh thọ tịch diệt (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh sâu; chánh thọ: nhập định chân chính; tịch diệt: lặng tắt mọi tâm tưởng), trừ sạch mọi ham muốn và vọng tưởng. Bồ-tát cũng vậy: vừa đạt trụ này, bỏ mọi việc thế tục, đạt pháp chí chân không còn tạo tác nhọc công (?), lìa những điều thân, miệng, ý quen ưa thích, trụ trong lặng lẽ.

 Ví như, này Phật tử, có người trong mộng (?) gặp việc lớn, tự mình biết, nên ở trong đó dùng sức tinh tấn lớn để vượt qua khắp cả; vừa vượt qua thì tỉnh giấc; mọi phương cách đã tu, mọi lo nghĩ ngày đêm đều dứt bỏ (?). Cũng vậy, này Phật tử, Bồ-tát đại sĩ tinh tấn vô cùng, vừa đạt được (địa) này, trụ ở địa Bồ-tát bất động như thế, xa lìa mọi tạo tác, dần quen với mọi điều thích hợp, trong hạnh không có hai, lại bình đẳng tu hành, không gần gũi bám víu gì.

 Ví như, này Phật tử, người sinh lên Phạm thiên (cõi trời của Phạm vương, thuộc cõi sắc, đã lìa dục), trụ ở cung Phạm thiên, thì không vướng hạnh dục, cũng không có trần lao (phiền não làm tâm ô nhiễm, mệt mỏi). Bồ-tát cũng vậy: trụ ở đạo địa này, tâm đi khắp mọi hạnh đã tu tập; dù ở trong hạnh ấy mà không vì hạnh ấy bị ô nhiễm; ý ngài hiểu rõ mọi việc đang làm. Hạnh của Bồ-tát, dù ở trong hạnh Nê-hoàn (tức Niết-bàn: trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) cũng không cho là hạnh, huống gì hạnh thế tục.

 Bồ-tát đại sĩ vào địa này, nhờ sức bản nguyện (lời nguyện gốc từ trước), chư Như Lai bậc giác ngộ, Đại Thánh vô cùng, (hiện đến) vì ngài mở cửa pháp điển, dẫn vào pháp Như Lai, khiến lập nên trí thánh, và nói rằng:

 "Lành thay, lành thay, này thiện nam tử (con nhà dòng dõi tốt, lời gọi thân mật người tu)! Đây là pháp nhẫn bậc nhất của các bậc chánh sĩ, quy về Phật pháp. Lại nữa, này thiện nam tử, mười lực của Phật, bốn vô sở úy, ngôi tôn quý của Phật pháp thì ngươi chưa có. Vì thế hãy siêng năng thực hành, ưa cầu tinh tấn, cẩn thận chớ để sai mất; đây là cửa nhẫn của đạo, vì chúng sinh mà tôn kính tu hành."

 "Lại nữa, này thiện nam tử, ngươi tuy đạt được hạnh lặng lẽ như thế, nhưng phàm phu ngu muội thì mất sự lặng yên, quen sống trong vô số hạnh trần lao, bị nhiều thứ tưởng tượng làm hại. Lại nữa, này thiện nam tử, hãy nhớ lại bản nguyện đời trước: vì thương chúng sinh trong tối tăm mà cầu đạo (?), vâng làm cửa đạo trí thánh lặng lẽ không thể nghĩ bàn, trọn không lơi bỏ."

 "Lại nữa, này thiện nam tử, đây là bản tính các pháp, từ pháp mà phát ra, làm nên Như Lai, lập nên Như Lai, trụ trong pháp giới (toàn bộ thực tại, tính chân thật của mọi pháp). Như Lai Chí Chân (bậc đạt chân lý tột cùng) không riêng làm điều này; mọi Thanh văn và Duyên giác đều không thể đạt đến pháp không tướng này."

 "Lại nữa, này thiện nam tử, hãy xem thân ta không thể đo lường, trí tuệ không thể bàn, cõi nước không thể lường, ánh sáng không thể lường, đạo tràng (nơi Phật thành đạo và giảng pháp) không thể lường, âm thanh thanh tịnh cũng không thể lường. Vì thế, hạnh nhân từ của ngươi hãy nhân đó mà phát khởi sự nghiệp. Lại nữa, này thiện nam tử, điều có thể nói chắc chắn gọi là ánh sáng: nghĩa là đối với mọi pháp không có tưởng niệm, đó mới là ánh sáng. Này các thiện nam tử, ánh sáng của pháp là như vậy; hạnh của Như Lai là hạnh không bờ bến, quyến thuộc không đáy. Những điều ấy, từ khi phát hạnh đến nay, cao vời như thế."

 "Lại nữa, này thiện nam tử, ngươi hãy xem mười phương vô lượng cõi Phật, chúng sinh vô hạn, phân biệt kinh điển không thể đếm, vào khắp tất cả, lời nói việc làm tương ứng." Như vậy, này Phật tử, Phật Thiên Trung Thiên (trời của các trời, danh hiệu tôn xưng Phật) (dạy) Bồ-tát thực hành như thế, những cửa đạo dẫn dắt làm lợi không thể hạn lượng như vậy, để khai hóa chúng sinh: "Nếu có Bồ-tát phân biệt giảng nói vô lượng trí thánh, đầy đủ thành tựu sự nghiệp dẫn dắt chúng sinh, thì này các Phật tử, ta phó thác cho các ngươi."

 Nhờ chư Phật giáo hóa Bồ-tát này, đưa vào cửa đạo dẫn dắt làm lợi ở giữa chúng sinh (?), nên việc cứu độ chúng sinh được tự nhiên thông suốt. Chư Phật Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính) khuyên dạy như thế các pháp Bồ-tát và vô lượng sự nghiệp trí tuệ, khiến trong một lúc dẫn dắt làm lợi chúng sinh, lấy thánh nghiệp ấy làm đầu; so với tất cả phương tiện gom góp từ khi mới phát ý đến hết trụ thứ bảy, thì công đức trước kia dù gấp trăm lần, nghìn lần, vạn lần, cự ức vạn lần cũng không sánh bằng, không thể lấy gì ví dụ.

 Vì sao vậy? Vì trước kia chỉ dùng một thân dẫn dắt chúng sinh, làm sự nghiệp dẫn dắt làm lợi; nay đạt trụ này thì khích lệ tiến lên các hạnh bình đẳng của Bồ-tát, phân thân làm việc, sức hành thành tựu; tuyên bày lan rộng giáo pháp chân chính bằng vô lượng âm thanh, tu vô lượng trí tuệ, dẫn dắt làm lợi vô lượng; nơi mình sinh ra thì trang nghiêm làm sạch vô lượng cõi Phật, khai hóa vô lượng loài chúng sinh, cúng dường vâng theo vô lượng chư Phật, mở ra vô lượng cửa đạo của các pháp; sức thần thông không thể hạn lượng; phân tích, khai hóa, (cứu) tai ách cho chúng sinh, rộng khắp vô lượng; những đạo tràng hội chúng mình đến ở cũng không thể lường; giữ gìn thân, miệng, ý, tích lũy mọi hạnh thiết yếu của Bồ-tát cũng không thể lường.

 Ví như, này Phật tử, chiếc thuyền lớn muốn vào biển cả, (trước khi đến biển) phải thận trọng không buông lơi, chậm rãi tiến lên, (mong) được vô lượng châu báu quý lạ. Khi đã đến biển lớn, theo gió giương buồm, gió thuận hòa, chỉ trong một ngày đã vượt qua biển cả, mọi của báu thu được nhiều vô số kho, đều đầy ắp, dùng không hết. Bồ-tát cũng vậy: tích thành gốc đức rộng lớn vô cùng, gom góp Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu nhằm cứu độ tất cả), đạt biển trí tuệ đạo pháp của hạnh Bồ-tát; chỉ trong chốc lát được của cải sáng suốt thánh thiện, của báu đạo vô cùng, vào nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí của Phật). Của cải thế tục tích từ trước không thể sánh được; dù suy nghĩ tính toán trăm kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài), nghìn kiếp, vạn kiếp, vô số kiếp cũng không thể ví dụ.

 Lại nữa, này Phật tử, Bồ-tát nếu đứng vững ở đạo địa thứ tám (đạo địa: tầng bậc trên đường tu, cùng nghĩa với "trụ"), theo đại thiện quyền và trí độ vô cực (độ vô cực: hạnh tu đưa sang bờ giải thoát, tức ba-la-mật; trí độ vô cực là ba-la-mật về trí tuệ), tuyên bày khuyên dạy nghĩa không còn tạo tác nhọc công (?). Bồ-tát hiểu và vâng theo nhất thiết trí, biết khắp các cõi Phật đang thành ở mười phương, cũng phân biệt các cõi Phật đang hoại tan. Thấy biết thế giới tan hoại, thế giới hợp thành; do nhân gì mà thế giới tan hoại, do duyên gì mà thế giới hợp thành, đều thấy biết được.

 Địa chủng (yếu tố đất — một trong bốn đại là đất, nước, lửa, gió, bốn yếu tố cấu thành vật chất) ít hay nhiều, có hạn hay vô lượng, đều biết rõ từng thứ. Thủy chủng (yếu tố nước), hỏa chủng (yếu tố lửa), phong chủng (yếu tố gió) cũng vậy, đều hiểu rõ nhiều ít, lớn nhỏ, có hạn hay vô hạn. Các vi trần (hạt bụi cực nhỏ) vi tế, phân biệt chỗ ở của chúng, số lượng các vi trần, tùy lúc đều hiểu hết. Bao nhiêu thế giới có bao nhiêu loại, vô hạn vi trần vi tế khó hiểu, đều biết rõ khắp. Các loại vi trần tự nhiên hợp thành ra sao, số vi trần có trong các thế giới của chư Phật, đều biết được.

 Số chúng sinh, hình dạng và số lượng cõi nước, thân họ dài ngắn, lớn nhỏ, đều biết được. Nơi chốn địa ngục, tính nết việc làm của cầm thú (?) và ngạ quỷ (quỷ đói), vì sao đọa vào đó, đều biết những việc họ làm nhiều ít, số vi trần hợp thành (thân họ). Việc làm của A-tu-luân (loài thần hiếu chiến hay đánh nhau với chư thiên), chỗ ở của chư thiên, chỗ ở của người đời, đều biết được. Sự hợp lại và giáo hóa; cõi dục (cõi chúng sinh còn ham muốn) hợp tan; cõi sắc (cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình) và cõi vô sắc (cõi không còn hình thể) hợp tan, đều biết hết; ít nhiều, lớn nhỏ, có hạn vô hạn, đều biết hết.

 Nghĩa lấy bỏ khi đi lại ở trong ba cõi, khai hóa chúng sinh, ngài đều thành tựu được. Hiểu rõ các phương tiện về thân của chúng sinh, hình tướng các thân, nơi chốn của chúng, đều biết rõ. Chỗ sinh ra theo việc làm, nơi chư Phật đi lại, tùy theo loài chúng sinh, chỗ sinh và an cư, các hạnh thân đã tích lũy, tùy theo hạnh của thân mà lập ra (thân thích hợp).

 Thân mình là cõi nước, tùy đó lập thân mình, ý không cùng tận; lập thân mình là thân không thân; thân mình là thân cõi nước, thân tội phúc, tùy cần mà lập; thân quả báo tội phúc, lập thân mình; thân ý không cùng tận; thân không thân; thân mình không cùng tận (?). Thân của loài chúng sinh, thân cõi nước, thân quả báo theo duyên, thân Thanh văn, thân Duyên giác, thân Bồ-tát, thân trí thánh Như Lai, pháp thân (thân chân thật là chính chân lý), tùy thời mà lập, hiện ra các thân ấy.

 Hiểu hết thân tội phúc, thân quả báo, thân trần lao, thân có hình, thân không hình, thân cõi nước của chúng sinh: nhiều ít, lớn nhỏ, nhơ đục hay trong sạch, rộng lớn vô lượng, giảm bớt hay bằng phẳng ngay thẳng, dẫn dắt làm lợi bình đẳng, giảng nói về quả báo, đều biết hết. Hạnh của thân tội phúc, quả báo sẽ nhận, hợp tan, thành hay khác, cũng đều hiểu rõ. Thanh văn thừa, Duyên giác thừa, Bồ-tát thừa (thừa: cỗ xe, tức con đường tu), sự nghiệp đã làm, hợp tan và chỗ quy về, đều biết hết.

 Thánh thể Như Lai thành Tối Chánh Giác: thân thệ nguyện, thân diệt độ, thân được gia trì, thân trang nghiêm bằng hình sắc và tướng tốt, thân của người tu hành, thân vừa ý, thân tự lớn, thân khiêm cung, thân công đức, thân trí thánh, thân quả báo, thân trí thánh cẩn thận trong hạnh nghiệp, chỗ quy về và độ thoát, đều biết hết. Pháp thân bình đẳng là thân không thân, không thể hạn lượng, vào khắp tất cả; có thân hay không thân, không gì là không phân biệt, hiểu suốt từng thứ một.

 Thân ngài đạt được hạnh nghiệp như thế thì được thọ mạng tự tại, tâm được tự chủ, của cải dùng tự tại, việc làm tự tại không khó khăn, chỗ đi không bị ràng buộc, chỗ sinh theo ý mình, (thành tựu) điều bản nguyện mong, nhờ lòng tin vững chắc, nhờ ơn thần túc, nhờ hạnh trí thánh, nhờ pháp dẫn dắt mà đạt được. Vì vậy Bồ-tát có mười điều tự tại.

 Vừa được tự tại, liền thành bậc thánh có ánh sáng trí tuệ vô lượng, rộng khắp không thể nghĩ bàn; bậc thánh không ai sánh. Vào được như thế thì rốt ráo mãi ở nơi thân không sinh, chuyển những hạnh đã tập; vì mãi không còn sinh nên chuyển các hạnh. Lấy trí tuệ làm đầu mà chuyển hạnh của thân; lấy trí tuệ làm đầu mà chuyển hạnh của miệng. Nói tóm lại: trí độ vô cực làm ngọn đèn sáng lớn, lấy đại bi làm đầu, phân biệt hiểu rõ thiện quyền phương tiện, không bỏ nguyện tột bậc, được oai thần của chư Như Lai gia trì, không nên nghỉ ngơi; trí tuệ ấy ứng với mọi chúng sinh, đi khắp vô biên cõi Phật, tuyên nói nghĩa lý, mở các mối trói buộc.

 Này Phật tử, lại xét: Bồ-tát thường tu bình đẳng mà đạt trụ đạo không thể lay động, tích lũy mọi pháp điển của chư Phật, hạnh thân, miệng, ý càng thêm tiến bộ, nhờ thế được trụ này. Sức chí tính (lòng sâu xa) của ngài liền vững chắc, vì đã tiêu trừ hết mọi trần lao, lòng ôm sự hiền hòa, sức mạnh vững chắc, ở hàng đầu. Sức đại bi tự do giáo hóa quần sinh, chỗ dựng lập đều vì chúng sinh, không mong không bỏ, càng thêm dựng lập. Sức đại từ che chở mọi loài chúng sinh. Sức tổng trì (khả năng ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn không quên) thiết yếu, được vững trụ không bỏ chúng sinh. Sức thệ nguyện, được trụ chắc chắn trong mọi Phật pháp, lựa chọn phân biệt, khéo léo vững lập. Sức thần thông trụ ở vô hạn đời, nơi gốc của các hạnh, che chở mọi loài chúng sinh. Sức nguyện vững trụ, theo tập mọi sự nghiệp đạo của Bồ-tát mà không bỏ. Sức độ vô cực, hạnh ấy vững trụ, gom góp mọi kinh điển của chư Phật. Chánh trụ nơi sức gia trì của Như Lai, thành tựu chánh giác, hiểu biết nhạy bén mọi điều. Vào hạnh này, có sức mạnh như thế, hiện khắp mọi thần biến không cùng, liền đến sinh ở mọi nẻo.

 Kim Cang Tạng nói: Đó là, này Phật tử, sự nghiệp của các Bồ-tát trụ ở địa trí tuệ mà không thể lay động, gọi là không ai sánh. Cũng gọi là địa Bất Thoái Chuyển (không lui sụt), vì trí tuệ không quay trở lại; gọi là địa khó địch, vì mọi chúng sinh không thể theo kịp; là địa Đồng Chân (thuần khiết như trẻ thơ); là địa không sinh mà là chỗ sinh; điều nguyện tự tại là địa diệt đủ (?); không tạo tác là địa rốt ráo; tích lũy trí chân thật là địa vô vi (không tạo tác); khéo tu chí nguyện là địa kiến lập (được gia trì dựng lập); độ mà không tạo tác là (địa) không nhọc công (?). Những gì làm ở đời trước, mọi khổ đều tiêu tan, tà ác đều bị hàng phục.

 Như vậy, này Phật tử, Bồ-tát đại sĩ đã vào dòng giống Phật, nương công đức và oai thần của Phật chiếu xa, quy về oai nghi và sự nghiệp tột bậc của Như Lai, vào cửa cảnh giới Phật, luôn được Như Lai gia trì; được vào cung Đế Thích (vua trời Đao-lợi), Phạm vương (vua cõi Phạm thiên), Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương); các Kim Cang lực sĩ (vị thần cầm chày kim cang hộ vệ Phật pháp) luôn theo hầu phía sau.

 Đạt được sức định, thân không giới hạn, hàng phục kho hình sắc, mở vô lượng mối trói buộc; vì đã lìa hẳn sức hạnh của các thân, có oai lực vô cùng, sức đại thần thông, quả báo việc làm đều tự tại; định vô hạn, nhận vô lượng lời thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật), tự do theo ý mình mà không bị ngăn trở. Tùy sự thuần hậu (của chúng sinh) mà giác ngộ cứu độ chúng sinh, (hiểu) nghĩa của việc thị hiện. Vào hạnh này, được vào đạo tràng, có trí tuệ lớn vô cùng; dùng sự nghiệp thần thông của trí tuệ lớn, luôn diễn bày ánh sáng trí tuệ của bậc Đại Thánh, ban cho các câu chữ (giáo pháp), trong cõi không ngăn ngại; phân biệt các câu chữ được tuyên nói ở các thế giới, cõi nước mười phương; hiện đức công đức của mọi sự nghiệp; phát tâm tự tại mà suy nghĩ kỹ, hiểu quá khứ, vị lai, hiện tại; xoay chuyển mọi đường lối của các ma; thấm nhuần trí thánh, đi vào châu quận, cảnh giới của Như Lai, những giảng đường ở vô biên cõi nước; vâng làm hạnh Bồ-tát, khích lệ (chúng sinh) tiến lên không ai lui sụt. Vì thế gọi là vào địa Bất Động.

 Kim Cang Tạng nói: Vì vậy, này Phật tử, Bồ-tát đạt địa Bất Động Chuyển thì luôn ở nơi vô biên, thấy vô số chư Như Lai, chưa từng xa cách. Hạnh của ngài rốt ráo, thành tam-muội định, nhờ oai lực ấy mà thấy Phật, cúng dường, phụng sự, quy mệnh, trọn không quên bỏ. Trong mỗi kiếp, ở mỗi thế giới, những giảng đường ngài thấy đều có chư Phật hiện ra; ngài đều cúng dường vô số ức trăm nghìn cai (cai: đơn vị số cực lớn) đức Phật, dâng mọi thứ làm an ổn, cúi đầu quy mệnh để lễ kính Như Lai. Hiểu rõ thế giới, làm bậc đứng đầu, ưa cầu ánh sáng dẫn đạo, mở lòng nhận giáo pháp, lặp lại càng thêm tăng, cho đến khi Phật diệt độ; hạnh không ai sánh, cao vời vượt bậc, khác hẳn mọi người. Hỏi nhận về thế giới, giảng hỏi, tuyên truyền, theo gốc đức tích lũy vô số ức trăm nghìn cai (kiếp), càng tiến càng sáng rỡ.

 Ví như, này Phật tử, ở cõi Diêm-phù-lợi (tức Diêm-phù-đề: châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người sống) này có viên ngọc minh nguyệt thượng hạng, giá trị bằng cả cõi Diêm-phù-đề, đeo nơi cổ thì không gì sánh bằng; chuỗi ngọc mà mọi người trong thiên hạ đeo không cái nào sánh kịp. Cũng vậy, này Phật tử, Bồ-tát trụ ở địa Bất Động Chuyển này, nhờ gốc đức ấy mà thành ánh sáng lớn, mọi Thanh văn và chúng Duyên giác cho đến hạnh nghiệp của Bồ-tát trụ thứ bảy đều không theo kịp. Bồ-tát đã vào đạo địa này, nương trí tuệ vô cùng, tiêu trừ mọi trần lao của chúng sinh, phân tích các cửa đạo vi diệu của trí thánh.

 Ví như, này Phật tử, vị chủ cõi Phạm thiên, lòng từ trải khắp đại thiên thế giới (cõi gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), ánh sáng chiếu khắp. Bồ-tát đại sĩ cũng vậy: trụ ở địa Bất Động Chuyển này, chiếu sáng trăm nghìn cõi Phật nhiều như số vi trần đầy trong đó, ánh sáng trùm khắp vô lượng nước Phật, chiếu tan hết mọi trần lao của chúng sinh, dần dần diệt trừ chất độc và cấu bẩn của tâm. Đó là, này Phật tử, sự công bằng chánh trực được tuyên bày của hạnh Bất Động Chuyển mà Bồ-tát trụ. Công đức của Bồ-tát ở đạo địa thứ tám, dù ca ngợi rộng khắp trải vô biên kiếp cũng không thể nói hết.

 Bồ-tát trụ ở đây thường làm Đại Phạm Thiên vương ở cõi Phạm thiên, làm chủ nghìn thế giới. Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát (khác) không ai theo kịp sự chân chính trong hạnh ngài; ngài dùng độ vô cực, phân biệt thế giới, tu hạnh không ai sánh; nghe điều được giảng nói, những nhân duyên khởi lên, sự nghiệp phương tiện: bố thí, (nói lời) kính yêu, làm lợi cho người, cùng làm việc lợi ích như nhau, cứu giúp tất cả; luôn nghĩ nhớ Phật, chưa từng lìa bỏ; các hạnh đầy đủ, đến nhất thiết trí; chuyên nghĩ về đạo lớn: tu hành thế nào để làm bậc tôn quý của chúng sinh, đặc biệt hơn tất cả, dẫn dắt thuận theo các bậc thánh, che chở mười phương.

 Trong khoảnh khắc phát ý, theo cách như vậy, siêng năng tinh tấn, chỉ trong chốc lát đạt đủ tam-muội chánh thọ nhiều như số vi trần đầy trong mười nghìn thế giới, trăm nghìn cõi nước; và thấy các Bồ-tát nhiều như số vi trần đầy trong mười nghìn, trăm nghìn tam thiên thế giới, có quyến thuộc vây quanh. Từ đó, sức mạnh phát nguyện của Bồ-tát, những lời thề đặc biệt, không gì không cảm động; trí tuệ sáng suốt không thể đếm. Suy nghĩ như thế, dù trải qua ức trăm nghìn cai vô lượng kiếp tu hành không thể hạn lượng, công đức vẫn không đáy, không thể lấy gì ví dụ. Khi ấy Bồ-tát đại sĩ Kim Cang Tạng muốn trình bày, phân biệt lại ý nghĩa này, liền nói bài tụng (bài thơ trong kinh) rằng:

 Đã dần đầy đủ địa thứ bảy, / trí trong sạch, hành thiện quyền.

 Khéo giữ gìn sự nghiệp dẫn dắt, / kết lập thệ nguyện vô cùng.

 Chất chứa công, tích lũy đức, / vững trụ làm bậc trên trong loài người.

 Chí ưa trí thánh, / liền vào trụ thứ tám.

 Gieo đức, trí thánh lớn, / tinh tấn làm hạnh từ bi.

 Tâm ấy không thể lường, / ý niệm như hư không.

 Nghe pháp thì hiểu rõ, / vào sức mạnh của bậc Đại Thánh.

 Sức nhẫn (thấy các pháp) không sinh, / lặng lẽ thuận theo điều vi diệu.

 Điều nhận lấy không khởi lên, / không sinh, không có tướng.

 Không diệt, không hoại, / cũng không có chỗ hoàn thành.

 Nơi chốn vốn là tự nhiên, / (thấy) bản vô (tính vốn như vậy của các pháp, tức chân như), bỏ hết niệm.

 Đã lìa tâm, ý, tính, / suy nghĩ bình đẳng như hư không.

 Nhẫn ấy là như thế, / việc làm không buông lơi.

 Hạnh sâu xa thiết yếu, không lay động (?), / đạt hạnh điềm đạm.

 Chúng sinh không ai hiểu nổi, / vì đó là hạnh của người sống ẩn lặng.

 Nắm giữ những điều tâm tưởng, / hiểu rõ niệm của mọi hạnh.

 Ý ngài lập được như thế, / tâm không còn suy tưởng.

 Như tỳ-kheo nhập diệt định, / đạt được không vướng mắc.

 Những điều tâm tưởng niệm / như tỉnh khỏi điều thấy trong mộng.

 Như người sinh đầy đủ ở Phạm thiên, / đối với cõi dục cũng vậy (không còn vướng).

 (Chư Phật vì) bản nguyện đã lập mà an trụ (ngài), / nhiều lần khuyên bảo.

 Đây là nhẫn bậc nhất, / sẽ được làm A-duy-nhan (bậc Bồ-tát được Phật rưới nước lên đầu, xác nhận sắp thành Phật).

 "Trí tuệ của chúng ta sâu xa, / sức mạnh và ý hiểu pháp,

 Ngươi thì chưa có những điều ấy, / hãy tinh tấn siêng tu hành.

 Điều có thể vâng giữ là sự lặng lẽ, / tiêu tan mọi lưới ái.

 Dập tắt ngọn lửa trần lao / thế tục cháy rực dữ dội.

 Tự nhớ bản nguyện đời trước, / làm hạnh thương xót chúng sinh.

 Dùng lợi ích của trí tuệ mà dựng lập, / để độ thoát chúng dân.

 Thường tôn trọng pháp này, / trụ nơi bản vô, không tưởng.

 Phật hiểu mọi trụ, / vượt Thanh văn, Duyên giác.

 Uy thế của thế gian thế tục / không sánh kịp mười lực này.

 Chỉ có trí tuệ không thể hạn lượng, / ba đời không ngăn ngại.

 Không ai sánh bằng như thế, / được trời và người kính phụng.

 Gom góp mà dẫn dắt giáo hóa, / đi qua vô số cửa trí tuệ.

 Thành tựu pháp tối thắng, / vào bờ bên kia vô lượng."

 Đời trước tu đạo Phật, / nếu thuận theo đúng thời,

 Thì đạt được hiền minh như thế, / vào được địa thánh thù thắng.

 Trong một lúc đi khắp / đến các cõi mười phương.

 Nhờ đó đạt chỗ quy về của trí tuệ, / được các thần thông.

 Như nước biển lớn, / như hoa và đồ thần diệu của chư thiên (?).

 Lòng tham đã trừ hẳn, / lập được sự nghiệp đạo trí tuệ.

 Chọn lựa các cõi nước, / trụ trong sự hiểu biết phân biệt.

 Cảnh giới của bốn chủng (đất, nước, lửa, gió), / lìa mọi tham lợi.

 Nhỏ nhiệm và thô lớn, / đều vào và hiểu được nghĩa.

 Tất cả tam thiên thế giới / với số vi trần đầy trong đó.

 Phân biệt gốc của chúng sinh, / thân do bốn đại (đất, nước, lửa, gió) sinh ra.

 Đếm các điều ưa thích, / giới hạn của sáu đường (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) như thế.

 Cảnh giới trí tuệ khi phân tích / không thể nói, không thể lường.

 Trí tuệ phân tích tâm ý / cho đến mọi tâm.

 Ngài tu hạnh của thân mình, / nên dẫn dắt được chúng sinh.

 Khắp cả tam thiên thế giới / đủ các loại hình sắc,

 Thấy suốt mọi loại hình, / mà ở trong vô hạn đời.

 Như mặt trời đi vòng / trên hư không,

 Cung điện ấy tiến đi, / ánh sáng chiếu khắp.

 Dùng trí bản vô điều khiển, / ở trong pháp giới mà không lay động.

 Tính chúng dân thanh tịnh, / ánh sáng của đạo chiếu khắp.

 Tùy theo bản tính chúng sinh, / thân ngài ở khắp mọi nơi.

 Hiện ra trước mọi người, / chiếu sáng giáo hóa cõi trời và thế gian.

 Thân mình được tự tại, / vượt lên và hàng phục hạnh vô tính (?).

 Thị hiện thân an trụ, / trang nghiêm bằng các tướng tốt.

 Cõi nước chúng sinh cũng vậy, / do tội phúc mà nhận thân.

 Các loại thánh tính, / thể trí tuệ thành tựu pháp.

 Lấy hư không làm cõi thân, / nhận bằng sự nghiệp bình đẳng.

 Hiện các biến hóa thần túc, / tiêu trừ mọi nhơ bẩn của chúng dân.

 Mười lực rộng lớn tự tại, / nhờ trí tuệ rộng vô cùng.

 Làm nên bậc thánh, đạt ánh sáng trí tuệ, / khởi lòng thương xót thuận theo (chúng sinh).

 Mọi lời dạy của bậc Tối Thắng, / từ pháp sinh ra sự nghiệp đạo.

 Cẩn thận giữ ba việc (thân, miệng, ý), / không lay động như núi Tu-di (núi lớn ở trung tâm thế giới).

 Danh hiệu và sức lực của Chúng Hựu (đấng che chở mọi loài, tức Phật) (?), / bậc hiền hòa, có sức mạnh mà không giận (?).

 Bậc ấy không quay lui, / mọi ma không thể chống.

 Được Phật gia trì, / Đế Thích, Phạm vương đều kính phụng.

 Các Kim Cang lực sĩ / dùng sức mạnh luôn hầu cận.

 Ở địa vị này, / gom đức không thể lường.

 Trong ức trăm nghìn kiếp / không thể nói hết giới hạn.

 Cúi đầu quy kính chư Phật / số nhiều ức na-thuật (na-thuật: đơn vị số cực lớn).

 Thành tựu đạo tối thượng, / như đồ trang sức của bậc vương giả.

 Ở đạo địa tột bậc này, / Bồ-tát hội tụ (công đức).

 Được làm Đại Phạm thiên, / công đức (trùm) nhiều cõi.

 Tuyên bày sự nghiệp ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), / đạt được vô hạn bạn đồng hành.

 Lòng từ làm cho thanh tịnh, / ánh sáng trí tuệ tiêu trừ bụi bặm.

 Trong khoảnh khắc một lần phát tâm, / đến trăm nghìn cõi Phật.

 Đạt cội nguồn các định / nhiều như vi trần đầy cõi nước.

 Dũng mãnh nhìn khắp nơi chốn, / giáo hóa chúng sinh mười phương.

 Điều nguyện cũng như thế, / trang nghiêm tôn quý vô hạn.

 Ở đây nói những lời thiết yếu / về sự tự tại thù thắng của (trụ) thứ tám.

 Dù trải đủ ức nghìn kiếp / cũng không thể nói cho hết.

 Khi nói về trụ thứ tám này, liền đó trăm ức cõi Phật chấn động; đó là do oai thần của Phật gia trì. Công đức không thể nghĩ bàn, cao vời; ánh sáng mầu nhiệm tỏa ra không thể hạn lượng, hiện khắp mọi loại thân hình, chiếu khắp các cõi nước, làm yên ổn chúng sinh. Vô số nghìn chúng Bồ-tát đứng trên hư không, đồ cúng dường vượt hơn vật cõi trời; những thứ dâng lên Phật huyền diệu, đặc biệt tuyệt vời.

 Vị trời Đại Thần Diệu cùng quyến thuộc là các trời người cõi Tự Tại (?) cũng đều vui mừng, dùng nhiều thứ để cúng dường bậc tôn quý, phụng sự biển đức. Vô số ức nghìn thiên nữ vui mừng hớn hở, các giác quan hòa vui, dùng kỹ nhạc mầu nhiệm, đánh trống, tấu nhạc trời để cúng dường bậc Đại Thánh. Những kỹ nhạc ấy, vui với bậc đại thần thánh, phát ra trăm nghìn âm thanh như thế, tiếng vang êm dịu, lặng lẽ điềm đạm, (rằng):

 "(Ngài) tiêu trừ các lo âu chán nản, lìa mọi nhơ bẩn, bỏ cõi đất, hạnh chí chân mà vượt trội; vì chúng sinh mà đi đến mười phương; sự thông suốt lớn hiển hiện, hiện hạnh tối thượng; chí như hư không, tâm cũng vậy; tôn quý trong các trời, bậc trên trong loài người; giác ngộ sáng suốt nhất; cảnh giới huyền diệu, công đức không đáy; mười phương trang nghiêm thanh tịnh, phụng sự cửa đạo. Các con của Chúng Hựu dùng đạo mà hiển bày công đức không thể hạn lượng của Phật."

 "(Phật) theo trí thánh mà làm, không ưa lối tắt; ở một cõi nước mà không lay động, vậy mà trùm khắp các nước, không có bụi nhơ; ở khắp nơi đều thương xót loài chúng sinh, làm bậc đứng đầu cho họ; dứt mọi tiếng vang (?), không có tưởng niệm. Lời ngài nói vang suốt, lời lẽ trăm nghìn loại. Nếu có chúng sinh kém cỏi, tâm thấp hèn nghe lời dạy, ý họ tự quy về; khi họ nghe tiếng, bậc chí thánh hiện ra, tùy theo hạnh vốn có của họ mà khai hóa. Nếu có chúng sinh các căn sáng suốt, tâm ưa nhân duyên, không ham muốn gì, thì vì họ mà hiện nghĩa ánh sáng trí tuệ lìa cấu bẩn. Nếu có chúng sinh lòng ôm thương xót, ý mang nhân từ, thì Phật ở chỗ họ siêng chỉ bày chánh hạnh. Nếu có chúng sinh chí hướng bậc tôn quý cao nhất, ý ưa pháp này, thì ở chỗ họ hiện ra vô lượng thân Phật."

 "Nhân sự hóa hiện ấy, như nhà ảo thuật, đi đến đâu cũng dẫn dắt (hiện ra) vô số ức nghìn cai thân. Này Phật tử, như vậy là ưa thích sự huyễn hóa của trí tuệ, hiện mọi hạnh mà lìa mọi thứ có."

 Âm thanh như thế có hàng trăm nghìn, ban bố tiếng vang êm dịu, hiền hòa. Trời, người, thiên nữ ở đời đều quy phục, im lặng ưa sự lặng yên; đại chúng vui mừng, ca tụng bậc an trụ (?), khen công đức cao vời vô lượng, không thể giảng bàn hết. (Đó là) nói về đạo địa thứ tám của Bồ-tát, vâng làm chánh pháp, thông đến Đại thừa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video