Thiên 9 — Phẩm 9: Trụ Thiện Tai Ý

 Kinh Tiệm Bị, phẩm thứ chín: Trụ Thiện Tai Ý (địa vị Ý Tốt Lành; đây là địa thứ chín trong mười địa, tức mười giai đoạn tu hành lớn của Bồ-tát).

 Bồ-tát Kim Cang Tạng nói: Này các Phật tử (con Phật, tức người theo Phật tu hành; ở đây chỉ các Bồ-tát đang nghe), hãy lắng nghe! Bồ-tát đại sĩ (bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) có trí tuệ và hạnh của chư Phật vô lượng như thế, lại càng tăng thêm. Các vị dạo trong cảnh vắng lặng, chí hướng ở cửa giải thoát. Trí tuệ của các đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý) làm tăng trưởng đức cao tột. Các vị lại dùng lòng nhân mà tu những điều đáng tu, nhờ đó đi vào được chỗ bí mật của Như Lai. Các vị đi vào trí tuệ đạo lớn không thể nghĩ bàn này, chọn lấy điều cốt yếu, đạt tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp, không quên mất) và tam muội chánh thọ (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất vào một đối tượng) thanh tịnh.

 Các vị buông bỏ mọi nghiệp không trong sạch, dẫn dắt làm lợi cho tất cả, thành tựu thần thông lớn, rộng lớn và vượt xa. Các vị phân biệt các thế giới, dạy bảo dân chúng, một mình bước đi không ai sánh kịp. Các vị có mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), các vô úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), các pháp của chư Phật, mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính riêng của Phật, không chung với hàng tu khác), không ai bằng. Các vị trang nghiêm sửa sang gốc đạo. Như Lai chí chân (bậc chân thật tột cùng, danh hiệu của Phật) chuyển bánh xe pháp (tức thuyết giảng giáo pháp, làm giáo pháp lan truyền như bánh xe lăn đi), hướng về các cõi nước (?).

 Các vị dựng lập lòng đại bi (lòng thương xót lớn đối với mọi loài), an trụ trong nguyện lớn, không bỏ mười phương, và đi vào địa thứ chín của Bồ-tát. Đã ở địa này rồi, đối với các hạnh chưa quyết định (?), các tâm thiện và ác, đều biết đúng như thật. Các vị cúng dường kinh điển, phụng sự bậc chí chân, và biết các pháp hữu lậu (những gì còn phiền não rỉ chảy, còn trói buộc trong sinh tử) cùng vô lậu (những gì đã sạch phiền não). Các vị thuận theo pháp thế gian và pháp vượt khỏi thế gian; điều tu hành suy nghĩ thì không thể nghĩ bàn; vâng theo pháp rốt ráo và pháp chưa quyết rõ (?).

 Các vị thuận theo pháp Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ), phụng hành hạnh Bồ-tát, kính trọng đạo này, thề nguyện theo đúng thời mà hướng về địa vị Như Lai, đến lúc thì đạt tới. Về pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và chí hướng gần gũi pháp vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt), các vị đều biết đúng như thật. Trí tuệ sáng như thế, các vị giác ngộ chỗ quy về.

 Các vị hiểu biết như thật tâm hạnh của chúng sinh: điều họ lấy và bỏ, cấu bẩn của trần lao (phiền não, thứ làm tâm nhọc nhằn và nhơ bẩn như bụi), họa phúc họ phải chịu. Các vị nắm biết hoạt động của các căn (căn cơ, tức năng lực tu tập cao thấp nơi mỗi người), lòng tin sâu, các giới (các loại tính chất khác nhau), chỗ hướng về, tâm tính, các kết (những sợi dây phiền não trói buộc), chỗ tạo nghiệp, nơi sinh ra thọ báo, nơi cư trú; quyết rõ ba tụ (ba nhóm chúng sinh: nhóm chắc chắn đi đường chánh, nhóm chắc chắn đi đường tà, nhóm chưa định) và nơi nghiệp dẫn đến — đều biết đúng như thật.

 Các vị xét tâm chúng sinh: việc làm phải hay trái, các loại tâm, tâm trong khoảnh khắc mà tiến hay lui, khi hợp khi tan. Tâm không có hình thể; tâm không thể đo lường; tâm khởi ra khắp mọi nơi; tâm vốn sáng rỡ; tâm khi nhiễm bụi, khi không có phiền não; tâm bị trói buộc và tâm được cởi mở. Các vị lại hiểu rõ tâm như trò ảo thuật, biết chỗ tâm quy về, chỗ dừng ở, và nhân duyên khiến tâm tiến lui.

 Lại về phiền não ấy: nó đi xa sâu thẳm; cách chữa trị về sau; các loại giống nhau; không có nghiệp (?); nhân duyên của các kết; chỗ nó lui tới cư trú; tâm hợp lại một chỗ, hoặc chia lìa; có nơi sinh ra; xoay vần ở hiện tại; tiến, dừng, đi, đến. Các vị phân biệt ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử), ân ái, vô minh (sự tối tăm không thấy chân lý), các kiến chấp (những quan điểm sai lầm bám chặt), bệnh khổ, tự cao, ngu si, tội vạ không cùng, và cách cắt đứt diệt trừ chúng. Các vị hiểu rõ, biết chắc của báu của ba tạng (?), đi vào tận chỗ chấp là thường còn (?), biết tám vạn bốn nghìn hạnh phiền não, nghĩa tội phúc, thiện, bất thiện chưa quyết định.

 Các vị dạy bảo kẻ vô minh, khiến bè đảng tâm loạn không còn nghiệp khác (?). Các vị suy xét các việc phúc đưa đến báo ứng; tích chứa các điều lợi; việc mình tự làm thì không mất quả; có báo và không có báo; nghiệp đen tối, nghiệp trong sáng, nghiệp không đen không trắng (?). Lời lẽ như thế. Quả báo theo duyên của việc làm thì có giới hạn, nhưng ruộng đất tội phúc thì không lường được. Các bậc hiền thánh ở đời, việc làm và cách xử sự của họ, tội phúc hiện tại, điều tập tành về sau sẽ còn phải trải qua.

 Các vị hiểu chỗ hướng đến của các thừa (cỗ xe, tức các con đường tu), cả chỗ hướng đến chưa rõ, hiểu và phân biệt phương tiện (cách khéo léo thích ứng) tùy theo thời. Các vị thường biết đều khắp tám vạn bốn nghìn loại tội, biết chắc do đâu mà có, hướng về đâu. Các vị thông đạt các căn yếu kém, bậc giữa và sáng lanh, cùng gốc rễ của chúng.

 Nói tóm lại: theo gốc của chúng sinh, đời trước, việc hư hoại, nghiệp không hư hoại, hạnh vi diệu, bậc giữa, thấp kém, bè bạn phiền não, không có của cải nghiệp (?) — từ tâm hạnh gốc ấy, các vị đều quyết rõ được. Nếu chưa quyết rõ thì khai hóa một cách chân thật, sâu dày. Lưới các căn; phân biệt sự thối lui; nắm lấy các ý tưởng; các tướng mạnh hay yếu; xoay vần qua lại; tiến lui không trở lại (?). Các vị thấu suốt ba đời (quá khứ, hiện tại, tương lai), đi xa vô cùng, một mình bước đi không bạn. Đối với các loại khác nhau, các vị thường lấy lòng bình đẳng; tám vạn bốn nghìn loại căn, các vị đều biết hết.

 Nói tóm lại: lòng tin sâu và ưa thích của họ, các căn yếu kém, bậc giữa, sáng suốt — các vị thường theo tám vạn bốn nghìn căn, cả lòng tin sâu đã bị phá hỏng, đều thấu rõ. Các loại hạnh của chúng sinh: giới tính chất của họ yếu kém, bậc giữa hay sáng suốt; theo tám vạn bốn nghìn căn; các loại tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió tạo nên thân vật chất); tâm bậc trên, giữa, dưới; tính hạnh thiện ác — các vị thấu suốt chỗ quy hướng của các căn.

 Tâm tính và hạnh của họ, bè bạn của tâm ý, chí hướng tạo thành bè đảng (?); tâm khi hợp lại, khi chia lìa, đi xa thăm thẳm; có tự cao hay không tự cao; ý điều hòa thuận thảo, không chán nản, cũng không biếng bỏ — đều nhờ một lòng hướng về cửa giải thoát, tam muội chánh thọ và thần thông mà thích hợp, không hợp với sự trói buộc trong ba cõi. Họ nguyện đạt tâm chân thật, không tập các hạnh khác, tập đi vào cửa đạo, không cần lời dạy (?), không nương bè đảng, không có việc của cải, không khác biệt, không bạn đồng hành, tu sửa cửa đạo, biết chắc điều chánh.

 Hạnh của chúng sinh có nhiều loại, và hạnh theo nơi sinh ra: theo hạnh mà ở, sinh vào địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh, A-tu-luân (loài thần có phúc lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến), các cõi trời, nơi quy về của loài người, nơi sinh trong cõi Sắc (các tầng trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi diệu), cõi Vô sắc (các tầng trời chỉ còn tâm, không còn thân hình), nơi sinh có tưởng và không có tưởng — các vị đều biết rõ.

 Quả báo tội phúc do ân ái và tình dục; vô minh tối tăm; thần thức là hạt giống, quay lại sinh ra, lấy danh sắc (phần tâm và phần thân của chúng sinh lúc mới thành hình) làm bạn. Vì làm nghiệp trái đạo mà ngu muội trong sinh tử; gần gũi ân tình thì sinh tham muốn, ham cầu tình ái. Nếu không ham vinh hoa thì là điều chúng sinh vui thích (?). Đối với các nẻo trong ba cõi, ý ôm điều chân thật, không làm tổn hại. Các vị đều biết chắc nơi chí hạnh của họ ở và điều họ sẽ làm.

 Chỗ quy hướng của Như Lai, nơi ràng buộc tập nhiễm; theo hạnh của chúng sinh, mỗi người do tội phúc mà tập nhiễm phiền não; thiện ác chưa bày ra, việc làm từ gốc đến ngọn, xoay vòng không cùng, lại quay trở lại, trở về hạnh gốc. Khi chưa đi xa thì rất khó dứt, rất khó dứt. Muốn nhổ bụi dâm dục, việc hư dối của tham lam ganh ghét, không thể làm sạch ngay; tâm sáng suốt thông đạt mới có thể vượt ra. Đối với việc làm cho đến chỗ không còn gì, các vị đều biết chắc.

 Về hạnh của chúng sinh, các vị xét rõ ai đã quyết định, ai chưa quyết định: kẻ chí ở nghiệp tà, chạy theo thấy biết trái ngược, nghiệp ngu mê; người ở chánh kiến (thấy biết đúng), chắc chắn ở chánh nghiệp, trừ mọi sợ hãi, không ai không đến chỗ rốt ráo. Lại có tai nạn ở giữa năm tội nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn); các vị đều dùng năm căn (năm năng lực gốc: lòng tin, tinh tấn, nhớ nghĩ đúng, định tâm, trí tuệ) thấu suốt mà đạt đến hạnh chân chánh, để bỏ sợ hãi; và kẻ chưa rốt ráo.

 Các vị hiểu rõ sự diệt theo đường tà và sự vắng lặng theo đường chánh, cùng những việc đã phạm, khiến họ hướng về nghiệp vắng lặng. Kẻ không có chỗ quy về mà rơi vào nghiệp tà, đi lùi thối chuyển, thì các vị dẫn họ thấy đạo chánh vô thượng của hiền thánh. Nếu chưa quyết rõ thì tùy thời gỡ trói, giữ gìn nghiệp ấy chăng (?). Những điều đáng tuyên bày, các vị đều biết chắc.

 Này Phật tử, đó là: Bồ-tát đại sĩ nếu quy về trí tuệ này thì được an lập nơi trụ xứ của Bồ-tát ở địa Thiện Tai Ý. Đã ở địa này rồi, các vị đều hiểu rõ hạnh nghiệp như thế của tất cả chúng sinh, tùy theo hạnh họ tích lũy mà nên giải thoát và khai hóa cho họ. Các vị làm cho chúng sinh sáng tỏ, đúng thời mà dạy dỗ, biết cách khuyến dụ hàng Thanh văn, Duyên giác, giáo hóa các Bồ-tát, nói về địa vị Như Lai. Các vị theo chúng sinh mà thuyết pháp, dẫn dắt làm lợi, cứu độ giải thoát; theo tính hạnh của họ, theo căn gốc của họ, nên giải thoát thế nào thì thuyết pháp thế ấy; nhân theo việc họ làm, trải qua gốc ngọn mà khai hóa; theo pháp của thừa họ theo, tu và suy nghĩ về cửa giải thoát; nhân cửa giải thoát ấy mà tuyên giảng đạo pháp.

 Ở địa này, các vị thấy sự hưng thịnh của các bậc đại pháp sư (người giảng giải giáo pháp), ủng hộ kho pháp không cùng của Như Lai. Nếu đến chỗ pháp sư, các vị hỏi han, đi vào chỗ vô lượng, hiểu rõ trí thánh, phụng hành và tuyên bày bốn phân biệt biện (bốn thứ trí và tài nói năng không bị ngăn ngại của Bồ-tát). Theo pháp đã thuyết, các vị thường tu hành không hư hỏng. Bồ-tát đại sĩ dạo trong bốn phân biệt biện mà không thối lui. Bốn thứ là gì? Một là phân biệt pháp, hai là hiểu rõ nghĩa, ba là thuận thứ lớp (thông suốt lời lẽ, nói năng đúng thứ lớp), bốn là hiểu biện tài.

 Phân biệt pháp, là nói rõ tướng tự nhiên của các pháp. Hiểu rõ nghĩa, là thấu suốt chỗ quy hướng của pháp. Thuận thứ lớp, là nói không sai lệch, phân tích trí sâu xa về các pháp. Hiểu biện tài, là không bị vướng mắc, biết pháp không đứt đoạn.

 Lại phân biệt về các biện: Hiểu rõ pháp, là biết pháp vốn tự nhiên, là thân tự nhiên. Hiểu rõ nghĩa, là biết soi sáng, tất cả đều quy về kinh điển. Thuận thứ lớp, là thông suốt mọi pháp, có thể giảng nói mà không ai cắt đứt được. Phân biệt biện, là theo đúng lời dạy của đạo, không mong cầu gì, diễn bày không bờ bến.

 Thông suốt pháp, là thấu đạt pháp hiện tại và chỗ quy hướng của điều được tuyên nói. Hiểu rõ nghĩa, là biết lẽ báo ứng của pháp quá khứ và tương lai. Thuận thứ lớp, là nói giải mọi pháp quá khứ, tương lai, hiện tại mà không sai lệch. Phân biệt biện, là mỗi điều nói ra đều không có hai lòng, không có bờ bến, làm rung động ánh sáng của pháp.

 Thông suốt pháp (?), là biết các pháp, phân tích mọi việc. Hiểu rõ nghĩa, là phân biệt các nghĩa, không ai không được nhờ lòng từ. Thuận thứ lớp, là theo tiếng nói, lời lẽ xa gần của chúng sinh mà thuyết pháp. Phân biệt biện, là xem xét tâm tính và việc làm của tất cả mà giảng kinh cho họ.

 Thông suốt pháp, là hiểu biết phương tiện, sáng tỏ rải trí tuệ của pháp, không làm hỏng các điều thiện. Hiểu rõ nghĩa, là thông suốt trí không hai, không trụ của bản vô (tính như thật, vốn trống không, của mọi pháp), và giúp dân chúng mỗi người đều hiểu rõ. Thuận thứ lớp, là giảng nói về nghiệp, của cải là trí thánh không thể phá hỏng. Phân biệt biện, là thấu suốt các lý và nghĩa tùy thời, hiểu rõ gốc ngọn.

 Thông suốt pháp, là biết mọi pháp nguồn gốc chỉ là một; vì mất nguồn gốc ấy nên trôi theo dòng sinh tử, xoay vòng không cùng. Hiểu rõ nghĩa, là có thể vượt qua năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân sắc, cảm thọ, tưởng, hành, thức) và tứ đại, lại dùng phương tiện giải thoát khỏi mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng của chúng, sáu thức), các suy (sáu đối tượng giác quan làm hao tổn người tu) và các nhập (chỗ giác quan tiếp xúc đối tượng), và hiểu rõ mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả khiến chúng sinh xoay vòng sinh tử) đều không có đầu mối. Thuận thứ lớp, là nói về nguồn gốc của mọi chúng sinh xoay vần trong năm đường (năm cõi tái sinh: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời), với tâm tính hòa nhã, tiếng nói êm dịu, người nghe đều tiếp nhận. Phân biệt biện, là diễn giảng lời dạy cốt yếu, sự sáng suốt ngày càng tăng không bờ bến, ánh sáng chiếu xa, trừ mọi tối tăm ngu muội, không ai không được soi sáng.

 Thông suốt pháp, là dẫn dắt làm lợi theo một loại duy nhất, không có nhiều loại (?); Bồ-tát đại sĩ khởi lòng từ không cùng, lập lòng bi vô tận, mở bày Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ tất cả cùng thành Phật). Hiểu rõ nghĩa, là phân biệt các thừa, cứu độ chúng sinh có giới hạn, hạnh rộng xa, thênh thang không ai sánh, một mình bước đi giữa đại chúng. Thuận thứ lớp, là tuyên giảng mọi thừa mà chúng sinh hướng tới, những người học bậc trên, giữa, dưới, không làm hỏng, dần dần dẫn dụ cho tiến vào đạo lớn. Phân biệt biện, là vì nhất thừa (một cỗ xe duy nhất đưa tất cả đến quả Phật) mà không có bờ bến, tuyên bày chánh pháp, ánh sáng rực chiếu nỗi khổ não của ba cõi, trừ bỏ các thứ che lấp tâm, đạt được tam muội.

 Thông suốt pháp, là vâng làm nghiệp trí thánh của các Bồ-tát, tuân tu hạnh pháp, đạo sáng vượt trội, cao vời vô lượng. Hiểu rõ nghĩa, là diễn giảng gốc ngọn của mười trụ (mười địa vị tu tập của Bồ-tát), mở hiểu cho người học, ai nấy được đúng chỗ, không mất chí hạnh, được vượt khỏi thế tục, không gì không thông. Thuận thứ lớp, là tuyên bày giới cấm của pháp, theo điều mỗi người mong cầu, khéo léo dịu dàng với lời dạy của đạo, không hư hỏng. Phân biệt biện, là tuyên nói mọi hạnh không bờ bến, giảng về nghiệp gốc cho đến khi thành tựu chân chánh, không dừng ở hai thừa Thanh văn, Duyên giác.

 Thông suốt pháp, là tâm tự nhiên thông đạt rằng tất cả Như Lai đều là một Phật, các lực vô lượng; giác ngộ nghĩa này, nhân đó chuyển bánh xe pháp, đạt đến nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) mà có sự cứu độ. Hiểu rõ nghĩa, là lại biết các chủng loại, an trụ nơi chân chánh, trong khoảnh khắc phân biệt chỗ phải quy về, phải trái của đạo và đời, không gì không tuyên bày. Thuận thứ lớp, là theo đúng sự chánh giác mà phân tích lời nói, xem gốc rễ, hạnh trên giữa dưới và tâm sâu cạn của người nghe mà khai hóa. Phân biệt biện, là pháp được tuyên giảng, mỗi chương mỗi câu đều diễn ra nhiều nghĩa, trí tuệ không bờ bến, không thể cắt đứt, làm no đủ người đói khát.

 Thông suốt pháp, là thỉnh khắp các Như Lai, những lời dạy bảo đã ban ra: tất cả mười lực, các vô úy, các pháp của chư Phật, mười tám pháp bất cộng, tu lòng đại bi mà chuyển bánh xe pháp, thông đạt mọi trí nhanh nhạy không cùng. Hiểu rõ nghĩa, là biết tám vạn bốn nghìn loại hạnh của chúng sinh, theo chí tính của họ, xét gốc nguồn của họ, theo lòng tin và sự ưa thích của họ mà nói tiếng Như Lai để gỡ các trói buộc. Thuận thứ lớp, là đối với mọi hạnh không hư hỏng, cất tiếng sư tử hống (tiếng gầm của sư tử, ví lời thuyết pháp quả quyết không sợ hãi, khuất phục mọi thuyết sai), phát ra tiếng Như Lai, tiếng có tám đức (?) vang khắp mười phương, thấy suốt không bờ. Phân biệt biện, là làm sáng tỏ ánh sáng uy thần của trí Như Lai, trừ mọi tối tăm mờ mịt mù lấp, tự dùng sức đạo tràng (sức tu chứng như nơi thành đạo) do hạnh của mình, theo lòng tin và ưa thích của họ mà khai hóa, khiến ai nấy được đúng chỗ.

 Bồ-tát Kim Cang Tạng nói: Như thế, này Phật tử, Bồ-tát đứng ở trụ thứ chín có gốc đức cao vời như thế, biện tài như thế, đạt được kho đạo không cùng của Như Lai, làm đại pháp sư, dựng lập đồ chứa nghĩa lý, làm vua của nghĩa, đạt được câu nghĩa. Các vị được tổng trì Huyền Diệu (sâu xa mầu nhiệm), thu nhận cứu giúp ba cõi; tổng trì Pháp Chủ (làm chủ giáo pháp) — nói tóm lại là dùng trí thánh và thần thông để cứu vớt; tổng trì Chiếu Minh (soi sáng) chiếu khắp mười phương; tổng trì Thiện Ý (ý tốt lành) thu nhận mọi ý; tổng trì Như Địa (như đất) mà đi như giữa hư không; tổng trì Đế Chủ (bậc chúa tể), uy thần khó theo kịp, là cốt yếu của pháp môn không cùng; tổng trì Sở Hướng (nơi hướng tới), đi khắp vô lượng nơi; tổng trì Hồi Chuyển (xoay chuyển), xoay vần qua lại; đạt các tổng trì Phương Tiện — các loại như thế đều đầy đủ.

 Các vị đạt được mười lần trăm nghìn tổng trì nhiều không đếm xuể; tiếng nói tùy hợp, không đâu không đến; các cửa phân biệt không thể hạn lượng; tuyên giảng kinh điển không ai nói hết được. Tổng trì như thế là cửa đạo chánh pháp không thể hạn lượng. Các vị nghe vô số chư Phật Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả đời tôn kính) hiện thân thuyết pháp, nghe rồi không quên; điều nghe và tuyên giảng không thể nói hết. Ở chỗ mỗi đức Như Lai, các vị hỏi han, thọ nhận, đọc tụng mười lần trăm nghìn tổng trì nhiều không đếm xuể. Như một đức Như Lai khai hóa thế nào, thì pháp vô thượng không bờ bến của các Như Lai chí chân cũng đều như thế, không khác.

 Trong khoảng một lần cúi đầu lễ, các vị lại càng tăng thêm, ở chỗ vô ương số (nhiều không đếm xuể) đấng Chí Chân Đẳng Chánh Giác (danh hiệu Phật: bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), thọ nhận các pháp môn của đạo, hàng Thanh văn, Duyên giác không thể nói hết. Các vị tu tổng trì nghe rộng và thọ nhận âm thanh. Người đạt tổng trì này thì dựng lập ân huệ bố thí; nhờ tổng trì của đức, trong trăm nghìn kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) đạt được sự nắm giữ như thế, được biện tài mà dựng lập, cao vời như thế.

 Khi pháp và chúng thánh hội họp, các vị đầy khắp tất cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ, phạm vi giáo hóa của một đức Phật), theo tâm chúng sinh nên giáo hóa thế nào thì thuyết pháp thế ấy. Ngồi trên tòa pháp, nhận ý chỉ của Như Lai, như bậc đã đạt địa A-duy-nhan (địa vị Bồ-tát sắp thành Phật, được Phật chứng nhận thọ chức) trong mười trụ (?), tự tại hơn hết đối với mọi thứ khác, tôn quý không ai sánh, ánh sáng không đâu không chiếu tới.

 Ngồi trên tòa pháp, trong khoảnh khắc, vừa khởi ý, liền dùng một âm thanh mà diễn ra nhiều hướng, bảo khắp đại chúng. Cùng một lúc, ánh sáng từ miệng phát ra, các lỗ chân lông đều phát mọi âm thanh, diễn bày sự giáo hóa của đạo, không ai không hiểu, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới cùng cõi có sắc và cõi không sắc, thảy đều vang tiếng pháp. Lúc ấy, chúng sinh khắp đại thiên thế giới kia cùng lúc kéo đến, chất vấn nghĩa lý, mỗi người tự nói, hỏi vô số việc; không cần hỏi lại lần thứ hai, ai nấy đều được hiểu rõ.

 Lúc ấy, Bồ-tát trong cùng một khoảnh khắc nhận hết mọi câu hỏi và tiếng nói của chúng, chỉ dùng một lời dạy mà bảo khắp tất cả. Nói tóm lại: khắp hai, ba tam thiên đại thiên thế giới, ba, bốn, năm mươi, hai mươi, năm mươi, cho đến khắp một trăm tam thiên đại thiên, vô số đại thiên thế giới, ánh sáng làm việc pháp, dựng lập ý chỉ thánh thiêng đầy uy thần của Như Lai, luôn đúng thời mà làm Phật sự cho chúng sinh, khiến họ phát khởi, đứng vững, ngày càng tiến lên.

 Trí thánh như thế nhận ánh sáng chấn động mà tinh tấn. Giả sử từ mỗi lỗ chân lông, như vô biên thế giới chư Phật đầy bụi nhỏ, thấy vô số cõi nước chư Phật không thể hạn lượng cùng đại chúng của các cõi ấy họp ở đạo tràng nghe giảng kinh; mỗi đức Như Lai vì vô số chúng sinh, đủ loại dân chúng mà gỡ trói buộc; tâm tính mỗi chúng sinh không thể nói hết, tâm mỗi người mỗi khác; các Ngài khuyên dẫn bằng pháp lợi ích mà khai hóa họ. Như một đức Như Lai cứu độ thế nào, thì tất cả Như Lai cũng như thế, không khác. Như một lỗ chân lông, mọi lỗ chân lông cũng vậy, đều vang tiếng pháp.

 Chúng ta khi học cũng nên như thế: mở rộng chí hướng, suy nghĩ nghĩa kinh Phương Đẳng (kinh điển Đại thừa rộng lớn, bình đẳng), dẫn dắt người chưa theo kịp. Tất cả Như Lai trong cùng một lúc hiện thân khắp nơi, đều nhận ánh sáng của pháp; tất cả đều chỉ là một âm thanh, tùy theo điều họ ưa thích, thuận theo lời họ khen ngợi. Các hội chúng sinh đầy khắp đạo tràng, người muốn nghe pháp đều được đầy đủ. Chúng ta ở đó cũng nên như vậy.

 Ánh sáng trí tuệ, biện tài thông suốt, nghiệp trong sạch, trong một khoảnh khắc làm vui và mở hiểu chúng sinh; thân xoay vần khắp các thế giới. Mọi chúng sinh nhờ đó mà đạt đến địa vị Bồ-tát này, ngày đêm tiến lên, ý niệm không khác, đi vào hạnh đạo Phật, đạt được lời dạy bình đẳng của Như Lai, đến cửa giải thoát sâu diệu của Bồ-tát. Đã vào trí này, các vị thường thấy chư Phật, chưa từng xa lìa. Trong mỗi kiếp, các vị thấy vô số ức trăm nghìn cai (cai: đơn vị số cực lớn) đấng Như Lai tôn quý, cúng dường phụng sự, thưa hỏi các Như Lai, thọ nhận điều được giảng, giữ gìn kinh điển và tuyên giảng ra. Gốc công đức của các vị càng thêm tươi tốt, vượt hơn không ai sánh.

 Ví như, này Phật tử, một người thợ tài nghệ tuyệt vời làm được chuỗi ngọc, chạm trổ trang sức đẹp đẽ, đem dâng lên vua chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp), đeo vào cổ ngọc nữ bảo (hoàng hậu quý báu, một trong bảy báu của vua chuyển luân), cao quý không gì bằng, sáng chói rực rỡ; ban đêm đứng trên mọi lầu đài cao, chiếu sáng khắp bốn phương thiên hạ, chuỗi ngọc của mọi người đều bị lu mờ không hiện, chỉ riêng chuỗi ấy sáng rỡ. Cũng thế, này Phật tử, Bồ-tát đại sĩ đạt được và thực hành địa vị đạo của khai sĩ (tên gọi khác của Bồ-tát) Thiện Tai Ý này thì gốc công đức càng thêm sum suê, vượt hơn không ai bằng, vượt qua các thừa Thanh văn, Duyên giác, vượt khỏi các trụ từ lúc mới phát tâm đến trụ thứ bảy, thứ tám. Ánh sáng gốc đức ấy diệt trừ tâm phiền não của chúng sinh, đều soi sáng được; nhờ ơn ấy mà họ bỏ ác theo thiện, bỏ đời đi tu.

 Ví như, này Phật tử, ánh sáng của Đại Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi trời Phạm, thuộc cõi Sắc) chiếu khắp tất cả ba nghìn cõi nước, không đâu không tới, mọi người đều được soi sáng. Bồ-tát cũng thế, ở địa vị đạo của khai sĩ Thiện Tai này, ánh sáng của mọi gốc đức chiếu khắp chúng sinh, sự sáng suốt thánh thiện đạt tới xa, dùng ánh sáng của đạo pháp tiêu trừ bụi tối tăm, khiến tất cả đều bỏ đời theo đạo.

 Này Phật tử, đó là lời dạy bình đẳng, sự nghiệp sâu xa rộng lớn của địa vị đạo thứ chín tên là Thiện Tai Ý của các Bồ-tát đại sĩ. Nếu giảng nói về đức ấy thì trải vô số kiếp cũng không nói hết, không ai cùng tận được. Bồ-tát đại sĩ ở địa này, nếu làm Phạm thiên hay Đại Phạm vương, ở trong ba nghìn thế giới mà được tự tại, thì dựng lập pháp Thanh văn, Duyên giác và hạnh Bồ-tát, giảng về độ vô cực (các hạnh tu đưa người qua bờ bên kia, tức bờ giải thoát), sáng suốt không ai sánh, hỏi han gốc ngọn chí tính của chúng sinh.

 Gọi là nghiệp đạo, tức là: bố thí giúp người; nói lời yêu thương, kính trọng, nhân hòa; làm lợi ích cho người; cùng chung làm việc, chia sẻ của cải. Dùng bốn ơn này (bốn cách thu phục, giáo hóa chúng sinh) mà cứu giúp tất cả. Với đức tích lũy ấy, các vị thường cảm niệm Phật, tâm không xa lìa, cho đến khi đầy đủ, thành nhất thiết trí, nhớ nghĩ không quên: làm sao đạt được địa vị tôn quý không cùng giữa mọi chúng sinh, đạt đến bậc thánh trọn khắp, dẫn dắt người chưa theo kịp?

 Trong khoảnh khắc khởi ý, với sắc tướng như thế, siêng tu tinh tấn, chỉ trong chốc lát, các vị đầy đủ các định ý chánh thọ nhiều như số bụi nhỏ trong mười vô ương số trăm nghìn cõi Phật, thấy các Bồ-tát, cũng như quyến thuộc các đại sĩ nhiều như số bụi của mười lần vô số cõi nước chư Phật cùng tụ hội. Đó là do sức đạo của nguyện cao diệu mà có. Nguyện của các Bồ-tát đặc biệt, cảm động biến hóa không thể nói hết, cho đến vô số ức trăm nghìn cai kiếp không cùng cũng không thể nghĩ bàn.

 Bấy giờ Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn làm rộng nghĩa này, nói lại ý ấy, liền nói bài tụng rằng:

 Sức này không thể lường, vâng làm đạo cốt yếu của Phật;

 Trí vi diệu bậc nhất, chúng sinh khó hiểu thấu.

 Ở nơi kho tàng bí mật như thế, được đấng Chúng Hựu (danh hiệu Phật: bậc che chở muôn loài) đích thân trao giữ;

 Vì chúng sinh mà được vào trụ thứ chín.

 Nhờ đó đạt tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp) và tam muội (thiền định chuyên nhất) tôn quý không cùng;

 Nghiệp thần thông rộng khắp, lại đi khắp các cõi nước.

 Quyết hiểu sức trí thánh, hiện ở nơi tối thắng;

 Chí nguyện thương xót, an trụ chân chánh vào địa thứ chín.

 Nhờ thông đạt địa này, nắm giữ kho tạng cao quý;

 Pháp cốt yếu chân thật mầu nhiệm, đức của nghĩa không phân biệt (?).

 Những hạnh hữu lậu (còn phiền não, còn trong sinh tử), cùng thân hiền thánh của đời (?):

 Tâm này không thể nghĩ bàn, bậc tôn quý giác ngộ nghĩa tột cùng.

 Phân biệt thông suốt các pháp, điều suy nghĩ đến chỗ rốt ráo;

 Thành tựu việc ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), cân nhắc tính toán việc làm.

 Hữu vi (do tạo tác, có sinh diệt) và vô vi (không tạo tác, không sinh diệt), hiểu thấu điều nên làm;

 Hai việc đều tạo nên cái có (?), thuận theo đời mà đi vào.

 Đã vào trí như thế, ý vi diệu đặc biệt;

 Thu nhận tâm chúng sinh, suy tìm gốc ngọn.

 Tâm muôn vẻ như tranh vẽ, dời đi xa rồi lại quay về;

 Thần thức không giới hạn, sáng rỡ vào khắp nơi.

 Các cửa phiền não, bè bạn khó chữa trị;

 Nơi các kết (dây trói phiền não) nhận lấy, xoay vần gần gũi tai họa.

 Việc làm nhiều loại, đi vào nghiệp phân tích;

 Hạng thấp không có quả báo (?), do nhân duyên mà tiêu diệt.

 Đi vào các căn (căn cơ, năng lực tu tập) sáng suốt, yếu kém và bậc giữa;

 Phá bỏ các điều quá khứ, thông suốt nghĩa tương lai.

 Lòng tin sâu vô số, trong sạch và không trong sạch;

 Thông suốt tám vạn hạnh, lại thêm bốn nghìn việc.

 Nếu đi vào các giới (các loại tính chất), thành bụi tà kiến ngu muội;

 Do đó phải rong ruổi, không bờ không thể dứt.

 Sự trói buộc của tâm, cùng bè bạn rong chơi;

 Tâm ấy cùng suy nghĩ, ràng buộc không cùng tận.

 Lối đi của tâm tính, các kết như mây che trăng;

 Mãi không có chỗ ở, cũng chẳng dừng trọ đâu.

 Vì thế hội họp khó giáo hóa, cõi người không trở về nguồn;

 Dùng kim cương mà cắt đứt, đạo ấy không khác.

 Chia phần theo hạnh mà đi vào, sinh trong sáu đường (sáu cõi tái sinh: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, a-tu-la, người, trời);

 Tình dục là nước ái thấm nhuần, vô minh (tối tăm không thấy chân lý) là ruộng tội phúc.

 Thần thức là hạt giống gieo xuống, việc tạo tác thành danh sắc (phần tâm và phần thân lúc mới thành hình);

 Ở trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), rong chơi không bờ bến.

 Đến tận chỗ ngồi của cõi trời, vẫn theo tâm phiền não mà đi;

 Rong ruổi khắp tất cả, nên lại trở về sinh tử.

 Chúng sinh ở trong ba loại (ba nhóm: chắc chắn theo chánh, chắc chắn theo tà, chưa định), nên có qua có lại;

 Lửa của các tà kiến, liền gieo dấu thần thức.

 Đạt đến hạnh như thế, nhờ ở địa này;

 Theo tâm tính chúng sinh, theo các căn mà thuận ứng hiểu.

 Vì họ mà nói kinh pháp, tuyên bày phân biệt mọi việc;

 Phân tích nghĩa lý này, với thiện quyền (phương tiện khéo léo, thích ứng với từng người) và biện tài chân thật.

 Nếu đến chỗ pháp sư (người giảng giáo pháp), liền tới tận nơi ở (?);

 Lời nói không vướng mắc, như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo).

 Mưa thành nước mềm thấm, cam lộ (nước ngọt bất tử, ví giáo pháp) thấm nhuần khắp mọi người;

 Giác ý, căn, lực (các phẩm tu dẫn đến giác ngộ: bảy yếu tố giác ngộ, năm căn, năm lực) đầy đủ như biển.

 Hiểu rõ trí về nghĩa lành, hiểu pháp cũng như thế;

 Tất cả đều diệt hết, đạt được biện tài tột cùng.

 Được sáng tỏ vô số, một vạn các tổng trì;

 Nắm giữ các pháp cốt yếu, như mưa rơi vào biển lớn.

 Có tổng trì như thế, đạt tam muội trong sạch;

 Cùng một lúc thấy vô số, trăm nghìn ức chư Phật.

 Nhờ nghe pháp báu, nhiều lần tuyên giảng;

 Lời lẽ thông suốt trong trắng, tiếng nói mầu nhiệm tự nhiên.

 Trong khoảnh khắc khởi ý, biết ba nghìn thế giới;

 Hội chúng và dân chúng, đủ loại ý nghĩ.

 Làm vui lòng tất cả, theo tâm và các căn của họ;

 Chỗ đi vào cũng như thế, như biển lớn bốn phương.

 Đức lại vượt hơn thế, tóm lại là đạt tinh tấn;

 Suy nghĩ nhiều như cát sông Hằng, thật không thể hạn lượng.

 An trụ chỉ để thuyết pháp, giáo hóa chúng sinh phàm phu;

 Nghe xong liền thọ trì, như gieo hạt xuống đất.

 Giả sử các chúng sinh ở khắp mười phương thế giới,

 Khiến khắp chúng sinh ấy đều họp ngồi một chỗ,

 Tính hạnh và ý niệm của họ, đều thấu đến khắp cả,

 Thì dùng một âm thanh, làm cho tất cả đều no đủ.

 Bậc tôn quý trong loài người ở địa này, là vua pháp cao tột;

 Tiến khắp các cõi nước, thành tựu người con của Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được đời tôn kính).

 Luôn ngày đêm an ổn (?), được thắng nguyện hợp chí;

 Ở trong sự vắng lặng sâu mầu, cửa giải thoát của trí dũng mãnh.

 Phụng sự chuyên cúng dường, lễ chư Phật ức cai (cai: đơn vị số cực lớn);

 Thành tựu đạo cao vời, trang nghiêm như chuỗi ngọc của vua chuyển luân (?).

 Ánh sáng tiêu trừ phiền não, điều đã nhận thì diễn ra uy sáng;

 Như ánh sáng của Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi trời Phạm) chiếu ba nghìn thế giới.

 Công lao ở địa này, giữ ngôi Phạm thiên không cùng;

 Phật phân biệt nói giảng, dựng lập ba thừa.

 Có sự siêng tu hành, thương xót dân chúng;

 Để vào nhất thiết trí (trí biết tất cả của Phật), đạt được đức trí thánh.

 Cõi nước không đếm xuể, cho đến thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ, nơi Phật thường thuyết pháp);

 Uy thế trong một lúc suy nghĩ, tam muội khắp mười phương.

 Thấy chư Phật mười phương, tiếng của đấng Chúng Hựu êm dịu;

 Phát khởi nguyện mầu nhiệm, tâm không bờ bến.

 Đó là trụ thứ chín, sâu kín mầu nhiệm khó hiểu;

 An trụ rồi tự diễn giảng hạnh nghiệp của Đại thừa (con đường tu cứu độ tất cả cùng thành Phật).

 Chư thiên cõi Tịnh Cư (các tầng trời cao nhất của cõi Sắc, nơi các bậc thánh đã dứt dục sinh về), hàng ức vị đến hội, nghe lời dạy chân chánh vô thượng về hạnh như thế, đứng giữa hư không, lòng hớn hở vui mừng, cung kính khiêm nhường, phụng sự an trụ. Các chúng Bồ-tát vô lượng ức cai ở giữa hư không, trong lòng vui sướng, rải mưa các thứ hoa hương, đẹp lòng không cùng, đốt sạch nhơ bẩn phiền não của chúng sinh. Tự Tại thiên vương (vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại, tầng trời cao nhất của cõi Dục) vô cùng vui mừng, đứng ở trên cao cùng ức nghìn quyến thuộc, với lòng cung kính rải các tấm áo đẹp.

 Các vị Phạm thiên lặng lẽ dâng của quý, một lòng quy y. Các chúng thiên nữ vô số, nét mặt vui tươi, tấu các nhạc khí, ức trăm nghìn cai vị, cũng đều lễ bái. Tất cả đều cất lên những tiếng nói như thế này: Quyến thuộc của đấng Chúng Hựu ngồi khắp cõi Phật, ánh sáng rực rỡ chiếu khắp các cõi nước. Các thân nhiều đến ức, đủ vẻ mềm mại, khắp cả pháp giới (toàn thể mọi cõi và mọi sự vật), không đâu không tới. Như Lai chí chân (bậc chân thật tột cùng) chỉ một sợi lông phát sáng, ánh sáng rực rỡ diệt bụi phiền não của chúng sinh. Bụi của các cõi nước còn có thể đếm hết, chứ số người trong hội này thì không thể đếm xuể.

 Có lúc thấy đủ các tướng mầu nhiệm của thân Phật. Các vua chuyển luân lại đi sang nước khác, việc làm cao tột, rất tốt đẹp cao vời. Thấy bậc đại thần tôn quý, bậc thánh của trời và người, ở cõi trời Đâu Thuật (cõi Đâu-suất, nơi Bồ-tát ở trước khi xuống đời thành Phật), hiện xuống thai mẹ rồi ra đời; tuy ở trong thai mà hiện ra vô số ức cõi nước; vừa sinh xuống đất đã hiện ra cõi Phật của mình. Theo nguyện xưa của đấng Đạo Sư (người dẫn đường, chỉ Phật), vì chúng sinh mà lại xuất gia, thành Phật đạo, làm bậc Chánh Giác cao tột, chuyển bánh xe pháp (tức thuyết giảng giáo pháp), hiện ra trong các cõi Phật suốt vô số ức năm.

 Ví như nhà ảo thuật khéo học phép thuật và chú, thuận theo tuổi thọ mà hiện vô số trò; đức Thế Tôn cũng thế, tu học trí tuệ, vì chúng sinh mà lại xuất gia. Trống không, vắng lặng, vốn trong sạch, không có tướng; các pháp bình đẳng như hư không. Lời dạy răn của Phật, lợi ích nhất là bản vô (tính vốn trống không, như thật của mọi pháp), thị hiện thù thắng. Chỗ Phật dạo ở, các hạnh an trụ đều là tự nhiên; vì thương xót chúng sinh mà thành kinh điển.

 Tướng của các tướng: thấy mọi pháp là tướng bình đẳng; vô tướng (không bám vào hình tướng) bậc nhất là nghĩa của đấng Chúng Hựu, là chỗ trí thánh phát sinh. Bỏ hết mọi tướng, những việc làm có tưởng và không tưởng, hiểu đồng đều các hạnh, mau được thành tựu, vượt trên mọi người. Những tiếng nói như thế, vô số ức nghìn, cất lên âm thanh nhân hòa. Ở đời hàng phục các ma (thế lực ác ngăn trở người tu) và thiên nữ của ma; biết rằng hội chúng chân thật vắng lặng, như trăng tròn sáng mạnh chiếu khắp thiên hạ.

 Lại khi Bồ-tát Kim Cang Tạng diễn giảng các phẩm, các Phật tử tu nghiệp mười việc của Đại thừa, đáng nên thực hành; các hạnh như nhà cửa (?), sự nghiệp công lao; thấy điềm lành đến, lòng vui mừng; các bậc thượng nhân có trí thánh đều cùng ca ngợi.

 Kinh Tiệm Bị, quyển thứ tư.

 Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức (Kinh về sự dần dần đầy đủ đức của trí biết tất cả), quyển thứ năm.

 Đời Tây Tấn, ngài Trúc Pháp Hộ, vị Tam tạng (pháp sư thông suốt ba tạng kinh điển: kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi (một nước ở vùng Trung Á), dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video