"Công Đốc tướng pháp" (Phép xem tướng của Công Đốc), Thiên trên, quyển hai (tiếp theo).
Lòng bàn chân có nốt ruồi đen: là bậc anh hùng một mình đè đầu vạn người. Vùng phụ giác (hai góc trán, phía trên đuôi lông mày) có xương dài nhô lên: uy vũ, nổi danh khắp bốn biển.
Sách tướng của các nhà đều có thuyết này. Viên Liễu Trang (thầy tướng nổi tiếng đời Minh) trong sách Hành chân (?) thì dẫn hai người Lý Quang Bật (?) và An Lộc Sơn ra làm chứng, lại nói đến thuyết nốt ruồi đơn, nốt ruồi đôi. Nguyên văn của Ma Y (tác giả bộ phép xem tướng gốc mà sách này chú giải) gọi là "hắc tử" (chấm đen), chắc hẳn là to gấp đôi nốt ruồi thường. Lại xét: nốt ruồi phải mọc ngay giữa lòng bàn chân mới gọi là "tàng quy" (rùa ẩn), nên báo hiệu danh tiếng hiển quý. Còn quý lớn hay quý nhỏ thì phải xem thêm các bộ vị (các vị trí trên mặt và thân thể dùng để xem tướng) khác mới nghiệm. Lại nữa, xương dài ở phụ giác: lớn thì làm bình phiên (quan trấn giữ một vùng lớn, làm rào chắn cho triều đình), nhỏ thì trấn giữ biên ải; dù là người làm văn cũng đều nắm quyền võ. Vì thế các danh tướng thời xưa phần nhiều có xương ở vùng biên thành (hai bên trán sát chân tóc) nhô lên. Ở đây nói đến phụ giác là nói về người có sự nghiệp lớn nhất mà thôi.
Tiếng nói phát ra từ đan điền (vùng bụng dưới rốn): có phúc và hưởng thọ lâu. Xương từ sau gáy mọc ngang: báo hiệu tiền của, lại thêm phúc thọ.
Tiếng nói có cái phát từ cổ họng, có cái phát từ đản trung (điểm giữa ngực), có cái phát từ đan điền. Phát ra từ chỗ thấp là người trời phú nguyên khí (khí gốc của sự sống) dày, đương nhiên được thọ. Nếu là người hình Thủy (dáng tròn đầy) hay hình Thổ (dáng dày nặng, vững chãi) — hai trong năm dạng người chia theo ngũ hành — thì càng hợp cách. Lại xét: xương sau đầu phần nhiều báo hiệu sang quý, đương nhiên có phúc thọ.
Thổ tinh (mũi, ứng với hành Thổ) mỏng mà sơn lâm (vùng hai bên trán phía trên, sát chân tóc) lõm: thất bại, nhiều tai họa. Ngực đẹp mà sống lưng khuyết: thân hư, không thọ.
Nguyên văn viết là "sơn lâm nặng", chữ "nặng" không hiểu được, tôi nghĩ là chữ "lõm" viết nhầm, nay đặc biệt nêu ra để chứng minh. Sơn lâm lõm là mất cơ nghiệp tổ tiên. Thổ tinh mỏng là bản thân không tụ được tiền của. Tôi xét thấy người sống lưng khuyết phần nhiều là người lao động cực nhọc. Còn hai chữ "không thọ" thì vẫn có chỗ đáng ngờ.
Tóc mai rối như sợi dệt: trước giàu sau nghèo, lại lười biếng. Gân tay nổi như giun: ít khi nhàn, nhiều nguy hiểm và vất vả.
Người tóc mai rối phần nhiều lười biếng, hay nghi ngờ, do dự không quyết. Gân tay như giun thì người ấy phần nhiều vất vả, cũng có người gây dựng được sự nghiệp. Ở đây nói "nhiều nguy", có lẽ là chữ "nhiều vất vả" viết nhầm.
Xương mày nhô cao: dù có thọ cũng cô độc, hình khắc (khắc hại người thân, khiến người thân chết hoặc lìa xa). Dưới cổ có trái cổ lồi: báo hiệu lao lực và chết nơi đất khách.
Xương mày là cung Điền trạch (vùng xem về nhà cửa, ruộng đất) thuộc "kho ngoài", ứng với việc lập sản nghiệp ở nơi xa quê; báo hiệu thọ và có con. Thuyết cô độc hình khắc là không đúng. Trái cổ báo hiệu lao lực, nhưng cũng không ứng với chết nơi đất khách. Tôi xét những người có cách chết nơi đất khách phần nhiều là người mắt lộ lòng trắng mà thần (vẻ tinh anh, sức sống toát ra từ con người, nhất là qua ánh mắt) ngây dại, đờ đẫn, mới chết dọc đường.
Mắt như mắt gà: tính nóng nảy, khó dung người. Bước đi như rắn: độc ác và ít thọ.
Mắt gà tròn mà lộ lòng trắng, có hai ba sợi gân quấn quanh tròng đen, lại có chấm như hạt cát; người ấy độ lượng hẹp hòi. Đi kiểu rắn khác với đi kiểu rồng: đi kiểu rắn là ngẩng đầu, liếc ngang mà lắc lư, cong vẹo không ngay. Hai điều này đều không phải tướng tốt, nên mới nói là tính nóng, tính độc; lại sa vào ham mê, phóng đãng, và hay bệnh tật tai ách.
Sắc xanh vắt ngang hai gò má: gọi là "xác chết biết đi". Khí đen xuyên qua mệnh môn (vùng ngay trước lỗ tai): gọi là "đoạt mạng".
Sắc xanh ngang gò má: một là báo hiệu mất quyền và gặp trắc trở, hai là báo hiệu lo việc trong nhà và có tranh chấp; chưa đến mức chết (?). Phải ấn đường (khoảng giữa hai đầu lông mày) và vùng tam dương (vùng dưới mắt trái, xem về con cái) xanh đen thì mới có tai họa nặng. Khí đen xuyên mệnh môn là chết vì bệnh thận, phần nhiều do chứng suy nhược. Lại xét sách Lục kinh của Trọng Cảnh (Trương Trọng Cảnh, danh y đời Hán, chia bệnh theo sáu đường kinh), mệnh môn vốn thuộc thận mà thông với tam tiêu (ba vùng trên, giữa, dưới của thân thể theo Đông y); hễ đen thì chết.
Sắc xanh che khóe miệng: Biển Thước (danh y thời Chiến Quốc) cũng khó chữa. Sắc đen cuộn quanh thái dương (vùng mắt bên trái, một phần của tam dương): Lư y (cũng chỉ Biển Thước, người đất Lư) cũng không cứu được.
Khóe miệng thuộc Thủy tinh (miệng, ứng với hành Thủy). Khí xanh ở đó không nguy, chẳng qua là bệnh tật mà thôi. Chỉ có mùa đông mà khóe miệng vàng tối thì báo hiệu chết: vàng là khí Thổ, đó là thuyết Thổ khắc Thủy, vừa khắc bộ vị lại vừa khắc mùa, cho nên vậy. Các mùa khác đều không hề gì (?). Thái dương đen thì phần nhiều là hại người trong nhà (con cháu), báo hiệu chết thì ít.
Trắng như xương khô cũng báo hiệu chết. Đen như tro ướt, rốt cuộc phải đoản thọ.
Sắc trắng khô thuộc về hai khí vinh vệ (vinh khí nuôi dưỡng trong mạch máu, vệ khí bảo vệ ngoài da, theo Đông y) sắp cạn, đó là cái chết do máu khô, mất dương khí. Đen ướt là Thổ không khắc được Thủy, khí Thủy dâng lên, phần nhiều hiện chứng phù thũng mà chết.
Không say mà như say, không buồn mà như buồn: nghèo và nhiều hoạn nạn. Không cười mà như cười, không sợ mà như sợ: chết yểu và nhiều tai họa.
Chữ "say" tả vẻ mơ màng, lơ mơ, người ấy phần nhiều ngu. Chữ "buồn" tả vẻ lạnh lẽo, thảm não, ủ rũ, bế tắc, người ấy phần nhiều khổ. Chữ "cười" tả vẻ nhẹ nổi, kiêu căng, báo hiệu dâm, nhiều bệnh và lòng dạ sâu hiểm, phần nhiều gặp ở cách tướng giàu sang. Chữ "sợ" tả dáng hấp tấp, nghi hoặc, người ấy không ngay thẳng, có hành vi tà mà kết oán.
Máu không làm tươi được sắc mặt: u uất, không toại ý mà chết yểu. Đi mà thân không lay động: phóng khoáng, phúc dày và thọ.
Máu không làm tươi được sắc mặt thì người ấy dâm loạn mà chết yểu. Phàm bệnh thận phần nhiều hiện ra máu không làm tươi sắc mặt; hoặc vì không toại ý mà lấy dâm dục làm vui đến nỗi mất mạng. Đi mà thân không lay động là nói người vững vàng, chín chắn, nên phần nhiều giữ được cơ nghiệp, an nhàn hưởng phúc.
Thần quang (ánh sáng tinh anh) đầy mặt: giàu sang, vừa lòng toại ý. Sắc quỷ hiện ra: sống qua ngày trong nghèo khổ.
Thần quang là nói vẻ tôn nghiêm có uy, hoặc là thần đầy đủ; ánh sáng tươi nhuận thì việc thực tế thuận lợi. Sắc quỷ là nói vẻ bụi bặm bế tắc, hoặc vẻ tối tăm, nhờn bóng nổi lên; sắc buồn khổ thì việc thực tế nguội lạnh, sa sút.
Bệnh lâu, mắt nhắm, có thần mà không có sắc thì sống. Thần thoát, miệng há, thiên trụ (cái cổ, ví như cột trời đỡ đầu) nghiêng lệch thì chết.
Trong việc xem tướng đoán lành dữ, thần là quan trọng bậc nhất, khí sắc (màu sắc và khí hiện trên da mặt, dùng đoán việc lành dữ trước mắt) đứng thứ hai. Cho nên thần không thoát, không lui, không đờ, không biến thì dù bệnh cũng không nguy. Thiên trụ đã nói rõ ở phần trước.
Hoa cái (một vị trí trên trán, phía trên lông mày) có sắc đen: ắt báo hiệu tai họa chết chóc. Thiên đình (vùng giữa trán phía trên) có khí xanh: phải phòng ôn dịch (bệnh dịch lây lan).
Hoa cái sắc đen phần nhiều báo hiệu tai họa từ trên trời rơi xuống, ứng với mất quyền hành và có nạn tù ngục; đó là chí nhỏ mà việc lớn (?), sức yếu mà gánh nặng, họa sinh ra từ lòng tham. Thiên đình xanh báo hiệu lo âu, kinh sợ. Còn nói ôn dịch thì phải thái dương và thiên môn cùng đen mới ứng. Thiên môn ở đoạn giữa của hai góc trán.
Sắc đỏ khô nổi ở địa các (cằm): ắt hao tổn trâu ngựa. Sắc xanh trắng nổi ở thiên môn: tai họa lan đến vợ thiếp.
Địa các là cung Nô bộc (vùng xem về tôi tớ, người dưới), phải phòng kẻ tiểu nhân trộm cắp và bị liên lụy vì các việc khác; đó là thuyết hao tài, không chỉ riêng trâu ngựa. Thiên môn là đoạn giữa của vùng dịch mã (hai bên trán sát chân tóc, xem về việc đi xa), cũng báo hiệu lo nghĩ, hoặc là người ở xa mà lo cho gia đình. Còn việc vợ thiếp thì phải lấy gian môn (vùng đuôi mắt, xem về vợ chồng) làm chuẩn.
Tam dương xanh vàng: báo hiệu sinh con trai. Tam âm (vùng dưới mắt phải) hồng tía: ắt sinh con gái.
Nguyên văn của Ma Y không có bốn câu này, là tôi thêm vào, cũng từ kinh nghiệm mà khảo đính, hợp với thời đại hiện nay. Đây là cách phân biệt con trai con gái, là phép nhất định. Gần đây tôi dùng, thấy ứng nghiệm khá nhiều.
Khí đen nổi ở miệng: phòng tai nạn sông nước. Sắc phấn tối đọng quanh vành mắt: báo hiệu nỗi khổ mất mạng.
Khí đen nổi ở miệng, vào mùa đông thì không kỵ. Còn tai nạn sông nước thì nên xét thêm hai bộ vị bì trì (vùng hai bên phía dưới khóe miệng) và thừa tương (chỗ lõm giữa môi dưới và cằm). Lại có khi hiện ở dái tai. Năm Dân quốc thứ mười hai (1923), tôi gặp nạn nước ở Gia Định, chính lúc ấy dái tai đen tối, nay đặc biệt ghi lại đây. Sắc phấn tối đọng vành mắt báo hiệu hại vợ, lại hại con cái; thuyết mất mạng thì không nghiệm.
Góc trán u ám, thảm đạm: phải phòng tai nạn té ngã. Pháp lệnh (hai nếp nhăn từ cánh mũi chạy xuống hai bên miệng) khô nóng: e gặp họa nước sôi, lửa bỏng.
Góc trán u ám phần nhiều báo hiệu để tang; người không còn cha mẹ thì cũng hại chú bác. Còn tai nạn té ngã đổ máu thì phần nhiều ứng ở vùng huyền vũ (vùng phía sau đầu (?)) u ám và có gân đỏ lộ ra. Pháp lệnh khô nóng phần nhiều báo hiệu bị tổn hại vì giao du với kẻ giang hồ (?), một là bị trở ngại gián tiếp; ứng với nước sôi lửa bỏng cũng khá nhiều.
Gốc tai có nốt ruồi đen: ngã chết bên đường. Thừa tương có vằn lõm: e chìm trong sóng nước.
Nốt ruồi ở gốc tai báo hiệu thông minh mà nhiều bệnh, có tài nghệ chuyên môn đặc biệt; lại báo hiệu tai họa kinh sợ trên sông nước; cũng báo hiệu được hưởng danh tiếng lớn. Thuyết ngã chết bên đường không nghiệm. Thừa tương có vằn dọc báo hiệu thêm thọ, vằn ngang báo hiệu kinh sợ vì nước, vằn ngược báo hiệu chết đuối.
Nhãn đường (vùng mí dưới mắt) quá dày cũng báo hiệu tham dâm. Nhân trung (rãnh giữa mũi và môi trên) quá lệch: ắt nhiều hình khắc.
Nhãn đường quá dày báo hiệu con cái nhiều mà khắc hại nhau; khí dày nên dâm. Nhân trung lệch trái thì hại cha, lệch phải thì hại mẹ. Nhưng lệch trái thì có con trai trước và nhiều con trai, lệch phải thì có con gái trước và nhiều con gái. Có hại có vượng, đây không phải bộ vị chuyên xem hình khắc, chỉ là bộ vị để tham khảo.
Răng nanh nhọn lộ: quỷ quyệt, gian tham. Lông mày dựng ngược hung tợn: hung hãn, chết thảm.
Răng nanh nhọn dài, không bằng không chắc, cao thấp không đều thì người ấy hình khắc nặng, hại cha mẹ; lại báo hiệu bản thân hay gặp ác mộng, là người ngu đần. Lông mày như thế nếu lộ sát khí mà rậm, đan chéo mà rối thì nói là tính cương mà kiêu là được. Còn chết thảm thì phải xét hợp với các bộ vị khác.
Dáng người như quỷ: cơm áo không đủ. Tướng mạo như tiên: cả đời nhàn nhã.
Dáng quỷ thuộc loại thảm đạm tối tăm, lạnh lẽo bế tắc, báo hiệu sa sút và sống trong lo buồn. Dáng tiên là vẻ thanh tú, thuộc loại hiền hòa, báo hiệu an nhàn và nhiều phúc lộc.
Quanh hậu môn có lông rối: gọi là "dâm sao" (?). Sau tai có xương cao: gọi là "rễ thọ".
Hậu môn lông rối phần nhiều thông minh mà hại vợ, có người phải sinh ly; nói là tham dâm cũng đúng. Hậu môn không có lông cũng báo hiệu chết thảm. Nên lấy lông ít mà mềm mảnh là tốt (?). Xương cao sau tai là một trong những dấu hiệu sống thọ, lại báo hiệu thọ mà lao tâm.
Cốt cách và thần thanh trong: gầy cũng đáng chọn. Thịt nhão, đục, dày: béo thì có gì đáng khen.
Người hình Mộc (dáng thanh, gầy, dài) thì thanh gầy. Từ xưa những người để lại dấu tích, lưu tiếng thơm phần nhiều là hình Mộc; những người nổi tiếng nhờ văn chương thơ từ, và bậc tiên, cũng phần nhiều là hình Mộc. Cho nên béo dày mà nhão đục đều là hạng thấp hèn xấu xa.
Mắt lộ tứ bạch (lòng trắng bao quanh tròng đen cả bốn phía): báo hiệu cô độc, khắc hại, hung dữ và ngu. Mũi cong có ba chỗ lõm: ắt nghèo khổ cô độc.
Mắt tròn lộ trắng phần nhiều báo hiệu chết thảm, tuổi thọ cũng không dài, kiêu căng mà dâm loạn, nhưng không báo hiệu ngu. Mũi cong ba chỗ lõm báo hiệu hại người trong nhà, không báo hiệu khổ. Hai điều này là điều kỵ trong xem tướng; dù các bộ vị khác có kỳ lạ đặc biệt thì cũng không hoàn hảo.
Ba nhọn sáu hóp: dù gian xảo cũng chịu nghèo. Bốn ngay năm chính: dù ngu cũng nhiều phúc.
Ba nhọn là chân tóc nhọn, chuẩn đầu (đầu mũi) nhọn, cằm nhọn. Sáu hóp là thượng phủ, trung phủ, hạ phủ (các vùng hai bên mặt ở phần trên, giữa, dưới; mỗi phủ có hai bên nên thành sáu) bị hóp. Câu này nói tài trí không thể gượng mà thắng được phúc dày. Bốn ngay là bốn nhạc nam, bắc, đông, tây (trán, cằm, hai gò má; cùng với mũi là trung nhạc, gọi chung là ngũ nhạc — năm ngọn núi trên mặt) ngay ngắn. Năm chính là ngũ quan (tai, mày, mắt, mũi, miệng) đoan chính. Câu này nói phúc lộc có thể thắng tài trí. Chân dài cổ gầy: thời trẻ bôn ba không ngừng. Môi mỏng miệng nhọn: thích nói chuyện phải trái của người không dứt.
Mày ngỗng, ăn như chuột: chẳng những keo kiệt mà còn nghèo. Mũi như lưỡi kiếm, mắt như mắt ong: không chỉ hung dữ mà còn hèn kém.
Mày ngỗng là mày thấp, sát liền với mắt. Ăn như chuột đã nói ở trước. Mũi kiếm là sống mũi phẳng mỏng, không có chỗ lớn chỗ nhỏ (?). Mắt ong là tròng đen lồi ra. Bốn điều này đều hợp phép, ứng nghiệm cũng nhiều.
Đàn ông eo nhỏ: khó gây dựng gia tài. Đàn bà vai xuôi: cô độc, hình khắc, phải tái giá.
Người eo nhỏ là phần tiên thiên (phần bẩm sinh, trời phú lúc mới sinh) không đủ, thường sinh trong nhà giàu có, ứng với bệnh suy nhược. Vai xuôi báo hiệu phúc mỏng, đó là thuyết "hồng nhan bạc mệnh": có người hại chồng, có người tự hại mình. Cho nên có câu "gái đẹp không vai cũng như tướng quân không cổ".
Gò má lớn, trán dữ: rốt cuộc hại chồng. Tiếng đục, xương thô: cuối cùng thành góa phụ.
Đàn bà gò má lớn có tài lo liệu công việc, nhưng chồng yếu kém vô dụng. Trán dữ ứng với khắc chồng sớm: từ mười lăm đến mười chín tuổi là lần khắc đầu, từ hai mươi đến hai mươi tám là lần khắc thứ hai; nên lấy chồng muộn thì tốt. Tiếng đục thì khắc mất chồng (?) mà phá nhà; xương thô thì khắc chồng mà lao lực.
Ánh mắt sáng lẳng, miệng lớn: người tham dâm, cầu ăn. Tay vung đầu lắc: đàn bà lẳng lơ hại chồng. Tóc rậm, tóc mai dày lại hay liếc ngang: phần nhiều dâm loạn. Tiếng thanh, thần trong lại đoan chính: ắt có phúc lộc.
Ánh mắt sáng lẳng là quá trong mà nổi. Miệng lớn là sa sút, tái giá. Tay vung đầu lắc đều là không thận trọng. Tóc rậm báo hiệu dâm và hèn. Tôi xét các tướng đàn bà, người thanh tú khác thường mà làm kỹ nữ phần nhiều là do tóc rậm. Tóc mai dày báo hiệu khắc mẹ, nhỏ đã mất chỗ dựa, không được dạy dỗ, nên là điều kỵ trong tướng đàn bà.
Da thịt thơm mịn: là con gái nhà giàu. Diện mạo đoan trang: ắt là người vợ hiền đức của nhà quyền quý. Cốt cách mịn màng: giàu sang tự nhiên được thanh nhàn. Tóc và tóc mai thô rậm: vất vả, rốt cuộc là hạng thấp hèn.
Xưa nay chọn phi tần đều lấy mồ hôi thơm, thịt mịn làm hợp cách, kỵ hôi nách. Nhưng thơm mịn lại kỵ trơn lạnh; lạnh là da rắn, ít sinh nở. Phải mịn mà ấm mới là quý.
Sơn căn (sống mũi ở khoảng giữa hai mắt) không đứt: ắt lấy được chồng sang. Lệ đường (vùng ngay dưới mắt, xem về con cái) không bị xung phá: sẽ sinh con quý. Tóc mảnh bóng mượt: tính tình ôn hòa hiền lành. Thần căng, mắt tròn: là người nóng nảy. Tay chân thô cứng: ắt là vợ lẽ. Mũi nhọn, đầu cúi: rốt cuộc làm nàng hầu.
Sơn căn không thuộc về sao chồng, mà báo hiệu có căn cơ hay không, là then chốt để xem thọ hay yểu. Mấy điều phía sau ứng nghiệm khá nhiều, là những chỗ cần khảo xét khi xem tướng đàn bà.
Ngọa tằm (vùng da nổi ngay dưới mi mắt, như con tằm nằm) tía tươi: ắt sinh con quý. Lan đài (cánh mũi bên trái) vàng và đầy: rốt cuộc dựng nghiệp lớn. Đàn bà miệng lớn: ăn hết ruộng vườn rồi nghèo. Gái đẹp vai tròn: lấy được người có học mà thành sang quý.
Ngọa tằm là bộ vị chuyên xem con cái; lan đài là bộ vị chuyên xem thiên tài (tiền của ngoài, tiền bất ngờ). Miệng lớn là điều kỵ trong tướng đàn bà. Lưng (vai) tròn chưa phải điểm quan trọng, chỉ là xét về sự dày dặn mà thôi.
Dễ béo, thịt nặng: ở tướng đàn bà lại được vinh hoa. Mặt tròn eo béo: giống tướng đàn ông mà lại kỳ lạ đặc biệt. Bàn tay như củ gừng khô: tướng đàn bà ắt biết giữ nhà. Nắm tay như cái túi (?): tướng đàn ông ắt dựng nghiệp lớn.
Tướng đàn bà béo nặng đương nhiên không đẹp nhưng dày dặn; câu này nói có thọ và có nhiều con cái. Chỉ có giọng nói đàn bà không được giống giọng đàn ông, còn lại đều tốt. Gừng khô, cái túi đều là nói tay có nhiều đường vân nhỏ. Tôi xưa nay không coi trọng chỉ tay, đó chỉ là thứ bổ trợ cho cách cục (kiểu tướng tổng thể), không dám dựa vào đó mà đoán sang hèn.
Đầu nhỏ bụng to: cả đời chẳng qua chỉ ăn nhiều. Xương ít thịt nhiều: ba mươi tuổi sao qua nổi. Mày thô mắt dữ: ắt cô độc, hình khắc. Tiếng thô bạo, khí đục: rốt cuộc không có phúc lớn. Ánh mắt như say: hẹn hò lén lút không dứt (nguyên văn "hẹn ở trong ruộng dâu", điển trong Kinh Thi chỉ trai gái hẹn hò vụng trộm). Lúm đồng tiền quyến rũ dần hiện ra: hẹn dưới trăng khó định (ý nói chuyện tư tình lén lút).
Đầu nhỏ phần nhiều lao lực, hèn kém. Xương ít phần nhiều chết yểu. Mày thô phần nhiều lúc thành lúc bại. Mắt dữ phần nhiều tai họa, hình khắc. Tiếng thô bạo báo hiệu cương cường nóng nảy. Khí đục báo hiệu ngu vụng. Mắt say là dấu hiệu mơ màng, đương nhiên báo hiệu dâm loạn. Lúm đồng tiền quyến rũ thuộc loại sắc đỏ thắm như hoa đào. Mấy điều này là điều kỵ nhất trong tướng đàn bà.
Mặt như trăng rằm: gia đạo hưng thịnh. Môi như sen đỏ: cơm áo đầy đủ. Sơn căn có nốt ruồi: nếu không mang bệnh lâu năm thì ắt khắc chồng. Dưới mắt có nếp nhăn: không khắc lục thân (sáu hàng người thân: cha, mẹ, anh, em, vợ/chồng, con) thì cũng khắc con.
Trăng rằm là nói mặt tròn đầy. Môi đỏ như tô son là quý. Xét thấy nam hay nữ máu đủ thì môi đều đỏ; môi không đỏ đều là máu không đủ. Cho nên con gái môi đỏ thì nhiều con cái mà sang quý. Sơn căn là cung Mệnh, nên báo hiệu bệnh tật tai họa; đàn bà thì khắc chồng, đàn ông thì khắc vợ.
Răng như hạt lựu: cơm áo dồi dào. Mũi như cửa bếp: gia tài khuynh đảo.
Răng hạt lựu là nói răng vuông cạnh, đều và chắc, báo hiệu cơm áo, bổng lộc đầy đủ. Tỉnh táo (hai lỗ mũi, ví như giếng và bếp) ngửa lộ thì tài tinh (mũi, sao chủ về tiền của) đương nhiên hao tán. Hai điều này đàn ông đàn bà như nhau, không phải chỉ riêng tướng đàn bà như thế.
Dáng như La hán: sinh con ắt muộn. Mặt như phán quan (quan xử án dưới âm phủ trong tranh tượng): có con càng muộn. Tam sơn (ba ngọn núi trên mặt: trán, mũi, cằm) nhô cao rộng: quy mô vạn khoảnh ruộng (khoảnh là đơn vị đo ruộng). Tứ độc (bốn dòng sông trên mặt: tai, mắt, miệng, mũi) trong sáng: cả đời có phúc. Người nhỏ mà tiếng vang: ắt vượt trội, thành đạt. Thần trong, khí đủ: danh lợi đều được.
Dáng La hán là mày mắt trễ xuống mà trung nhạc (mũi) ngắn. Dáng phán quan là sưng phù, lồi lộ mà mày thấp phẳng. Vì thế con cái đều muộn và ít. Tam sơn: nam nhạc (trán) cao thì thời trẻ có tổ nghiệp; thổ tinh (mũi) cao thì trung niên gây dựng; bắc nhạc (cằm) cao thì về già an hưởng. Tứ độc đã nói ở trước. Tiếng lớn hơn thân hình, thần khí đầy đủ đều đã nói rõ ở thiên trên.
Da mặt căng chặt: đoản thọ không còn nghi ngờ. Cốt cách thanh tú khác thường: tiền đồ đáng tin. Trẻ mà béo, hơi thở ngắn: khó qua tuổi bốn lần chín (ba mươi sáu). Môi co rút, thần nhạt: sao giữ qua được nạn tuổi ba mươi.
Da mặt căng, trẻ mà béo hơi ngắn, môi co thần nhạt, đều là cách chết yểu, vốn do hình chất bẩm sinh không đủ. Đến khoảng trước sau tuổi hai mươi bảy (ba lần chín) và trước sau tuổi ba mươi sáu (bốn lần chín) đều ứng với chết, vì đó là những năm hạn lớn của đời người.
Sống mũi lộ xương: gọi là hình khắc, phá nhà. Sống lưng thành rãnh: gọi là hoa rỗng, không thọ.
Sống mũi thẳng mà lộ ba khúc gọi là "phục ngâm", báo hiệu phá bại, trắc trở. Hai bên mũi lộ ba khúc gọi là "phản ngâm", báo hiệu khắc vợ, hại con. Sống lưng lõm thành rãnh phần nhiều là người lao động cực nhọc. Còn không thọ thì phải xem thêm bộ vị khác.
Mũi có ba khúc: không bán ruộng thì cũng bán nhà. Mặt có hai chỗ lõm: ắt thành nghiệp, thành nhà.
Đây là chỉ trường hợp phục ngâm ở đoạn trên, tức sống mũi thẳng lộ ba khúc. Tôi xét xem "hai chỗ lõm" rốt cuộc là chỉ chỗ nào: nếu ở trên là vùng biên thành thì phải bỏ quê lìa xứ; ở giữa là vùng quốc ấn (?) thì báo hiệu bị kìm hãm, lo buồn; ở dưới là má và cằm thì báo hiệu bị tôi tớ lừa dối; đều không hợp. Có lẽ là nhật nguyệt giác (hai gò xương trên trán, phía trên hai đầu lông mày) có chỗ khuyết mà vẫn sang quý, chịu khó nhọc rồi phát đạt.
Đầu hoẵng mắt chuột: cần gì cầu làm quan. Mặt ngựa mắt rắn: phải phòng chết bất đắc kỳ tử.
Đầu hoẵng là thượng đình (phần trên của mặt, từ chân tóc đến lông mày) hẹp ngắn, hạ đình (phần dưới của mặt, từ dưới mũi đến cằm) nhọn hóp, tai nhỏ mà nhọn. Mắt chuột là mắt tối đục không có ánh. Mặt ngựa là nói mặt dài và phẳng; thời xưa có người mặt dài một thước mà được làm tể tướng. Mắt rắn tròn, lộ tứ bạch, có sợi đỏ quấn quanh tròng đen, báo hiệu hiểm trá, lòng độc. Hai tướng sau gặp thời loạn cũng sang quý, chỉ là không có kết cục tốt mà thôi.
Mắt trong miệng rộng: là nhà văn chương, học thuyết. Mặt vuông cằm lớn: là hạng giàu sang. Lời nói nhiều mà lan man: tâm sự khó hiểu thấu. Dung mạo ôn hòa: làm việc lòng dạ phóng khoáng. Xương thô tóc dày nặng: nào từng dư được một đồng. Thân mảnh mình nhẹ: đâu giữ được mảnh ngói.
Mắt trong miệng rộng báo hiệu hùng biện, như người xưa viết sách lập thuyết, hoặc làm quan lo việc giao thiệp. Mặt lớn cằm vuông, nếu thần không đục, tiếng không vỡ thì đều báo hiệu giàu sang. Lời lan man và dung mạo ôn hòa, cả hai đều đúng phép. Xương thô báo hiệu lao lực, tóc dày nặng báo hiệu nghèo khổ, thân nhẹ nổi báo hiệu chết yểu; riêng người hình Mộc thì không kỵ.
Lúc đắc ý mà nét mặt thê thảm: trước giàu sau nghèo. Lúc thất ý mà lời nói, dáng vẻ ôn hòa: sớm nghèo, muộn phát.
Hai điều này trái ngược nhau mà cùng một loại. Đắc ý sao lại thê thảm? Đó là đã ngầm cài sẵn mối nghèo khổ. Thất ý sao lại ôn hòa? Đó là đã ngầm cài sẵn mối phát đạt. Cũng là do độ lượng chứa được phúc hay không chứa được phúc.
Xương "cự ngao" (con rùa lớn) chạy vào đỉnh đầu: ắt làm thượng thư (quan đứng đầu một bộ trong triều). Long cốt (xương rồng) nhô vút lên trời: sẽ làm tể phụ (tể tướng). Nhật nguyệt giác cao vút: ắt phò tá vua sáng. Hai gò má nhô lên (?): ắt làm thứ sử (quan đứng đầu một châu). Mắt có ba góc: độc như sói, cô độc hình khắc. Mũi thành hai đốt: phá bại, bệnh khổ.
Cự ngao là xương phục tê (đường xương nổi từ giữa trán chạy thẳng lên đỉnh đầu) đi vào huyệt Bách hội (đỉnh đầu). Long cốt là xương ngọc trụ (?). Nhật nguyệt giác cao là tướng đế vương, kém hơn là tướng võ, tướng văn. Xương gò má nhô lên là phiên trấn (quan trấn giữ một vùng). Đây đều là những tướng sang quý. Mắt ba góc báo hiệu chết thảm. Mũi hai đốt báo hiệu phá nhà và hại người trong nhà, cũng báo hiệu bệnh tật tai ách.
Mày đẹp thần trong: nên biết là sang quý, thanh nhã. Xương nhẹ thịt nhão: ắt là người tầm thường.
Mày đẹp báo hiệu sang quý mà anh minh. Thần trong báo hiệu sang quý mà nhân từ. Xương nhẹ báo hiệu chết yểu, không thọ. Thịt nhão báo hiệu thất bại mà ngu. Bốn điều này đại lược là như vậy. Nếu có lẫn cả tốt lẫn xấu thì phân nặng nhẹ mà cộng trừ, hạ bậc xuống mà luận lành dữ.
Đàn bà hung dữ đủ mười điều ác đều do mắt đỏ, tròng vàng. Chết ở xứ người là vì môi vểnh, trái cổ lồi. Hình và thần không hàm súc: nghèo và yểu đều có đủ. Gân xương không ẩn: hèn nhát và ngu (?) cả hai.
Mắt đỏ phần nhiều có sợi đỏ ngang dọc; tròng vàng phần nhiều cương cường nóng nảy, lòng độc; lại gặp ở tướng đàn bà, nên đủ cả mười điều ác. Môi vểnh, trái cổ lồi báo hiệu chuốc thị phi và lao lực. Hình thần không hàm súc là nói vẻ nóng nảy lộ liễu, không ôn hòa. Gân xương không ẩn là nói nổi lộ ra ngoài, không thu vào. Đều không phải tướng tốt.
Thần mắt lộ mà miệng mỏng: là người cố chấp, không tốt. Nghiến răng mà đầu lắc: tính gian tham không ai bằng.
Thần lộ báo hiệu cương bạo, không ngay chính. Miệng mỏng báo hiệu hay bàn ngắn nói dài chuyện người. Có cả hai thì cố chấp không tốt; tôi bình là chỉ biết lòng riêng, hại người lợi mình. Nghiến răng báo hiệu suy tính sâu và tham dâm. Đầu lắc báo hiệu xảo trá, không ổn định. Có cả hai thì dâm loạn, xảo trá, không giữ chữ tín.
Trán là sao Hỏa, chủ về sự thịnh suy của ba mươi năm đầu đời. Mũi gọi là Thổ tinh, ứng với tốt xấu của hai mươi năm giữa đời. Thừa tương và địa các quản hết những năm cuối đời. Từ chân tóc, ấn đường trở xuống, bao quát cả trăm tuổi.
Đây là thứ tự hạn lưu niên (vận hạn từng năm ứng với từng vị trí trên mặt) trong phép xem tướng. Tuy chia đại khái ba đoạn đầu, giữa, cuối, cũng chẳng qua bao gồm như vậy. Đoạn đầu dừng ở ấn đường, ứng tuổi hai mươi tám; đoạn giữa dừng ở Thổ tinh, ứng tuổi bốn mươi tám; đoạn cuối dừng ở xương quai hàm, ứng tuổi bảy mươi lăm. Còn hai mươi bốn năm thuộc các vị trí địa chi (các điểm quanh mặt đặt theo mười hai địa chi, ứng những năm tuổi sau đó) thì lại lấy thịt tươi nhuận, khí đầy đủ mà luận.
Đầu nhọn trán hẹp: vốn không thể cầu làm quan. Sắc thảm, thần khô: sinh ra như thế làm sao phát đạt. Ánh mắt như chuột: là phường trộm cắp. Tròng mắt lồi như hoẵng: là kẻ chết thảm.
Thượng đình nhọn hẹp đương nhiên không phải tướng sang quý. Sắc thảm báo hiệu phá bại. Thần khô báo hiệu chết yểu. Mắt chuột tối tăm không ánh mà liếc ngang. Mắt hoẵng tròng đen lồi mà mờ đục. Bốn điều này đều nghiệm, nam nữ đều kỵ.
Mắt ong mà lồi: vốn báo hiệu hình thương (bị thương tổn, khắc hại). Miệng cá nheo mà trễ ngược: rốt cuộc phải khốn quẫn.
Mắt ong là lòng trắng bao quanh tròng đen mà lồi, bốn phía như hào quang mặt trời, nhọn sắc mà nhìn chằm chằm, đương nhiên hình khắc, cũng báo hiệu chết thảm; gặp thời loạn thì sang quý mà hung. Miệng cá nheo là hai khóe miệng trễ ngược xuống, giữa thu lại mà khóe miệng lộ lớn. Tướng này gặp thời loạn báo hiệu chết thảm, há chỉ khốn quẫn thôi sao.
Làm tăng mà đầu tròn: ắt sang quý. Làm đạo sĩ mà dáng thanh: có thể vinh hiển. Đầu nhọn cổ tròn: ắt ở chùa quán tốt. Thần trong xương đẹp: sẽ được ban hiệu Sư. Cằm hai ngấn, mắt xanh biếc: là cao tăng giàu sang. Trán rộng mày đẹp: là đạo sĩ giỏi văn chương.
Phật thuộc hình Thủy, nên lấy đầu tròn là quý. Tiên thuộc hình Mộc, nên lấy thanh tú là quý. Cằm hai ngấn đều hợp với cách Thủy, lại thêm mắt biếc, đương nhiên là bậc tăng quan, phương trượng (sư trụ trì). Trán rộng là căn cơ dày, lại thêm mày đẹp, đương nhiên là bậc đạo quan, tổ sư.
Xương thô dáng tục: người ấy về già khốn khổ nơi núi rừng. Dáng lạ thần trong: hạng này lại lên đường mây (thăng tiến hiển đạt). Nhìn không ngay: ắt gian dâm. Cất bước khinh cuồng: nên biết là hạng hèn.
Tướng tăng đạo cũng kỵ xương thô, báo hiệu lao lực không thành. Dáng tục báo hiệu nghèo khốn. Dáng lạ có gặp gỡ kỳ lạ. Thần trong có danh tiếng sang quý. Nhìn không ngay báo hiệu tà dâm, gian tham. Khinh cuồng báo hiệu chết yểu, thấp hèn. Cũng giống như các cách cục khác.
Mắt như lửa hoa đào: chỉ mưu cầu rượu và sắc mà thôi. Mặt như tro đất phủ bụi: há chẳng phải kẻ phá sản sao.
Hoa đào là sắc đỏ đẹp, ánh nổi, đương nhiên là kẻ mê rượu sắc. Tro đất phủ bụi là bóng đen dơ dáy thảm đạm, đương nhiên phá bại tổn thất. Hai điều này không chỉ nghiệm ở tăng đạo, người thường cũng như vậy. Một là điều kỵ về hình tướng, một là điều kỵ về khí sắc, đều là phép nghìn đời không đổi.
Nếu luận vận hạn thì tăng đạo giống người thường. Nếu phân biệt căn cơ thì mỗi bên tìm chỗ tinh diệu riêng. Chưa xem hình tướng, trước hãy xét tâm điền (lòng dạ). Lấy ngũ nhạc làm căn cơ, lấy khí sắc định họa phúc. Nếu không phải là âm công (phúc đức làm ngầm) của kiếp trước, thì cũng là đạo quả (quả tu đạo) cho kiếp sau.
Công Đốc nói: Phép xem tướng của Ma Y, nguyên văn chỉ có ba chương. Bài "Thạch thất phú" (bài phú "Nhà đá"; phú là thể văn có vần, có đối) này là chương thứ nhất, cũng là bút tích thật của Ma Y, viết khi gặp Hy Di (tức Trần Đoàn, đạo sĩ thời Ngũ Đại sang đầu Tống) mà lập ra chương này, nên phần mở đầu có thuyết "bí quyết thần tiên truyền cho Hy Di". Tôi xét Ma Y là một ẩn sĩ cuối thời Ngũ Đại; người đời gọi là tiên ông là sai. Ma Y là tên một thành ấp. Tôi xét sách địa lý thì đó là Ma Thành ngày nay, thuộc tỉnh Hồ Bắc. Lúc ấy ông làm huyện lệnh Ma Y, vì gặp thời loạn, các nơi cát cứ, chán ghét cảnh suy vi nên soạn ba chương tướng pháp, lấy tên huyện thành làm tên, rồi treo mũ từ quan về ở ẩn. Tôi xét bài "Thạch thất phú" truyền đã lâu, sai lầm rất nhiều. Năm Nhâm Tuất (1922), tôi in lần đầu sách "Giản minh tướng pháp", tuy đã thêm chú giải kỹ nhưng chỗ chưa hoàn thiện vẫn còn nhiều. Năm Nhâm Thân (1932), tôi lại nghiên cứu thêm, đem đạo trời và việc người hiện nay so sánh hai bên: điều nào nghiệm thì chú riêng để chứng thực, điều nào không nghiệm thì chú riêng để sửa lại; câu chữ càng cân nhắc, sự việc càng chọn những điều có ứng nghiệm. Vì thế nguyên văn lần này có hơi khác, là do tôi hoặc thêm, hoặc bớt, hoặc sửa, đều dựa trên kinh nghiệm phù hợp với thời trời và việc người mà dùng. Nay đặc biệt ghi lại đây, để chờ bậc cao minh đời sau phê bình xem đúng hay sai.
Bài "Kim tỏa phú" (bài phú "Khóa vàng") của Ma Y.
Lục hại ở giữa mày: tình nghĩa người thân dứt đoạn. Mày lẫn lộn như nước thu, tròn rồi lại khuyết. Khắc vợ hại con, già không được nhàn. Làm việc khéo quá hóa vụng.
Lông mày là bộ phận chủ về văn vẻ, là nơi liên quan đến lễ nghĩa; lấy thanh tú làm hợp cách, mềm mảnh là quý. Nếu mày thuận, mượt, dài thì báo hiệu anh em hòa thuận và được giúp đỡ; cong như cánh nỏ báo hiệu nhiều con mà sang quý; nhô cao báo hiệu thọ. Nếu thô rậm thì báo hiệu chuốc thị phi; đứt đoạn tán loạn báo hiệu tổn thất lộn xộn, trong thì lo việc nhà, ngoài thì có thù oán. Vì thế mới có thuyết "lục hại". Lục hại tức là lục thân, nên mới có ba chữ "tình nghĩa người thân dứt đoạn". Người sống trong xã hội, cái gì là thân, cái gì là nghĩa, đều thuộc về lục thân. Vậy mà Liễu Trang lại cho là sáu thứ hại, đó là chỗ sai của ông. Người đọc sách tướng chớ để bị lầm.
Sơn căn đứt là sớm thành hoa rỗng (hoa không kết quả, ý nói cuộc đời trống rỗng), tổ nghiệp trôi dạt, ắt phá nhà. Anh em không có duyên, phải lìa nhà tổ. Về già lại thấy việc rối như mớ gai.
Sơn căn đứt có hai mặt lớn: một là tổ nghiệp phá bại, "căn" ở đây nghĩa là căn cơ; một là số thọ chết yểu, "căn" ở đây nghĩa là gốc của mạng sống. Còn như anh em ngỗ nghịch, về già lao lực đều không hợp nguyên lý; nếu luận là lao lực thì được. Bốn chữ "hoa rỗng, trôi dạt" là hợp phép.
Mày giao nhau, thần tiều tụy, mặt như tro: thích xen vào chuyện thị phi, thường để bụng. Lạnh mắt nhìn người, cười một bên mặt: không biết cái độc từ chỗ tối mà tới.
Hai mày khóa lại ở ấn đường gọi là "giao"; trên dưới đan chéo nhau cũng gọi là "giao". Một loại báo hiệu hại người trong nhà mà nhiều phiền lụy; một loại báo hiệu lộn xộn tranh chấp mà nhiều thù oán. Thần tiều tụy là nói vẻ gấp gáp, dễ nổi giận. Mặt như tro là nói vẻ khô tối, bụi bặm. Đều là một lần thành một lần bại. Cười lạnh báo hiệu âm hiểm, khắc bạc mà độc, cũng báo hiệu thông minh, có trí; thời loạn cũng có người sang quý.
Mới gặp thì đầy mặt tinh thần, xem lâu hóa ra sắc mặt chuyển tối. Người như vậy rốt cuộc đoản thọ; dù có thọ cũng cô độc, nghèo khó.
Đây là nói cách "tinh thần giả". Thường do gắng ngưng thần, tụ khí mà không giữ được lâu; nên nhìn lâu thì biến thành mê mệt như thoát hết, hoặc nhạt nổi không có gốc. Đó là tiên thiên không đủ, hậu thiên (phần bồi đắp sau khi sinh) hao tổn, nên mới bình là đoản thọ. Nếu là người cô độc nghèo khó thì cũng không thọ, sao lại có thuyết cô độc mà thọ?
Đọc hết thi thư mà sinh ra tướng "hàn": văn chương nghìn năm vẫn không làm quan. Cả đời dù có chí vút trời, khổ nỗi chim oanh non cánh chưa khô.
Chữ "hàn" là từ dùng để hình dung (chỉ vẻ lạnh lẽo, co ro, thiếu sinh khí). Phép xưa ví như gà dưới mưa, mèo rơi xuống nước. Tôi phân biệt như sau: gà dưới mưa là hình hàn; ăn như chuột, lem nhem là miệng hàn; không khóc mà như khóc là thần hàn; không buồn mà như buồn là khí hàn; tiếng vỡ, không thu lại là tiếng hàn; mày rậm, nhăn nhiều là mày hàn; lắc đầu rung chân là thân hàn; bụi bặm, nhờn bóng là sắc hàn; muốn nói lại thôi, ấp a ấp úng là tâm hàn; lòng rối, thường sợ hãi, hoảng hốt lo âu là gan hàn (nhút nhát); đắc ý lại hóa thất ý, quên ơn nhớ oán là ý hàn. Ai có cách cục mang chữ "hàn" thì dù có tài trí và văn chương truyền đời cũng đều không có ngày phát đạt, như chim non lông chưa đầy, đương nhiên không thể bay cao. Bởi tướng có thể thắng văn chương, phúc có thể thắng tài trí. Ai bảo từ nghìn xưa những người làm nên công lớn, dựng nên nghiệp lớn đều có tài trí đặc biệt? Từ nghìn xưa những người cam chịu nghèo khốn, mai một nơi núi rừng, há đều không có tài trí đặc biệt sao?
Mặt có lông tơ: chỉ làm tú tài (người đỗ khoa thi thấp nhất). Môi vểnh răng hô: càng nhiều tai họa. Suốt ngày chân bước vội vàng: giàu sang của kiếp trước đến đời cuối mới tới (?).
Lông tơ là thứ mà người thuộc cách "rậm" thường có. Cũng có người sang quý mà kỳ lạ đặc biệt, làm nên danh tiếng và sự nghiệp lớn: có người xuất thân nhà nghèo hèn, bị bức bách lao lực mà thành công, trải qua kinh hiểm trắc trở mà phát đạt; thời loạn phần nhiều sang quý nhờ việc võ. Cũng có người giàu mà được thọ và bổng lộc, nhưng trong đó có người khắc vợ khắc con, nhiều nỗi lo trong nhà, bị lục thân làm liên lụy; thời loạn phần nhiều giàu lên đột ngột. Tôi e chữ "lông" là chữ "hàn trệ" (lạnh lẽo bế tắc) viết nhầm.
Thượng đình ngắn mà hạ đình dài: nhiều thành nhiều bại, đường đời trống rỗng. Dù có lo liệu được việc nhà, cũng như nắng gắt chiếu lên băng sương (chẳng bao lâu tan hết).
Thượng đình là trời, hạ đình là đất. Phàm cách cục đều chú trọng thiên đình, chiếm bốn mươi lăm phần trăm, nên cách trời hơn đất là tốt, đất hơn trời là không tốt. Thời loạn thì có người thượng đình yếu mà vẫn phát đạt, chỉ là cơ nghiệp trước phá bại, phải lập nghiệp nơi xứ khác. Tôi lấy hình, thần, khí xem kết hợp mới là đúng phép.
Hạ đình ngắn mà thượng đình dài: ắt làm tể phụ hầu vua. Nếu thường dân có tướng này thì vàng bạc châu ngọc đầy rương đầy kho.
Xét thấy thượng đình cao rộng báo hiệu có danh tiếng sang quý, có dấu hiệu sống thọ, được hưởng ơn trạch tổ tiên để lại, ngồi hưởng phúc dày của người trước; cha mẹ hanh thông, không bị hình khắc; chỉ là phần nhiều thanh nhàn, dù thịnh hay suy cũng vậy. Còn sang quý đến đâu thì lại lấy xương phục tê lớn nhỏ, vuông tròn mà định.
Hình người nên khôi hoằng (rộng lớn, đường bệ) mà sợ béo. Khôi hoằng thì vinh hoa, béo là ngày chết. Ngoài hai mươi mà béo thì ắt chết; bốn mươi mà dáng khôi hoằng ắt là lúc phát đạt.
"Hoằng" là nói độ lượng lớn, an nhàn. "Khôi" là nói tích cực, có làm nên việc. "Khôi hoằng" ghép lại là nói khí lượng lớn mà khí phách cũng lớn, lòng yên mà vững, dáng hòa mà tươi nhuận, đương nhiên là hình cách phát đạt. Phàm người trẻ đều kỵ béo phù, không chắc thịt. Người vốn béo từ trong bẩm chất thì không kỵ (?); bỗng nhiên phát béo là kỵ nhất. Vì thế có thuyết "hai mươi phát béo, ba mươi chết; ba mươi phát béo, bốn mươi mất". Tôi xét thấy béo mà chắc thì phần nhiều kéo dài thêm mười năm: hai mươi phát béo bốn mươi chết, ba mươi phát béo năm mươi mất. Béo mà không chắc thì hai mươi phát béo hai mươi bảy tuổi (ba lần chín) chết, ba mươi phát béo ba mươi sáu tuổi (bốn lần chín) mất, còn chưa đủ số mười năm. Bởi đàn ông lấy số chín, đàn bà lấy số tám làm chuẩn.
Gầy là gầy, hàn là hàn; người hàn với người gầy không giống nhau. Gầy mà có tinh thần, rốt cuộc ắt phát đạt; hàn dù có vẻ rực rỡ cũng cô đơn.
Người gầy lấy thần làm then chốt; gầy mà có thần là thần vượt hình, đương nhiên phát đạt; gầy mà không có thần là cách chết yểu. "Hàn" đã nói ở trên, dù có tài lạ rốt cuộc cũng không phát. "Thái" là ánh sáng rực rỡ. Người hàn thì không có thái. Tôi ngờ chữ "thái" là chữ "hậu" (dày) viết nhầm; trong cái hàn sao có thái được. Xét "thái" là sáng nhuận mà sắc khác thường, "hàn" là bụi bặm, khô dơ, nên hai chữ hàn và thái trái ngược nhau nhất, không hề giống nhau. Sao lại nhầm ở chỗ này? Có lẽ là lỗi do người đời sau in lại.
Sắc mặt sợ non, lại sợ yếu ẻo diễm lệ. Khí yếu ẻo, sắc non đều không tha cho người. Già mà sắc non thì chuốc vất vả; trẻ mà sắc non thì mạng không bền.
Chữ "non" là diễm lệ nổi trên mặt mà nhờn; "khí yếu ẻo" là đẹp nổi mà đỏ; nên mới có thuyết vất vả, chết yểu. Phàm người già sắc non báo hiệu hại người trong nhà mà cô khổ; nếu hình cục tốt thì có cháu mà không có con. Người trẻ sắc non báo hiệu chết yểu; hoặc là phá sản rồi sau mới chuyển vận. Người hình Hỏa (dáng nhọn, sắc đỏ) thì không kỵ sắc đỏ non, cũng phát đạt mà nhiều lao lực.
Lông mày cần cong, kỵ nhất là thẳng. Cong hay thẳng, kẻ ngu không biết được. Mày cong thì nhiều con trai lại thông minh tuấn tú; mày thẳng thì khắc vợ lại hại con.
Trong phép của Ma Y, đoạn này khá nghiệm, phải chăng thời Ngũ Đại với đạo trời hiện nay giống nhau? Phàm mày cong thì nhiều con cái, dù nhân trung phẳng, lệ đường lõm cũng đều có con. Phàm mày thẳng thì ít con cái, dù nhân trung sâu, lệ đường đầy đặn cũng ít con. Lại nữa, mày cong là sang quý về văn, dù xuất thân võ nhân cũng làm quan văn, nắm quyền văn. Mày bằng phần nhiều sang quý về võ, dù xuất thân văn nhân cũng kiêm chức võ, nắm quyền võ. Nếu đầu mày bằng mà đuôi cong thì từ võ đổi sang chức văn; nếu đầu mày cong mà đuôi bằng thì từ văn đổi sang chức võ. Hại hay vượng người trong nhà đều lấy cong thẳng làm phép nhất định; dù thế đạo thịnh hay suy, khí vận dày hay mỏng cũng đều như vậy.
Râu nên thưa và trong, lại nên lơ thơ; lờ mờ thấy được da thịt mới là quý. Kỵ nhất là rậm, đục, màu vàng cháy: cha ở đầu đông, con ở đầu tây (cha con ly tán).
Râu trên môi gọi là "tì", ở chỗ thừa tương gọi là "nhiêm", ở dưới cằm gọi là "tu", ở hai bên má gọi là "hồ"; đều lấy thưa, trong, từng sợi thấy tận chân làm hợp cách; để râu là để thêm uy nghi, làm đẹp vẻ ngoài. Kỵ nhất sáu chữ: rậm, đục, vàng cháy, khô, tạp; để râu như thế thì báo hiệu nguy hiểm, phá bại, khắc vợ hại con; nhẹ thì lao lực lộn xộn, chuốc thị phi; vì vậy không được để. Xét thấy thời loạn, chuyện râu quan hệ rất nặng, hại nhiều lợi ít, nên không thể gượng mà để; làm thế là mở cửa rước trộm, nuôi mầm họa; nhẹ thì cũng tớ lấn chủ, dưới phạm trên. Điều này cũng là phép tinh túy của Ma Y. Chỉ người có cách "tứ nồng" (bốn thứ rậm) mới có thể để râu, tức là tóc rậm, mày rậm, râu mép rậm, râu hai bên má rậm, trên dưới hợp nhau, thì không bị râu lấn át. Đó là lời luận hợp cách.
Công Đốc nói: Tôi xét bài "Kim tỏa phú" trong phép của Ma Y là chương thứ hai, phép cao gấp bội bài "Thạch thất phú", cũng là tinh thần của Ma Y. Ma Y sống vào cuối thời Ngũ Đại, là thời loạn, các nơi cát cứ, phép của ông cũng theo thời suy mà định ra, nên khá hợp với đạo trời hiện nay; tình thế quốc gia cũng tương tự, ứng nghiệm khá nhiều. Lần này tôi khảo chứng, chú giải kỹ, cũng vì phép này dùng được cho thời hiện đại. Nguyên văn tuy chỉ có năm mươi hai câu, ba trăm sáu mươi tư chữ, nhưng bao hàm rất nhiều; người đọc sách này không nên coi nhẹ mà bỏ qua.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video