Thiên 11 — Phẩm 8 – Thấy vô biên Phật, thưa hỏi rộng

 Phẩm thứ tám: Bồ-tát Kiến Vô Biên Phật hỏi rộng

 Bấy giờ, Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) Bất Không Kiến thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), nay toàn thể đại chúng gồm trời và người ở đây, thấy Thế Tôn ở lâu trong thiền định (trạng thái tâm lặng yên, chuyên chú vào một đối tượng), im lặng không nói, ai nấy đều khát khao ngưỡng mộ. Cúi xin Thế Tôn rủ lòng ngự tòa này." Khi ấy Thế Tôn nghe Bồ-tát ma-ha-tát Bất Không Kiến thỉnh cầu thay cho đại chúng trời người xong, thân ngồi ngay thẳng, tâm giữ chánh niệm (sự tỉnh giác đúng đắn), lặng im mà chấp thuận.

 Bấy giờ Bồ-tát Bất Không Kiến được Phật lặng im chấp thuận, liền để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bạch Thế Tôn, nay con muốn hỏi. Nếu Ngài cho phép, con mới dám nói." Phật bảo Bất Không Kiến: "Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến), Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) sẽ tùy theo điều ông hỏi mà nói cho ông, dứt mối nghi của ông, khiến lòng ông vui mừng. Và chư thiên, người, Phạm thiên (các vị trời cõi Sắc, đứng đầu là Đại Phạm Thiên Vương), ma (các thế lực làm chướng ngại việc tu hành), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giới tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ) đều sẽ chứng biết."

 Khi ấy Bồ-tát ma-ha-tát Bất Không Kiến vâng lời Phật dạy, liền thưa: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát nên suy ngẫm tam-muội (trạng thái định tâm sâu, tâm chuyên nhất không tán loạn) nào? Nên gần gũi tam-muội nào? Nên tu hành tam-muội nào? Bồ-tát suy ngẫm, gần gũi và tu hành tam-muội ấy rồi, ngay trong hiện tại thấy được pháp gì mà được an vui?

 Làm sao được như biển cả, vì nghe nhiều mà thu nhận hết? Làm sao được như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất, ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), vì tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ) an trụ không nghiêng ngả? Làm sao được như núi Đại Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh rìa thế giới), vì mọi luận thuyết tà vạy của ngoại đạo (các đạo phái ngoài Phật giáo) không lay động được? Làm sao được như hư không, vì đối với mọi pháp đều không ngăn ngại? Làm sao được như hư không, vì tâm không nhiễm dính? Làm sao được như vầng mặt trời, vì phá tan mọi bóng tối của vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý)? Làm sao được như vầng trăng, vì pháp trong trắng tròn đầy? Làm sao được như vòng đèn, vì tạo ra ánh sáng của pháp? Làm sao được như ngọn đuốc lớn, vì mọi thọ ấm (phần cảm thọ trong năm phần hợp thành con người; ở đây chỉ chung sự cảm nhận còn dính mắc) đều diệt? Làm sao được như đống lửa, vì đốt cháy mọi phiền não (những trạng thái tâm xấu làm khổ não như tham, giận, si mê)? Làm sao được như sông, ao, suối nguồn, vì mọi chúng sinh tùy ý dùng? Làm sao được như chiếc thuyền lớn, vì đưa mọi chúng sinh sang bờ kia (bờ giải thoát)? Làm sao được như cây cầu, vì không chìm trong sinh tử (vòng sống chết luân hồi) và phiền não?

 Làm sao hàng phục được mọi kẻ địch, vì phá tan quân ma và mọi sự kiêu mạn? Làm sao được như cây ba-lợi-chất-đa-la (cây thần ở cõi trời Đao-lợi, hoa thơm ngát lan xa), vì nở bảy đóa hoa Bồ-đề (bảy giác chi — bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) mà gió thơm xông khắp chúng sinh mọi phương? Làm sao được như hoa ưu-đàm-bát (loài hoa rất hiếm, tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần), vì hiếm có khó gặp? Làm sao được như Vua thuốc, vì chữa đều cho mọi chúng sinh khỏi bệnh khổ? Làm sao được như Đại y vương (vị thầy thuốc giỏi bậc nhất), vì khởi lòng đại bi thương xót chúng sinh? Làm sao được như cây chiên-đàn (gỗ đàn hương, mùi thơm mát), vì trừ mọi cơn nóng bức khổ não mà làm cho mát mẻ? Làm sao được như mây lớn mưa xuống, vì rưới đều mưa pháp làm cho đầy đủ? Làm sao được như bình mật, vì có thể nói trọn vẹn pháp một vị (giáo pháp chỉ có một mùi vị là giải thoát)? Làm sao được như tiếng sư tử rống, vì có thể khiến mọi chúng sinh không còn sợ hãi? Làm sao được như cha mẹ, vì đem an vui lợi ích đồng đều cho mọi chúng sinh?

 Làm sao thấy được pháp chân thật, vì đạt đến bờ kia của pháp tánh (bản tính chân thật của mọi sự vật) và thật tế (cùng tột của sự thật)? Làm sao giải thích được ý thú sâu xa, vì đạt đến bờ kia của nghĩa chân thật? Làm sao được biện tài khéo nói pháp, vì đạt đến bờ kia của sự biết phân biệt? Làm sao khéo léo nói pháp, vì đạt đến bờ kia của phương tiện đầy đủ? Làm sao phân biệt được nghĩa liễu nghĩa (giáo nghĩa đã nói rõ trọn vẹn, không cần giải thích thêm), vì khéo biết pháp về chữ và câu? Làm sao được ý chân chính và hạnh chân chính, vì biết đủ trọn vẹn? Làm sao thống lĩnh được đại chúng, vì không sợ hãi gì? Làm sao nói được nghĩa đúng như thật, vì đã vào được thật tế? Làm sao được như biển cả, vì mọi pháp cùng một vị? Làm sao được như núi lớn, vì tam-muội an tĩnh không gì lay động? Làm sao được như cái then chặn cửa (cũng gọi là cây phướn của Đế Thích — vua trời cõi Đao-lợi), vì tâm Bồ-đề không thể lay chuyển? Làm sao được sức bền chắc, vì tâm chí đầy đủ? Làm sao được đầy đủ oai nghi (cử chỉ, dáng vẻ đúng phép tắc), vì không giả dối nịnh bợ? Làm sao được thân đoan chính, vì nói pháp cho người khác vui mừng? Làm sao được tuyệt diệu nhất, vì có sắc tướng cao quý nhất? Làm sao được tôn quý, vì sinh vào nhà dòng họ lớn? Làm sao được làm Đại Pháp vương (vua của chánh pháp), vì phúc báo công đức? Làm sao được đầy đủ, vì có biện tài (tài nói năng, biện luận) vô lượng?

 Làm sao được biện tài không chấp dính? Làm sao được biện tài không sai lầm? Làm sao được biện tài phân biệt mọi tên gọi, chữ, câu? Làm sao được biện tài không thể nghĩ bàn? Làm sao được biện tài vô biên? Làm sao được biện tài giải thoát? Làm sao được biện tài đồng nghĩa (cũng gọi là thành tựu)? Làm sao được biện tài thuận theo ý người khác? Làm sao được biện tài dần dần gần gũi? Làm sao được biện tài hỏi gì cũng đáp được? Làm sao được biện tài không ai hỏi mà tự nói? Làm sao được biện tài không bị phá hoại? Làm sao được biện tài không thoái lui? Làm sao được biện tài nói nhiều cách về câu chữ rất sâu? Làm sao được biện tài dùng vô lượng vô biên ví dụ?

 Làm sao khi chưa chứng đại Bồ-đề (sự giác ngộ lớn của Phật) mà đã có đủ Phạm âm (giọng nói trong sạch, vang xa, êm dịu như tiếng Phạm thiên)? Làm sao được âm thanh vi diệu bậc nhất? Làm sao được âm thanh như chim ca-lăng-tần-già (loài chim trong kinh Phật, tiếng hót hay nhất)? Làm sao được âm thanh như sư tử chúa? Làm sao được âm thanh như đại long vương? Làm sao được âm thanh như trâu chúa lớn? Làm sao được âm thanh như chuông trống lớn? Làm sao được âm thanh ca ngợi tuyệt diệu? Làm sao được âm thanh như đàn dây? Làm sao được âm thanh uyển chuyển, trong trẻo, đẹp đẽ? Làm sao được âm thanh như gió mây sấm sét? Làm sao được âm thanh của biện tài trang nghiêm rất sâu? Làm sao được âm thanh của biện tài trang nghiêm chân chính bằng mọi lời lẽ, chữ nghĩa, chương câu tuyệt diệu? Làm sao được âm thanh khéo nói lớn lao, rất sâu xa? Làm sao được âm thanh của biện tài dùng nhiều ví dụ? Làm sao được âm thanh được cúng dường tối thắng trong mọi thế gian? Làm sao được âm thanh của biện tài cùng người khác luận bàn nghĩa lý? Làm sao được âm thanh đến bờ kia của thần thông? Làm sao được âm thanh không quên mất pháp? Làm sao được âm thanh không thiếu thiện pháp? Làm sao được âm thanh mà hạnh của các thiện căn (gốc rễ điều lành) đầy đủ được người khác khen ngợi? Tất cả những điều như thế đều đầy đủ."

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Bất Không Kiến nêu những câu hỏi như vậy xong, để nói lại ý ấy, bèn dùng kệ (thể thơ trong kinh Phật) hỏi rằng:

 Bậc đủ thân sắc vàng cùng tướng trăm phúc (thân tướng tốt do trăm phúc đức tạo thành), giác ngộ một pháp mà lợi ích vô biên;

 Bậc công đức tối thắng, nay con xin hỏi: phép tam-muội nào nên suy ngẫm trước tiên?

 Trí tuệ nhiệm mầu của Như Lai không ai sánh bằng, thế gian há có ai vượt hơn?

 Nay con thỉnh Đấng Tôn quý: tu định nào mà công đức đạt được không thể nghĩ bàn?

 Bậc Thầy của trời người, Đấng Điều Ngự vô thượng (danh hiệu Phật, bậc khéo chế ngự và dắt dẫn chúng sinh), suy ngẫm định ấy được công đức gì?

 Bồ-tát đối với định này phải tu thế nào, mà có thể đem an vui đến cho tất cả?

 Làm sao tự nhiên có biển nghe nhiều, làm sao giữ gìn tâm quyết định?

 Được ở nơi công đức của chư Phật, làm sao như núi Đại Thiết Vi?

 Trong đó hoàn toàn không có lòng giận hờn, mà vẫn hàng phục được các ngoại đạo?

 Làm sao không ngăn ngại như hư không, làm sao lại được tâm tự tại?

 Làm sao như mặt trời lại như mặt trăng, làm sao giống ngọn đuốc cũng như ngọn đèn?

 Làm sao làm ánh sáng cho mọi người, làm sao lại cần quán tam-muội?

 Làm sao giải thoát mọi phiền não, làm sao vượt qua bờ sinh tử?

 Làm sao phát tâm giữa vòng khổ, một mình vượt ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc — toàn bộ thế giới luân hồi) không ai sánh bằng?

 Làm sao như cây ba-lợi-chất-đa, tướng tốt của bậc đại nhân trang nghiêm đẹp đẽ?

 Làm sao như hoa ưu-đàm kia, bậc dũng mãnh hùng kiện hiếm khi ra đời (?)?

 Làm sao cho thuốc mà không mong đền đáp, là thầy thuốc giỏi cứu khổ, là Đấng Điều Ngự?

 Có thể trừ các bệnh nóng sốt của chúng sinh, an trụ trong giới thanh tịnh mà được mát mẻ?

 Làm sao được như Pháp bảo (giáo pháp quý báu), công đức vô lượng đưa sang bờ kia?

 Làm sao có pháp rất sâu vi diệu, như vị ngọt của mật, tuyệt diệu không gì hơn?

 Làm sao được tiếng sư tử này, khiến chúng sinh không còn sợ hãi?

 Làm sao làm lợi bình đẳng như cha mẹ, khiến họ được niềm vui sâu xa không thể nghĩ bàn?

 Làm sao được biện tài nhiệm mầu, đi trên đường Bồ-đề với danh tiếng lớn?

 Làm sao nói được con đường tối thắng kia, làm sao được trí không ngăn ngại?

 Làm sao khéo léo đối với nghĩa lý, làm sao hiểu thấu tướng trạng các pháp?

 Làm sao phân biệt danh thân, cú thân (các đơn vị ngôn ngữ: tập hợp tên gọi, tập hợp câu), làm sao rõ pháp thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian)?

 Làm sao có chánh niệm và chánh hạnh, làm sao biết đủ mà suy ngẫm trọn vẹn?

 Làm sao nghe nhiều như biển cả, làm sao ngợi khen công đức chân thật của Phật?

 Làm sao nói cho chúng sinh biết cội gốc của sinh tử đúng như thật tế?

 Làm sao các pháp không sai khác, như biển lớn cùng một vị mặn?

 Làm sao như núi định không lay động, tâm không thoái lui như then cửa?

 Làm sao một lòng không có việc gì khác, chỉ cầu Bồ-đề lớn vô thượng?

 Làm sao đầy đủ mọi oai nghi, thân tướng đoan nghiêm ai thấy cũng mừng?

 Làm sao thường sinh vào nhà dòng họ lớn, lại hưởng khối phúc lớn của Pháp vương?

 Làm sao được biện tài vô lượng kia, mọi lời bàn luận thế gian không nghĩ tới được?

 Làm sao chữ, câu, nghĩa lý sâu kín — nay con xin hỏi Đấng che chở thế gian?

 Làm sao được điều vô thượng khó được, gần gũi biện tài chân thật không quên sót?

 Làm sao biện tài đồng nghĩa hợp với căn tánh (khả năng, tính chất của từng người), dù được hỏi hay không hỏi đều tương ứng?

 Làm sao chưa chứng mà đủ Phạm âm, tiếng ấy trong trẻo uyển chuyển rất vi diệu?

 Tiếng ca-lăng-tần-già đáng yêu, tiếng bậc đại trí hùng mãnh vang xa?

 Làm sao có tiếng sư tử, tiếng đại long, lại được tiếng rống trầm hùng của trâu chúa?

 Làm sao Thế Tôn được tiếng đàn dây, đủ mọi âm thanh của các nhạc khí?

 Làm sao được tiếng ngọt ngào kia, thường diễn nói khiến mọi người vui thích?

 Làm sao có tiếng công đức không bị hủy hoại, phát ra như gió, như sấm vang?

 Làm sao có tiếng dùng nhiều ví dụ, có thể tuyên nói những lời rất sâu xa?

 Làm sao phát ra lời nói tốt lành, làm sao không quên mất các pháp?

 Làm sao ở trong cõi hữu (cõi còn sinh tử) mà được túc mạng (khả năng biết các đời trước), các thần thông ấy tu thế nào?

 Làm sao tu hành không mệt mỏi, biết khắp tất cả các thiện pháp?

 Những pháp như vậy không thể nghĩ bàn, tự nhiên xoay chuyển khắp mười phương.

 Bạch Thế Tôn, con đối với Ngài không còn nghi ngờ, vì vậy nay hỏi Đấng là nơi nương tựa.

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Bất Không Kiến ân cần trịnh trọng hỏi như vậy xong, liền dùng thần lực bay lên hư không. Trong hư không tự nhiên hóa ra một chiếc lọng báu của cõi trời, trang nghiêm vi diệu, làm bằng bảy báu, tức là vàng, bạc, lưu ly, pha lê, mã não, xà cừ, chân châu, đủ các thứ báu trang sức như thế. Trong lọng báu ấy mưa xuống đủ loại hoa, những hoa ấy nhiễu quanh bên phải ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính) rồi dừng trên đỉnh đầu Phật. Ngay trong hoa ấy có tiếng kệ khen rằng:

 Kính lạy bậc Trượng phu, Đấng Đại Điều Ngự, bậc Chánh Giác vô thượng, Lưỡng Túc Tôn (đấng tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người và trời).

 Trong tất cả trời người ở thế gian, há có ai sánh được?

 Chúng sinh trong đêm dài tăm tối, ngu si điên đảo rơi vào đường tà.

 Đấng cực tôn sáng trí, là chuẩn mực của thế gian (?), có thể khiến họ trở về đường ngay thẳng.

 Chúng sinh mất hạt giống của pháp trong sạch, phiền não thiêu đốt trong lòng.

 Đấng Thắng Tôn như cha mẹ của đời, khiến họ được an trụ nơi pháp trong sạch.

 Người đánh mất thiện pháp và lợi ích sâu xa, đời sau mới thật đáng sợ hãi.

 Đấng Tối Tôn thành tựu hạnh đại từ, là bậc dẫn đường chân thật cho chúng sinh.

 Tất cả chúng sinh không có lợi lành, không ai che chở, không ai cứu giúp.

 Bậc Thầy của đời hiếm có, đại bi dạy dỗ; Thế Tôn thật là đấng cứu hộ cho họ.

 Bấy giờ trong hoa nói kệ ấy xong, hoa ấy liền đến dưới chân Như Lai, chốc lát lại bay đi khắp ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), rải cúng dường trước tất cả chư Phật. Trong lọng báu lại tuôn ra những khối bột chiên-đàn lớn như bánh xe, đến thân Như Lai thì bỗng không còn thấy. Mà hương chiên-đàn ấy vi diệu, tràn khắp ba nghìn đại thiên thế giới. Mọi chúng sinh ngửi được hương ấy đều hưởng niềm vui tuyệt diệu, như Bồ-tát nhập Tứ thiền (tầng thiền định thứ tư, tâm hoàn toàn thanh tịnh, xả bỏ cả vui khổ).

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Bất Không Kiến thị hiện việc thần thông như thế xong, liền thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, các vị Bồ-tát ma-ha-tát làm sao được những trí tuệ như thế này, tức là: trí tuệ lớn, trí tuệ mau lẹ, trí tuệ lanh lợi, trí tuệ sắc bén, trí tuệ vô tướng (không bám vào hình tướng), trí tuệ khéo thâm nhập, trí tuệ rất sâu, trí tuệ rộng khắp, trí tuệ không sợ hãi, trí tuệ tròn đầy?

 Làm sao lại được những thiện căn tốt đẹp không thể tính đếm, không thể cân lường, tức là: tâm như kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá nổi), vì thiện căn xuyên suốt mọi pháp; tâm như vải ca-lân-đề (một loại vải hay lông chim cực kỳ mềm mại), vì thiện căn mềm dịu có thể làm được việc; tâm như biển cả, vì thiện căn thu giữ mọi giới (các điều răn giữ gìn thân miệng ý); tâm như tảng đá phẳng, vì thiện căn giữ vững mọi sự nghiệp; tâm như vua núi, vì thiện căn làm phát sinh mọi thiện pháp; tâm như mặt đất, vì thiện căn gánh vác sự nghiệp của chúng sinh; được tâm không theo hạnh của người khác, vì thiện căn xa lìa lời dạy phi pháp; được tâm khéo tu hành, vì thiện căn an trụ trong mọi pháp; được thiện căn lòng tin không hư hoại, vì đối với chỗ hành của chư Như Lai không nghi ngờ; ở một thế giới mà tự nhiên thấy khắp chư Phật mười phương, cũng nghe các Phật ấy giảng pháp mầu, lại thấy đại chúng Bồ-tát và Thanh văn (đệ tử nghe tiếng Phật dạy mà tu để tự giải thoát), lại thấy cõi Phật thanh tịnh trang nghiêm và các việc thọ dụng, đều không nghi ngờ; cho đến thu nhận thiện căn quyết định, vì mọi lúc đều tự lợi và lợi người.

 Bạch Thế Tôn, như con nay thật là vì tự lợi, lại muốn lợi ích cho chúng sinh nên thỉnh hỏi Như Lai. Bạch Thế Tôn, nay con lại vì mở rộng lòng tin trong sạch của chúng sinh nên thỉnh hỏi Như Lai. Bạch Thế Tôn, nay con lại vì các vị Bồ-tát ma-ha-tát được đầy đủ tròn đầy thiện căn không thể nghĩ bàn nên thỉnh hỏi Như Lai. Bạch Thế Tôn, con lại vì các vị đại Bồ-tát ma-ha-tát mặc áo giáp đại tinh tấn và thệ nguyện rộng lớn nên thỉnh hỏi Như Lai.

 Bạch Thế Tôn, có những vị Bồ-tát ma-ha-tát ở trong sinh tử phát đại tinh tấn vì tất cả chúng sinh, mà vẫn không chấp vào tướng chúng sinh. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy dù ở trong sinh tử phiền não, suốt đêm dài độ thoát tất cả chúng sinh, mà thật không trụ vào ý tưởng sinh tử phiền não. Bạch Thế Tôn, con vì những chúng sinh như thế nên thỉnh hỏi Như Lai.

 Bạch Thế Tôn, có những vị Bồ-tát ma-ha-tát khi hành từ bi, đối với chúng sinh hoàn toàn không giận ghét. Giả sử chúng sinh quở trách, mắng nhục, đánh roi, đấm đánh, đủ mọi cách bức khổ, các vị Bồ-tát ấy đối với chúng sinh trọn không đáp trả, cho đến không khởi lòng ghét bỏ, không mất bản nguyện (lời nguyện ban đầu), không phân biệt khác lạ hay suy nghĩ gì khác, một lòng tu hành đại từ đại bi. Bạch Thế Tôn, con vì các vị Bồ-tát trụ trong Đại thừa (giáo pháp cứu độ rộng lớn, nhằm đưa mọi chúng sinh đến thành Phật) như thế nên thỉnh hỏi Như Lai.

 Bạch Thế Tôn, có những vị Bồ-tát ma-ha-tát vì chúng sinh muốn bỏ niềm vui của mình và mọi đồ dùng vui sướng, muốn chịu mọi khổ lớn nóng bỏng, phát ý nghĩ thế này: "Ta phải làm sao cho tất cả chúng sinh được niềm vui tối thắng, khiến tất cả chúng sinh được ánh sáng lớn của pháp." Bạch Thế Tôn, các vị Bồ-tát ấy khi nghĩ như thế, phàm có vật gì, hoặc trong thân hoặc ngoài thân, không gì không bố thí, không gì không làm lợi, không gì không ban cho dồi dào. Bạch Thế Tôn, con vì những vị Bồ-tát như thế nên thỉnh hỏi Như Lai.

 Bạch Thế Tôn, có những vị Bồ-tát ma-ha-tát khi mặc áo giáp tinh tấn như thế, phát ý nghĩ thế này: "Nay ta nên vì từng chúng sinh một mà ở trong địa ngục lớn suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng (kiếp: khoảng thời gian cực dài; ý nói vô số thời gian), chịu mọi khổ não, coi như hơi thở ra vào, không cho là khổ, cũng không thoái mất tâm Bồ-đề." Bạch Thế Tôn, con lại vì các vị Bồ-tát ấy nên thỉnh hỏi Như Lai.

 Bạch Thế Tôn, có những vị Bồ-tát ma-ha-tát mặc áo giáp tinh tấn như thế rồi, phát ý nghĩ thế này: "Nay ta nên vì tất cả chúng sinh mà làm mọi công việc, sai dịch hầu hạ siêng năng, đủ cách phụng sự, không cho là khổ. Hoặc làm tôi tớ, hoặc làm đầy tớ, hoặc làm người hầu theo, hoặc làm đệ tử. Ta nên như thế, cho đến làm đủ loại quyến thuộc để giúp chúng sinh thành thục." Bạch Thế Tôn, con lại vì các vị Bồ-tát ấy nên thỉnh hỏi Như Lai.

 Bạch Thế Tôn, có những vị Bồ-tát ma-ha-tát vì tất cả chúng sinh phát đại dũng mãnh tu các khổ hạnh, bỏ thân, tay chân, đầu, mắt, tủy, não; có lúc bị cắt xẻ thân thể từng khúc, chẻ xương rút tủy, cũng không cho là khổ, không hề lười nghỉ, mà còn hăng hái hơn đối với việc cầu a-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ vô thượng, chân chính và trọn vẹn của Phật). Bạch Thế Tôn, con vì những vị Bồ-tát như thế mà thỉnh Thế Tôn."

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Bất Không Kiến hỏi như thế xong, để nói lại ý ấy, bèn dùng kệ tụng rằng:

 Con hỏi Thầy của trời về các trí tối thắng: đại trí ấy thành tựu thế nào?

 Làm sao có trí mau và trí lanh lẹ, trí sắc bén thông minh mà thông đạt được?

 Do nhân gì được trí rất sâu kia, trí vô biên tột cùng, xin vì con tuyên nói.

 Nhất thiết trí (trí biết tất cả) rộng lớn khắp cùng, đó là cách tối thắng để cầu Bồ-đề.

 Làm sao được không sợ hãi, đầy đủ sự khéo léo, xin vì con nói.

 Làm sao được tâm kim cương, trong mọi pháp không nghi hoặc?

 Làm sao được tâm mềm mại, giới hạnh trong sáng sạch như biển?

 Làm sao như núi không lay chuyển, Bồ-đề quyết định, nguyện lực trang nghiêm?

 Làm sao tu hạnh không theo người khác, sáng rõ nghĩa lý mà được an trụ?

 Làm sao được lòng tin không hư hoại, đối với việc chư Phật làm không còn nghi?

 Làm sao được trí sinh khởi chánh niệm ấy, ở một cõi mà hiện khắp mười phương?

 Thấy khắp chư Phật và nghe pháp, cùng các đại hội chúng cũng thấy rõ ràng.

 Thân không rời một cõi, mà có thể cúng dường các Đấng Tôn mười phương.

 Hoa đẹp, các thứ hương và hương xoa, cùng các đồ cúng khác khó nói hết.

 Tâm ở cõi này không duyên vào đâu khác, thân hiện ra ở vô lượng cõi mười phương.

 Tự thân vâng hầu chư Phật kia, đều nhờ sức thần thông vô biên.

 Nay con vì những bậc không đợi mời mà làm việc từ ái, những người tu hành giữ lòng biết hổ thẹn,

 Không lợi riêng mình, luôn làm lợi người; vì họ con thỉnh Đấng Đại Danh Xưng (bậc có danh tiếng lớn, tức Phật).

 Những ai phát tâm cầu trí Phật, thiện căn thành thục không thể nghĩ bàn,

 Tam-muội như thế tu ra sao? Vì họ con hỏi Đấng Vô Trước (bậc không còn dính mắc).

 Mặc áo giáp nhẫn nhục này vì chúng sinh: "Ta quyết phải nhổ bỏ mọi khổ nặng."

 Họ đã lìa ý tưởng về chúng sinh; vì thế con hỏi Đấng Chánh Giác chân thật.

 Họ luôn giữ tâm bình đẳng, nhìn chúng sinh không có ý tưởng phân biệt.

 Những người luôn thành tựu từ bi, con vì họ mà hỏi Như Lai.

 Trong đó nên hành những pháp gì, để mau được điều không thể nghĩ bàn như thế?

 Công đức đạt được không có bờ bến; con vì họ mà thỉnh Đấng Điều Ngự.

 Những người dũng mãnh mặc áo giáp thệ nguyện rộng lớn, vì một chúng sinh mà trải số kiếp nhiều như cát sông Hằng,

 Ở trong địa ngục lớn chịu khổ lửa thiêu — lành thay, để chúng sinh được an vui.

 Họ không ngủ cũng không mỏi, vật trong thân ngoài thân không gì không bố thí.

 Những người thu nhận chúng sinh như thế, nay con vì họ mà cùng quán xét khắp (?).

 Bị quở trách, sỉ nhục, đánh đập và mắng chửi, thân chịu bức bách bởi muôn việc khổ;

 Làm tôi tớ và đầy tớ cho người — đều vì những người ấy mà con thỉnh Thế Tôn.

 Vô lượng trăm nghìn ức cái đầu, có ai đến xin đều bỏ được.

 Khi bỏ đầu thì vô cùng hoan hỷ, để cầu Bồ-đề vô thượng nhiệm mầu.

 Vì chúng sinh lại còn bỏ tay chân và các phần thân khác.

 Cứu gỡ loài chúng sinh lạc đường, gạt bỏ sinh tử, đưa về đường chánh.

 Lại bố thí vợ thiếp và con trai con gái, bảy báu, ngọc châu cùng vàng bạc;

 Cũng bỏ mọi đồ dùng quý tốt; con vì họ mà hỏi Như Lai.

 Bỏ thân, mạng, của cải không chán, suốt đêm dài nghe giảng không mệt mỏi;

 Tâm thường lặng yên, hành đầu-đà (lối tu khổ hạnh: sống đơn sơ, khất thực, ít ham muốn); con vì họ mà hỏi Đấng Chánh Giác.

 Lời chân thật tốt đẹp luôn ghi trong lòng, lời thô bỉ xấu ác nghe là xa lìa ngay;

 Mà đối với người khác không oán ghét; con vì họ mà thưa hỏi Đấng Tự Tại.

 Luôn lấy lòng từ nhìn chúng sinh, như cha mẹ thương đứa con một;

 Đối với kẻ oán người thân đều bình đẳng; nên con vì họ thỉnh Vua loài người.

 Hiện có những công đức như thế, nay con đã trình bày ra.

 Những ai chưa đủ các điều ấy, con cũng vì họ mà thưa hỏi Phật.

 Bạch Thế Tôn, nay con có thiện căn, vừa mới phát câu hỏi đã liền đạt được.

 Nhờ các công đức của Bồ-tát này, mau chứng Tam-muội vương (vua của các tam-muội) tịch tĩnh.

 Kinh Đại Phương Đẳng Đại Tập — Kinh Bồ-tát Niệm Phật Tam-muội do Phật nói, quyển thứ bảy.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video