Phẩm "Khen ngợi công đức của Như Lai", thứ sáu
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Ma-ha-tát: "bậc đại sĩ", chỉ Bồ-tát có địa vị cao) lại bảo tôn giả A-nan (vị đệ tử thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi): "A-nan, chư Phật Thế Tôn (Phật: bậc đã giác ngộ hoàn toàn; Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính) hết sức hiếm có, vì các đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến) đầy đủ công đức; vì đầy đủ trong việc từ cõi trời giáng xuống; đầy đủ trong việc vào thai; đầy đủ trong việc ở trong thai; đầy đủ trong việc ra khỏi thai; đầy đủ về người mẹ sinh ra; đầy đủ thiện căn (gốc lành, các việc thiện làm nền tảng sinh ra quả tốt); đầy đủ các tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật); đầy đủ các vẻ đẹp (tám mươi vẻ đẹp phụ trên thân Phật); đầy đủ sự trang nghiêm; đầy đủ trong việc xuất gia; đầy đủ trong việc nhập định; đầy đủ trong việc nhập đại định; đầy đủ thâm tâm (lòng sâu xa); đầy đủ lòng chí thành; đầy đủ lòng tin chân thật; đầy đủ sự không sợ hãi; đầy đủ giới thân, định thân, tuệ thân, giải thoát thân, giải thoát tri kiến thân (năm phần làm nên pháp thân của Phật: giới hạnh, thiền định, trí tuệ, giải thoát, và sự biết thấy rõ mình đã giải thoát); đầy đủ các thần thông (năng lực siêu phàm do tu định mà có); đầy đủ trí chứng ngộ.
Vì đã đến bờ bên kia bậc nhất (chỗ hoàn thiện tột cùng) về sự chứng biết tất cả; đã đến bờ bên kia bậc nhất về từ và đại từ (lòng thương ban vui); về bi và đại bi (lòng xót thương cứu khổ); về hỷ và đại hỷ (lòng vui theo niềm vui của người khác); về xả và đại xả (lòng buông xả, bình đẳng, không thiên vị); đã đến bờ bên kia bậc nhất về sự tối thắng không ai bằng; về mọi uy nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm); về mọi thần thông; về sự không ngăn ngại đối với tất cả các pháp; về trí lực biết rõ điều hợp lẽ và điều không hợp lẽ (biết việc gì có thể xảy ra, việc gì không thể); về việc mở đường làm lợi ích; về xa-ma-tha (chỉ: dừng lắng tâm ý trong định) và tỳ-bà-xá-na (quán: dùng trí tuệ quán sát sáng suốt); về tất cả thiền định, giải thoát và tam-ma-bạt-đề (các tầng định sâu, tâm bình đẳng an trụ). Đến chỗ không tham, không giận, không si, không kiêu mạn, không buông lung, không ganh ghét, không oán hận, lìa bỏ mọi lỗi lầm, giải thoát khỏi năm nẻo (năm cõi luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục); đã đến bờ bên kia bậc nhất về bốn vô úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp); đã đến bờ bên kia bậc nhất về việc dạy bảo, luận bàn, khơi dậy cho tất cả chúng sinh gieo các thiện căn và nhận quả báo của nghiệp; khiến cho các nhóm giới hạnh của tất cả chúng sinh không phá, không khuyết, không đục, không tạp, thành chí khí bậc trượng phu, không chỗ nào xúc phạm, được người trí khen ngợi, không có lỗi lầm, khắp thế gian dù là trời, người, Phạm thiên (vị trời ở cõi trời thanh tịnh), ma (loài ma vương chuyên phá hoại người tu), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ xưa), cho đến không ai có thể đúng như pháp mà quở trách, hay trái lẽ mà chê bai.
A-nan, công đức của chư Phật Thế Tôn thù thắng; trong tất cả các loài chúng sinh ở thế gian, không có ai có thể đo lường, tuyên nói được các công đức giới hạnh... của Như Lai, dù chỉ biết được một phần nhỏ, huống gì có người lại vượt hơn được! A-nan, từ nay các ông nên quán xét như thế này: cõi hư không này rộng lớn như thế, bốn phương này rộng rãi như thế, tôi đều biết rõ giới hạn bờ mé của chúng; nhưng công đức của chư Phật thì không thể đo lường. Như thế, A-nan, nhóm giới, nhóm định, nhóm tuệ, nhóm giải thoát, nhóm giải thoát tri kiến, cho đến tất cả uy nghi, thần thông, lợi ích, sự không ngăn ngại của chư Phật Thế Tôn, đều không thể tuyên nói, không thể chỉ bày, không thể biết được, không thể vào được. Vì sao vậy? A-nan, vì mọi công đức của chư Phật Thế Tôn đều không có bờ mé. Vì sao? Vì chư Phật Thế Tôn có vô lượng giới hạnh, vô lượng định hạnh, vô lượng tuệ hạnh, vô lượng giải thoát hạnh, vô lượng giải thoát tri kiến, cho đến có vô lượng các công đức như nhau. Vì thế, A-nan, nên biết chư Phật Thế Tôn đầy đủ như vậy." Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến muốn làm sáng tỏ thêm nghĩa ấy, liền nói bài kệ (thể thơ trong kinh Phật, dùng để tóm ý hoặc ca ngợi) rằng:
Thế Tôn từ trời giáng xuống, khi vào thai,
Ở trong thai không nghĩ bàn, ra thai cũng vậy.
Sinh vào nhà tối thắng, mẹ không ai sánh,
Mọi công đức đều cao tột bậc nhất.
Thân đủ ba mươi hai tướng tốt,
Các vẻ đẹp đầy đủ trang nghiêm thân.
Việc làm của chư Phật không thể nghĩ bàn,
Đều do trải bao kiếp (khoảng thời gian cực dài) lâu xa tu tập.
Bậc hơn hết trong loài người cầu xuất gia,
Thành tựu thiền định và đại tam-muội (trạng thái định sâu, tâm chuyên chú không tán loạn).
Tâm chánh, lòng tin thuần hậu bền chắc,
Mọi phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa) đều thông biết.
Giới hạnh, tam-muội đều đầy đủ,
Trí tuệ tròn đủ, không ai sánh bằng.
Giải thoát tri kiến cũng đã đạt,
Thần thông, uy đức đến tận bờ bên kia.
Diệt được khổ hừng hực, cứu độ chúng sinh,
Từ bi là hạnh thiết yếu đứng đầu.
Hỷ, xả cũng là hạnh mầu bình đẳng,
Chư Phật Thế Tôn tự mình chứng biết.
Thân, miệng thường hòa hợp với hành vi của ý,
Việc làm thuận theo trí tuệ, khó suy lường.
Uy nghi không ai sánh, vượt hơn thế gian,
Thần lực của Pháp vương (vua của chánh pháp, tức Phật) đã đến bờ kia.
Tam-muội vô tránh (định không tranh chấp, không làm ai phiền não) thấy pháp như thật,
Điều hợp lẽ, điều không hợp lẽ đều thấu rõ.
Thiền định, giải thoát khó dò lường,
Khắp làm lợi ích cho các chúng sinh.
Định tuệ, chỉ quán đều thành tựu,
Ánh sáng giác ngộ khắp nơi diệt tâm nhơ.
Không có tham, giận cùng mọi lỗi lầm,
Giải thoát, vô úy đều khéo học.
Giới hạnh không phá, cũng không yếu kém,
Không đục, không tạp, hoàn toàn trong sạch.
Bao chúng sinh xúc phạm mà không giận,
Không cầu quả báo, được người trí khen.
Trong không lỗi lầm, ngoài không bị chê,
Dù là trời, người, Phạm thiên hay ma,
Hoặc sa-môn, bà-la-môn,
Không ai chê trách được, luôn luôn trong sạch.
Hư không còn có thể tận cùng ranh giới,
Các phương còn có thể tới tận bờ,
Nhưng giới hạnh thanh tịnh của bậc Vô Thượng Điều Ngự (bậc khéo chế ngự dẫn dắt người, không ai hơn), Thầy của trời người,
Ai có thể đo lường?
Biển lớn còn có thể lấy miệng uống cạn,
Khối nước vô biên cũng có thể như vậy,
Nhưng ánh sáng chư Phật không thể biết hết,
Giới hạnh thanh tịnh ai tìm được bờ?
Núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới) còn có thể thổi bằng miệng cho tan,
Núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh thế giới) lớn nhỏ cũng vậy,
Nhưng hạnh mầu chư Phật không thể biết,
Giới hạnh thanh tịnh khó tìm được đáy.
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến suy nghĩ thế này: "Nay nếu đức Như Lai Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời và người) Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) hạ oai thần đến với hội này thì thật tốt lành thay. Nay ta cũng nên vì các Bồ-tát Ma-ha-tát mà thưa hỏi Thế Tôn về pháp môn vi diệu Niệm Phật tam-muội (phép định chuyên tâm nhớ nghĩ đến Phật) của tất cả Bồ-tát. Như Lai trước đây đã nêu ra tên gọi, nay nên vì các đệ tử diễn nói pháp ấy, làm sáng tỏ nghĩa lý. Bạch Thế Tôn, há nên ở quá lâu trong thiền định vắng lặng sao (?)." Bấy giờ Thế Tôn biết Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến đã nghĩ như thế, nhờ thần lực của Phật nên ngay lúc ấy, mặt đất ba nghìn đại thiên thế giới (một khối gồm một nghìn triệu thế giới, phạm vi giáo hóa của một đức Phật) nơi hội này chấn động theo sáu cách, đó là: động, vọt, nổi, chấn, rống, giác (?) ...; như thế đầy đủ mười tám tướng chấn động, cho đến vọt lên chìm xuống. Chấn động xong, đức Phật Thế Tôn lại dùng thần lực phóng ánh sáng lớn soi khắp ba nghìn đại thiên thế giới này. Khi ánh sáng ấy phát ra, khiến ánh sáng của tất cả các vì sao, các cung trời, cung của thiên tử mặt trăng, cung của thiên tử mặt trời, cho đến cung điện của chư thiên cõi dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục), đều mất hẳn, không hiện ra nữa. Lại có ánh sáng oai nghiêm của các cung Phạm thiên nhiều vô lượng vô biên không thể nghĩ bàn a-tăng-kỳ (số nhiều không thể tính đếm) như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng ví cho số nhiều vô kể) cũng đều tối mờ; cho đến tất cả cung trời cõi sắc (cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình), vì gặp ánh sáng Phật nên cũng đều không hiện. Các ánh sáng ấy đã chìm mất, chỉ còn thần quang của Phật Thế Tôn rực rỡ riêng mình.
Bấy giờ Thế Tôn, lòng đại từ thấm khắp, vì muốn làm lợi ích cho các chúng sinh, liền xuất khỏi thiền định, thong thả bước từng bước chậm rãi đến chỗ đại chúng, đi vòng quanh quan sát Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến cùng mọi người. Khi ấy tất cả chư thiên ở thế gian, cùng loài người, Phạm thiên, ma, sa-môn, bà-la-môn, các loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên), gặp ánh sáng của Phật, ai nấy đều rời tòa hoa sen của mình, đi đến trước Phật, cúi mình chắp tay lễ kính Thế Tôn, rồi trở về chỗ ngồi.
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến từ xa trông thấy Thế Tôn thân tướng rõ ràng, đoan nghiêm đặc biệt, các căn (các giác quan) vắng lặng như voi chúa đã được thuần phục, tâm ý sáng suốt như nước lắng trong, đầy đủ mọi loại công đức, nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả mọi sự) tròn đầy, từ nơi ấy đi đến, trong lòng vô cùng vui mừng. Bồ-tát Bất Không Kiến liền bảo tôn giả A-nan: "A-nan, ông hãy xem Thế Tôn đã xuất khỏi thiền định. Như Lai Thế Tôn từ tịnh thất (phòng yên tĩnh để tu thiền) đi đến, chắc chắn sẽ diễn nói chân lý chân thật bậc nhất, hoàn toàn không hư dối. Như Lai Thế Tôn là bậc nói lời mầu nhiệm, bậc nói lời chân, bậc nói lời thật, bậc nói lời đúng như thật, bậc nói lời không sai khác, bậc nói lời lành; tâm khéo suy nghĩ, thường làm việc thiện; thân nghiệp (việc làm của thân) không lỗi, khẩu nghiệp (lời nói) không lỗi, ý nghiệp (ý nghĩ) không lỗi; mọi công đức đều đầy đủ.
Nghĩa là: vì đầy đủ nhóm giới cao tột bậc nhất; vì đầy đủ nhóm định cao tột bậc nhất; vì đầy đủ nhóm tuệ chân thật cao tột bậc nhất; vì đầy đủ nhóm giải thoát cao tột bậc nhất; vì đầy đủ nhóm giải thoát tri kiến (sự biết thấy rõ mình đã giải thoát) cao tột bậc nhất; vì đầy đủ uy nghi cao tột bậc nhất; vì đầy đủ thần thông cao tột bậc nhất; vì đầy đủ lợi ích cao tột bậc nhất; vì đầy đủ biện tài (tài nói năng, giảng giải lưu loát, sắc bén) không thể nghĩ bàn cao tột bậc nhất; vì đầy đủ sự thành tựu cao tột bậc nhất; vì đầy đủ sự vi diệu cao tột bậc nhất; vì đầy đủ việc từ cõi trời giáng xuống cao tột bậc nhất; vì đầy đủ việc vào thai cao tột bậc nhất; vì đầy đủ việc ở trong thai cao tột bậc nhất; vì đầy đủ gia đình sinh ra cao tột bậc nhất; vì đầy đủ công đức tròn đầy cao tột bậc nhất; vì đầy đủ các tướng tốt không thể nghĩ bàn cao tột bậc nhất; vì đầy đủ các vẻ đẹp không thể nghĩ bàn cao tột bậc nhất; vì đầy đủ nghiệp quá khứ cao tột bậc nhất; vì đầy đủ thiện căn cao tột bậc nhất; vì đầy đủ sự phát tâm cao tột bậc nhất; vì đầy đủ lòng tin; vì đầy đủ việc phá phiền não (những tâm xấu như tham, giận, si làm rối loạn thân tâm); vì đầy đủ việc phá lớn phiền não; vì đầy đủ việc bỏ nhà; vì đầy đủ sự biết năm loại, tức là: vì đầy đủ giới thân bậc nhất, đầy đủ định thân bậc nhất, đầy đủ tuệ thân bậc nhất, đầy đủ giải thoát thân bậc nhất, đầy đủ giải thoát tri kiến thân bậc nhất.
Vì đã đến bờ bên kia bậc nhất về thần thông; đã đến bờ bên kia bậc nhất về trí chứng không còn sót; đã đến bờ bên kia bậc nhất về phân biệt pháp; về phân biệt nghĩa; về phân biệt biện tài; về định vắng lặng; về sự sáng suốt thông đạt; về căn, lực, giác, đạo (các phần tu tập dẫn đến giác ngộ: năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo); về từ và đại từ (lòng thương ban vui); về bi và đại bi (lòng xót thương cứu khổ); về hỷ và đại hỷ (lòng vui theo niềm vui của người); về xả và đại xả (lòng buông xả, bình đẳng); về uy nghi không thể nghĩ bàn; về tàm quý (biết hổ thẹn với mình và với người khi làm điều sai); về sự tự tại đối với tất cả các pháp; về trí biết thấy quá khứ không ngăn ngại; về trí biết thấy vị lai không ngăn ngại; về trí biết thấy hiện tại không ngăn ngại; về thân nghiệp thuận theo trí tuệ mà làm; về khẩu nghiệp thuận theo trí tuệ mà làm; về ý nghiệp thuận theo trí tuệ mà làm. A-nan, đức Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác trong một niệm (khoảnh khắc cực ngắn) có thể biết đầy đủ tâm và mọi hoạt động của tâm của tất cả chúng sinh, dù là thiện hay ác, trong sạch hay nhơ bẩn..."
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến lại bảo tôn giả A-nan: "Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như biển lớn, vì nhóm giới thanh tịnh không thể tìm được đáy. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như núi Tu-di, vì nhóm tam-muội không thể lay động. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như hư không, vì nhóm trí tuệ không có bờ mé. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như hư không, vì thu nhận tất cả chúng sinh mà không ngăn ngại. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như vầng mặt trời, vì làm ánh sáng của pháp cho thế gian. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như đống lửa lớn, vì đốt cháy củi phiền não của tất cả chúng sinh. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như sông, như hồ, như ao, như suối, vì gột rửa cấu bẩn sinh, già, bệnh, chết của chúng sinh. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như lương y, vì chữa lành mọi khổ vì dịch bệnh của tất cả chúng sinh. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như mây lớn đổ mưa, vì dùng nước pháp tưới nhuần chúng sinh đang khô héo. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như sư tử chúa, vì phá được lòng ngã mạn (kiêu căng cho mình là hơn) lớn của tất cả chúng sinh. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như chiếc thuyền lớn, vì đưa chúng sinh qua sông sinh tử (vòng chết đi sống lại luân hồi). Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh vô song), vì hàng phục được mọi sức mạnh lớn ở thế gian. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền rất lâu mới nở một lần), vì khắp thế gian khó được thấy. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như hoa cây ba-lợi-chất-đa (cây hoa quý ở cõi trời Đao-lợi, hoa thơm và đẹp lạ thường), vì ba mươi hai tướng đại nhân (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp của bậc vĩ nhân) đáng yêu thích. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn như cha mẹ, vì ban cho tất cả chúng sinh an vui lợi ích. Thưa tôn giả A-nan, chư Phật Thế Tôn làm lợi ích, làm an vui, khiến tất cả chúng sinh được an trụ.
Thưa tôn giả A-nan, nếu có người nói rằng: "Như Lai ra đời có vô lượng biện tài," người nói như thế gọi là khéo nói về Như Lai. "Như Lai ra đời có biện tài không thể nghĩ bàn," đó gọi là khéo nói. Thưa tôn giả A-nan, cho đến nói gọn như sau: Như Lai ra đời có biện tài vô biên; Như Lai ra đời có biện tài không ngăn ngại; Như Lai ra đời có biện tài không chấp giữ; Như Lai ra đời có biện tài giải thoát thù thắng; Như Lai ra đời có biện tài thuận theo nghĩa lý, biện tài tương ứng với nghĩa lý, biện tài vi diệu trong sạch, biện tài khéo hỏi, biện tài không cần hỏi, biện tài cao, biện tài vô thượng, biện tài từ, biện tài đại từ, biện tài bi, biện tài đại bi, biện tài hỷ, biện tài đại hỷ, biện tài xả, biện tài đại xả, biện tài lợi ích của việc Phật ra đời. Thưa tôn giả A-nan, nếu có người nói rằng: "Như Lai ra đời đầy đủ việc làm lợi ích cho tất cả chúng sinh," đó gọi là khéo nói về Như Lai. Thưa tôn giả A-nan, nếu có người nói đúng rằng có biện tài đồng với nghĩa lý làm lợi ích chúng sinh, thì đó là Như Lai ra đời. Lại nói rằng: biện tài lợi ích ấy là để cho tất cả chúng sinh được lợi ích, nên dùng lời nói chân chính khiến cho đều được đầy đủ, thì đó là Như Lai ra đời (?); người ấy cũng gọi là khéo nói về Như Lai. Thưa tôn giả A-nan, nếu có người nói rằng: "Đối với những chúng sinh không nơi nương về, không chỗ tựa, không ai cứu, không ai che chở, không ai thương xót, Như Lai ra đời làm nơi nương về, làm chỗ tựa, làm người cứu, làm người che chở, làm người thương xót," đó gọi là khéo nói về Như Lai.
Thưa tôn giả A-nan, giả sử nay tôi trải qua một kiếp (khoảng thời gian cực dài của một chu kỳ thế giới) hoặc gần một kiếp, ca ngợi lâu dài công đức biện tài của chư Phật Thế Tôn, rốt cuộc cũng không nói được một phần; lại trải qua vô lượng kiếp, diễn nói đầy đủ công đức biện tài của đức Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác, rốt cuộc cũng không được đến một phần nhỏ. Thưa tôn giả A-nan, ví như có người già yếu bệnh tật gầy gò, đến giữa đại chúng nói rằng: "Mọi người nên biết, ta tuy tuổi già, bị bệnh hành hạ, mà vẫn có thể dùng một đầu sợi lông múc từng giọt nước biển lớn, khiến biển liền khô cạn." Người ấy vốn không có thần thông hay bùa chú, mà lại có thể nói lời quả quyết hùng hồn như thế. Thưa tôn giả, ý ông thế nào? Lời người ấy nói có đáng tin chăng?" A-nan đáp: "Thưa đại sĩ, không." Bất Không Kiến lại nói: "Thưa tôn giả, đối với lời người ấy, chư thiên và loài người khắp thế gian có từng kinh ngạc khen rằng việc ấy hiếm có, rằng người khốn khổ như thế lại có thể dùng đầu sợi lông tát cạn nước biển lớn, có ai nghĩ như thế chăng?" A-nan đáp: "Thưa đại sĩ, không." "Đúng vậy, thưa tôn giả. Việc ấy vốn không có, dựa vào đâu mà tin. Nay tôi khen nói công đức biện tài của chư Phật Thế Tôn mà không được đến một chút bờ mé, việc ấy cũng như thế.
Thưa tôn giả A-nan, hãy tạm gác việc ấy. Giả sử nay chính đức Phật tự khen nói công đức của một phần sợi lông nơi thân mình, trải qua trăm nghìn ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn, khoảng hàng nghìn tỷ) kiếp cũng không thể nói hết, huống gì người khác. Thưa tôn giả A-nan, hãy tạm gác việc ấy. Nay tôi lại nói: giả sử tất cả chúng sinh trên mặt đất, gồm bao nhiêu loài — không chân, hai chân, bốn chân cho đến nhiều chân; có hình sắc, không hình sắc; có tưởng (có tri giác), không có tưởng, không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng — tất cả chúng sinh trong thế giới này và trong vô lượng vô biên thế giới ở mười phương, giả sử đều cùng một lúc thành Phật, các đức Thế Tôn ấy trải qua vô lượng kiếp đều lại khen ngợi công đức một sợi lông của Phật, rốt cuộc cũng không hết. Thưa tôn giả A-nan, nên biết tất cả chư Phật Thế Tôn có đầy đủ công đức không thể nghĩ bàn như thế." Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Bất Không Kiến muốn làm sáng tỏ thêm nghĩa ấy, liền nói kệ rằng:
Thưa tôn giả, hãy nhìn Pháp vương đang đến,
Đấng mà khắp thế gian nên cúng dường.
Công đức, oai quang rực rỡ khác thường,
Nhất thiết trí tròn đầy, khó ai lay đổ.
Lời cao tột nhiệm mầu, Phật nói chân thật,
Lời thật, lời như thật, không lời sai khác.
Khéo nói pháp thánh, biết đúng như thật,
Thân, miệng lìa lỗi, ý cũng như thế.
Tâm không nghĩ khác, dứt mọi phân biệt,
Giới hạnh tối thắng, tam-muội sâu xa.
Trí tuệ, giải thoát thảy vượt hơn mọi loài,
Giải thoát tri kiến không gì sánh được.
Uy nghi đầy đủ không thể nghĩ bàn,
Thần thông vô thượng, trí tuệ đúng như thật.
Làm lợi ích thế gian không thể lường,
Biện tài, hạnh mầu cũng không ai cùng loại.
Từ trời giáng sinh như voi chúa, trâu chúa,
Vào thai thành tựu, hơn hết trong đời.
Ở trong thai khác lạ, không ai sánh,
Sinh vào nhà đầy đủ, mẹ tôn quý cao sang.
Thành tựu các căn bậc nhất,
Tướng tốt tròn đầy không thể nghĩ bàn.
Vẻ đẹp nhiệm mầu đều đủ, trang nghiêm tột bậc,
Tất cả rõ ràng, thế gian chiêm ngưỡng.
Đầy đủ lòng chân thật, lòng tin trong sạch,
Thiền định trừ cấu nhơ, có oai lực lớn.
Buông bỏ dục lạc thế gian, ưa xuất gia,
Thành tựu Bồ-đề (giác ngộ), được đủ năm phần (năm phần pháp thân: giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến).
Đã sang bờ bên kia bậc nhất về thần thông,
Trí tuệ không ngăn ngại, cũng không bờ mé.
Cùng với xa-ma-tha và tỳ-xá-na (tức tỳ-bà-xá-na),
Pháp vương thông đạt, tự tại nơi đó.
Nước biển lớn rộng lại sâu,
Còn có thể dùng đầu sợi lông đo được,
Nhưng giới thanh tịnh của bậc Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo chế ngự, dẫn dắt con người, tức Phật),
Dù trải bao kiếp cũng không thể biết hết.
Núi Tu-di tuy vững, còn có thể lay,
Dùng tay ném tung lên đến cung Phạm thiên,
Nhưng khi chư Phật vừa trụ trong thiền định,
Đã không ai có thể làm động loạn.
Hư không còn có thể tìm được bờ,
Bốn phương cũng có thể biết giới hạn,
Nhưng không ai có thể thấy được cảnh giới của đấng Chánh Giác,
Mà suy nghĩ phân biệt chỗ này chỗ kia.
Thưa tôn giả, mặt đất thật rộng lớn,
Nhưng còn có thể dùng ngón tay đo khắp,
Còn bậc Tôn quý trong loài người đã lìa phiền não,
Tâm ý thức của Ngài không thể dò tận.
Như ánh mặt trời phá tan bóng tối,
Soi các điều thiện ác như thấy màu sắc;
Bậc Thầy thế gian tự tại cũng thế,
Phá được mây đen dày đặc của vô minh (sự si mê, không thấy rõ chân lý).
Như trăng thu ló ra khỏi lớp mây dày,
Chúng sinh ai thấy cũng đều vui mừng;
Ánh sáng trí tuệ của Pháp vương như trăng tròn,
Như thấy sắc đẹp mầu, không ai không thích.
Như ngọn đèn sáng trong đêm dài tăm tối,
Làm người dẫn đường cho những đôi mắt;
Bậc trí của thế gian trừ được bóng tối,
Luôn dùng ánh sáng pháp soi chiếu chúng sinh.
Đấng Tự Tại thắp được đuốc pháp,
Bậc Đại Sư của trời người làm việc ấy cho người khác.
Mọi cõi hữu (mọi sự tồn tại trong vòng tái sinh) đều đã diệt sạch,
Vì thế gọi Phật là Vua Ánh Sáng.
Trí thánh như sông và như nước suối,
Gột sạch bụi nhơ sinh, già, bệnh, chết.
Như đại y vương ban thuốc hay,
Bậc Điều Ngự trừ được mọi khổ bệnh.
Như long vương đổ mưa lớn,
Làm đầy khắp mọi vùng đất lớn;
Chư Phật làm hạnh từ bi cũng thế,
Làm đầy đủ tất cả người ưa thích pháp.
Khi sư tử chúa lớn cất tiếng rống,
Hàng phục mọi loài thú dữ trên đời;
Thế Tôn nói lời quyết định cũng thế,
Phá tan tâm ngã mạn của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo).
Như thuyền lớn thường qua lại,
Chở qua tất cả người đi kẻ đến;
Chư Phật cũng thế, đi khắp nơi,
Cứu vớt những ai luôn chìm trong bốn dòng (bốn dòng phiền não cuốn trôi chúng sinh: tham dục, sự bám vào hiện hữu, tà kiến, vô minh).
Hoa ưu-đàm-bát thế gian hiếm có,
Ở cõi Diêm-phù-đề (cõi người ta ở) này rất khó thấy;
Thế Tôn của trời người khó gặp trong cái khó,
Là chỗ nương về của khắp thế gian.
Như khi hoa cây ba-lợi hiện ra,
Cõi trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di) rất mực yêu thích;
Bậc có tướng tốt đại nhân ra đời,
Chúng sinh trông thấy đều vui mừng.
Thần biến của Thế Tôn khó nói cho cùng,
Như nay tôi gắng sức tuyên nói.
Tôi nhờ khen ngợi các công đức của Phật,
Để làm lợi ích rốt ráo cho muôn loài.
Kinh Phật nói Đại Phương Đẳng Đại Tập — Kinh Bồ-tát Niệm Phật Tam-muội, quyển thứ sáu
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video