Thiên 4 — Phẩm 4: Bồ-tát

 Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng (kinh thuật lại lời giảng của cư sĩ Vô Cấu Xưng; Vô Cấu Xưng nghĩa là "người có tiếng tăm không chút vết nhơ", tức vị cư sĩ thường được gọi là Duy-ma-cật, sống ở thành Quảng Nghiêm), phẩm Bồ-tát (bậc tu hành cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài), thứ tư.

 Bấy giờ, đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Bồ-tát ma-ha-tát (đại Bồ-tát, bậc Bồ-tát lớn) Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) rằng: "Ông nên đến chỗ Vô Cấu Xưng hỏi thăm bệnh của ông ấy."

 Bồ-tát Từ Thị bạch: "Bạch Thế Tôn, con không đủ sức đến đó hỏi bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ ngày trước có một lần, con giảng cho vua cõi trời Đổ-sử-đa (cõi trời Đâu-suất, nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật ở trước khi giáng sinh) cùng quyến thuộc của vua những điều cốt yếu về bậc bất thoái chuyển (địa vị tu hành đã vững chắc, không còn lùi bước) của các đại Bồ-tát.

 Khi ấy Vô Cấu Xưng đến chỗ đó, cúi đầu sát chân con mà nói: 'Thưa tôn giả Từ Thị, đức Phật Thế Tôn đã thụ ký (lời Phật báo trước rằng một người chắc chắn sẽ thành Phật) cho ngài rằng chỉ còn một đời ràng buộc nữa là ngài sẽ đạt Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật). Vậy ngài được thụ ký theo đời sống nào? Đời quá khứ, đời vị lai hay đời hiện tại? Nếu là đời quá khứ thì đời quá khứ đã mất. Nếu là đời vị lai thì đời vị lai chưa đến. Nếu là đời hiện tại thì đời hiện tại không dừng lại chút nào.

 Như đức Thế Tôn đã dạy: "Này các bật-sô (tỳ-kheo, tức các vị tăng xuất gia), trong từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), các ông đều có đủ sinh, già, chết, vừa mất đi liền sinh ra." Nếu nhờ vô sinh (cái chân thật vốn không hề sinh ra) mà được thụ ký, thì vô sinh chính là chánh tính (bản tính chân thật mà người tu chứng nhập vào). Trong cái tính vô sinh được chứng nhập ấy thì không có thụ ký, cũng không có việc chứng đắc Chánh đẳng Bồ-đề. Vậy làm sao ngài Từ Thị được thụ ký?

 Ngài được thụ ký dựa vào sự sinh của chân như (bản thể chân thật như như, không biến đổi của mọi sự vật), hay dựa vào sự diệt của chân như? Nếu dựa vào sự sinh của chân như mà được thụ ký, thì chân như không hề có sinh. Nếu dựa vào sự diệt của chân như mà được thụ ký, thì chân như không hề có diệt. Trong lẽ chân như không sinh không diệt thì không có thụ ký.

 Mọi hữu tình (chúng sinh có tình thức) đều là như. Mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) cũng là như. Các bậc thánh hiền cũng là như. Đến cả ngài Từ Thị cũng là như. Nếu tôn giả Từ Thị được thụ ký, thì mọi hữu tình cũng phải được thụ ký như vậy. Vì sao? Vì chân như không phải do hai thứ mà hiển bày, cũng không phải do nhiều tính chất khác nhau mà hiển bày.

 Nếu tôn giả Từ Thị sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì mọi hữu tình cũng phải sẽ chứng được như vậy. Vì sao? Vì Bồ-đề (sự giác ngộ) là điều mà mọi hữu tình đều cùng giác ngộ theo. Nếu tôn giả Từ Thị sẽ Bát-niết-bàn (nhập Niết-bàn trọn vẹn, tức hoàn toàn dứt sạch khổ đau và vòng sinh tử), thì mọi hữu tình cũng phải sẽ được Niết-bàn như vậy. Vì sao? Vì không có hữu tình nào lại không Bát-niết-bàn. Phật nói chân như chính là Bát-niết-bàn, vì Phật thấy rằng bản tính của mọi hữu tình vốn lặng lẽ, đó chính là tướng Niết-bàn; cho nên nói chân như là Bát-niết-bàn.

 Vì thế, thưa ngài Từ Thị, xin chớ dùng pháp này mà dẫn dụ các thiên tử (các vị trời), chớ dùng pháp này làm cho các thiên tử bị vướng mắc. Bồ-đề không có chuyện ra sức tìm cầu, cũng không có chuyện lùi bước. Thưa tôn giả Từ Thị, nên khiến các thiên tử này bỏ đi cái thấy phân biệt về Bồ-đề. Vì sao? Vì Bồ-đề không phải thân chứng được, cũng không phải tâm chứng được.

 Tịch diệt (lặng tắt) là Bồ-đề, vì tướng của mọi hữu tình và mọi pháp đều lặng tắt. Không tăng thêm là Bồ-đề, vì mọi sở duyên (đối tượng mà tâm hướng tới, bám vào) đều không được thêm thắt. Không vận hành là Bồ-đề, vì mọi hý luận (lời bàn luận rỗng, những ý niệm phân biệt vô ích) và mọi tác ý (sự khởi tâm chú ý, nghĩ tưởng) đều không vận hành. Đoạn dứt vĩnh viễn là Bồ-đề, vì mọi kiến thú (các lối thấy sai lầm, các kiến chấp) đều bị dứt hẳn. Buông lìa là Bồ-đề, vì mọi sự nắm giữ, đắm chấp đều được buông bỏ. Lìa trói buộc là Bồ-đề, vì vĩnh viễn lìa mọi pháp xao động rối loạn. Lặng lẽ là Bồ-đề, vì mọi phân biệt đều lặng hẳn.

 Rộng lớn là Bồ-đề, vì mọi đại nguyện không thể đo lường. Không tranh cãi là Bồ-đề, vì đã xa lìa mọi sự chấp giữ và mọi sự tranh luận. An trụ là Bồ-đề, vì an trụ nơi pháp giới (toàn thể thực tại, cảnh giới chân thật của mọi pháp). Đến theo là Bồ-đề, vì thuận theo chân như. Không hai là Bồ-đề, vì đã xa lìa tính phân biệt khác nhau của các pháp. Kiến lập là Bồ-đề, vì được dựng nên trên thực tế (chỗ chân thật tột cùng). Bình đẳng là Bồ-đề, vì từ mắt và sắc cho đến ý và pháp, tất cả đều bình đẳng như hư không. Vô vi là Bồ-đề, vì hoàn toàn lìa sinh, trụ, biến đổi, diệt.

 Biết khắp là Bồ-đề, vì biết khắp mọi tâm hành (hoạt động của tâm) của tất cả hữu tình. Không xen hở là Bồ-đề, vì không bị sáu xứ bên trong (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và các thứ khác xen lẫn. Không pha tạp là Bồ-đề, vì đã vĩnh viễn lìa xa phiền não (những tâm trạng ô nhiễm làm khổ như tham, sân, si) nối tiếp nhau cùng tập khí (thói quen, vết tích còn sót lại của phiền não). Không nơi chốn là Bồ-đề, vì trong chân như đã lìa mọi phương hướng, nơi chốn. Không trụ là Bồ-đề, vì ở bất cứ chỗ nào cũng không thể thấy được. Chỉ là tên gọi là Bồ-đề, vì cái tên Bồ-đề này không có tác dụng gì. Không sóng là Bồ-đề, vì vĩnh viễn lìa mọi sự lấy bỏ. Không loạn là Bồ-đề, vì luôn tự lặng yên.

 Khéo lặng là Bồ-đề, vì bản tính vốn trong sạch. Sáng rõ là Bồ-đề, vì tự tính không pha tạp. Không nắm lấy là Bồ-đề, vì lìa phan duyên (tâm níu bám vào đối tượng). Không khác là Bồ-đề, vì giác ngộ theo tính bình đẳng của các pháp. Không gì sánh được là Bồ-đề, vì vĩnh viễn lìa mọi sự so sánh, ví von. Vi diệu là Bồ-đề, vì cực kỳ khó giác ngộ. Đi khắp là Bồ-đề, vì tự tính trùm khắp như hư không. Đến đỉnh là Bồ-đề, vì là cái đứng đầu cao nhất trong mọi pháp. Không nhiễm là Bồ-đề, vì mọi pháp thế gian không thể làm nhiễm. Bồ-đề như vậy không phải thân chứng được, cũng không phải tâm chứng được.'

 Bạch Thế Tôn, khi vị đại cư sĩ ấy giảng pháp này, trong chúng trời có hai trăm thiên tử chứng được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ thấu suốt và an nhiên chấp nhận rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Lúc ấy con im lặng, không thể biện bạch thêm. Vì thế con không đủ sức đến đó hỏi bệnh."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo đồng tử (người tu hành trẻ tuổi, còn trong sạch) Quang Nghiêm: "Ông nên đến chỗ Vô Cấu Xưng hỏi thăm bệnh của ông ấy."

 Đồng tử Quang Nghiêm bạch: "Bạch Thế Tôn, con không đủ sức đến đó hỏi bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ ngày trước có một lần, con ra khỏi thành Quảng Nghiêm (thành Tỳ-da-ly, quê của cư sĩ Vô Cấu Xưng), đúng lúc Vô Cấu Xưng đang vào thành. Con chào ông và hỏi: 'Thưa cư sĩ, ông từ đâu đến?' Ông đáp con: 'Từ diệu Bồ-đề (đạo tràng của sự giác ngộ mầu nhiệm) mà đến.' Con hỏi: 'Thưa cư sĩ, diệu Bồ-đề là gì?'

 Ông liền đáp con: 'Ý lạc (tâm ý mong muốn, chí hướng) thuần hậu ngay thẳng là diệu Bồ-đề, vì ý lạc ấy không giả dối. Khởi lên gia hạnh (sự gắng sức thực hành) là diệu Bồ-đề, vì mọi việc làm đều có thể hoàn thành. Tăng thượng ý lạc (chí hướng mạnh mẽ vượt trội) là diệu Bồ-đề, vì rốt ráo chứng hội được pháp thù thắng. Tâm Bồ-đề lớn (tâm nguyện cầu giác ngộ để cứu độ mọi loài) là diệu Bồ-đề, vì không quên mất bất cứ pháp nào.

 Bố thí trong sạch là diệu Bồ-đề, vì không mong quả dị thục (quả báo chín muồi ở đời sau, khác thời với lúc gây nhân) ở thế gian. Giữ vững tịnh giới (giới luật trong sạch) là diệu Bồ-đề, vì mọi điều mong cầu đều được viên mãn. Nhẫn nhục hiền hòa là diệu Bồ-đề, vì đối với các hữu tình (chúng sinh có tình thức) tâm không giận dữ. Tinh tiến dũng mãnh là diệu Bồ-đề, vì siêng tu hừng hực không lười lui. Lặng dừng trong tĩnh lự (thiền định, trạng thái tâm lắng yên mà suy xét) là diệu Bồ-đề, vì tâm được điều hòa thuận phục, có khả năng làm việc. Bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thực tướng) thù thắng là diệu Bồ-đề, vì thấy rõ ngay tính và tướng của mọi pháp.

 Từ (lòng thương, ban vui) là diệu Bồ-đề, vì đối với các hữu tình tâm bình đẳng. Bi (lòng xót thương, cứu khổ) là diệu Bồ-đề, vì chịu đựng được mọi mệt nhọc khổ sở. Hỷ (lòng vui theo) là diệu Bồ-đề, vì luôn hưởng niềm vui trong khu vườn Pháp. Xả (lòng buông bỏ, không thiên lệch) là diệu Bồ-đề, vì vĩnh viễn dứt mọi yêu ghét. Thần thông là diệu Bồ-đề, vì có đủ sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, dứt sạch phiền não). Giải thoát là diệu Bồ-đề, vì lìa sự dao động của phân biệt. Phương tiện (cách thức khéo léo để dẫn dắt người khác) là diệu Bồ-đề, vì làm cho hữu tình được thành thục. Nhiếp sự (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời hòa nhã, làm lợi ích, cùng làm việc với họ) là diệu Bồ-đề, vì thu phục các hữu tình. Đa văn (học hỏi nghe nhiều) là diệu Bồ-đề, vì khởi lên hạnh chân thật. Điều phục (chế ngự, rèn luyện tâm) là diệu Bồ-đề, vì quán sát đúng lẽ.

 Ba mươi bảy phẩm trợ đạo Bồ-đề (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ cho sự giác ngộ) là diệu Bồ-đề, vì bỏ đi mọi pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt). Mọi đế (chân lý) chân thật là diệu Bồ-đề, vì đối với các hữu tình không dối gạt. Mười hai duyên khởi (mười hai mắt xích nhân duyên nối nhau tạo nên vòng sinh tử, bắt đầu từ vô minh và kết thúc ở già chết) là diệu Bồ-đề, vì từ vô minh (sự mê muội không thấy rõ sự thật) cho đến già chết, buồn khổ, nóng bức phiền não đều không cùng tận. Dứt các phiền não là diệu Bồ-đề, vì chứng ngay đúng như thật tính chân thật của các pháp. Mọi hữu tình là diệu Bồ-đề, vì đều lấy vô ngã (không có cái "tôi" thường còn) làm tự tính. Mọi pháp là diệu Bồ-đề, vì giác ngộ theo rằng tất cả đều có tính không (không có tự thể cố định).

 Hàng phục ma oán (ma quân, kẻ thù phá hoại đạo) là diệu Bồ-đề, vì mọi ma oán không lay động được. Không lìa ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới sinh tử) là diệu Bồ-đề, vì xa lìa mọi việc khởi tâm tìm đến. Tiếng sư tử rống lớn (lời thuyết pháp oai hùng không sợ hãi) là diệu Bồ-đề, vì khéo phân định rõ ràng mà không e sợ điều gì. Các lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), các vô úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp) và các pháp bất cộng (những đức tính riêng chỉ Phật mới có) là diệu Bồ-đề, vì đối với tất cả không có gì đáng chê trách. Tam minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy sự sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não) soi chiếu là diệu Bồ-đề, vì lìa các phiền não mà được trí rốt ráo không còn sót. Trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), tâm giác ngộ mọi pháp rốt ráo không còn sót là diệu Bồ-đề, vì chứng trọn vẹn nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả của Phật).

 Như vậy, này thiện nam tử, nếu các Bồ-tát tương ứng đầy đủ với sự phát tâm chân thật, tương ứng đầy đủ với các ba-la-mật-đa (các hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ), tương ứng đầy đủ với việc làm cho hữu tình thành thục, tương ứng đầy đủ với mọi căn lành, tương ứng đầy đủ với việc gìn giữ chánh pháp, tương ứng đầy đủ với việc cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến), thì mọi việc làm, đi lại, tiến dừng, nhấc chân đặt chân, tất cả đều từ diệu Bồ-đề mà đến, tất cả đều từ Phật pháp mà đến, an trụ trong mọi diệu pháp của chư Phật.'

 Bạch Thế Tôn, khi vị đại cư sĩ ấy giảng pháp này, năm trăm thiên tử (các vị trời) đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác (tâm cầu sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn). Lúc ấy con im lặng, không thể biện bạch thêm. Vì thế con không đủ sức đến đó hỏi bệnh."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Trì Thế: "Ông nên đến chỗ Vô Cấu Xưng hỏi thăm bệnh của ông ấy." Bồ-tát Trì Thế bạch: "Bạch Thế Tôn, con không đủ sức đến đó hỏi bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ ngày trước có một lần, con đang ở chỗ mình, khi ấy ác ma oán (ma vương, kẻ thù của người tu đạo) dẫn theo một vạn hai nghìn thiên nữ, mang hình dáng giống Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị thần hộ pháp), đánh nhạc gảy đàn ca hát đến chỗ con. Hắn cùng quyến thuộc cúi đầu sát chân con, tấu nhạc trời cúng dường con, chắp tay cung kính đứng sang một bên.

 Lúc ấy con tưởng thật là Đế Thích, nên nói với hắn: 'Chào Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích)! Tuy có phúc báo nhưng không nên tự buông thả. Nên siêng năng quán sát rằng mọi thú vui dục lạc đều vô thường. Đối với thân, mạng sống và của cải, nên siêng tu tập để chứng được pháp bền chắc.' Hắn liền nói với con: 'Thưa bậc đại chánh sĩ (bậc đại sĩ chân chính, chỉ Bồ-tát), xin nhận những cô gái này để hầu hạ.' Con liền đáp: 'Thôi đi, Kiều-thi-ca, chớ đem những thứ trái pháp như vậy ép tặng cho con, một sa-môn Thích tử (người xuất gia, con của dòng Thích, tức đệ tử Phật). Đây không phải là thứ hợp với con.'

 Lời chưa dứt thì Vô Cấu Xưng đến chỗ đó, cúi đầu sát chân con mà nói với con: 'Đây không phải Đế Thích đâu, mà là ác ma oán đến quấy nhiễu ông đấy thôi.' Rồi Vô Cấu Xưng nói với ác ma: 'Nay ngươi có thể đem những thiên nữ này tặng lại cho ta. Đó là thứ hợp với ta, người bạch y (người mặc áo trắng, tức người tại gia) sống tại gia, chứ không phải thứ các sa-môn Thích tử nên nhận.'

 Ác ma oán liền kinh sợ, nghĩ rằng: "Chẳng lẽ Vô Cấu Xưng sẽ làm khốn ta?" Hắn muốn ẩn hình bỏ đi, nhưng bị thần lực của Vô Cấu Xưng giữ chặt nên không ẩn được. Hắn dùng hết thần lực và đủ mọi cách cũng không đi được. Liền nghe trên không có tiếng nói: "Này ác ma oán, hãy đem thiên nữ tặng cho vị cư sĩ này, mới có thể trở về cung trời của mình." Ác ma oán vì sợ hãi nên đành miễn cưỡng trao cho.

 Khi ấy Vô Cấu Xưng nói với các thiên nữ: 'Ác ma oán đã đem các cô tặng cho ta. Nay các chị nên phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác.' Rồi ông tùy theo chỗ thích hợp mà giảng cho họ đủ loại pháp thuận theo và làm thành thục diệu Bồ-đề, khiến họ hướng về Chánh đẳng Bồ-đề. Ông lại nói: 'Các chị đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, thì có niềm vui lớn của khu vườn Pháp để tự vui, không nên lại ham vui ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm giác chạm) nữa.' Các thiên nữ hỏi: 'Thưa đại cư sĩ, thế nào gọi là niềm vui lớn của khu vườn Pháp?'

 Vô Cấu Xưng nói: 'Niềm vui khu vườn Pháp là: niềm vui có niềm tin trong sạch không lay chuyển đối với chư Phật; niềm vui thường được nghe chánh pháp; niềm vui siêng năng cung kính phụng sự Tăng đoàn hòa hợp; niềm vui vĩnh viễn ra khỏi ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc); niềm vui không nương tựa vào bất cứ đối tượng nào; niềm vui quán sát các uẩn (năm nhóm yếu tố tạo nên con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) là vô thường như kẻ thù rình hại; niềm vui quán sát không sai lệch các giới (mười tám yếu tố của nhận thức: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức) như rắn độc; niềm vui quán sát không sai lệch các xứ (mười hai nơi phát sinh nhận thức: sáu giác quan và sáu đối tượng) như xóm làng bỏ trống;

 niềm vui gìn giữ vững chắc tâm Bồ-đề; niềm vui làm việc lợi ích cho các hữu tình; niềm vui siêng năng cúng dường hầu hạ các bậc thầy; niềm vui lìa keo kiệt tham lam trong việc bố thí; niềm vui không lơi lỏng trong tịnh giới; niềm vui biết điều hòa thuận phục trong nhẫn nhục; niềm vui tập căn lành trong tinh tiến; niềm vui biết không tán loạn trong tĩnh lự (thiền định); niềm vui sáng suốt lìa mê lầm trong bát-nhã (trí tuệ thấu suốt); niềm vui rộng lớn mầu nhiệm trong Bồ-đề; niềm vui dẹp tan được các ma oán; niềm vui biết rõ khắp các phiền não; niềm vui sửa sang khắp các Phật độ (cõi nước của một vị Phật);

 niềm vui hết sức viên mãn khi trang nghiêm thân bằng tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của thân Phật); niềm vui tu tập đúng đắn hai thứ tư lương (vốn liếng, hành trang tu đạo) là phúc đức và trí tuệ; niềm vui có đủ sự trang nghiêm cho diệu Bồ-đề; niềm vui không kinh sợ trước pháp sâu xa; niềm vui quán sát đúng đắn ba cửa giải thoát (ba pháp quán: không, vô tướng, vô nguyện); niềm vui hướng tâm đúng đắn về Bát-niết-bàn; niềm vui không quán sát sai thời; niềm vui thấy công đức của những người đồng loại mà thường gần gũi; niềm vui không thấy lỗi của những người khác loại mà không ghét giận;

 niềm vui thích gần gũi các bạn lành; niềm vui thích che chở dìu dắt các bạn xấu; niềm vui khéo nhiếp thọ bằng phương tiện khéo léo; niềm vui hoan hỷ tin ưa trong các pháp; niềm vui tối thượng mầu nhiệm là không buông lung, tu tập mọi pháp trợ đạo Bồ-đề. Này các chị, như thế là niềm vui lớn khu vườn Pháp của Bồ-tát. Các đại Bồ-tát thường an trú trong niềm vui khu vườn Pháp này. Các chị nên vui với niềm vui ấy, chớ vui với dục lạc.'

 Khi ấy ác ma oán bảo các thiên nữ: 'Các ngươi hãy đến đây, nay ta muốn cùng các ngươi trở về cung trời.' Các thiên nữ đáp: 'Ác ma, ông đi đi. Chúng tôi không cùng ông trở về nữa. Vì sao? Ông đã đem chúng tôi tặng cho vị cư sĩ này, sao còn cùng ông trở về được? Nay chúng tôi vui với niềm vui khu vườn Pháp, không vui với dục lạc, ông hãy về một mình.'

 Ác ma oán liền thưa với Vô Cấu Xưng: 'Thưa đại cư sĩ, xin hãy buông những cô gái này ra. Ai đối với mọi thứ mình có mà tâm không đắm luyến, đem ban cho người khác, người ấy mới là đại Bồ-tát.' Vô Cấu Xưng nói: 'Ta đã buông rồi, ngươi cứ dẫn đi. Mong cho các ngươi cùng mọi hữu tình đều được thỏa mãn ước nguyện về Pháp.'

 Khi ấy các thiên nữ lễ Vô Cấu Xưng và hỏi: 'Thưa đại cư sĩ, chúng con trở về cung ma thì phải tu hành thế nào?' Vô Cấu Xưng nói: 'Các chị nên biết, có một pháp môn mầu nhiệm tên là Vô Tận Đăng (Ngọn đèn không bao giờ tắt), các chị nên học.' Thiên nữ lại hỏi: 'Thế nào gọi là Vô Tận Đăng?'

 Ông đáp: 'Này các chị, ví như một ngọn đèn đốt sáng trăm nghìn ngọn đèn khác, chỗ tối đều sáng lên, mà ánh sáng ấy rốt cuộc không hết, cũng không suy giảm. Cũng vậy, này các chị, một vị Bồ-tát khuyến khích và giúp cho trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (con số cực lớn; câu-chi là mười triệu, na-dữu-đa là một số còn lớn hơn nhiều) chúng sinh hướng cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, mà tâm Bồ-đề của vị Bồ-tát ấy rốt cuộc không hết, cũng không suy giảm, trái lại càng tăng thêm. Cũng thế, vì người khác mà dùng phương tiện khéo léo giảng nói chánh pháp, thì đối với các pháp lành càng thêm lớn mạnh, rốt cuộc không hết, cũng không suy giảm.

 Các chị nên biết, pháp môn mầu nhiệm này tên là Vô Tận Đăng, các chị nên học. Tuy ở cung ma, các chị nên khuyên vô số thiên tử, thiên nữ phát tâm Bồ-đề. Như thế các chị gọi là biết ơn Như Lai (danh hiệu của Phật) và đền đáp chân thật, cũng là làm lợi ích cho mọi hữu tình.' Các thiên nữ cung kính cúi đầu lễ chân Vô Cấu Xưng. Khi ấy Vô Cấu Xưng buông thần lực đã giữ chặt ác ma trước đó, khiến ác ma oán cùng quyến thuộc bỗng biến mất, trở về cung cũ.

 Bạch Thế Tôn, Vô Cấu Xưng có thần lực tự tại, trí tuệ, tài biện luận, khả năng biến hiện và thuyết pháp như thế. Vì vậy con không đủ sức đến đó hỏi bệnh."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo con nhà trưởng giả (người giàu có, có địa vị) tên là Tô-đạt-đa: "Ông nên đến chỗ Vô Cấu Xưng hỏi thăm bệnh của ông ấy." Tô-đạt-đa bạch: "Bạch Thế Tôn, con không đủ sức đến đó hỏi bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ ngày trước, tại nhà cha con, con mở một đại hội tế lễ bố thí bảy ngày bảy đêm, cúng dường tất cả sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, tư tế của Ấn Độ), các ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật giáo), người nghèo khổ, hèn kém, côi cút và người ăn xin.

 Đến ngày đại lễ tròn bảy ngày, Vô Cấu Xưng vào hội mà nói với con: 'Này con nhà trưởng giả, hội tế lễ không nên như cách ông bày ra hôm nay. Nay ông nên mở hội tế lễ pháp thí (bố thí bằng giáo pháp), cần gì hội tế lễ tài thí (bố thí bằng của cải) như thế này?' Con nói: 'Thưa cư sĩ, thế nào gọi là hội tế lễ pháp thí?' Ông đáp con: 'Hội tế lễ pháp thí không có trước không có sau, cùng một lúc cúng dường mọi hữu tình (chúng sinh có tình thức). Đó gọi là hội tế lễ pháp thí viên mãn.'

 'Việc ấy thế nào? Là lấy hành tướng (hình thái, cách vận hành của tâm) hướng về Vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất) mà khơi lên đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho mọi loài). Lấy hành tướng mong các hữu tình được giải thoát mà khơi lên đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho mọi loài). Lấy hành tướng vui theo các hữu tình mà khơi lên đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy người khác được an vui). Lấy hành tướng nhiếp giữ chánh pháp và nhiếp giữ trí tuệ mà khơi lên đại xả (lòng buông bỏ lớn, bình đẳng không thiên lệch).

 Lấy hành tướng khéo lặng lẽ và điều phục mà khơi lên bố thí ba-la-mật-đa (hạnh bố thí đưa đến bờ giác ngộ). Lấy hành tướng giáo hóa hữu tình phạm giới mà khơi lên tịnh giới ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới trong sạch đưa đến bờ giác ngộ). Lấy hành tướng mọi pháp đều vô ngã (không có cái "tôi" thường còn) mà khơi lên kham nhẫn ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhịn chịu đựng đưa đến bờ giác ngộ). Lấy hành tướng khéo xa lìa thân tâm mà khơi lên tinh tiến ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng đưa đến bờ giác ngộ). Lấy hành tướng giác chi (các yếu tố giác ngộ) tối thắng mà khơi lên tĩnh lự ba-la-mật-đa (hạnh thiền định đưa đến bờ giác ngộ). Lấy hành tướng nghe về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả của Phật) mà khơi lên bát-nhã ba-la-mật-đa (hạnh trí tuệ thấu suốt đưa đến bờ giác ngộ).

 Lấy hành tướng giáo hóa mọi chúng sinh mà khơi lên việc tu không (quán chiếu rằng mọi pháp không có tự thể cố định). Lấy hành tướng chữa trị mọi pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành) mà khơi lên việc tu vô tướng (quán chiếu không bám vào hình tướng). Lấy hành tướng cố ý thọ sinh (tự nguyện tái sinh để cứu độ) mà khơi lên việc tu vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác cho mình). Lấy hành tướng khéo nhiếp thọ chánh pháp mà khơi lên đại lực. Lấy hành tướng khéo tu tập các nhiếp sự (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời hòa nhã, làm lợi ích, cùng làm việc với họ) mà khơi lên mệnh căn (sức sống, mạng sống). Lấy hành tướng cung kính phụng sự như người hầu của mọi hữu tình mà khơi lên tâm không kiêu mạn. Lấy hành tướng đem cái không bền chắc đổi lấy mọi cái bền chắc mà khơi lên việc chứng được thân, mạng và của cải bền chắc.

 Lấy hành tướng sáu tùy niệm (sáu điều thường nhớ nghĩ: Phật, Pháp, Tăng, giới, bố thí, cõi trời) mà khơi lên chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh thức đúng đắn). Lấy hành tướng tu các pháp trong sạch mầu nhiệm mà khơi lên ý lạc (chí hướng tốt lành). Lấy hành tướng siêng tu chánh hạnh mà khơi lên tịnh mệnh (cách sống, nuôi mạng trong sạch). Lấy hành tướng hoan hỷ trong sạch mà gần gũi để khơi lên việc gần gũi phụng sự các bậc thánh hiền. Lấy hành tướng không ghét giận những kẻ chẳng phải thánh mà khơi lên việc điều phục tâm. Lấy hành tướng xuất gia khéo trong sạch mà khơi lên tăng thượng ý lạc (chí hướng mạnh mẽ vượt trội) trong sạch. Lấy hành tướng thường tu tập trung đạo (con đường ở giữa, không rơi vào hai cực đoan) mà khơi lên phương tiện khéo léo và sự học nhiều.

 Lấy hành tướng thông suốt pháp không tranh cãi mà khơi lên việc thường ở chốn a-luyện-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh để tu hành). Lấy hành tướng chân chính cầu trí tuệ Phật mà khơi lên việc yến tọa (ngồi thiền yên lặng). Lấy hành tướng chân chính dứt trừ phiền não của mọi hữu tình mà khơi lên việc khéo tu các bậc tu Du-già (các giai đoạn tu tập thiền quán, hợp nhất thân tâm với chân lý). Lấy hành tướng có đủ tướng hảo (các tướng tốt của thân Phật), làm thành thục hữu tình và trang nghiêm cõi Phật trong sạch mà khơi lên tư lương (vốn liếng, hành trang tu đạo) phúc đức mầu nhiệm rộng lớn. Lấy hành tướng biết tâm hành của mọi hữu tình mà tùy chỗ thích hợp thuyết pháp để khơi lên tư lương trí mầu nhiệm rộng lớn.

 Lấy hành tướng ngộ nhập một cửa chân lý duy nhất, đối với các pháp không lấy không bỏ, mà khơi lên tư lương tuệ mầu nhiệm rộng lớn. Lấy hành tướng dứt mọi chướng ngại do phiền não, tập khí (thói quen còn sót lại của phiền não) và các pháp bất thiện mà khơi lên việc chứng được mọi pháp lành. Lấy hành tướng giác ngộ theo nhất thiết trí trí và tư lương của mọi pháp lành mà khơi lên việc chứng và thực hành mọi pháp trợ đạo Bồ-đề cần tu. Này thiện nam tử, như thế gọi là hội tế lễ pháp thí. Nếu các Bồ-tát an trụ trong hội tế lễ pháp thí như vậy, thì gọi là đại thí chủ, được trời và người khắp thế gian cúng dường.'

 Bạch Thế Tôn, khi vị đại cư sĩ ấy giảng pháp này, trong chúng phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) có hai trăm phạm chí đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác. Lúc ấy con khen là việc chưa từng có, được niềm hoan hỷ trong sạch, cung kính cúi đầu lễ chân vị đại sĩ ấy, cởi chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) quý giá trị giá trăm nghìn, ân cần dâng tặng, nhưng ông không chịu nhận. Con nói: 'Thưa đại sĩ, xin thương xót con mà nhất định nhận cho. Nếu tự ngài không cần, thì tùy ý đem cho nơi nào ngài tin tưởng.'

 Vô Cấu Xưng bèn nhận chuỗi anh lạc, chia làm hai phần: một phần cho người ăn xin nghèo hèn bị khinh chê nhất trong đại hội tế lễ này, một phần dâng lên đức Nan Thắng Như Lai. Ông dùng sức thần thông khiến cả đại chúng đều thấy đức Nan Thắng Như Lai ở thế giới Dương Diễm phương khác, lại thấy phần chuỗi ngọc đã dâng hiến hóa thành đài báu mầu nhiệm trên đỉnh đức Phật ấy, bốn phía có bốn đài chia đều xen kẽ trang hoàng, đủ thứ trang nghiêm rất đáng ưa thích.

 Hiện những việc thần biến như vậy rồi, ông lại nói: 'Nếu có thí chủ đem tâm bình đẳng bố thí cho người ăn xin thấp kém nhất trong hội này, xem họ như phúc điền (ruộng phúc, tức đối tượng đáng cúng dường để gieo phúc) là Như Lai, không phân biệt, tâm bình đẳng, dùng đại từ đại bi bố thí khắp mọi người mà không cầu quả báo, thì đó gọi là cuộc tế lễ pháp thí viên mãn.'

 Khi ấy người ăn xin kia thấy việc thần biến ấy, nghe lời ông nói, liền được tăng thượng ý lạc không thoái lui, bèn phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác. Bạch Thế Tôn, vị đại cư sĩ ấy có đủ thần biến tự tại và tài biện luận vô ngại như thế. Vì vậy con không đủ sức đến đó hỏi bệnh."

 Cứ như thế, đức Thế Tôn lần lượt bảo riêng từng vị đại Bồ-tát đến chỗ cư sĩ Vô Cấu Xưng hỏi thăm bệnh. Các vị Bồ-tát ấy mỗi người đều thưa với Phật về chuyện cũ của mình, khen ngợi thuật lại lời của đại sĩ Vô Cấu Xưng, và đều nói mình không đủ sức đến đó hỏi bệnh.

 Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng, hết quyển thứ hai.

 Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng, quyển thứ ba.

 Đời Đại Đường, Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video