Kinh Vô Sở Hữu Bồ Tát, quyển thứ ba.
Đời nhà Tùy, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba tạng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa cùng những người khác dịch.
Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật) liền mỉm cười. Có ánh sáng màu vàng ròng từ miệng Phật phát ra, lên đến cõi Phạm thiên (các cõi trời thuộc cõi Sắc, nơi các vị trời đã lìa dục lạc cư ngụ), chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn lần nghìn lần nghìn thế giới nhỏ, tức một vũ trụ rộng lớn thuộc phạm vi giáo hoá của một đức Phật), nhiễu quanh Phật ba vòng rồi trở vào từ đỉnh đầu Ngài.
Khi ấy trong đại chúng có một vị Bồ Tát (người phát tâm cầu thành Phật và cứu độ chúng sinh) tên là Bất Nhiễm, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai bên phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên gì nay Ngài mỉm cười? Chư Phật Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) hễ mỉm cười thì chẳng phải không có nhân duyên. Cúi xin Ngài giải bày, khiến đại chúng vui mừng."
Bấy giờ Phật bảo Bồ Tát Bất Nhiễm: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp), người Nan Điều này — kẻ oán thù từng giết hại người — ở đời vị lai, sau khi trải qua tám mươi chín trăm nghìn a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không thể đếm được; kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài của vũ trụ), sẽ được thành Phật, hiệu là Lợi Thượng Công Đức Như Lai, A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc giác ngộ chân chính, khắp cùng), sẽ ra đời với đủ các hiệu: Minh Hạnh Túc (bậc đầy đủ trí tuệ sáng suốt và đức hạnh), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt con người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn.
Thiện nam tử, người Nan Điều có tâm ác này, kẻ oán thù trước kia từng giết hại người, sau khi mạng chung ở đời này sẽ sinh lên cõi trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư trong cõi Dục, nơi các vị Bồ Tát sắp thành Phật cư ngụ), ở chỗ Bồ Tát Di-lặc (vị Bồ Tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), sống trọn tuổi thọ ở cõi ấy. Khi Bồ Tát Di-lặc giáng sinh xuống cõi người, người ấy lúc đó làm một vị đại trưởng giả (người giàu có, có danh vọng lớn), của cải và phúc đức vô lượng, mọi quả báo tốt đều hiện bày đầy đủ. Người ấy liền trong hai mươi ngày đêm cúng dường đức Thế Tôn Di-lặc và chúng thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu hành, chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình).
Người ấy thấy cảnh trang nghiêm nơi cõi Phật (cõi nước do một đức Phật giáo hoá) của đức Thế Tôn Di-lặc, liền sinh lòng nguyện cầu. Vì muốn thành tựu một cõi Phật trang nghiêm, người ấy cùng quyến thuộc thỉnh đức Như Lai Thế Tôn Di-lặc cùng chúng thanh văn vây quanh trước sau, đem mọi thứ cúng dường, mọi vật dụng đem lại an vui, suốt ba tháng dâng hiến, cung kính, tôn trọng, hầu hạ, cúng dường. Rồi lấy một tấm vải trắng dài tám mươi khuỷu tay, vẽ hình tượng Như Lai Di-lặc cùng cảnh trang nghiêm của cõi Phật ấy. Vẽ xong, đem dâng lên đức Như Lai Thế Tôn Di-lặc, liền phát nguyện rằng: "Nhờ công đức này, nguyện con sẽ được cõi Phật trang nghiêm như thế, cũng như mọi tướng trang nghiêm đầy đủ của đức Thế Tôn Di-lặc, A-la-ha, Tam-miệu-tam-Phật-đà hôm nay. Nguyện các chúng thanh văn trong cõi Phật của con đầy đủ trí tuệ. Nguyện các Bồ Tát trong cõi Phật của con đều đầy đủ trí tuệ vô lượng."
Phát nguyện xong, người ấy đem hoa vàng, hoa bạc rải lên đức Như Lai Thế Tôn Di-lặc, lại nói rằng: "Chúng con sẽ tinh tấn như thế, cũng sẽ thành tựu cõi Phật trang nghiêm như thế, như xưa kia đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni, vị vua tối thắng của dòng họ Thích, đã vì chúng con hiện bày ánh sáng chiếu tỏ, và vào thời ấy đã làm cho vô lượng chúng sinh được thành thục nơi bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn); cũng như đức Như Lai Thế Tôn Di-lặc có rất nhiều chúng Bồ Tát."
Đức Lợi Thượng Công Đức Như Lai ấy, trong pháp hội đầu tiên, có vô lượng Bồ Tát; khi được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) thì thảy đều đắc nhẫn (sự chứng hiểu và an trụ vững chắc nơi lẽ thật rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Ở pháp hội thứ hai, chúng Bồ Tát lại gấp bội vô lượng. Ở pháp hội thứ ba lại gấp bội vô lượng. Theo cách như thế, đức Lợi Thượng Công Đức Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-Phật-đà ấy sẽ có những chúng Bồ Tát như vậy. Và đức Lợi Thượng Công Đức Như Lai ấy chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến vui mừng các chúng Bồ Tát, khiến họ thực hành thệ nguyện; sau khi họ có được tâm ban đầu (tâm mới phát nguyện cầu giác ngộ), Ngài đều khiến họ thành tựu nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) cho đến bồ-đề.
Thiện nam tử, người Nan Điều này, kẻ oán thù trước kia giết hại người, sau khi gặp Phật Di-lặc ra đời, thì ở mọi nơi thọ sinh đều sống lâu vô lượng, chỉ trừ thời làm nhất sinh bổ xứ (bậc Bồ Tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật) thì thọ hai mươi tuổi; và ở nơi ấy, trong một ngày, tự thân phải chịu đủ vô lượng khổ não của mọi ác nghiệp. Từ đó về sau cho đến khi chứng bồ-đề, người ấy sẽ tiếp tục tu tập. Khi đã giác ngộ bồ-đề thì thọ mạng vô lượng. Sau khi Phật ấy diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời), chánh pháp (thời kỳ giáo pháp chân chính còn nguyên vẹn) trụ lại ở đời, trong vô lượng thời gian không có đời ác. Không như hôm nay ta ở giữa những chúng sinh dua nịnh độc ác, những kẻ ác khẩu, những kẻ không có trí tuệ, những kẻ khó vào đạo, những kẻ bị ma (loài chuyên phá hoại việc tu hành) nắm giữ; nay ta ở giữa họ mà nói pháp giáo hoá, những chúng sinh này khó hiểu, khó vào. Thiện nam tử này thì không có những việc hoạn nạn khó khăn như thế. Thiện nam tử, trong cõi Phật ấy không có các ma và việc của ma; mọi chúng sinh lợi căn (căn tánh lanh lợi, dễ hiểu đạo), thông minh nhanh nhạy đều tụ về đó. Vì thế đức Phật Lợi Thượng Công Đức Như Lai ấy nói pháp chỉ cần ít công sức mà chúng sinh đã được khai mở hiểu biết.
Bấy giờ trong đại chúng có vị Bồ Tát tên là Vô Chướng Tịnh Nguyệt, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật; vì muốn tự giải quyết mối nghi của mình và vì muốn khiến đại chúng này dứt nghi, liền dùng kệ tụng (lời thơ để tán thán hoặc hỏi đạo) hỏi Thế Tôn rằng:
Con xin hỏi Ngọn Đèn Của Thế Gian, Bậc trí tuệ hội tụ, không gì ngăn ngại,
Vì muốn tự dứt mối nghi, Và cũng vì đại chúng này.
Vì duyên gì chúng này thấy, Người nay có căn tánh lanh lợi,
Vốn trước kia giết hại người, Mà lại được thọ ký bồ-đề?
Xin Bậc Đại Long (ví Phật như rồng lớn, bậc có oai lực tột bậc) nói cho, Về hạnh nghiệp thuở xưa của người ấy.
Đã trải qua ức số kiếp, Thường ở nơi ác thú (các cõi xấu ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh),
Nhiều kiếp số chồng chất, Vì bị si mê mù tối che lấp,
Trong nhiều trăm ức kiếp, Thường chịu nhiều thứ khổ.
Trôi lăn trong sinh tử (vòng sinh rồi chết, chết rồi sinh không dứt), Lửa địa ngục cháy rực,
Kêu gào lớn trong A-tỳ-chi (địa ngục A-tỳ, nơi khổ nhất, khổ không lúc nào gián đoạn), Xét nghiệp người ấy là như vậy.
Lại gấp bội trong sinh tử, Chịu thân rắn độc dữ,
Hễ nhìn thấy ai là giết hại được người ấy, Qua nhiều trăm ức lần sinh tử.
Chịu nhiều thứ khổ rồi, Trải nhiều trăm ức số kiếp,
Được sinh vào cõi người, Lại làm kẻ giết hại người.
Nay được thấy Thế Tôn, Liền sinh căn tánh lanh lợi,
Mau dứt các phiền não (những tâm xấu gây khổ như tham, giận, si mê), Phát tâm hướng về bồ-đề.
Được Phật thọ ký cho, Rằng trải qua a-tăng-kỳ kiếp,
Sẽ thành Ngọn Đèn Thế Gian, Hiệu là Lợi Thượng Công Đức.
Việc thuở xưa của người ấy, Xin Bậc Cao Nhất Trong Loài Người giảng nói,
Việc tạo nghiệp như thế, Quả báo khổ ác ra sao,
Vì thế mà trong ức số kiếp, Đã phải chịu nhiều thứ khổ.
Nếu có thiện nghiệp nào, Xin Bậc Thầy cũng nói cho.
Các hạnh xưa kia đã làm, Nghiệp ác cùng điều bất thiện,
Ngọn Đèn Thế Gian đều soi biết, Cúi xin vì con mà nói.
Bậc Đại Trượng Phu dứt mối nghi, Vì con và chúng sinh,
Cùng những người đời vị lai, Có thể được nghe giáo pháp này,
Nếu ai còn ôm lòng nghi hoặc, Có điều ngờ vực nơi pháp này,
Xin Bậc Thầy nay dứt cho, Bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật) hiện tại,
Vì nhiếp thụ (thu nhận, che chở) chúng sinh, Mà về thiện nam tử này,
Hạnh thuở xưa như thế, Xin Bậc Danh Tiếng Lớn nói cho.
Bấy giờ Phật bảo Bồ Tát Vô Chướng Tịnh Nguyệt rằng: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, nay ông vì muốn dứt trừ mối nghi cho tất cả đại chúng mà hỏi Như Lai nghĩa ấy. Thiện nam tử, hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ, ta sẽ vì ông mà nói. Về thiện nam tử kia, những nghiệp mà người ấy đã làm thuở xưa, vì thế mà trải qua nhiều trăm nghìn na-do-tha kiếp (na-do-tha: con số cực lớn, khoảng một nghìn ức) chịu các khổ não. Các ông nghe rồi hãy tin Như Lai, chớ sinh sợ hãi, một lòng vâng giữ, đúng như lời dạy mà nói lại."
Bấy giờ Bồ Tát Vô Chướng Tịnh Nguyệt bạch Phật rằng: "Cúi xin Thế Tôn vì con giải nói." Phật nói: "Thiện nam tử, ta nhớ thuở xưa, sau khi đức Nhiên Đăng Như Lai (vị Phật thời quá khứ, người đã thọ ký cho Phật Thích-ca), A-la-ha, Tam-miệu-tam-Phật-đà diệt độ, qua chín mươi ức na-do-tha kiếp, có Phật ra đời, hiệu là Pháp Ý Hỷ Vương Như Lai, Ứng Cúng (đáng được cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính khắp cùng), Minh Hạnh Túc, cho đến Phật Thế Tôn. Đức Phật ấy thọ sáu mươi tám nghìn tuổi. Trong pháp hội đầu, chúng thanh văn có sáu mươi hai câu-trí (con số lớn, khoảng mười triệu) trăm nghìn người; Bồ Tát ma-ha-tát (bậc Bồ Tát lớn) số lượng lại gấp bội. Thế giới của đức Phật ấy tên là Phạm Chủ, kiếp tên là Tịnh Ý. Đức Pháp Ý Hỷ Vương Như Lai sinh ra trong kiếp ấy. Vì sao kiếp ấy tên là Thanh Tịnh Ý? Vì trong kiếp ấy thường có Như Lai ra đời cùng các Bồ Tát, nên kiếp ấy tên là Thanh Tịnh Ý.
Thiện nam tử, trong kiếp mà đức Pháp Ý Hỷ Vương Như Lai trụ ở đời, thiện nam tử Nan Điều, kẻ oán thù này, lúc ấy làm vua tên là Hàng Oán, thỉnh đức Như Lai ấy cùng tỳ-kheo tăng (đoàn thể các vị tu sĩ nam xuất gia) và các chúng Bồ Tát, đem mọi vật dụng an vui, suốt ba tháng cúng dường đức Như Lai ấy, theo Ngài nghe pháp, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu quả giác ngộ cao tột, chân chính, khắp cùng của Phật). Người ấy gieo trồng căn lành (gốc rễ điều thiện, nhân lành sinh ra quả tốt), lại được gặp mười nghìn đức Phật, ở mọi nơi thường tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, lìa dục), thường được đa văn (nghe nhiều, học rộng), phát tâm siêng năng tinh tấn, được tứ thiền định (bốn bậc thiền định sâu dần, thuộc cõi Sắc).
Nhờ căn lành ấy lại gặp được một đức Như Lai hiệu là Kim Cang Diệm Quang. Ở chỗ đức Phật ấy, người ấy xuất gia tu đạo, hành phạm hạnh, phát tâm siêng năng tinh tấn, thực hành pháp đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn sơ để dứt tham đắm), thường ở nơi a-lan-nhã (chốn vắng vẻ yên tĩnh xa làng xóm để tu hành) trống vắng, tụng tu-đa-la (kinh điển) đủ mười nghìn bộ, thảy đều là kinh Đại thừa (giáo pháp cứu độ rộng khắp, hướng đến thành Phật). Lại được tứ thiền, ngũ thần thông (năm năng lực siêu thường: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hoá tự do) và tứ vô sắc định (bốn bậc định của cõi Vô sắc, nơi không còn hình sắc).
Thiện nam tử, đức Kim Cang Diệm Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-Phật-đà ấy có mười câu-trí chúng tỳ-kheo, thảy đều là A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử). Lại có tám mươi bốn câu-trí na-do-tha trăm nghìn chúng Bồ Tát thường theo Thế Tôn, đều được đẳng nhẫn (sự chứng nhận lẽ bình đẳng của mọi pháp) và đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ giáo pháp không quên), chuyển bánh xe pháp bất thoái (giảng dạy giáo pháp không bao giờ lui sụt), khéo hiểu pháp sâu xa, đã vào được vô biên cửa đà-la-ni, đã khéo vào được Hải Ấn tam-muội (cảnh định trong đó tâm như mặt biển lặng in bóng mọi vật, phản chiếu hết thảy các pháp) của pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng) vô biên, du hí thần thông (dùng thần thông tự tại như dạo chơi), tâm được quyết định, hiện bày thân thể được chư Phật gia trì (?), đối với các chúng sinh luôn thực hành từ bi.
Thiện nam tử, lúc ấy trong chúng Bồ Tát của đức Phật ấy có một vị Bồ Tát tỳ-kheo, là pháp sư (người giảng thuyết giáo pháp) đứng đầu, tên là Lợi Ích Thượng, khéo nói nghĩa lý của pháp, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến vui mừng, làm cho các Bồ Tát được đầy đủ công đức không thể nghĩ bàn. Vị ấy làm thị giả (người hầu cận) cho đức Thế Tôn ấy, luôn theo Ngài đi đứng, giống như tỳ-kheo A-nan (đệ tử hầu cận Phật Thích-ca, nổi tiếng nhớ hết lời Phật dạy) ngày nay, đều có thể thọ trì các tu-đa-la. Thiện nam tử, Bồ Tát Lợi Ích Thượng ấy như thế, đối với na-do-tha trăm nghìn tu-đa-la do đức Tự Tại Vương Như Lai nói, đều có thể thọ trì, và có thể vì na-do-tha trăm nghìn Bồ Tát kia giải nói nghĩa lý.
Thiện nam tử, bấy giờ đức Tự Tại Vương Như Lai, A-la-ha, Tam-miệu-tam-Phật-đà, trong hai vạn năm vì các Bồ Tát, các chúng thanh văn và các chúng sinh nói pháp giáo hoá trọn hai vạn năm. Sau đó, ở giữa đại chúng gồm tất cả Bồ Tát, chúng tỳ-kheo, các trời, ma, Phạm thiên, sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tế tự của Ấn Độ xưa) v.v., Ngài bảo Bồ Tát Lợi Ích Thượng rằng: "Thiện nam tử, ông hãy thọ trì pháp A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không thể nghĩ bàn đã tu trong na-do-tha trăm nghìn câu-trí kiếp này; về sau vào thời mạt thế (đời sau, lúc giáo pháp suy tàn), vì các trời và người mà làm tăng trưởng căn lành, giữ gìn pháp này, làm rạng rỡ giáo pháp bồ-đề của Như Lai; vì muốn pháp ở lâu nơi đời mà thọ trì, giải nói. Thiện nam tử, đêm nay quá nửa, Như Lai sẽ nhập bát-niết-bàn (vào cảnh vắng lặng hoàn toàn, tức Phật qua đời)."
Bấy giờ Bồ Tát Lợi Ích Thượng nghe Phật sắp nhập Niết-bàn thì buồn khóc tuôn lệ, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai bên phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật mà nói kệ rằng:
Nguyện Bậc Lưỡng Túc Tôn ở lại một kiếp, Làm lợi ích cho trời người khắp thế gian.
Nay con khẩn thỉnh Con Mắt Của Thế Gian, Xin nói pháp mầu để dạy bảo chỉ bày.
Bậc Đạo Sư (người dẫn đường) trí sâu, không phiền não, Hạnh thù thắng, an trụ nơi mọi công đức,
Bậc Mắt Nhìn Khắp, điều phục trời người, Đấng đại thần thông, xin ở lâu nơi đời.
Nếu nghe Đạo Sư vào Niết-bàn, Các trời người đều lòng buồn khổ.
Xin Đạo Sư vì thương xót họ, Cúi xin ở lại đời mà chỉ bày dạy bảo.
Con cùng trăm nghìn chúng sinh, Bị muôn khổ bức bách, sinh lo buồn,
Đều vì Đạo Sư báo sẽ diệt độ; Đấng Thân Thiết Của Đời nay muốn vào Niết-bàn.
Bậc Điều Ngự khéo điều phục con người, Cúi xin Đấng Mắt Nhìn Khắp ở lâu.
Vì lợi ích trời người thế gian, Nay con khẩn thỉnh Phật Thế Tôn.
Bấy giờ Thế Tôn vì muốn lợi ích cho các trời và người đời, dùng kệ đáp Bồ Tát Lợi Ích Thượng rằng:
Ta đã vì đời làm lợi ích, Đã nói các giáo pháp như thế,
Ta đã làm đầy đủ các Bồ Tát, Khiến họ trụ nơi vô lậu (trạng thái trong sạch, không còn phiền não rò rỉ) của chư Phật.
Ngay vào phần sau của đêm nay, Ta sẽ vào bát-niết-bàn.
Nay ta giao phó cho ông giáo pháp này, Sau khi Thế Tôn diệt độ, hãy khiến nó ở lâu.
Đại chúng nghe nói lời ấy rồi, Các Bồ Tát đều chắp tay,
Cùng nhau chiêm ngưỡng đức Như Lai, Khóc lóc tuôn lệ mà nói rằng:
Cúi xin Bậc Lưỡng Túc Tôn an ủi, Chúng con cùng trăm nghìn chúng sinh.
Sau khi Ngài diệt độ, ai sẽ làm Phật? Thế Tôn đối với khắp thế gian,
Thương xót, dùng lời dịu dàng bảo rằng, An ủi trời người thế gian:
Ta diệt độ rồi, các tỳ-kheo chớ sợ hãi, Sau ta sẽ lại có Phật ra đời.
Có Bồ Tát tên là Công Đức Phần, Tu hành đến được trí vô lậu,
Ở đời vị lai sẽ thành Phật, Hiệu là Trí Diệm Lưỡng Túc Tôn.
Nay ta khuyên thỉnh, ông nên biết, Vì để gìn giữ pháp này,
Hãy rộng mở bày giáo pháp như thế, Vì trời người thế gian.
Nghe Thế Tôn nói như vậy, Liền được an ủi, lại thưa rằng:
Bậc Đại Thần Thông, việc này rất khó, Vì phải gìn giữ thứ pháp vốn không thể nắm giữ (?).
Vì con tôn trọng Đạo Sư, Nay con xin gìn giữ chánh pháp.
Con sẽ rộng truyền giáo pháp này, Con sẽ xả bỏ thân và thọ mạng.
Không giữ gìn thân mạng của mình, Mới có thể giữ gìn pháp Như Lai.
Ai chẳng tham đắm thân mình, Người ấy mới giữ được pháp của Bậc Thầy.
Thiện nam tử, bấy giờ đức Phật ấy an ủi tất cả đại chúng, khiến họ vui mừng, nói pháp dạy bảo và ban cho oai lực rồi, vào phần sau đêm thì nhập Niết-bàn. Thiện nam tử, sau khi đức Thế Tôn ấy nhập Niết-bàn, vị Bồ Tát kia nói trọn tám mươi nghìn pháp môn (các con đường, phương pháp tu học), theo đó mà thành tựu chúng sinh như thế; nhiều na-do-tha trăm nghìn chúng sinh sẽ được thành thục nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, huống nữa là những người trụ nơi Thanh văn thừa, những người theo Bích-chi Phật thừa (con đường của bậc tự mình giác ngộ, không nhờ thầy dạy), huống nữa là những người còn trôi lăn trong sinh tử mà gieo trồng căn lành.
Thiện nam tử, sau khi đức Như Lai ấy nhập Niết-bàn, chánh pháp đã diệt, trong thời tượng pháp (thời giáo pháp chỉ còn hình thức giống chánh pháp, sự tu chứng suy kém) có nhiều tỳ-kheo nói rằng có cái để đắc được, nói rằng có cái để diệt được. Họ đối với các tu-đa-la này không ưa thọ trì, lại còn sinh lòng phỉ báng. Thiện nam tử, vào thời ấy, ở cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người sinh sống) có một vị vua loài người tên là Dũng Kiện Lực, quả báo rộng lớn. Bấy giờ Bồ Tát tỳ-kheo Lợi Ích Thượng đến chỗ vua ấy, vì vua nói Phật pháp, nói giáo pháp bí mật của Như Lai. Vua nghe rồi liền sinh lòng kính trọng đối với tỳ-kheo Lợi Ích Thượng, liền phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cúng dường tỳ-kheo ấy. Còn vị tỳ-kheo ấy, vì muốn giáo hoá các chúng sinh, ở mọi nơi đều nhận các sự cúng dường, không sinh chán nản hối tiếc, không sinh lòng mỏi mệt.
Vua cúng dường vị tỳ-kheo ấy trọn ba tháng, cùng với tám vạn bốn nghìn thể nữ (cung nữ), ai nấy tự trang sức, cầm các thứ hương hoa, các thứ âm nhạc, các chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) bằng nhiều thứ báu, hương xoa, y phục; dùng những thứ như thế cúng dường vị tỳ-kheo cùng các môn đồ của vị tỳ-kheo ấy, tám nghìn năm trăm người thường theo hầu. Tất cả họ đều được bất thoái chuyển (không còn lui sụt) nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Thiện nam tử, vào thời ấy, người Nan Điều, kẻ oán thù giết hại người này, làm tỳ-kheo tên là Tịch Định Oai Nghi, khéo nói pháp yếu (những điểm cốt yếu của giáo pháp), học rộng, có tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ không quên), tụng thuộc thông suốt trọn mười nghìn tu-đa-la, có thể phân tích rộng rãi các tu-đa-la, thường nói nghĩa lý về thiểu dục tri túc (ít ham muốn, biết đủ). Vị tỳ-kheo ấy đã được tứ thiền, lại được ngũ thông và tứ vô sắc định. Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi ấy có nhiều đồ chúng, số lượng năm trăm người cùng theo nhau, cũng có oai nghi (dáng dấp cử chỉ đoan nghiêm, đúng phép) và hạnh thù thắng như thế.
Bấy giờ tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi thấy Bồ Tát tỳ-kheo Lợi Ích Thượng thì không vui không thích, sinh tâm ác, khởi ý sân giận, nét mặt hiện vẻ dữ, ở trước mọi người nói rằng: "Vị tỳ-kheo này có chỗ nào là hạnh bồ-đề? Có chỗ nào là pháp của chư Phật? Hạnh pha tạp như thế, ngay cả oai nghi theo lối người đời còn chẳng có, huống nữa là chứng được trí tuệ thù thắng." Nhưng mọi người vẫn một mực tin tưởng Bồ Tát tỳ-kheo Lợi Ích Thượng, không ai phá hoại được. Bấy giờ tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi càng thêm sân hận, ngày càng tăng lên, quay lưng bỏ đi khỏi vùng ấy, nghĩ rằng: "Ta không còn muốn thấy việc xấu này nữa. Vị tỳ-kheo này hành theo tà kiến (cái thấy sai lệch), khiến mọi người đều làm điều điên đảo."
Ông đến nơi a-lan-nhã, muốn vào tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú một chỗ), nhưng vì có sân hận nên các tam-muội ấy đều không thuận vào được, huống nữa là có thể định được. Vì đã có hành vi nặng nề như thế, nên mọi thiền định, tam-ma-bạt-đề (trạng thái định tâm quân bình) cùng năm thần thông đều mất hết. Vì tâm sân ác như thế mà ông mắc bệnh nặng. Bấy giờ Bồ Tát tỳ-kheo Lợi Ích Thượng nghĩ rằng: "Thật hiếm lạ thay, đến nỗi vị tỳ-kheo này sinh tâm ý sân giận vẩn đục, đại bất thiện như thế. Nay ta nên sinh lòng thương xót, vì muốn làm lợi ích cho ông, để ông được nghe pháp sâu xa."
Bấy giờ Bồ Tát tỳ-kheo Lợi Ích Thượng cùng năm nghìn Bồ Tát quyến thuộc bay lên hư không, đứng ở đó mà nói kệ rằng:
Bản tánh của đời tại gia được nói là bồ-đề, Tham dục vốn không phân biệt, không có gì phá hoại;
Ai giác ngộ hạnh này mà diễn nói, Người ấy chứng bồ-đề an ổn vô thượng.
Bản tánh của sân giận cũng như bồ-đề, Bậc Thầy của đời, bậc trí đã nói vậy.
Ai hiểu được pháp hạnh như thế, Người ấy chứng bồ-đề, thành bậc tối thượng trong loài hai chân.
Ngu si hiện bày cũng ngang với bồ-đề, Bồ-đề và ngu si không khác tánh.
Chỉ bày ngu si như thế bằng một hạnh (lẽ đồng nhất, không chia hai), Sẽ chứng bồ-đề, đạo vô thượng.
Nếu có ai đã nói về các hạnh của kiến chấp (lối tu bám vào quan điểm của mình), Và về sự giác ngộ bồ-đề thù thắng,
Mà nói theo lối chia làm hai hạnh ấy, Thì hạnh kiến chấp không thể được bồ-đề.
Pháp của chư Phật rất sâu mầu, Chẳng thể do chấp có cái để đắc mà biết thấy được.
Lìa phân biệt và chỗ nương tựa, Người trí khéo léo chứng bồ-đề.
Nếu xả bỏ được mọi phân biệt, Cùng cái thấy kiêu mạn vì mình giữ giới,
Và thói cậy mình học rộng mà tự kiêu, Bỏ những điều ấy rồi mới chứng bồ-đề.
Thà ở tại gia vui với tham dục, Mà nghe pháp này không kinh sợ ngờ vực,
Tin hiểu pháp Đạo Sư đã nói, Có thể rộng diễn nói về một hạnh;
Chứ chẳng cần xuất gia trong giáo pháp này, Mà mang cái thấy chấp có sở đắc ở nơi vắng vẻ,
Luôn bám chặt vào ý tưởng về "ta", Khởi niệm rằng "ta sẽ chứng bồ-đề".
Mọi niệm lay động, mọi điều diễn nói như thế, Đều là lưới của ma-la (ma).
Nếu biết các pháp như hư không, Người ấy không còn niệm lay động.
Các Như Lai có pháp như thế, Các Bậc Mắt Nhìn Khắp đều nói về một hạnh:
Phiền não và bồ-đề, là hai mà không hai, Không nắm bắt được phiền não lẫn bồ-đề.
Nếu không phân biệt tham và sân, Cũng không phân biệt si và các thứ khác,
Lìa bỏ cái này cái kia, cả hai bên, Người ấy chứng bồ-đề của chư Đạo Sư.
Nếu không trụ nơi chỗ có sở đắc, Cũng không có niệm, cũng không lay động,
Không khởi ý tưởng về "ta", không chỗ nương tựa, Người ấy chứng bồ-đề an ổn vô thượng.
Nếu bỏ được sự phân biệt đối với phân biệt, Bỏ dua nịnh quanh co, dối trá và ganh ghét,
Ưa hạnh đầu-đà, giữ giới, làm phúc đức, Người ấy chứng bồ-đề, thành Bậc Mắt Vô Lượng.
Nếu nghe pháp này mà không bỏ đi, Khi được giảng rộng cũng không nghi ngờ,
Người ấy sẽ mau thành Lưỡng Túc Tôn, Bậc trí tự tại vô thượng trong thế gian.
Các pháp rất sâu, mầu nhiệm thù thắng bậc nhất, Không thể nghĩ lường, vắng lặng, không còn rò rỉ phiền não,
Nếu không phá bỏ (?) ngã kiến (cái thấy chấp có một cái "ta" thật), Thì dù trải nhiều câu-trí kiếp cũng khó giác ngộ.
Thiện nam tử, bấy giờ khi Bồ Tát tỳ-kheo Lợi Ích Thượng nói kệ này, trên không trung có sáu mươi sáu na-do-tha vị trời được vô sinh pháp nhẫn (sự chứng hiểu và an trụ vững chắc nơi lẽ thật các pháp vốn không sinh không diệt). Lại có sáu mươi hai nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bấy giờ tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi nghe kệ này rồi không có ý vui mừng, trong lòng sinh nóng bức phiền não, khắp thân đều sưng phù. Tuy vậy, đối với vị Bồ Tát ấy ông lại sinh một niệm từ tâm (lòng thương mến, mong người được vui); nhưng xét ra, ngoài một niệm từ tâm ấy, phần còn lại đều là sân hận (?). Ngay lúc đó đất lớn nứt ra, ông rơi thẳng vào địa ngục A-tỳ ngay khi đang còn thân này, ở trong đó suốt ức na-do-tha trăm nghìn năm chịu khổ cùng cực.
Mạng chung ở đó rồi, ông liền thọ sinh làm loài rắn độc chỉ nhìn ai là người ấy chết. Như vậy lần lượt trải qua nhiều ức na-do-tha trăm nghìn đời, đi lại giữa hai nơi ác: địa ngục Đại A-tỳ và địa ngục Đại Khiếu Hoán (địa ngục Kêu Gào Lớn), rồi lại sinh làm loài rắn độc ấy. Vì căn bất thiện như thế, ông trải trọn sáu mươi hai ức na-do-tha trăm nghìn kiếp. Vì thuở xưa đối với Bồ Tát Lợi Ích Thượng ông đã sinh một niệm từ tâm, dùng mắt mà nhìn ngắm, nhờ căn lành ấy, khi mạng chung ở nơi kia ông được thân người. Lại vì niệm từ tâm ấy có sức huân tập (thấm dần, để lại dấu vết trong tâm), lại vì khi làm thân rắn độc ấy, đối với rắn mẹ ông đã khởi từ tâm (?), lại vì đã được nghe pháp sâu mầu như thế, nên nay ông được trí tuệ sắc bén và thần thông như vậy.
Thiện nam tử, ý ông nghĩ sao? Tỳ-kheo Tịch Định Oai Nghi thuở ấy há là người nào khác ư? Chính là người Nan Điều, kẻ oán thù này đây. Người này thuở xưa có nghiệp chướng (nghiệp xấu ngăn che con đường tu hành) như thế. Thiện nam tử, ý ông nghĩ sao? Bồ Tát tỳ-kheo Lợi Ích Thượng thuở ấy, chớ nghĩ là ai khác, chính là thân ta đây. Các thiện nam tử, vị vua Dũng Kiện Lực thuở ấy, nay chính là Bồ Tát Vô Sở Hữu. Các thiện nam tử, người này vì thuở xưa đối với Bồ Tát đã sinh những tâm sân hận như thế, nên phải chịu những khổ hoạn của nghiệp chướng khó biết, đáng sợ như vậy. Các thiện nam tử, vì thế, nếu có Bồ Tát muốn làm sạch các nghiệp chướng, thì đối với các Bồ Tát phải cung kính tôn trọng, coi như bậc thầy dạy mình. Các thiện nam tử, nếu muốn không làm hại chính mình mà trụ vững trong địa vị Bồ Tát thì nên học như thế.
Khi nói phẩm về việc thuở xưa này, có chín mươi hai na-do-tha trăm nghìn chúng sinh được vô sinh nhẫn, ba mươi sáu ức na-do-tha Bồ Tát được làm sạch nghiệp chướng. Bấy giờ người Nan Điều, kẻ oán thù trước kia giết hại người, nghe Phật thọ ký thì vui mừng hớn hở, bay lên đứng giữa hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt cao lớn, người Ấn Độ xưa dùng để ước chừng chiều cao), mà nói kệ rằng:
Nếu muốn ở cõi tịnh độ (cõi Phật thanh tịnh), Hãy làm như Đạo Sư đã dạy,
Hãy tin nơi chư Phật, Có đại thần thông tối thượng.
Hiểu thấu thần thông Phật rồi, Thì biết chỗ không phân biệt,
Trong thế gian không có gì, Là khó có thể đạt được.
Nếu nghe kinh pháp này, Do Bồ Tát Vô Sở Hữu thưa hỏi,
Mà có thể tin, có thể chạm đến và chứng nghiệm, Thì tức là cúng dường chư Phật.
Nếu học kinh này rồi, Có thể trừ các ý tưởng chấp "có",
Bỏ được những điều ác đã làm, Sẽ được thấy các Đạo Sư.
Nếu học kinh này, Thì là được thấy chư Phật,
Được gần gũi hầu hạ các Như Lai, Như kinh này đã nói rộng.
Đây chính là bố thí độ (hạnh bố thí đưa người sang bờ giải thoát), Là chỗ nương của giới thanh tịnh,
Là gốc của nhẫn nhục cùng tinh tấn, Của trí tuệ và các hạnh khác.
Nếu không có sở đắc, Thì nơi ấy không nói đến bám chấp,
Như lời Thế Tôn đã dạy, Hãy học sự điều phục như thế.
Nếu nghe kinh này, Khiến các nghĩa lý được hiện bày,
Thì dù dùng mọi thứ cúng dường, Dốc hết sức cũng không đền đáp được.
Trải nhiều kiếp không đếm xuể, Mặt chìm trong bóng tối, không thấy gì;
Nếu ai được nghe kinh này, Thì đến được địa vị chư Phật.
Người ấy tỉnh khỏi ngu si, Vì đã phá được bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy lẽ thật),
Vì đã thấu được tất cả đều là không, Đều do nghe kinh này vậy.
Nhiều thứ phiền não đã hết, Chỉ còn ít phần chưa hết,
Như từ trong biển lớn, Lấy ra một giọt nước.
Vì muốn thành thục chúng sinh, Nên giọt phiền não chẳng dứt hết;
Vì thương xót chúng sinh, Nên không dứt hết phiền não ấy.
Vì để làm thanh tịnh cõi Phật, Nên chưa làm đầy đủ tất cả;
Vì thành thục chúng sinh ấy, Nên ở khắp nơi nơi đều không diệt.
Cũng có thể khi việc kia đã đầy đủ, Như được thọ ký bồ-đề,
Cho nên các giọt nước, Trong bình chẳng cạn hết.
Nếu tất cả đều đã hiện bày, Thì người ấy sẽ có cõi Phật,
Người ấy liền được đầy đủ, Không còn chút tập khí (thói quen, dấu vết phiền não còn sót lại) nào.
Ở những nơi chốn như thế như thế, Nghe có kinh như thế này,
Ai có thể khéo giảng giải, Thì đầy đủ mọi công đức.
Bấy giờ người Nan Điều, kẻ oán thù, nói kệ ấy xong, từ hư không xuống đứng trước Phật, cúi đầu lạy chân Phật, chắp tay mà đứng. Bấy giờ Thế Tôn khen người ấy rằng: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, ông nói kệ này thật hay, hợp với nghĩa lý, không có hư dối, không có sai khác. Thần thông oai lực của Như Lai là như thế, tất cả Bồ Tát đều nên học trong đó. Học như thế rồi sẽ chứng được chúng sinh không (thấy rằng chúng sinh không có một cái "ta" thật)." Bấy giờ thiện nam tử Nan Điều, kẻ oán thù, suy nghĩ như vầy: "Nay Thế Tôn khen ta 'lành thay', nay ta thật vui mừng. Ta nên lấy gì cúng dường Thế Tôn?" Người ấy liền nghe tiếng trong không trung nói: "Ông có thể đem thân mình cúng dường Thế Tôn." Người ấy liền hỏi tiếng trong không: "Cúng dường thế nào?" Lại nghe tiếng trong không nói: "Thiện nam tử, nay ông nên bay lên hư không, khiến cả đại chúng này đều biết đều thấy, đứng giữa hư không mà nói kệ này:
Mọi sự keo kiệt bám chấp, Đều do trụ nơi tự thân;
Ta đã xả bỏ tất cả, Nay xin cúng dường Đạo Sư."
Bấy giờ thiện nam tử ấy nghe kệ này rồi sinh lòng vui mừng, nhờ thần lực của Phật bay lên hư không cao bằng một cây đa-la, nói kệ ấy rồi liền tự xả thân mình cúng dường Như Lai. Sau khi tự xả thân giữa hư không, có hàng nghìn đoá hoa mềm mại, thơm sạch, chưa từng thấy nghe, ánh sáng và hương thơm lan đầy một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), giống như ánh mặt trời. Hoặc trải qua một thời, hoặc trải qua nửa thời, các đoá hoa ấy nhiễu quanh Phật ba vòng cúng dường xong, nhờ thần lực của Phật mà ở giữa hư không kết thành lọng hoa. Và từ trong đó vang lên bài kệ như vầy:
Ta đã xả bỏ thân mình, Để cúng dường các Bậc Thầy,
Ta không còn biết có thân mình, Cũng không còn biết có Thế Tôn.
Người ấy lúc ấy, ở mọi nơi, không biết có thân tâm, không biết có Như Lai, không biết có chúng sinh, không biết có chỗ ở. Người ấy lúc ấy bình đẳng như Niết-bàn (cảnh giới vắng lặng, dứt hết khổ đau và phiền não), cũng không có ý nghĩ "ta đã chứng đắc". Vào lúc ấy có một vị hoá Phật (thân Phật do thần thông biến hiện ra) tự nhiên hiện thân mà nói rằng: "Thiện nam tử, ông đã thành tựu hạt giống của cõi Phật, tất cả đều đã hiện bày." Người ấy ở trước đức Phật ấy chắp tay mà đứng, trong lòng vui mừng hớn hở vô lượng, lễ kính đức Phật ấy mà nói rằng: "Nay con đã lễ Phật, bậc đại thần thông, đã khiến các tướng mỗi mỗi sinh căn lành, đã trụ khắp trong pháp bình đẳng của Niết-bàn, lìa cả tội lẫn phúc đức; như thế không trụ vào mà vẫn gần gũi căn lành; trong các pháp của chư Phật, người ấy có thể gần gũi không thiếu sót; xin khuyên thỉnh khiến được trụ nơi bồ-đề (?)." Lại nói kệ rằng:
Chúng sinh nếu hiểu được như thế, Sẽ thoát khỏi khổ lớn;
Trên con đường hiểm lớn của sinh tử, Những chúng sinh đang chịu khổ,
Họ cũng chẳng thành tựu được gì (?), Những ai nói rằng là khổ,
Họ cũng phải chịu cái khổ ấy, Vì không hiểu giáo pháp này.
Nói kệ ấy xong, người ấy lặng im mà đứng.
Bấy giờ Bồ Tát Vô Danh bảo thiện nam tử ấy rằng: "Thiện nam tử, nay ông đã có thể làm được mọi sự bố thí, vì đã đem thân mình cúng dường Phật. Thiện nam tử, từ nay ông không được nói rằng 'ta được tự do làm chủ' nữa, vì ông đã đem thân này dâng cho Phật. Thiện nam tử, ví như có người đã đem của cải cho người khác rồi, về sau không được nói rằng 'đó vẫn là của ta'; người ấy đối với của cải đó không còn được làm chủ. Cũng thế, thiện nam tử, nay ông đã đem thân mình dâng cho Phật. Nay ông đã nói lời rằng: 'Đời vị lai ta sẽ được thành Phật, được nhẫn, được thọ ký.' Thiện nam tử, nay ông còn muốn làm gì nữa?"
Người ấy nghe vậy liền sinh ý nghi: "Nay ta phải làm sao? Nay ta phải làm sao?" Đang suy nghĩ như thế, lúc ấy liền lại nghe tiếng Bồ Tát Vô Sở Hữu nói: "Thiện nam tử, nay ông chớ làm gì cả. Thiện nam tử, ông nên nhớ lại thần thông của chư Phật, như ông đã tin hiểu; hãy theo đó mà đáp lại câu hỏi vừa rồi của Bồ Tát Vô Danh." Nghe tiếng ấy, người ấy liền sinh tài biện thuyết, thấy rõ trước mắt: không có thân tâm, không có lời, không có nói; không có bố thí, không có giữ giới; không có nhẫn nhục, không có tinh tấn; không có thiền định, không có trí tuệ; không có đoạn diệt, không có thường còn; không có thanh văn, không có Bồ Tát; không có phát tâm bồ-đề; không có Như Lai, không có pháp của Như Lai; không có Niết-bàn, không có cả tiếng gọi Niết-bàn; không có người tin; không có chỗ trụ; không có gì để giữ lấy; không có gì để nói; không có người bị trói buộc; không có điều được nghe; không có người nghe; không có cái gì là có; không có người sở hữu; không có gì để nắm giữ; không có gì để trông mong.
Mọi tướng thù thắng đều đầy đủ, việc giáo hoá chúng sinh được hiện bày đầy đủ, việc thành tựu cõi Phật ngang với Niết-bàn, bình đẳng không hai, không có tên gọi, không có lời nói. Như chỗ không thể nói, cũng không muốn sinh ra; như ở trong chỗ không lời mà trụ nơi chân như (lẽ thật vốn như vậy, không thay đổi). Chân như như thế cũng không có gì để làm. Người ấy đối với đại thần thông của chư Phật không còn nghi hoặc nữa.
Bấy giờ Bồ Tát Vô Danh khen thiện nam tử ấy rằng: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, nay ông đã khéo trụ nơi đại thần thông của Phật; nay ông đã thành tựu tài biện thuyết như thế, biện nói như thế." Người ấy liền đáp: "Thiện nam tử, tôi cũng không trụ nơi thần thông của Phật. Thần thông của Phật không có ai tạo ra được. Thể chân thật của mọi pháp không có tên gọi, vì không thể nắm bắt được. Nó không có chỗ để vào, không có chỗ để ra, không có chỗ để biết. Tin như thế rồi thì không có chỗ trụ, vì thần thông của Phật không có chỗ trụ. Không có ai có thể nói ra tên gọi của nó. Nhưng ở trong chỗ không tên ấy, nay tôi hỏi ông, xin chớ mỏi mệt; người có trí thì khó có thể hầu hạ (?)." Vị kia liền đáp: "Thiện nam tử, nay ông cứ hỏi, điều gì tôi biết, tôi sẽ giải thích."
Người Nan Điều nói: "Thưa Ma-ha-tát-đoả (bậc đại sĩ, tức Bồ Tát lớn), nay vì sao ngài tên là Vô Danh?" Vị kia liền đáp: "Ở chỗ này tôi không thể dùng lời mà nói được, cũng như tên gọi mà ông vừa hiện bày." Người ấy liền đáp: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, nay ông đã vượt qua (thấu suốt) đại thần thông của Phật, lìa khỏi tên gọi." Vị Vô Danh nói: "Thiện nam tử, trong sự bình đẳng không có pháp nào để lìa, không có gì để đoạn, không có gì để dựng lập, không đi không đến, không có cả tướng bình đẳng. Thiện nam tử, nếu mọi pháp đều bình đẳng thì không có sự lìa nhau; ngay chỗ bình đẳng ấy cũng không có nơi chốn, thì làm sao đoạn lìa được? Nếu ngoài pháp bình đẳng mà còn có cái gì khác, thì mới có thể đoạn lìa."
Bấy giờ trong đại chúng có một vị Bồ Tát tên là Bất Tự Tại, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, vì nhân gì, vì duyên gì mà Bồ Tát Vô Sở Hữu này có tên là Vô Sở Hữu?" Phật bảo vị ấy: "Thiện nam tử, ông nên hỏi lại chính Bồ Tát Vô Sở Hữu về nhân duyên ấy, vị ấy sẽ trả lời ông." Bấy giờ Bồ Tát ma-ha-tát Bất Tự Tại hỏi Bồ Tát ma-ha-tát Vô Sở Hữu rằng: "Thiện nam tử, nay vì sao ông tên là Vô Sở Hữu?" Vị ấy liền đáp: "Thiện nam tử, nay tôi không thấy có tự thân; vì muốn làm lợi ích, an vui cho tất cả chúng sinh mà có thể hỏi Như Lai những điều như thế."
Bồ Tát Bất Tự Tại hỏi: "Những điều ông hỏi ấy có hợp với thân hay không hợp?" Vô Sở Hữu đáp: "Những điều tôi hỏi không hợp với thân." Vị ấy lại hỏi: "Thiện nam tử, vì sao những điều ông hỏi không hợp với thân mà vẫn thành tựu được?" Vô Sở Hữu đáp: "Thiện nam tử, tôi do ba nơi mà hỏi Như Lai. Ba nơi ấy là gì? Đó là thân, miệng và ý. Do ba nơi ấy tôi hỏi Như Lai. Thiện nam tử, thân, miệng, ý này không có nghĩa hoà hợp."
Vị ấy lại hỏi: "Thiện nam tử, ông thấy có ý gì mà không hiện thân?" Vị ấy liền đáp: "Nay tôi cũng nói với ông, ông nên tin lời tôi (?): tôi vì muốn chúng sinh được an vui nên không hiện thân." Bồ Tát kia nói: "Vì tôi dùng mắt thịt nên không thấy được." Vô Sở Hữu nói: "Hãy dùng thiên nhãn (mắt của chư thiên, thấy được xa và những gì mắt thường không thấy) mà nhìn." Vị kia nói: "Thiên nhãn cũng không thấy." Vô Sở Hữu nói: "Hãy dùng pháp nhãn (con mắt trí tuệ thấy rõ lẽ thật của các pháp) mà nhìn." Bồ Tát kia nói: "Thiện nam tử, mọi pháp hành cũng không lìa khỏi mọi con mắt; ở nơi ấy không có pháp nào để thấy." Vô Sở Hữu nói: "Vậy ông nghe như thế nào?" Vị kia lại đáp: "Ở nơi ấy không có sự hoà hợp nào để nghe. Thiện nam tử, tôi thấy chân như." Vô Sở Hữu nói: "Thiện nam tử, trong chân như không có ba thứ mắt (mắt thịt, thiên nhãn, pháp nhãn)." Bất Tự Tại hỏi: "Vậy ông thấy như thế nào?" Lúc ấy Vô Sở Hữu lặng im mà đứng.
Bất Tự Tại nói: "Thiện nam tử, ở trong mọi pháp không có gì thấy được, vì sao ông lại lặng im? Hư không há lại không dung chứa được sao? Hư không dung chứa được mọi pháp, không bị nhiễm dính, đi vào không ngăn ngại, đối với mọi pháp không vay mượn gì. Ở nơi không bám chấp ấy, lẽ ra phải có lời giải thích. Thiện nam tử, vì duyên gì ông lặng im không nói?" Vị ấy liền đáp: "Nay tôi tìm mọi lời nói, nhưng chỗ có thể giải thích đều không thể nắm bắt được; vì thế tôi lặng im không đáp. Nhưng thiện nam tử, ông hãy nghe tôi nói: vì nhân duyên gì ông tên là Bất Tự Tại?"
(Bất Tự Tại đáp:) "Thiện nam tử, tôi nhớ trong ức kiếp, tôi đã từng biết vì chúng sinh mà lìa bỏ lời nói vô ích; vì chúng sinh mà làm lợi ích; lời nói mềm mỏng, sinh niềm vui, đều tốt đẹp, khiến người vui mừng hớn hở, không thô ráp; đúng lúc làm lợi ích, không sinh sân hận; tôi đã nói như thế này: 'Không có chúng sinh nào oán hận tôi.' Thiện nam tử, vì nhân duyên ấy tôi được không sợ hãi. Thiện nam tử, tất cả chúng sinh không có gì đáng sợ. Vì sao vậy? Vì mọi lời nói đều không tự tại (không tự mình làm chủ được). Thiện nam tử, nay ông hãy quán xét rằng các pháp lời nói này không có tự tại. Trong lời nói tôi đang nói đây, nếu có cái gì thành tựu, thì cái ấy cũng không được tam giới (ba cõi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức toàn bộ nơi chúng sinh luân hồi) dung chứa. Mọi lời nói của tất cả chúng sinh, hoặc hợp hoặc tan, có ích hay vô ích, pha tạp hay không pha tạp, hoặc là niệm hoặc là khởi, hoặc vì chúng sinh mà làm sạch phiền não, khiến bỏ phiền não, tôi thấy chúng đều bình đẳng. Dù trí hay ngu, đều chỉ được một tên gọi."
Vị kia nói: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, vì thuở xưa ông đã từng cúng dường chư Phật nên được lời giải thích hợp với sự thật như thế. Thiện nam tử, (còn tôi thì) ông thấy có lợi ích gì mà không hiện thân?" Vị ấy (Vô Sở Hữu) liền đáp: "Việc ấy nay ông nên hỏi Thế Tôn."
Bấy giờ Bồ Tát Vô Úy bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ Tát Vô Sở Hữu này thấy có lợi ích gì mà không hiện thân?" Phật bảo vị ấy: "Thiện nam tử, trừ thân ta ra, trong ba cõi này không có chúng sinh nào có tướng thân sánh ngang được với vị ấy, chỉ trừ những thân thù thắng do thần thông biến hoá. Vì vị ấy đã thành tựu quả báo của nghiệp như thế, nên không muốn để các phụ nữ thấy; nếu thấy, họ ắt sẽ ở chỗ này mà say đắm, ý loạn, không thể nghe pháp, không làm các việc, bỏ cả chồng mình, ăn uống không vui, đắm say mê mẩn, chịu nhiều khổ não. Vô Sở Hữu vì thấy những lỗi lầm tai hại như thế nên không hiện thân."
Bấy giờ Bồ Tát Vô Úy và đại chúng đều sinh nghi hoặc, ai nấy đều nghĩ rằng: "Tướng thân của Bồ Tát Vô Sở Hữu này như thế nào, mà nay Thế Tôn lại nói như vậy?"
Bấy giờ trong đại chúng có các người nữ: người thứ nhất tên là Giải Nhiễm, thứ hai tên là Bảo Anh, thứ ba tên là Giải Hoa, thứ tư tên là Bảo Hoa, thứ năm tên là Phổ Hương, thứ sáu tên là Hương Tự Tại, thứ bảy tên là Kim Hoa, thứ tám tên là Tác Ái, thứ chín tên là Bất Nhiễm, thứ mười tên là Thiện Trụ Ý, thứ mười một tên là Tác Quang Minh, thứ mười hai tên là Điềm Vị, thứ mười ba tên là A-na-la-lê-da, thứ mười bốn tên là Trụ Trì, thứ mười lăm tên là Vô Cấu, thứ mười sáu tên là Hải, thứ mười bảy là Công Đức Thượng, thứ mười tám tên là Vô Quá Phu, thứ mười chín tên là Điều Thuận, thứ hai mươi tên là Chư Thiên Cúng Dường, thứ hai mươi mốt tên là Hoại Thượng, thứ hai mươi hai tên là Phổ Chiếu Minh, thứ hai mươi ba tên là Bất Bối, thứ hai mươi bốn tên là Thiện Trụ Trì Tinh Tấn, thứ hai mươi lăm tên là Thiện Trụ, thứ hai mươi sáu tên là An Lạc, thứ hai mươi bảy tên là Vương, thứ hai mươi tám tên là Bi.
Hai mươi tám người nữ như thế cùng các chị em từ chỗ ngồi đứng dậy, cởi chuỗi anh lạc trên thân cúng dường Thế Tôn, gối phải quỳ sát đất, cùng chắp tay bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Ngài nói công đức của Bồ Tát Vô Sở Hữu như thế; nguyện cho chúng con nhờ oai thần của Phật mà được thấy thân vị ấy, thân đã thành tựu quả báo của nghiệp chân thật như thế. Xin đừng dùng một thân khác mà hiện cho chúng con; nay chúng con muốn thấy thân thật của Bồ Tát."
Bấy giờ Phật bảo các thiện nữ nhân: "Các ngươi nay muốn thấy sắc thân đã thành tựu của Bồ Tát Vô Sở Hữu, nay muốn thấy chăng?" Họ đáp: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Chúng con có điều nghi, xin Ngài khai mở giải bày." Phật nói: "Này các cô gái, các ngươi nay thấy thân vị ấy rồi thì có lợi ích gì? Nay các ngươi chớ có ý quay về nhà, phải bỏ quyến thuộc, nếu được thấy thân vị ấy an trụ, đầy đủ mọi công đức." Các người nữ ấy nói: "Nay chúng con có thể bỏ tất cả, quyết định phải được thấy thân của vị Bồ Tát ấy."
Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ Tát Vô Sở Hữu rằng: "Này Vô Sở Hữu, các người nữ này muốn thấy thân ông." Vị ấy thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu Ngài đã nói cho phép, thì con sẽ hiện thân cho các chị em ấy." Phật nói: "Thiện nam tử, ta đã cho phép. Nhiều người trong lòng vui mừng muốn thấy thân ông, sẽ có lợi ích: được thân tâm thù thắng, được thân tâm mầu nhiệm, được thân tâm thanh tịnh. Nếu thấy thân ông, họ liền quyết định hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, được chuyển thân nữ thành thân nam. Nay ông đã có nguyện thanh tịnh như thế: ở chỗ nhiều đức Phật, dùng trăm nghìn thân gieo trồng các căn lành, trụ trong nguyện ấy mà ở trong ba cõi, nguyện rằng: 'Nguyện tôi sẽ được thân Phật tối thắng; mọi chúng sinh thấy thân tôi đều quyết định trụ nơi bồ-đề; mọi người nữ đều chuyển được thân nữ; nếu ở chỗ tôi gieo trồng căn lành rồi, suy nghĩ pháp rất sâu như thế, thì được nhẫn đối với bản tánh (của các pháp); nguyện họ được vào pháp chân như; nguyện họ được đầy đủ các pháp của Bồ Tát, được hiện bày và gần gũi các pháp của chư Phật.'"
Bồ Tát Vô Sở Hữu ấy nghe Phật nói như vậy, liền thưa: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn, xin vâng theo lời Thế Tôn dạy." Ngay khi ấy, từ mỗi đầu ngón tay trong bàn tay vị ấy đều phóng ra ánh sáng; mỗi luồng ánh sáng đến thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa, nơi Phật thường thuyết pháp), hiện ra trong từng nhà ở đó. Trong các luồng ánh sáng ấy có các chúng sinh thấy chúng từ dưới đất vọt lên, hoá thành những đoá hoa, chiều dọc chiều ngang mỗi bề một thước, màu sắc và hương thơm đầy đủ, xưa nay chưa từng thấy.
Kinh Vô Sở Hữu Bồ Tát, quyển thứ ba (hết).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video