Hồi thứ ba mươi mốt: Cứu đồ đệ, hòa thượng Vô Cấu nhờ cậy bạn; gặp cường đạo, Tôn Lại Tử xin đi nhờ thuyền
Lại nói hồn ma của Triệu Như Hải giống hệt như lúc còn sống, đi vào thành Lưu Dương, cũng mỉm cười gật đầu chào hỏi những người quen biết từ hồi còn sống y như trước. Người thường giữa ban ngày gặp ma, làm sao mà không sợ cho được? Hơn nữa ai cũng biết rõ con ma Triệu Như Hải này hung ác hơn hết thảy mọi con ma khác, nên càng không dám lại gần. Vì thế hồn ma Triệu Như Hải vừa đi qua cổng thành, những người gặp phải đã một đồn mười, mười đồn trăm, trong chốc lát tin ấy đã lan khắp thành Lưu Dương.
Ai nghe được tin thì bất kể cửa hàng lớn hay quán nhỏ, đều cùng lúc đóng cửa tiệm lại. Người đi đường ngoài phố cũng lũ lượt chạy trốn vào nhà. Sau một hồi náo loạn, khắp phố lớn ngõ nhỏ đều vắng tanh, không còn một tiếng động nào. Cảnh vắng vẻ thê lương như thế, từ khi có huyện Lưu Dương đến nay chưa từng có.
Người cả huyện thành đã đóng chặt cửa, trốn biệt không dám ló mặt ra, nên sau khi vào thành Triệu Như Hải đã làm những gì thì không ai biết. Yên lặng như thế chừng một canh giờ (khoảng hai tiếng đồng hồ), mới có người gan dạ lén mở cửa ra nhìn, thì ngoài phố chẳng thấy gì cả. Sáng sớm hôm sau, khắp thành đồn rằng hôm nay quan huyện đích thân ra xã đàn (đàn tế thần đất của làng xã) cúng tế Triệu Như Hải; ai cũng cho đây là chuyện lạ xưa nay chưa từng có, không thể không đi xem buổi lễ lớn này.
Hôm ấy Tôn Lại Tử cũng rủ hòa thượng Vô Cấu ra xã đàn xem náo nhiệt. Lúc này cảnh ở xã đàn đã đông vui hơn ngày thường mấy lần. Xã đàn ngày trước tuy là nơi chính thần ngự, nhưng vì chưa từng có gì linh nghiệm đặc biệt, đã không cầu được phúc, lại không chữa được bệnh, nên chẳng ai vô cớ đến cúng bái, quanh năm suốt tháng vắng tanh. Từ khi Triệu Như Hải được chôn ở đó, người đến trước mộ cúng bái cầu khấn nối nhau không dứt. Vợ Triệu Như Hải mượn cớ ở bên mộ chồng, dựng một túp lều tranh cạnh mộ. Ai đến lạy mộ ít nhiều cũng phải đưa cho bà mấy đồng tiền nhang đèn dầu thắp, mỗi ngày cộng lại quả là một khoản thu không nhỏ.
Quan huyện thấy cảnh này, nếu là lúc bình thường thì ắt đã nổi giận đùng đùng, nghiêm cấm việc lòe bịp thiên hạ. Lần này thì chẳng nói một lời, đích thân cúng tế trước mộ xong, sai người hầu mài mực, trải một tờ giấy trắng lên bàn hương án, quan huyện cầm bút viết ba chữ lớn "Ấp lệ đàn" (đàn cúng các vong hồn chết oan, chết không người thờ trong huyện), lại đề tên mình ở dưới. Ông chỉ cho viên địa bảo (người phụ trách việc trị an, việc công ở địa phương) đi theo hầu xem, nói:
"Chỗ này xưa nay vẫn làm xã đàn, nay đã chôn Triệu Như Hải ở đây thì xã đàn cũ đương nhiên phải dời đi nơi khác; xã đàn đã dời đi thì chỗ này không thể gọi là xã đàn nữa. Bản huyện đã đặt cho chỗ này một cái tên, chính là ba chữ này. Từ nay các ngươi cứ việc gọi chỗ này là Ấp lệ đàn. Đem ba chữ này đi, bảo thợ đá khắc vào một tấm bia lớn, dựng ở chỗ này để truyền lại lâu dài." Viên địa bảo khom mình vâng dạ, quan huyện dẹp đường trở về nha môn.
Qua một thời gian, những người làm việc trong nha huyện để lộ tin ra ngoài, người Lưu Dương mới biết rằng hôm hồn ma Triệu Như Hải nghênh ngang đi vào thành, làm cả thành sợ hãi đóng cửa cài then, thì quan huyện đang ở nhà trong trò chuyện với bà vợ, cậu ấm cô chiêu đang chơi đùa cười nói bên cạnh. Bà vợ đang nói chuyện, bỗng đưa mắt nhìn ra cửa phòng, vội đứng bật dậy, giọng rất nghiêm hỏi: "Đàn ông ở đâu ra mà dám chạy thẳng vào nhà trong thế này? Còn chưa cút ra mau?"
Quan huyện nghe vậy, tưởng thật có gã đàn ông nào không đợi báo trước đã chạy thẳng vào nhà trong, trong lòng cũng không khỏi nổi giận. Vội quay mặt nhìn ra cửa phòng thì nào thấy gã đàn ông nào đâu? Ông còn ngỡ hắn đã bị bà vợ quát hỏi nên lui ra ngoài cửa rồi. Vội bước hai bước tới cửa, vén rèm nhìn ra thì đến cái bóng người cũng chẳng có. Ông đang định quay lại hỏi vợ đã thấy gã đàn ông như thế nào, thì bà vợ đã gọi to thẳng tên họ quan huyện, nói: "Mày sướng nhỉ, ung dung ngồi cười nói với vợ con người nhà. Mày còn nhận ra tao không?"
Quan huyện hết sức kinh ngạc quay lại, chỉ thấy mặt vợ trắng bệch như tờ giấy, hai mắt trợn ngược, giọng nói đã biến thành giọng đàn ông. Ông nghe giọng này rất quen tai, trong lòng ngẫm nghĩ: không xong rồi, giọng này chẳng phải lại là giọng Triệu Như Hải đó sao? Ông còn đang lưỡng lự chưa biết nên đối phó cách nào, thì bà vợ đã khoa tay múa chân chửi: "Cái thằng quan ôn dịch này đúng là đồ hèn mạt, tao không cho một trận thì mày quên mất tao lợi hại thế nào rồi." Vừa nói vừa đưa tay vẫy cậu ấm cô chiêu đang chơi trong phòng: "Lại đây, lại đây, lại đây! Chúng bay đánh thật mạnh cái thằng này cho tao, tốt nhất là giật râu nó."
Người bị ma ám thật chẳng ai hiểu nổi. Cậu ấm cô chiêu cũng đã mười tuổi trở lên, sinh trưởng trong nhà quan, chẳng phải là những đứa trẻ không biết phép tắc trên dưới, lớn nhỏ; nếu là lúc bình thường thì bất kể ai sai chúng đánh cha mình, chúng quyết không nghe theo. Thế mà lúc này chúng như bị mê mất bản tính, chẳng chút do dự vung tay đá chân, tranh nhau đánh vào cha mình. Hơn nữa thân thủ lại nhanh nhẹn, tay chân nặng trịch, trúng một cái là đau thấu tim gan.
Ông quan huyện này vạn lần không ngờ con mình lại ra tay đánh mình, giận đến mức chẳng phải chuyện thường. Ông vừa chống đỡ vừa quát mắng con: "Lũ súc sinh chúng bay điên rồi à? Sao lại đánh cả bố thế này?" Hai đứa con bị quát thì cùng lúc ngẩn người ra, mỗi đứa lấy tay áo dụi dụi mắt, nhìn về phía mẹ, ra vẻ như chờ nghe lệnh.
Quan huyện thấy bà vợ đang há miệng cười, có vẻ rất đắc ý. Ông quan này từng bị hồn ma Triệu Như Hải làm nhục ngay giữa công đường, lần này tuy tức giận đến cực điểm cũng không dám nổi nóng với hồn ma Triệu Như Hải nữa. May mà lần này ở nhà trong, bên cạnh không có người ngoài, chẳng giống lúc ngồi xử án, có ba ban sáu phòng (các toán nha dịch và các phòng thư lại giúp việc ở huyện nha) đứng hai bên, sợ mất thể diện. Ông bèn mở miệng hỏi: "Ngươi chẳng phải là hồn ma Triệu Như Hải đó sao? Ngươi muốn được chôn ở xã đàn, bản huyện đã cho ngươi chôn ở xã đàn rồi. Nay vô cớ lại chạy đến chỗ bản huyện quấy phá, là đạo lý gì?"
Triệu Như Hải nhập vào người vợ quan huyện, đáp: "Mày hỏi câu ấy lạ quá, mày cũng xứng hỏi tao đạo lý gì à? Nếu mày thật hiểu đạo lý thì tao cũng chẳng đến nỗi phải tới đây. Mày có biết đã quá kỳ thu tế (lễ cúng tế mùa thu) rồi không? Mày không ra mộ cúng tao thì tao chỉ còn cách làm cho cả nhà mày lớn bé đều phát điên phát cuồng, xem mày có cãi nổi tao không?"
Quan huyện đành cố làm ra vẻ giật mình, nói: "Ối chà, chuyện này chỉ trách ta quá sơ suất, lại quên mất việc thu tế, ngày mai nhất định làm bù." Triệu Như Hải nhập trên người bà vợ cười nhạt một tiếng, nói: "Làm quan huyện mà lại quên việc thu tế, chẳng đáng đánh à? Thôi được, ngày mai mà mày còn quên thì mới biết họ Triệu này lợi hại (?)." Nói xong thì lặng im không còn tiếng động.
Bà vợ ngả người ra sau ngã vật xuống giường, gọi một lúc mới tỉnh. Hỏi bà chuyện vừa rồi, bà cũng chẳng hay biết chút nào, chỉ nhớ là trông thấy một gã đàn ông đi vào phòng, nhảy chồm lên người mình, lập tức mê man như ngủ thiếp đi. Quan huyện hỏi các con sao dám ra tay đánh cha. Các con đều nói lúc ấy vì thấy có một người đàn ông lạ đứng sau lưng mẹ, sau đó túm lấy cha định đánh. Cha bảo chúng con xông lên đánh hắn, nên chúng con liều mạng giúp cha đánh người đàn ông ấy. Chẳng hiểu sao lại đánh trúng vào người cha? Mãi đến khi cha quát mắng mới biết là đánh nhầm.
Nhà trong lại bị ma quấy như thế một lần nữa, nên quan huyện cũng không dám không đích thân ra xã đàn cúng tế vào hôm sau. Sau lần cúng tế ấy, việc này trở thành lệ tế (lễ cúng thường lệ hằng năm).
Mỗi lần thay một đời tri huyện (quan đứng đầu một huyện), đến kỳ cúng tế, bọn sai dịch lâu năm ắt bẩm rõ với tri huyện mới lý do của lệ tế. Nếu tri huyện ấy không tin thì chắc chắn họ hàng thân thích của ông ta sẽ không yên ổn, chỉ cần cúng một lần là yên. Tục lệ này lưu truyền mãi tới khi Dân Quốc thành lập, những người theo lối mới không tin những thuyết tà ma này, mới bỏ lễ cúng tế ấy đi. Thế mà cũng lạ: các quan tri huyện trước thời Dân Quốc không cúng thì bị ma quấy, còn tri huyện từ thời Dân Quốc về sau chẳng hề đoái hoài, lại không nghe nói nha huyện có chuyện ma quấy xảy ra.
Ngôi mộ đất của Triệu Như Hải và tấm bia Ấp lệ đàn đến nay vẫn còn nguyên chỗ cũ, không dời đi đâu. Theo người Lưu Dương thường đoán, có lẽ vì từ thời Dân Quốc đến nay chức tước danh vị bị ban phát quá bừa bãi, đến người làm đốc quân (quan võ đứng đầu quân sự một tỉnh), tỉnh trưởng còn chẳng đáng coi trọng, huống chi một ông huyện tri sự (chức quan đứng đầu huyện thời Dân Quốc) thì đáng là gì? Vì thế đến ma cũng coi thường, chẳng thèm nhận lễ bái của họ. Có lẽ đó cũng là lý do Triệu Như Hải lười ra mặt quấy phá. Có điều việc này không thuộc phạm vi sách này cần kể, hãy tạm gác lại.
Nay lại nói Tôn Lại Tử hôm ấy cùng hòa thượng Vô Cấu xem xong ba chữ Ấp lệ đàn do chính tay quan huyện viết, bèn một mình trở về núi Kim Kê tu luyện. Người tu đạo thì ngày tháng trôi qua rất dễ, chẳng mấy chốc lại đóng cửa tu luyện được mấy năm. Hôm ấy bỗng có một chú tiểu chừng mười sáu mười bảy tuổi đi vào, hỏi: "Xin hỏi đây có phải nhà của sư phụ họ Tôn không?"
Tôn Lại Tử ngắm chú tiểu này, thấy rất khôi ngô, tuổi tuy còn trẻ mà khí độ rất hiên ngang. Giữa mày mắt toát ra vẻ cực kỳ tháo vát. Trên đỉnh đầu chưa có dấu thụ giới (vết hương đốt trên đầu khi nhà sư chính thức nhận giới luật), áo sư trên người cũng là may mới. Ông đoán không ra chú đến làm gì, đành hỏi lại: "Chú từ đâu đến? Tìm sư phụ họ Tôn làm gì? Tôi cũng họ Tôn, nhưng không biết người chú cần tìm có phải là tôi không?"
Chú tiểu vội bước lên thi lễ, nói: "Trên núi Kim Kê này, ngoài sư phụ họ Tôn mà con cần tìm, chắc không có người thứ hai. Con ở chùa Hồng Liên. Sư phụ con là lão pháp sư Vô Cấu sai con đến, vì có việc hệ trọng, mời sư phụ Tôn đến chùa Hồng Liên một chuyến. Bản thân thầy bị bệnh, đã mấy ngày không xuống giường, nên không thể tự đến đây được." Tôn Lại Tử nói: "Lâu lắm rồi tôi không đến chùa Hồng Liên, chú tên là gì? Mấy năm trước tôi đến chùa Hồng Liên đâu thấy chú." Chú tiểu đáp: "Pháp danh con là Tri Viên, xuống tóc ở chùa Hồng Liên mới chỉ ba năm, sư phụ Tôn có lẽ đã bốn năm năm không đến chùa Hồng Liên, làm sao mà thấy con được?"
Tôn Lại Tử hỏi: "Lão pháp sư của chú mắc bệnh gì? Mấy ngày không xuống giường được, chẳng lẽ sắp vãng sinh Tây phương (chết, theo cách nói nhà Phật là sinh về cõi Phật ở phương Tây) rồi sao? Tôi đi cùng chú đến xem vậy." Nói rồi lấy trên vách xuống một cái tẩu thuốc lào dài hơn thước, cầm thêm cái hồ lô đựng rượu, nói: "Đáng ghét nhất là tôi hễ ra khỏi nhà là thú rừng trong núi này chạy vào nhà quấy phá, ỉa đái cả ra đất, làm tôi về lại phải quét dọn, mãi một hồi lâu vẫn còn hôi thối nồng nặc." Hòa thượng Tri Viên nói: "Sao không đóng cửa lại, khóa thêm một cái khóa?"
Tôn Lại Tử cười nói: "Làm gì có thời giờ rảnh mà lôi thôi những thứ đó. Nếu thật đóng cửa khóa lại thì thú rừng vẫn cứ vào được, lại còn làm phiền những người lên núi này." Tri Viên nói: "Câu ấy nghĩa là sao, con không hiểu?" Tôn Lại Tử cười nói: "Chú không hiểu à? Tôi từng bị mắc lừa rồi. Trong nhà tôi ngoài mấy nắm rơm ra chẳng có thứ gì, có đáng dùng cửa dùng khóa không? Hồi tôi mới dựng căn nhà này để ở, vì trong nhà có tấm chiếu cói rách và cái nồi đất nấu cơm, sợ bị người nghèo hơn tôi lấy mất, nên ra khỏi nhà là theo cái khôn của chú, đóng cửa lại, khóa thêm một ổ khóa sắt. Ai ngờ mấy hôm sau về, chẳng những mất khóa mà đến cái cửa cũng mất luôn. Ngược lại chiếu cói nồi đất thì chẳng ai ngó tới. Từ đó cái khôn của tôi tiến bộ hẳn, đến cửa cũng không dùng nữa. Xem người lên núi này lấy trộm được của tôi cái gì?"
Tri Viên cười một cái, không nói gì. Thầm nghĩ: ông họ Tôn này nghèo quá đến chẳng ra sao. Đến tóc trên đầu cũng rối bù như cái ổ gà nát. Chẳng lẽ ông ta cũng có bản lĩnh ghê gớm sao? Sư phụ ta đi tìm ông ta, hình như có việc rất hệ trọng muốn nhờ cậy. Nếu tình cờ gặp ông ta, chẳng những không nhận ra ông ta có bản lĩnh gì, mà còn phải đề phòng, sợ ông ta táy máy tay chân nữa ấy chứ!
Nay không nhắc những ý nghĩ lung tung trong lòng hòa thượng Tri Viên nữa. Hãy nói hai người xuống núi, dọc đường không dừng lại, chẳng mấy chốc đã đến chùa Hồng Liên. Tôn Lại Tử bước vào phương trượng (gian phòng của vị sư trụ trì). Chỉ thấy hòa thượng Vô Cấu đang ngồi xếp bằng nhắm mắt trên bồ đoàn (đệm tròn bện bằng cỏ bồ để ngồi thiền). Tôn Lại Tử cũng là người tu đạo, biết lúc người ta đang đả tọa (ngồi tĩnh tâm tu luyện) thì không được quấy rầy, nên không lên tiếng, ngồi xuống bên cạnh.
Đợi chừng nửa canh giờ, Vô Cấu mới mở mắt nhìn kỹ Tôn Lại Tử mấy lượt, cười nói: "Lâu không gặp anh Tôn, công phu tiến bộ thật ghê gớm, nay đúng là có cốt cách tiên nhân rồi." Tôn Lại Tử lắc đầu cười: "Sao bằng được lão pháp sư. Tôi chỉ tu luyện mò mẫm, có tiến bộ gì đâu. Nghe cao đồ là sư phụ Tri Viên nói lão pháp sư gần đây bị bệnh, đã mấy ngày không xuống giường. Chẳng hay rốt cuộc là bệnh gì?" Vô Cấu khẽ thở dài một tiếng, nói: "Tôi chẳng phải mắc bệnh gì. Chỉ vì có một nỗi lo, nhất thời không gỡ ra được, nghĩ tới nghĩ lui, mấy ngày không buông xuống được. Ngoài việc nhờ anh Tôn đến giúp tôi một tay, tôi chẳng nghĩ ra con đường thứ hai nào chắc chắn cả."
Tôn Lại Tử thấy hòa thượng Vô Cấu nói hệ trọng như thế, vội đáp: "Chỉ cần là việc sức tôi làm được, lão pháp sư sai bảo thì dù phải xông vào nước sôi lửa bỏng, tôi quyết không từ chối." Hòa thượng Vô Cấu gật đầu nói: "Tôi cũng biết anh Tôn có tấm lòng như thế, có sức như thế, nên mới nhờ anh giúp. Anh Tôn tuy là người cùng đạo với tôi, lại cùng ở trong địa phận huyện Lưu Dương, hai bên vẫn gặp gỡ qua lại, nhưng thường ngày chỉ bàn bạc khuyến khích nhau trong việc tu đạo, chưa từng nói chuyện ngoài đạo, cho nên thân thế của tôi và lai lịch chùa Hồng Liên này, tôi chưa từng kể với anh. Nay đã phải nhờ anh giúp, thì không thể không kể kỹ cho anh nghe."
Rồi ông kể lại một lượt chuyện hồi ở Tứ Xuyên, việc Trương Văn Tường bái sư, cùng việc Trương Văn Tường với ba anh em Trịnh Thời làm diêm kiêu (bọn buôn muối lậu có vũ trang), và việc ông dựng riêng chùa Hồng Liên làm nơi lui về ở ẩn sau này, rồi nói:
"Gần đây trong số người dưới trướng Trương Văn Tường có mấy người đã già, vì ở Tứ Xuyên không còn chỗ đứng chân nữa, nên tìm đến chỗ tôi, xin xuống tóc đi tu để khỏi bị quan phủ bắt bớ. Theo lời họ kể, theo mưu kế do anh cả Trịnh của họ đặt ra, họ dẫn mấy nghìn anh em vây một tòa phủ thành, bắt được tri phủ (quan đứng đầu một phủ, trên cấp huyện) Mã Tâm Nghi, ép Mã Tâm Nghi kết nghĩa anh em. Mã Tâm Nghi không có cách nào, đành kết làm anh em với chính bọn Trịnh Thời, Trương Văn Tường, Thi Tinh Tiêu. Nay Mã Tâm Nghi đã thăng làm phủ đài (quan tuần phủ, đứng đầu việc cai trị một tỉnh) Sơn Đông, ba anh em Trương Văn Tường đều đã đến Sơn Đông nương nhờ Mã Tâm Nghi.
Tôi nghe tin này, vốn đã thấy chuyến đi ấy của họ không ổn lắm. Khổ nỗi trước khi đi Sơn Đông, Trương Văn Tường không ghé qua chỗ tôi. Mãi đến khi họ đi rồi tôi mới được tin, đã không còn cách nào ngăn cản. Mấy hôm trước tôi gieo cho Trương Văn Tường một quẻ, rất không lành, vì thế càng không yên lòng. Hằng ngày lúc nhập định (trạng thái tâm lắng sâu khi thiền) tôi đều dõi theo cậu ấy, càng thấy cậu ấy ở Sơn Đông lành ít dữ nhiều.
Trương Văn Tường là đồ đệ tôi đắc ý nhất, nay nếu tôi không tìm cách bảo cậu ấy rời khỏi Sơn Đông, lỡ có chuyện bất trắc, lòng tôi sao yên được? Tôi định tự mình đi Sơn Đông một chuyến, nhưng khổ nỗi đường xá quá xa, đi về mất quá nhiều thời gian, mà trong chùa này lại không thể rời đi được. Vì vậy đành mời anh đến bàn, xem anh có chịu bỏ chút thời giờ đi Sơn Đông một chuyến thay tôi không?"
Tôn Lại Tử có vẻ rất ngạc nhiên, nói: "Trương Văn Tường là đồ đệ của lão pháp sư sao? Ở Tứ Xuyên anh ta danh tiếng lớn lắm, mấy năm trước tôi đã nghe những người từ Tứ Xuyên ra nói về anh ta, bảo anh ta tuy là kẻ buôn muối lậu nhưng có nhiều việc làm hào hiệp trượng nghĩa, bản lĩnh cũng hơn hẳn đám lục lâm (giới giang hồ, trộm cướp) thông thường. Đã là một trang hảo hán nghĩa hiệp như thế gặp chuyện khó khăn, thì dù chẳng phải là đồ đệ của lão pháp sư, tôi không biết thì thôi, đã biết thì cũng phải đi giúp, huống chi lão pháp sư mời tôi ra giúp?
Tôi nhất định đi Sơn Đông thăm anh ta. Tôi đến đó sẽ tùy cơ mà làm, nếu cần gặp mặt thì tôi sẽ ra mặt nói rõ đầu đuôi với anh ta, khuyên anh ta cùng về chùa Hồng Liên. Nếu anh ta ở Sơn Đông mà ứng với quẻ của lão pháp sư, gặp chuyện bất trắc gì, thì tôi tự khắc sẽ dốc hết sức giúp anh ta trong bóng tối." Hòa thượng Vô Cấu mừng rỡ nói: "Có anh Tôn đi thì không gì tốt bằng." Tôn Lại Tử cười nói: "Tôi là người phương Nam chưa từng đến phương Bắc, từ lâu đã muốn lên phương Bắc chơi một chuyến, may lần này được lão pháp sư giao việc, nhân dịp này đi xem nhân vật phương Bắc ra sao."
Tôn Lại Tử ra đi cũng chẳng mang hành lý, cũng chẳng cần lộ phí. Cứ ăn mặc như cũ, tay trái cầm tẩu thuốc lào, tay phải xách hồ lô rượu. Trời nắng thì cứ thế đi phơi giữa nắng. Trời mưa thì cũng cứ thế đi dầm mưa. Gặp đường thủy thì phải đi nhờ thuyền người khác; người ta thấy bộ dạng ông còn bẩn hơn ăn mày, đều đoán ông chẳng phải hạng lương thiện, chẳng ai cho ông đi nhờ. Mấy chiếc thuyền không cho đi nhờ, ông cũng không nài, chỉ đi dọc bờ sông tìm thuyền thuận đường, rồi cũng tìm được một chiếc.
Thuyền này mới chở có một khách. Ông khách đã ngoài bốn mươi tuổi, ăn mặc rất giản dị, giống người buôn bán nhỏ, mặt mày vui vẻ hiền hòa, ai nhìn qua cũng thấy ngay là người rất thật thà. Tôn Lại Tử bèn xin chủ thuyền cho đi nhờ. Chủ thuyền đến liếc mắt nhìn thẳng một cái cũng lười, lại còn nhổ một bãi nước bọt sang bên, nói: "Mời ông đi nhờ người khác đi, thuyền tôi đã kín khách rồi."
Tôn Lại Tử bị đối xử như thế, không nhịn được nổi giận: "Rõ ràng trong khoang chỉ có một khách, sao lại bảo kín khách? Thuyền anh chở khách chẳng qua là để lấy tiền, tôi có thiếu tiền đò của anh đâu, sao anh khinh người thế?" Chủ thuyền nghe vậy, quay mặt sang một bên nói: "Tôi biết ông có khối tiền, có tiền còn lo không có thuyền mà đi à? Thuyền tôi đã có người thuê trước rồi, không có phúc nhận mối hàng của ông, đành nhường cho người khác phát tài vậy."
Tôn Lại Tử nghe những lời vừa mỉa mai vừa cay độc ấy, tức quá đang định mở miệng chửi chủ thuyền, bỗng thấy ông khách ngồi trong khoang bước ra, hỏi: "Ông muốn đi nhờ thuyền đến đâu? Thiếu tiền đò phải không?" Tôn Lại Tử chưa kịp đáp, chủ thuyền đã nói to với ông khách: "Ông khách không cần lo chuyện bao đồng. Tuyết trước cửa nhà ai nấy quét, đừng lo sương trên mái ngói nhà người (việc ai nấy lo, đừng xen vào chuyện người khác). Đó là bí quyết của người đi đường xa, ông không hiểu à? Vào khoang ngồi đi, chúng tôi sắp nhổ sào đi rồi."
Ông khách thấy chủ thuyền nói thế, lập tức rụt đầu lui vào trong khoang. Chủ thuyền cũng đi vào khoang sau. Ngay sau đó bốn thủy thủ chèo thuyền đi ra, người nhổ neo, người cởi dây, lăng xăng một hồi, thuyền đã rời bến.
Tôn Lại Tử đứng trên bờ ngẩn người nhìn theo, bỗng trong lòng động một cái, thầm nghĩ: không xong rồi, ông khách này lên nhầm thuyền cướp rồi. Thuyền bé tí thế này lại không chở hàng hóa gì, sao cần nhiều thủy thủ đến vậy? Thảo nào những chiếc thuyền mình hỏi trước đều chở không ít khách, riêng chiếc này chỉ chở một ông khách đi một mình. Chắc những khách quen đi đường đều nhận ra chiếc thuyền này không ổn. Ông khách này không phải người quen bôn tẩu giang hồ, nên tự chui đầu vào lưới. Mình đã tận mắt trông thấy, sao lại không nghĩ cách cứu ông ta?
Ông nhíu đôi mày, liền nói luôn mấy tiếng: có rồi, có rồi! Thấy chiếc thuyền mới đi chưa được nửa dặm đường sông, ông vội cất bước đuổi theo, chớp mắt đã đuổi kịp. Vừa đuổi vừa gọi to: "Thuyền anh rõ ràng chỉ chở có một khách, sao không cho tôi đi nhờ? Mau ghé vào cho tôi lên thuyền thì thôi. Bằng không thì đừng trách tôi phá nát vụ làm ăn của các anh." Tôn Lại Tử gào đến rách cổ họng mà người trên thuyền cứ mặc kệ. Thấy họ không đáp, ông lại vừa đuổi vừa gọi: "Các anh giả câm giả điếc không thèm để ý à? Có mối làm ăn mà không chia cho mọi người, các anh định nuốt một mình à?"
Chủ thuyền và mấy thủy thủ nghe Tôn Lại Tử gọi như thế, hận không thể túm lấy ông mà băm vằm ra muôn mảnh. Định cứ mặc kệ đến cùng, lại sợ Tôn Lại Tử còn gào ra những câu khó nghe hơn nữa, lỡ đánh thức con dê béo ngồi trong khoang, chẳng phải hỏng việc lớn sao? Mấy người bàn nhau: chi bằng cứ ghé thuyền vào cho thằng nghèo kiết xác này lên, liệu một kẻ ốm o như con ma lao thế này, chẳng lo không đối phó nổi. Tính toán xong, chủ thuyền mới thong thả thò đầu ra, nhìn lên bờ hỏi: "Ông vẫn muốn đi nhờ thuyền tôi à? Kêu la ầm ĩ như thế để làm gì?" Vừa nói vừa bẻ cần lái, mũi thuyền liền quay về phía bờ mà ghé sát vào.
Tôn Lại Tử cười nói: "Các anh bắt nạt người nghèo chúng tôi quá lắm. Nếu thuyền bè trên sông đều như chiếc thuyền này của các anh, thì những khách đi một mình như chúng tôi còn đi lại trên sông được nữa không?" Chủ thuyền nghe vậy tức nghiến răng, nhưng không dám đáp gì, sợ ông khách trong khoang nghe được sinh nghi, chỉ luôn miệng giục Tôn Lại Tử lên thuyền. Tôn Lại Tử nhìn mũi thuyền nói: "Anh không bắc tấm ván cầu lên, mũi thuyền cao ba bốn thước thế này, bảo tôi nhảy lên sao được? Chẳng phải cố ý muốn hại tôi ngã xuống sông sao? Tôi lại không biết bơi, rơi xuống nước là mất mạng."
Chủ thuyền có vẻ rất đắc ý, nói: "Ông cũng là đàn ông con trai, tuổi tác nhìn cũng chưa già, cái mũi thuyền cao có tí thế này mà không trèo lên nổi, thật đáng xấu hổ." Nói rồi tiện tay nhấc một tấm ván bắc lên bờ, Tôn Lại Tử bèn theo tấm ván đi lên mũi thuyền. Rồi ông cúi xuống kéo tấm ván, cố ý làm ra vẻ dùng hết sức bình sinh, kéo đến đỏ bừng hai má, thở hồng hộc mới gượng kéo được lên mũi thuyền, thở ra một hơi nói: "Tấm ván cầu này hay ngâm dưới nước nên nặng mệt người thế này, suýt nữa kéo không nổi!"
Chủ thuyền thấy thế, nghĩ bụng: thằng này e là số phải chết rồi, mà cũng dám có ý định đến chia phần làm ăn của bọn ta. Nếu nó cậy thông thạo luật lệ giang hồ mà đến nói tiếng trong nghề với ta, thì bọn ta cứ việc không thèm để ý, xem cái thạo nghề của nó có ích gì? Ra tay thì trước hết cứ thịt nó đã, liệu nó cũng chẳng có bản lĩnh chống đỡ.
Chủ thuyền trong bụng còn đang tính toán như thế, Tôn Lại Tử đã làm ra vẻ hết sức thân mật, gọi chủ thuyền là "anh em", nói: "Sức lực tôi tuy không có, nhưng tự biết mình là người hiểu chuyện, dù ở đâu cũng luôn giúp đỡ người nhà, chưa từng làm phiền người nhà, tôi cũng không chiếm nhiều chỗ của anh em. Mỗi ngày chỉ cần cho tôi một hồ lô rượu thế này, đến một hạt cơm cũng không ăn. Cái miệng tôi kín không ai bằng, người khác muốn moi dù nửa câu, cả đời cũng chẳng moi được."
Chủ thuyền ra vẻ bực bội, nói: "Ai thèm quản mấy chuyện đó của ông. Tôi đâu có quen ông, ai là anh em gì của ông. Người ông bẩn đến thế này mà cũng đòi đi nhờ thuyền. Ông phải biết ông khách ngồi trong khoang kia là người buôn bán đàng hoàng. Ông ấy đã đi thuyền tôi thì tôi không thể để ông ấy khó chịu. Ông dơ dáy thế này, ai nhìn thấy cũng buồn nôn. Không cho ông vào khoang, tôi làm phúc một chút, theo tôi ra đây mà ngồi xổm." Rồi chủ thuyền dẫn Tôn Lại Tử ra đuôi thuyền, lật một tấm ván sàn lên, nói: "Đành chịu thiệt cho ông một chút, mời ông ngồi xổm vào trong này."
Tôn Lại Tử cúi đầu nhìn rồi nói: "Đâu phải đường đi một hai ngày, chỗ bé tí thế này, bắt tôi ngồi xổm trong ấy, chẳng khổ hơn ngồi tù sao? Chúng ta đều là người nhà; tôi đã nói không làm hỏng việc của anh, anh không nên đối xử với tôi như thế. Khoang của ông khách kia tôi có thể không vào, chẳng lẽ khoang sau cũng không cho tôi ở à? Anh em ơi, anh em! Mọi người đều là kẻ kiếm ăn chốn giang hồ, không nên coi tôi chẳng ra người như thế."
Chủ thuyền nghĩ bụng: thằng này mở miệng là người nhà, ngậm miệng là người nhà, rốt cuộc là người ở đâu? Ta lăn lộn giang hồ lâu như vậy, chưa từng thấy ai như nó, cũng chưa nghe người trong nghề nói trong hàng bậc trên hay cùng lứa có nhân vật nào quái dạng như thế. Ta phải dò cho ra gốc gác nó, xem rốt cuộc từ đâu đến. Nếu nó thật có lai lịch lớn, làm được vụ thì chia cho nó một phần mười cũng là phải. Chủ thuyền quyết định xong, bèn đậy tấm ván sàn lại, để Tôn Lại Tử ngồi xuống, mình cũng ngồi bên cạnh, thong thả "bàn hải để" (dùng tiếng lóng bí mật của hội giang hồ để dò hỏi gốc gác).
Nào ngờ Tôn Lại Tử chẳng đáp lấy một câu, chỉ cười lắc đầu. Chủ thuyền không nhịn được cười ha hả: "Hóa ra là con hổ giấy, chọc một cái là thủng." Nói xong lại thở dài một tiếng: "Đúng là cái xui xẻo ở đâu ra, vô cớ làm bọn ta lo hão một hồi."
Tôn Lại Tử thong thả rút nút hồ lô, uống một ngụm rượu, nói: "Ai bảo các anh lo hão? Tôi vừa lên thuyền đã nói rõ với anh rồi, tôi là người không lắm chuyện, tôi là người không làm phiền ai, ai bảo anh lo lắng gì? Anh chỉ cần mỗi ngày cho tôi một hồ lô rượu thế này, tôi sẽ nằm suốt ngày trong khoang sau, đến nhúc nhích cũng không."
Chủ thuyền trong bụng buồn cười, thầm chửi cái thằng khốn không biết trời cao đất dày, cũng chẳng tự nghĩ xem mình dựa vào bản lĩnh gì mà đòi ra giang hồ ăn cướp trên sông. Có điều vẫn không khỏi hơi sợ ông phá hỏng vụ làm ăn đã đến tay, nên ngoài mặt vẫn qua loa với Tôn Lại Tử: "Thôi được, tôi nhường khoang sau cho ông ở. Ông tự biết điều một chút, không được nói chuyện với ông khách ở khoang trước." Tôn Lại Tử vội vâng dạ, cúi mình đi vào ngồi trong khoang sau. Từ đó không nói không động, chỉ hai tay ôm hồ lô, miệng kề miệng hồ lô tu ừng ực.
Đêm ấy, thuyền đỗ ở dưới một bến rất sầm uất. Tôn Lại Tử tự lên bờ mua đầy một hồ lô rượu rồi trở xuống thuyền. Chủ thuyền hỏi: "Ông lên bờ làm gì?" Tôn Lại Tử giơ hồ lô rượu cho hắn xem, nói: "Hết lương thực rồi, lên bờ mua lương thực." Chủ thuyền nói: "Ông hết lương thực sao không hỏi tôi? Trên thuyền tôi còn hai vò rượu lâu năm, đủ cho ông uống." Tôn Lại Tử cười: "Sớm muộn gì cũng phải nhận ơn anh thôi. Chỉ vì thấy vụ làm ăn của anh chưa xong, không nên đã vội đòi hỏi anh, nên tự lên bờ mua mà uống."
Chủ thuyền sầm mặt nói: "Ông này nói chẳng ra làm sao, tôi có vụ làm ăn nào chưa xong? Từ nay ông uống rượu rồi thì đừng nói lời say nữa, hồ lô mà cạn thì cứ việc hỏi tôi." Tôn Lại Tử cười hì hì gật đầu. Bụng nghĩ: thằng cướp chó này có dã tâm rồi. Nó thấy ta thích uống rượu, liền định dùng rượu hạ ta trước. Dân giang hồ bọn chúng chẳng qua là dùng thuốc mê. Ta phải xem chúng ra tay thế nào? Đêm ấy yên ổn không có chuyện gì.
Hôm sau trời sáng nhổ sào, thuận gió đi suốt một ngày. Buổi chiều vào giờ Thân (khoảng 3 đến 5 giờ chiều), thuyền đang giương buồm thuận gió, đi nhanh như ngựa phi. Phía trước có một bãi cát, thuyền đến đây phải rẽ, bỗng mũi thuyền lại ngoặt về phía bãi cát. Chỉ nghe ván đáy thuyền kêu ken két mấy tiếng, mũi thuyền đâm mạnh vào bãi cát, cả con thuyền đều chấn động. Đám thủy thủ lập tức la lên, đồng thanh nói: "Không xong rồi, thuyền mắc cạn không đi được nữa."
Ông khách cũng giật mình nhảy dựng lên, ra mũi thuyền nhìn, hỏi chủ thuyền: "Sao đang đi yên lành lại đâm vào bãi cát thế này?" Chủ thuyền đáp: "Bỗng nhiên từ phía này thổi tới một luồng gió, thuyền chở nhẹ, đến bẻ lái cũng không kịp, nên lao lên đây mắc cạn. Để tôi bảo thủy thủ xuống sông đẩy thử. Đẩy được thì hôm nay còn đi được mười dặm nữa, không đẩy được thì đành đợi mai tính cách khác." Chủ thuyền nói thế, quả nhiên có mấy thủy thủ nhảy xuống, mỗi người áp lưng vào mạn thuyền ra sức đẩy. Chiếc thuyền như bị keo dính chặt, nào có nhích được mảy may.
Lúc ấy Tôn Lại Tử cũng thong thả đi ra mũi thuyền, ngẩng đầu nhìn quanh bốn phía mấy lượt, nói: "Chỗ này hoang vắng thật, trước chẳng gần làng, sau chẳng gần chợ, đúng là chỗ đỗ thuyền trời sinh. Chúng ta đi xa, hiếm khi được đỗ ở chỗ tốt thế này, để thưởng thức cảnh đồng nội này phải uống một bữa thật say mới phải. Chỉ tiếc hồ lô rượu ngon tôi mua trên bờ hôm qua, hôm nay đã uống hết rồi. Ở đây không mua được rượu thì biết làm sao?"
Chủ thuyền nghe Tôn Lại Tử nói chẳng câu nào lọt tai, trong bụng căm đến ngứa ngáy. Chỉ vì trời còn sớm, sợ phía sau có thuyền đi tới, trở mặt ngay thì khó ra tay, đành gượng cười nói: "Hôm qua tôi chẳng đã nói với ông rồi sao? Trên thuyền tôi còn hai vò rượu lâu năm, tửu lượng ông lớn đến đâu cũng có đủ cho ông uống. Ông đưa hồ lô đây, tôi đi rót một hồ lô, đảm bảo ngon hơn rượu ông mua trên bờ nhiều."
Tôn Lại Tử mừng rỡ: "Thật không?" Chủ thuyền nghiêm mặt nói: "Ai lừa ông làm gì?" Tôn Lại Tử liền đưa hồ lô qua, nói: "Thế thì tốt quá. Tôi chỉ cần có rượu uống là mọi việc không màng, dù chết đến nơi, tôi cũng phải uống rượu xong rồi hãy hay." Chủ thuyền nhận hồ lô, cười nói: "Ông thế này cũng gần thành tửu tiên (ông tiên mê rượu) rồi." Tôn Lại Tử cười ha hả: "Tửu tiên gì, làm con ma rượu là được rồi."
Chủ thuyền xách hồ lô vào khoang rót rượu, lén lấy thuốc ra, nhiều gấp mấy lần thường lệ, bỏ vào hồ lô. Bên tai hắn như nghe có tiếng người nói: "Còn phải bỏ thêm nữa, ít quá không đủ sức." Chủ thuyền giật mình, vội quay lại nhìn thì chẳng thấy bóng người nào. Hắn vội thò đầu qua cửa sổ thuyền nhìn ra mũi thuyền, chỉ thấy Tôn Lại Tử và ông khách vẫn đứng sóng vai chỗ cũ, đang khoa tay múa chân nói chuyện. Mấy thủy thủ cũng đã nhảy lên mũi thuyền cả rồi. Hắn nghĩ: bọn họ đều biết ta cầm hồ lô vào rót rượu, quyết không để thằng kia vào khoang. Đây là ta tự nghi ngờ rồi sinh ra tưởng tượng, nên mới như nghe có người nói.
Chủ thuyền nghĩ thế, liền yên tâm mạnh dạn xách hồ lô ra, đưa cho Tôn Lại Tử, nói: "Ông nếm thử xem vị rượu này thế nào?" Tôn Lại Tử cầm lấy, cười nói: "Rượu thuốc thì làm gì có thứ dở. Có điều hợp khẩu vị tôi hay không thì phải uống vào mới biết." Vừa nói vừa nâng hồ lô lên, ghé sát mũi ngửi một cái, lắc đầu lia lịa: "Trong này là thuốc gì? Sao hơi xộc mũi?" Chủ thuyền cười: "Chỉ là rượu trắng thôi, làm gì có thuốc gì. Hơi rượu thì có hơi xộc mũi, ông đừng cứ mở nút cho bay hơi, rượu sẽ mất ngon đấy. Mau uống một ngụm thử xem."
Tôn Lại Tử nâng hồ lô định uống, bỗng lại dừng lại nói: "Tôi uống rượu này rồi thì ông khách đây tính sao?" Chủ thuyền lại giật mình, cố giữ bình tĩnh nói: "Ông thích uống rượu thì uống rượu. Ông ấy không thích uống rượu, thì có gì mà tính sao?" Tôn Lại Tử gật đầu: "Tôi cũng chỉ cần có rượu uống, ngoài ra việc gì cũng chẳng đến lượt tôi quản." Nói rồi tu ừng ực mấy ngụm, uống hết nửa hồ lô. Chép chép miệng, nói: "Rượu ngon thật. Có điều không hiểu sao vừa uống vào bụng đã thấy hơi chóng mặt. Ối chao, không xong rồi! Các anh xem, bãi cát này xoay tròn rồi, chân tôi đứng không vững nữa. Ối chao, sắp ngã rồi."
Vừa nói vừa ngã vật xuống mũi thuyền, miệng cứ lải nhải: rượu ngon, sức mạnh ghê thật. Hồ lô rượu văng sang một bên. Chủ thuyền cười to: "Tửu lượng kém thế mà cũng đòi uống rượu. Các anh khiêng hắn vào khoang sau mà ngủ đi." Liền có bốn thủy thủ bước tới khiêng Tôn Lại Tử vào khoang sau. Chẳng biết bọn cướp này sẽ xử trí ra sao? Hãy đợi hồi sau sẽ rõ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video