Thiên 21 — Dạy quân, phần trên

 Phép huấn luyện quân, phần trên — thiên thứ hai mươi mốt

 Khi huấn luyện quân, phải cho quân chia ra từng doanh (khu đóng quân), đứng vào trận thế (thế bày quân để đánh). Ai tiến hay lui mà không có lệnh thì bị xử tội làm trái huấn luyện. Hàng trước do người cầm đầu hàng trước dạy, hàng sau do người cầm đầu hàng sau dạy, hàng trái do người cầm đầu hàng trái dạy, hàng phải do người cầm đầu hàng phải dạy. Dạy thành thạo được năm người thì giáp thủ (người đứng đầu nhóm quân mặc giáp) được thưởng. Không dạy thì bị xử như tội làm trái huấn luyện. Người sắp phạm lỗi (?) mà tự tố giác trong ngũ (tổ năm người) của mình, hoặc những người trong ngũ tố giác lẫn nhau, thì được miễn tội.

 Phàm khi một ngũ ra trận, nếu có một người không tiến lên liều chết với giặc, thì người dạy bị xử như tội phạm pháp. Phàm một thập (tổ mười người) bảo lãnh cho nhau, nếu mất một người mà chín người còn lại không liều chết hết với giặc, thì người dạy bị xử như tội làm trái huấn luyện. Từ cấp thập trở lên cho đến tì tướng (phó tướng, tướng phụ tá), ai không làm đúng phép thì người dạy bị xử như tội của kẻ phạm pháp.

 Phàm muốn làm rõ hình phạt, làm đúng việc khen thưởng để khuyến khích, thì nhất định phải dựa vào phép huấn luyện quân.

 Các tướng dùng cờ khác nhau, quân lính đeo phù hiệu khác nhau: quân cánh trái đeo phù hiệu ở vai trái, quân cánh phải đeo ở vai phải, trung quân (đạo quân ở giữa, nơi tướng chỉ huy) đeo ở trước ngực. Trên phù hiệu ghi: người lính mặc giáp tên là ai, người lính tên là ai. Quân đi trước và quân đi sau mỗi bên có năm hàng; phù hiệu của hàng được tôn trọng nhất đeo trên đầu, các hàng tiếp theo đeo thấp dần xuống theo thứ bậc.

 Ngũ trưởng (người đứng đầu tổ năm người) dạy bốn người của mình: lấy tấm ván làm trống, lấy mảnh ngói làm chiêng (nhạc cụ bằng kim loại, đánh lên làm hiệu lệnh rút quân), lấy cây sào làm cờ. Đánh trống thì tiến, cờ hạ thấp thì chạy nhanh lên, đánh chiêng thì lui. Phất cờ sang trái thì sang trái, phất cờ sang phải thì sang phải, trống và chiêng cùng đánh thì ngồi xuống.

 Ngũ trưởng dạy xong thì gộp quân lại giao cho thập trưởng (người đứng đầu tổ mười người). Thập trưởng dạy xong thì gộp lại giao cho tốt trưởng (người đứng đầu một "tốt", đơn vị lớn hơn thập). Tốt trưởng dạy xong thì gộp lại giao cho bá trưởng (người đứng đầu một trăm người). Bá trưởng dạy xong thì gộp lại giao cho binh úy (viên quan võ chỉ huy một đơn vị quân lớn). Binh úy dạy xong thì gộp lại giao cho tì tướng. Tì tướng dạy xong thì gộp lại giao cho đại tướng (vị tướng chỉ huy cao nhất).

 Đại tướng dạy toàn quân, bày trận giữa đồng trống, cứ ba trăm bước dựng một cây mốc lớn. Khi đã thành trận, rời khỏi mốc: tiến một trăm bước thì giao chiến, một trăm bước thì chạy nhanh, một trăm bước thì chạy hết sức. Tập đánh cho đến khi nắm vững nhịp điệu tiến lui, rồi mới định thưởng phạt.

 Từ úy lại (các viên quan võ cấp úy và thuộc hạ) trở xuống, ai cũng có cờ. Khi thắng trận, ai cướp được cờ của địch thì tùy theo cờ cướp được là của cấp bậc nào mà ban tước (tước vị, thứ bậc danh dự do nhà nước ban), để tỏ rõ lòng khuyến khích bằng phần thưởng.

 Thắng trận là nhờ dựng được uy; dựng được uy là nhờ mọi người đồng lòng dốc sức; đồng lòng dốc sức là nhờ phạt cho đúng; phạt cho đúng là để làm sáng rõ việc thưởng.

 Khiến dân quay lưng rời ngưỡng cửa nước nhà, dứt khoát lựa chọn giữa sống và chết, dạy họ chịu chết mà không do dự, ấy là có nguyên do. Khiến người giữ thành thì nhất định giữ vững, người ra trận thì nhất định chiến đấu, mưu gian không nảy ra, kẻ gian không dám nói càn, lệnh ban ra thi hành không thay đổi, quân đi không nghi ngờ; khi xông lên nhanh nhẹn như sét đánh, khi xông vào địch dữ dội như thú bị kinh động. Nêu công lao, phân biệt đức hạnh rõ ràng như trắng với đen, khiến dân theo lệnh bề trên như tay chân làm theo ý của tim.

 Tiền quân (đạo quân đi đầu) cắt đứt hàng ngũ địch, làm rối trận địch, phá chỗ vững chắc như nước vỡ đê, ấy là có nguyên do. Đó gọi là huấn luyện quân. Nhờ đó mà mở mang bờ cõi, giữ gìn xã tắc (đất nước; vốn chỉ đàn thờ thần đất và thần lúa, tượng trưng cho quốc gia), trừ bỏ tai họa, làm nên đức võ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video