Thiên thứ chín: Tướng lý (tướng làm quan xét xử: bàn về việc vị tướng nắm quyền tra xét, phán quyết các vụ án)
Phàm làm tướng là làm lý quan (vị quan coi việc hình ngục, tra xét và phán quyết các vụ án), là người làm chủ mọi việc, không thiên vị riêng một ai. Vì không thiên vị riêng ai, nên việc gì đến cũng xử định được, việc gì đến cũng phán quyết được.
Người quân tử không đi tìm hiểu tình trạng của phạm nhân ở ngoài năm bước (?) (tức là xét hỏi ngay trước mặt). Dù phạm nhân có dùng binh khí có móc hay cung tên bắn vào mình, cũng không truy đuổi (?). Cho nên người khéo xét rõ sự thật của phạm nhân thì không cần đến roi gậy tra khảo, mà vẫn biết được hết sự thật của phạm nhân.
Quất vào lưng người, đốt vào sườn người, kẹp chặt ngón tay người để tra hỏi sự thật của phạm nhân, thì dù là bậc quốc sĩ (người tài đức hơn hẳn mọi người trong nước) cũng có lúc không chịu nổi sự tàn khốc ấy mà phải tự nhận tội oan.
Đời nay có câu ngạn ngữ: "Có nghìn vàng thì không phải chết, có trăm vàng thì không bị hành hình." Nếu thử nghe theo cách của thần, thì dù có trí khôn như vua Nghiêu, vua Thuấn (hai vị vua hiền thời thượng cổ) cũng không chen vào được một lời xin xỏ; dù có vạn vàng cũng không dùng được đến một thù (đơn vị trọng lượng rất nhỏ, bằng một phần hai mươi bốn của một lạng) để đút lót.
Nay việc xét xử án ở nhà ngục nhỏ thì không dưới vài chục người, nhà ngục vừa thì không dưới vài trăm người, nhà ngục lớn thì không dưới vài nghìn người. Việc của mười người kéo theo trăm người, việc của trăm người kéo theo nghìn người, việc của nghìn người kéo theo vạn người. Những người bị kéo theo trước hết là họ hàng anh em, kế đến là thông gia, kế đến là người quen và bạn cũ. Vì thế mà nhà nông ai cũng phải bỏ ruộng vườn, nhà buôn ai cũng phải bỏ cửa hàng nhà cửa, sĩ đại phu (tầng lớp quan lại có học) ai cũng phải rời công đường.
Dân lương thiện bị liên lụy như thế đều là do tình trạng giam giữ tù nhân mà ra. Binh pháp nói: "Đem mười vạn quân ra trận, mỗi ngày tốn nghìn vàng." Nay mười vạn dân lương thiện bị liên lụy vào chốn lao tù mà bề trên không xét ra được, thần cho rằng như vậy thật là nguy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video