Thiên 11 — Phẩm 10 – Bốn đế

 Kinh Đại Bát Niết-bàn, phẩm thứ mười: Tứ Đế (bốn chân lý mầu nhiệm: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, và con đường diệt khổ)

 Phật lại bảo Ca Diếp (tức Bồ-tát Ca Diếp, người hỏi Phật trong kinh này): "Cái gọi là khổ thì không gọi là khổ thánh đế (chân lý của bậc thánh về khổ). Vì sao? Nếu nói khổ là khổ thánh đế, thì hết thảy loài súc sinh và chúng sinh địa ngục lẽ ra cũng có thánh đế. Thiện nam tử (cách Phật gọi người nghe, nghĩa là 'người con trai hiền lành')! Nếu có người không biết cảnh giới rất sâu của Như Lai (danh hiệu của Phật), không biết pháp thân (thân chân thật của Phật, là chính chân lý, không sinh không diệt) vi diệu bí mật thường còn không biến đổi, cho đó là thân do ăn uống nuôi dưỡng chứ không phải pháp thân, không biết đạo đức và uy lực của Như Lai, đó gọi là khổ. Vì sao? Vì không biết nên thấy pháp cho là phi pháp, thấy phi pháp cho là pháp. Phải biết người ấy nhất định đọa vào ác thú (những đường xấu ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), xoay vần trong sinh tử, làm tăng thêm các kết (phiền não trói buộc), chịu nhiều khổ não.

 Nếu có người biết Như Lai thường còn không biến đổi, hoặc nghe được âm thanh hai chữ 'thường còn', dù chỉ một lần lọt vào tai, liền được sinh lên cõi trời; về sau khi giải thoát (thoát khỏi trói buộc của phiền não và sinh tử) mới có thể chứng biết Như Lai thường còn không biến đổi. Chứng biết rồi, người ấy nói: 'Xưa kia ta từng nghe nghĩa này, nay được giải thoát mới chứng biết. Ta từ thuở ban đầu vì không biết nên xoay vần trong sinh tử, quanh quẩn không cùng; mới từ hôm nay mới được trí chân thật.' Nếu biết như vậy, thật là tu về khổ và được nhiều lợi ích; nếu không biết thì dù siêng tu cũng không lợi ích gì. Đó gọi là biết khổ, gọi là khổ thánh đế. Nếu người không thể tu tập như vậy, đó gọi là khổ chứ không phải khổ thánh đế.

 Khổ tập đế (chân lý về nguyên nhân gây ra khổ) là: đối với chân pháp không sinh trí chân thật, nhận giữ các vật bất tịnh (không hợp giới luật), như tôi trai tớ gái; lại có thể đem phi pháp mà nói là chánh pháp, đoạn diệt chánh pháp, không để chánh pháp còn lâu dài. Do nhân duyên ấy mà không biết pháp tánh (bản tính chân thật của các pháp); vì không biết nên xoay vần trong sinh tử, chịu nhiều khổ não, không được sinh lên trời và giải thoát chân chánh. Nếu ai biết sâu sắc, không phá hoại chánh pháp, thì do nhân duyên ấy được sinh lên trời và giải thoát chân chánh. Nếu có ai không biết chỗ của khổ tập đế mà nói rằng chánh pháp không thường còn, đều là pháp diệt mất, thì do nhân duyên ấy trong vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) trôi lăn trong sinh tử, chịu các khổ não. Nếu biết được pháp thường còn không khác, đó gọi là biết tập, gọi là tập thánh đế. Nếu người không thể tu tập như vậy, đó gọi là tập chứ không phải tập thánh đế.

 Khổ diệt đế (chân lý về sự dứt hết khổ) là: nếu có ai tu tập học nhiều về pháp không (cho rằng mọi thứ đều trống rỗng, không có gì), đó là không tốt. Vì sao? Vì làm diệt mất hết thảy các pháp, phá hoại kho pháp chân thật của Như Lai; tu học như vậy gọi là tu không. Tu khổ diệt là đi ngược với tất cả các ngoại đạo (các tôn giáo, học thuyết ngoài Phật giáo). Nếu nói tu không là diệt đế, thì hết thảy ngoại đạo cũng tu pháp không, lẽ ra cũng có diệt đế. Nếu có người nói: 'Có Như Lai tạng (kho tàng Như Lai, tức Phật tánh ẩn tàng trong mỗi chúng sinh), tuy không thể thấy, nhưng nếu diệt trừ được hết thảy phiền não thì mới vào được'; nếu phát tâm này, chỉ nhờ nhân duyên một niệm mà đối với các pháp được tự tại. Nếu có ai tu tập cho rằng kho bí mật của Như Lai là vô ngã (không có cái ta), trống không lặng lẽ, thì người ấy trong vô lượng đời trôi lăn trong sinh tử chịu khổ. Nếu ai không tu như vậy, thì dù có phiền não cũng mau diệt trừ được. Vì sao? Vì biết được kho tạng bí mật của Như Lai. Đó gọi là khổ diệt thánh đế. Nếu tu tập sự diệt được như vậy, đó là đệ tử của ta. Nếu ai không tu được như vậy, đó gọi là tu không, không phải diệt thánh đế.

 Đạo thánh đế (chân lý về con đường dẫn đến diệt khổ) là: Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo (ba ngôi báu: Phật, giáo pháp của Phật, và tăng đoàn) cùng giải thoát chân chánh. Có những chúng sinh tâm điên đảo (thấy ngược với sự thật), nói rằng không có Phật, Pháp, Tăng và giải thoát chân chánh, sinh tử trôi lăn như trò ảo thuật; tu tập theo kiến giải ấy, do nhân duyên ấy mà xoay vần trong tam hữu (ba cõi còn sinh tử: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), chịu khổ lớn lâu dài. Nếu ai phát tâm thấy Như Lai thường còn không biến đổi, Pháp, Tăng và giải thoát cũng như vậy, thì nhờ một niệm này, trong vô lượng đời muốn được quả báo tự tại thế nào cũng được như ý. Vì sao? Vì ta xưa kia do bốn điều điên đảo mà cho phi pháp là pháp, chịu vô lượng quả báo nghiệp ác; nay ta đã diệt được kiến giải ấy nên thành Phật chánh giác. Đó gọi là đạo thánh đế. Nếu có người nói Tam bảo là vô thường và tu tập theo kiến giải ấy, đó là tu hư vọng, không phải đạo thánh đế. Nếu tu pháp này mà thấy là thường còn, đó là đệ tử của ta, thật thấy và tu tập pháp bốn thánh đế. Đó gọi là bốn thánh đế."

 Bồ-tát Ca Diếp thưa với Phật rằng: "Thế Tôn! Nay con mới biết cách tu tập pháp bốn thánh đế rất sâu xa."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video