Kinh Đại Bát Niết-bàn (kinh nói về sự nhập niết-bàn lớn của Phật; niết-bàn là sự tịch diệt, dứt sạch phiền não và sinh tử), Phẩm Thân Kim Cương, thứ năm
Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật) lại bảo Ca-diếp (Bồ-tát Ca-diếp, người đang thưa hỏi Phật): "Này thiện nam tử (người nam có lòng lành, cách Phật gọi người nghe), thân Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, tức sự thật như nó vốn là) là thân thường còn, thân không thể hoại, thân kim cương, không phải thân nuôi bằng các thứ đồ ăn tạp nhạp, chính là pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý)."
Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, những thân như Phật nói con đều không thấy, chỉ thấy thân vô thường, hư hoại, bụi đất, nuôi bằng đồ ăn tạp nhạp. Vì sao? Vì nay Như Lai sắp vào niết-bàn."
Phật bảo Ca-diếp: "Nay ông chớ cho rằng thân Như Lai không bền chắc, có thể hư hoại như thân phàm phu. Này thiện nam tử, nay ông nên biết, thân Như Lai trải vô lượng ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) vẫn bền chắc khó hoại; không phải thân người, thân trời, không phải thân biết sợ hãi, không phải thân nuôi bằng đồ ăn tạp nhạp. Thân Như Lai không phải là thân. Thân ấy không sinh không diệt, không do tập luyện, không do tu mà có; vô lượng vô biên, không có dấu vết; không biết, không hình, rốt ráo thanh tịnh; không lay động, không thọ nhận, không tạo tác; không trụ, không làm, không mùi vị, không pha tạp; không phải pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), không phải nghiệp, không phải quả; không phải hành, không phải diệt, không phải tâm, không phải tâm số (các tác dụng tâm lý đi kèm tâm như cảm thọ, suy nghĩ); không thể nghĩ bàn, thường còn không thể bàn luận.
Thân ấy không có thức (sự nhận biết phân biệt), lìa tâm mà cũng không lìa tâm; tâm ấy bình đẳng, không có mà cũng có; không đi không đến mà cũng đi đến; không vỡ không hoại, không đứt không dứt, không ra không diệt; không phải chủ mà cũng là chủ; không phải có, không phải không; không phải giác, không phải quán (giác và quán: hai trạng thái tâm suy xét, thô và tế); không phải chữ, không phải không chữ; không phải định (sự tập trung tâm), không phải không định; không thể thấy mà thấy rõ ràng; không có chỗ mà cũng có chỗ; không có nhà mà cũng có nhà; không tối, không sáng; không có tịch tĩnh mà cũng tịch tĩnh.
Thân ấy là không có gì cả, không nhận không cho; thanh tịnh không nhơ, không tranh cãi mà dứt được tranh cãi; trụ ở chỗ không trụ, không nắm giữ, không rơi rớt; không phải pháp, không phải phi pháp; không phải ruộng phước (chỗ gieo phước, như ruộng gieo hạt cho mùa lành), không phải không phải ruộng phước; không hết, không chẳng hết, lìa tất cả sự hết; là không mà lìa không; tuy không thường trụ nhưng không phải từng niệm diệt mất, không có nhơ đục; không chữ mà lìa chữ; không phải tiếng, không phải lời nói, cũng không phải tu tập; không phải cân, không phải lường; không phải một, không phải khác; không phải hình tượng, không phải tướng mạo mà được các tướng trang nghiêm; không phải dũng mãnh, không phải sợ hãi; không tịch tĩnh, không chẳng tịch tĩnh; không nóng, không chẳng nóng; không thể nhìn thấy, không có tướng mạo.
Như Lai độ thoát tất cả chúng sinh; vì không có ai được độ thoát nên có thể cởi mở cho chúng sinh; vì không có gì để cởi mở nên giác ngộ chúng sinh; vì không có gì để giác ngộ nên nói pháp đúng như thật; vì không có hai nên không thể lường, không gì ngang bằng; bằng phẳng như hư không, không có hình dạng; đồng với tánh không sinh, không đứt đoạn, không thường hằng; thường đi theo một thừa (một con đường duy nhất đưa đến quả Phật) mà chúng sinh thấy thành ba thừa; không lui không chuyển, dứt tất cả kết (các phiền não trói buộc); không giao chiến, không xúc chạm; không phải tánh mà trụ nơi tánh; không phải hợp, không phải tan; không phải dài, không phải ngắn, không phải tròn, không phải vuông; không phải ấm, nhập, giới (các cách phân loại thân tâm và thế giới: năm ấm, mười hai nhập, mười tám giới) mà cũng là ấm, nhập, giới; không tăng không giảm, không thắng không thua.
Thân Như Lai thành tựu vô lượng công đức như thế: không có ai biết mà không ai là không biết, không có ai thấy mà không ai là không thấy; không phải hữu vi, không phải vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt); không phải thế gian, không phải không thế gian; không phải tạo tác, không phải không tạo tác; không phải nương tựa, không phải không nương tựa; không phải bốn đại (bốn yếu tố vật chất: đất, nước, lửa, gió), không phải không bốn đại; không phải nhân, không phải không nhân; không phải chúng sinh, không phải không chúng sinh; không phải sa-môn (người xuất gia tu hành), không phải Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa); là sư tử, là đại sư tử; không phải thân, không phải không thân; không thể nói ra; trừ một tướng của pháp thì không thể đếm kể; lúc bát niết-bàn (nhập niết-bàn) mà không bát niết-bàn.
Pháp thân của Như Lai đều thành tựu vô lượng công đức vi diệu như thế. Này Ca-diếp, chỉ có Như Lai mới biết được tướng ấy, không phải hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, nhắm đến việc tự giải thoát), Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ) biết được. Này Ca-diếp, những công đức như thế làm thành thân Như Lai, chứ không phải thân được nuôi lớn bằng đồ ăn tạp nhạp. Này Ca-diếp, công đức của chân thân Như Lai như vậy, thì làm sao lại mắc các bệnh tật khổ đau, mong manh không bền như đồ gốm vỡ? Này Ca-diếp, sở dĩ Như Lai thị hiện (hiện ra cho người thấy) bệnh khổ là vì muốn điều phục các chúng sinh. Này thiện nam tử, nay ông nên biết, thân Như Lai chính là thân kim cương. Từ nay ông nên thường chuyên tâm suy nghĩ nghĩa này, chớ nghĩ đến thân nuôi bằng đồ ăn; cũng nên vì người mà nói rằng thân Như Lai chính là pháp thân."
Bồ-tát Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai đã thành tựu công đức như thế, thì thân Ngài làm sao lại có bệnh khổ, vô thường, hư hoại? Từ nay con sẽ thường suy nghĩ rằng thân Như Lai là pháp thân thường còn, là thân an vui, cũng sẽ vì người mà nói rộng như thế. Vâng, bạch Thế Tôn, pháp thân Như Lai như kim cương không hoại, nhưng con chưa biết do nhân gì mà được như vậy."
Phật bảo Ca-diếp: "Nhờ nhân duyên hộ trì chánh pháp mà thành tựu được thân kim cương này. Này Ca-diếp, nhờ nhân duyên hộ pháp thuở xưa mà nay Ta thành tựu được thân kim cương thường còn không hoại này. Này thiện nam tử, người hộ trì chánh pháp thì không cần thọ năm giới (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), không cần tu oai nghi (cử chỉ, phong thái đúng phép tắc), mà nên cầm dao kiếm, cung tên, giáo mác để bảo vệ các tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ đủ giới) giữ giới thanh tịnh."
Bồ-tát Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có tỳ-kheo lìa sự bảo vệ, ở một mình nơi vắng vẻ, bãi tha ma, dưới gốc cây, thì nên nói người ấy là tỳ-kheo thật. Còn nếu ai đi theo người bảo vệ, nên biết hạng ấy là cư sĩ trọc đầu (người cạo đầu như tu sĩ nhưng thật ra chẳng hơn gì người thế tục)."
Phật bảo Ca-diếp: "Chớ nói như thế mà gọi là cư sĩ trọc đầu. Nếu có tỳ-kheo đến đâu cũng chỉ lấy đủ để nuôi thân, đọc tụng kinh điển, suy nghĩ ngồi thiền, có ai đến hỏi pháp thì liền giảng nói, như về bố thí, giữ giới, phước đức, ít ham muốn, biết đủ. Tuy có thể nói pháp đủ cách như thế, nhưng vẫn không thể làm tiếng rống sư tử (nói pháp mạnh mẽ, không sợ hãi, khiến tà thuyết phải khuất phục), không được các sư tử vây quanh, không thể hàng phục kẻ ác làm điều phi pháp. Tỳ-kheo như thế không thể tự lợi và lợi ích chúng sinh. Nên biết hạng ấy là lười biếng trễ nải; tuy có thể giữ giới, giữ gìn hạnh trong sạch, nên biết người ấy chẳng làm được gì.
Nếu có tỳ-kheo, đồ dùng nuôi thân cũng thường đầy đủ, lại có thể giữ gìn các giới đã thọ, có thể làm tiếng rống sư tử nói rộng pháp mầu, tức là các bộ: tu-đa-la (kinh văn xuôi), kỳ-dạ (kệ tụng lặp lại ý văn xuôi), thọ ký (lời Phật báo trước việc thành Phật của đệ tử), già-đà (kệ tụng đứng riêng), ưu-đà-na (lời Phật tự nói ra không ai hỏi), y-đế-mục-đa-già (chuyện tiền thân của các đệ tử), xà-đà-già (chuyện tiền thân của Phật), tỳ-phật-lược (kinh nói nghĩa lý rộng lớn), a-phù-đà-đạt-ma (kinh nói những việc hiếm có, thần biến); dùng chín bộ kinh như thế mà nói rộng cho người khác. Vì lợi ích, an vui cho các chúng sinh mà nói lên rằng: 'Trong kinh Niết-bàn có chế định các tỳ-kheo không được nuôi giữ tôi tớ, trâu bò, dê cừu và những vật phi pháp. Nếu có tỳ-kheo nuôi giữ các vật không trong sạch như thế thì phải trị tội. Trước kia Như Lai ở trong các bộ kinh khác có nói: có tỳ-kheo nuôi giữ các vật phi pháp như thế, vua nước nọ đã trị đúng phép, đuổi cho hoàn tục.'
Khi có tỳ-kheo làm tiếng rống sư tử như thế, kẻ phá giới nghe những lời ấy đều cùng nhau tức giận mà hại vị pháp sư (thầy thuyết pháp) ấy. Người thuyết pháp ấy dù có mất mạng, vẫn được gọi là giữ giới, tự lợi lợi người. Vì cớ ấy, Ta cho phép vua chúa, quan lại, tể tướng và các ưu-bà-tắc (người nam tại gia quy y Phật, giữ giới) bảo vệ người thuyết pháp. Nếu ai muốn hộ trì chánh pháp thì nên học như thế. Này Ca-diếp, những kẻ phá giới, không hộ pháp như thế mới gọi là cư sĩ trọc đầu, chứ không phải người giữ giới mà mang tên ấy.
Này thiện nam tử, thuở quá khứ lâu xa, vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm xuể) kiếp về trước, tại thành Câu-thi-na này (nơi Phật nhập niết-bàn), có Phật ra đời hiệu là Hoan Hỷ Tăng Ích Như Lai, Ứng Cúng (đáng được trời người cúng dường), Chánh Biến Tri (hiểu biết đúng đắn và trọn khắp), Minh Hạnh Túc (trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến cõi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn. Lúc ấy thế giới rộng lớn, trang nghiêm trong sạch, sung túc yên ổn, dân chúng đông đúc, không có đói khát, như các Bồ-tát ở nước An Lạc (cõi Cực Lạc). Đức Phật ấy ở đời vô lượng năm giáo hóa chúng sinh xong, rồi mới vào bát niết-bàn giữa rừng cây ta-la song thọ (hai hàng cây ta-la mọc thành đôi). Sau khi Phật niết-bàn, giáo pháp còn lại ở đời vô lượng ức năm.
Vào bốn mươi năm cuối trước khi Phật pháp diệt, có một tỳ-kheo giữ giới tên là Giác Đức, có nhiều đồ chúng, quyến thuộc vây quanh, có thể làm tiếng rống sư tử, tuyên giảng rộng chín bộ kinh, chế định các tỳ-kheo không được nuôi giữ tôi tớ, trâu bò, dê cừu và các vật phi pháp. Bấy giờ có nhiều tỳ-kheo phá giới nghe nói như thế đều khởi lòng ác, cầm dao gậy bức bách vị pháp sư ấy. Lúc ấy có vị vua tên là Hữu Đức nghe việc này, vì hộ pháp nên liền đến chỗ người thuyết pháp, giao chiến kịch liệt với bọn tỳ-kheo ác phá giới, khiến người thuyết pháp thoát khỏi tai nạn. Khi ấy vua bị giáo đâm khắp mình. Bấy giờ Giác Đức liền khen vua rằng: 'Lành thay, lành thay! Nay vua thật là người hộ trì chánh pháp. Đời sau thân này sẽ làm pháp khí (người đủ sức tiếp nhận và giữ gìn giáo pháp, như đồ đựng quý) vô lượng.'
Lúc ấy vua được nghe pháp rồi, lòng rất vui mừng, liền mạng chung, sinh về nước của Phật A-súc (vị Phật ở cõi phương Đông), làm đệ tử thứ nhất của đức Phật ấy. Các tướng sĩ, dân chúng, quyến thuộc của vua, người có tham gia chiến đấu, người có vui theo, tất cả đều không thối lui tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật), khi mạng chung đều sinh về nước Phật A-súc. Tỳ-kheo Giác Đức về sau mạng chung cũng được vãng sinh về nước Phật A-súc, làm đệ tử thứ hai trong chúng Thanh văn của đức Phật ấy. Nếu có lúc chánh pháp sắp diệt hết thì nên thọ trì, ủng hộ như thế. Này Ca-diếp, vị vua lúc ấy chính là thân Ta, tỳ-kheo thuyết pháp chính là Phật Ca-diếp (vị Phật ra đời trước Phật Thích-ca). Này Ca-diếp, người hộ trì chánh pháp được vô lượng quả báo như thế. Vì nhân duyên ấy mà ngày nay Ta có đủ các tướng tốt để tự trang nghiêm, thành tựu pháp thân, thân không thể hoại."
Bồ-tát Ca-diếp lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thân thường còn của Như Lai bền như nét khắc trên đá."
Phật bảo Ca-diếp: "Này thiện nam tử, vì nhân duyên ấy, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc, ưu-bà-di (người nữ tại gia quy y Phật, giữ giới) nên siêng năng hộ trì chánh pháp. Quả báo hộ pháp rộng lớn vô lượng. Này thiện nam tử, vì thế các ưu-bà-tắc hộ pháp nên cầm dao gậy bảo vệ những tỳ-kheo giữ pháp như thế. Nếu có người thọ trì đủ năm giới thì không được gọi là người Đại thừa (theo con đường 'cỗ xe lớn', tu để cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật). Không thọ năm giới mà vì hộ chánh pháp, mới gọi là Đại thừa. Người hộ chánh pháp nên cầm dao kiếm, binh khí để hầu cận bảo vệ pháp sư."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu các tỳ-kheo kết bạn cùng những ưu-bà-tắc cầm dao gậy như thế, thì là có thầy hay không có thầy? Là giữ giới hay phá giới?"
Phật bảo Ca-diếp: "Chớ cho những người ấy là người phá giới. Này thiện nam tử, sau khi Ta niết-bàn, vào đời ác trược (đời xấu ác, đục nhơ), đất nước loạn lạc, cướp bóc lẫn nhau, dân chúng đói khát. Lúc ấy có nhiều người vì đói khát mà phát tâm xuất gia, những người như thế gọi là kẻ trọc đầu. Bọn trọc đầu ấy thấy có tỳ-kheo thanh tịnh giữ giới, đủ oai nghi, hộ trì chánh pháp thì xua đuổi cho ra đi, hoặc giết, hoặc làm hại."
Bồ-tát Ca-diếp lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, người giữ giới hộ chánh pháp ấy làm sao có thể đi khắp làng xóm, thành thị mà giáo hóa?"
"Này thiện nam tử, vì thế nay Ta cho phép người giữ giới nương theo những người áo trắng (người tại gia) cầm dao gậy làm bạn đồng hành. Nếu các vua, quan đại thần, trưởng giả (người giàu có, có địa vị), ưu-bà-tắc vì hộ pháp mà dù có cầm dao gậy, Ta nói những người ấy gọi là giữ giới. Tuy cầm dao gậy nhưng không được giết hại mạng sống. Nếu làm được như thế thì được gọi là giữ giới bậc nhất.
Này Ca-diếp, người hộ pháp là người có đủ chánh kiến (thấy biết đúng đắn), có thể tuyên nói rộng kinh điển Đại thừa; trọn không cầm lọng báu cho vua, không bưng bình dầu, lúa gạo, các thứ trái cây, dưa quả (tức không làm việc hầu hạ để cầu lợi); không vì lợi lộc cúng dường mà gần gũi vua chúa, quan đại thần, trưởng giả; đối với các đàn việt (thí chủ, người cúng dường) lòng không nịnh hót quanh co; đủ oai nghi, chế phục được bọn người ác phá giới. Đó gọi là bậc thầy giữ giới hộ pháp, có thể làm thiện tri thức (người bạn lành, người thầy dẫn dắt trên đường tu) chân thật cho chúng sinh, lòng rộng lớn ví như biển cả.
Này Ca-diếp, nếu có tỳ-kheo vì lợi lộc cúng dường mà nói pháp cho người, thì đồ chúng quyến thuộc của người ấy cũng bắt chước thầy mà tham cầu lợi lộc. Người ấy như thế là tự phá hoại chúng của mình. Này Ca-diếp, chúng có ba loại: một là tăng phạm giới pha tạp, hai là tăng ngu si, ba là tăng thanh tịnh. Tăng phá giới pha tạp thì dễ bị phá hoại. Tăng giữ giới thanh tịnh thì nhân duyên lợi lộc cúng dường không thể phá hoại được.
Thế nào là tăng phá giới pha tạp? Nếu có tỳ-kheo tuy giữ giới cấm, nhưng vì lợi lộc cúng dường mà cùng kẻ phá giới ngồi đứng đi lại, gần gũi thân thiết, cùng làm chung công việc, đó gọi là phá giới, cũng gọi là tăng pha tạp.
Thế nào là tăng ngu si? Nếu có tỳ-kheo ở nơi a-lan-nhã (chốn vắng vẻ yên tĩnh để tu hành), các căn (các giác quan và năng lực nhận biết) không lanh lợi, tối tăm ngu độn mờ mịt (?), ít ham muốn, đi khất thực. Vào ngày nói giới (ngày tăng họp tụng giới bổn) và lúc tự tứ (lễ cuối mùa an cư, mỗi vị tự mời chúng chỉ ra lỗi lầm của mình), vị ấy dạy các đệ tử sám hối cho thanh tịnh; nhưng thấy những người không phải đệ tử của mình phạm nhiều giới cấm thì không thể dạy họ sám hối cho thanh tịnh, lại cùng họ nói giới, tự tứ. Đó gọi là tăng ngu si.
Thế nào gọi là tăng thanh tịnh? Có chúng tỳ-kheo mà trăm nghìn ức ma cũng không thể phá hoại được. Chúng Bồ-tát ấy bản tánh thanh tịnh, có thể điều phục hai bộ chúng nói trên, khiến họ đều an trụ trong chúng thanh tịnh. Đó gọi là bậc đại sư vô thượng (cao nhất, không ai hơn) hộ pháp, người khéo giữ luật. Vì muốn điều phục và lợi ích chúng sinh, vị ấy biết rõ tướng của các giới, cái nào nhẹ, cái nào nặng; cái gì không phải là luật thì không xác nhận, cái gì là luật thì xác nhận.
Thế nào là vì điều phục chúng sinh? Nếu các Bồ-tát vì giáo hóa chúng sinh mà thường vào làng xóm, không chọn thời giờ, hoặc đến nhà góa phụ và kỹ nữ, cùng ở chung trải qua nhiều năm; nếu là Thanh văn thì không được làm như vậy. Đó gọi là điều phục, lợi ích chúng sinh.
Thế nào là biết tội nặng? Như thấy Như Lai nhân có sự việc mà chế giới rằng: 'Từ nay về sau các thầy hãy cẩn thận chớ phạm nữa', như bốn giới trọng (bốn tội nặng nhất của người xuất gia: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối mình đã chứng thánh) là điều người xuất gia không được làm, mà vẫn cố làm thì không phải sa-môn, không phải con dòng họ Thích (dòng của Phật, chỉ đệ tử Phật). Đó gọi là nặng.
Thế nào là nhẹ? Nếu phạm việc nhẹ, được can ngăn đến ba lần mà có thể bỏ được, đó gọi là nhẹ. 'Không phải luật thì không xác nhận' là: nếu có người khen nói rằng những vật không trong sạch cũng nên thọ dụng, thì không cùng ở chung với người ấy. 'Là luật thì nên xác nhận' là: khéo học giới luật, không gần kẻ phá giới, thấy có việc làm nào thuận theo giới luật thì lòng vui mừng. Như thế là biết được những việc làm của Phật pháp, khéo có thể giải nói, đó gọi là luật sư (vị thầy thông hiểu giới luật). Khéo hiểu một chữ, khéo giữ khế kinh (kinh điển khế hợp với chân lý và căn cơ người nghe) cũng như vậy (?). Như thế đó, này thiện nam tử, Phật pháp vô lượng, không thể nghĩ bàn; Như Lai cũng vậy, không thể nghĩ bàn."
Bồ-tát Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, đúng vậy, đúng vậy, thật như lời thánh dạy: Phật pháp vô lượng, không thể nghĩ bàn; Như Lai cũng vậy, không thể nghĩ bàn. Cho nên biết Như Lai thường còn, không hoại, không có biến đổi. Nay con sẽ khéo học, cũng sẽ vì người mà tuyên nói rộng nghĩa này."
Bấy giờ Phật khen Bồ-tát Ca-diếp: "Lành thay, lành thay! Thân Như Lai chính là thân kim cương, thân không thể hoại. Bồ-tát nên khéo học như thế về chánh kiến, chánh tri (hiểu biết đúng đắn). Nếu có thể thấy biết rõ ràng như thế, tức là thấy thân kim cương, thân không thể hoại của Phật, như thấy các hình ảnh trong gương."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video