Phẩm Thọ nhận các học xứ phương tiện, thứ mười tám
Bấy giờ Chấp Kim Cương Bí Mật Chủ (tức Bồ-tát Kim Cương Thủ, vị cầm chày kim cương, làm chủ gìn giữ các pháp bí mật) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật), xin Ngài nói về các câu tu học (các giới điều phải học và giữ) của các Bồ-tát Ma-ha-tát (đại Bồ-tát, người phát tâm lớn cầu thành Phật để cứu chúng sinh) có đủ trí tuệ và phương tiện (cách thức khéo léo), khiến người quy y đối với các Bồ-tát Ma-ha-tát không có hai lòng, lìa tâm nghi ngờ, ở trong vòng sinh tử trôi lăn thường không bị phá hoại."
Nói như thế xong, đức Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na (Đại Nhật Như Lai, đức Phật trung tâm của Mật giáo) dùng mắt Như Lai (danh hiệu của Phật) quán khắp pháp giới (toàn bộ mọi sự vật, hiện tượng), bảo Chấp Kim Cương Bí Mật Chủ: "Hãy lắng nghe, Kim Cương Thủ, nay Ta nói con đường tu hành khéo léo. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong đây thì sẽ thông đạt Đại thừa (cỗ xe lớn, giáo pháp cứu độ tất cả mọi người).
Bí Mật Chủ, Bồ-tát giữ giới không cướp mạng sống — đó là điều không được làm; giữ giới không lấy của không cho, (giới không) dâm dục sai trái, nói dối lừa gạt, nói lời thô ác, nói hai lưỡi (đâm thọc), nói lời vô nghĩa; tham dục, giận dữ, tà kiến (thấy biết sai lệch)… đều không được làm. Bí Mật Chủ, những câu tu học như thế, Bồ-tát theo đó mà tu học thì cùng đi chung một hạnh với đức Thế Tôn Chánh giác và các Bồ-tát. Nên học như thế."
Bấy giờ Chấp Kim Cương Bí Mật Chủ bạch Phật: "Bạch Thế Tôn Bạc-già-phạm (danh hiệu tôn kính của Phật), trong Thanh văn thừa (cỗ xe của hàng Thanh văn, tức những đệ tử nghe Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Ngài cũng nói mười thiện nghiệp đạo (mười con đường hành vi lành) như thế. Người dân thế gian và các ngoại đạo (người theo các đạo khác ngoài Phật giáo) cũng thường mong tu hành mười thiện nghiệp đạo. Bạch Thế Tôn, chúng có gì sai khác? Khác nhau thế nào?"
Nói như thế xong, Phật bảo Chấp Kim Cương Bí Mật Chủ: "Lành thay, lành thay, Bí Mật Chủ! Ngươi lại thật lành thay, đã hỏi Như Lai nghĩa như thế. Bí Mật Chủ, hãy lắng nghe, nay Ta diễn nói pháp môn về con đường sai khác và con đường duy nhất. Bí Mật Chủ, học xứ (giới điều phải học) của Thanh văn thừa, Ta nói là lìa tuệ phương tiện, dạy họ thành tựu, mở ra thứ trí chỉ một phía, không phải thực hành bình đẳng mười thiện nghiệp đạo. Còn những người thế gian kia lại chấp có cái ta, nên bị những nguyên nhân bên ngoài xoay chuyển. Bồ-tát tu hành Đại thừa thì đi vào sự bình đẳng của mọi pháp, nắm giữ cả trí tuệ lẫn phương tiện; vì cả mình lẫn người nên mọi việc làm đều xoay chuyển (theo đó) (?). Cho nên, Bí Mật Chủ, Bồ-tát ở trong đây nắm giữ trí và phương tiện, đi vào sự bình đẳng của mọi pháp, phải siêng năng tu học."
Bấy giờ Thế Tôn lại dùng mắt đại từ bi quán xét các cõi chúng sinh, bảo Bồ-tát Kim Cương Thủ: "Bí Mật Chủ, các Bồ-tát ấy suốt đời giữ giới không cướp mạng sống, nên bỏ dao gậy, lìa ý giết hại, bảo vệ mạng sống của người khác như thân mình. Có phương tiện khác: ở trong các loài chúng sinh, tùy theo việc làm của họ, vì muốn giải thoát họ khỏi quả báo của nghiệp ác mà có hành động gì, thì đó không phải do tâm oán hại."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát giữ giới không lấy của không cho: những vật dụng thuộc về người khác, không khởi tâm động đến hay lấy, huống gì những vật khác người không cho mà lấy. Có phương tiện khác: thấy chúng sinh keo kiệt, tích chứa, không làm phúc bố thí, thì tùy theo hình loại của họ, để phá lòng keo kiệt ấy, lìa ý niệm mình và người, vì họ mà làm việc bố thí; nhờ khen ngợi việc bố thí đúng lúc mà họ được dung mạo đẹp đẽ… Bí Mật Chủ, nếu Bồ-tát khởi tâm tham mà động đến, lấy của người, thì Bồ-tát ấy thoái lui phần bồ-đề (sự giác ngộ), vi phạm pháp tỳ-nại-da (giới luật) vô vi (không tạo tác, siêu việt)."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát giữ giới không tà dâm: đối với người thuộc về kẻ khác, vợ mình, người trong dòng tộc mình, người có dấu hiệu được bảo hộ, đều không khởi tâm tham, huống gì là theo đường không chính đáng mà hai thân giao hợp. Có phương tiện khác: tùy theo người cần được độ mà thu nhận, che chở chúng sinh."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát suốt đời giữ giới không nói dối; dù vì giữ mạng sống cũng không được nói dối, vì nói dối tức là lừa dối sự giác ngộ của chư Phật. Bí Mật Chủ, đó gọi là Bồ-tát trụ trong Đại thừa tối thượng. Nếu nói dối thì đánh mất pháp giác ngộ của Phật. Cho nên, Bí Mật Chủ, trong pháp môn này nên biết như thế: lìa bỏ lời không chân thật."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát thọ trì giới không chửi mắng thô ác; nên dùng lời nói từ tâm mềm mỏng, lời lẽ hợp với từng loài, để thu nhận chúng sinh. Vì sao? Bí Mật Chủ, hạnh đầu tiên của Bồ-đề-tát-đỏa (tên đầy đủ của Bồ-tát) là làm lợi ích, an vui chúng sinh. Hoặc có Bồ-tát khác thấy người đang ở trong nguyên nhân dẫn đến đường ác, vì muốn chế ngự họ mà dùng lời thô."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát thọ trì giới không nói hai lưỡi, lìa lời gây chia rẽ, lìa lời gây phiền não tổn hại. Kẻ phạm giới này không gọi là Bồ-tát. Không khởi tâm chia lìa đối với chúng sinh. Có phương tiện khác: nếu chúng sinh ấy chấp trước vào những chỗ mình thấy, thì tùy theo hình loại của họ mà nói lời chia tách, khiến họ trụ vào một con đường, tức là con đường nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả của Phật)."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát giữ giới không nói lời thêu dệt: dùng lời lẽ hợp với từng loài, hòa hợp với thời gian và nơi chốn, sinh ra nghĩa lý và lợi ích, khiến mọi chúng sinh phát tâm vui mừng, làm trong sạch đường tai. Vì sao? Vì lời nói của Bồ-tát có sự khác biệt. Hoặc có Bồ-tát khác lấy đùa vui làm đầu, khơi dậy sự ưa thích của chúng sinh, khiến họ trụ trong Phật pháp; dù có nói ra lời không nghĩa lợi, Bồ-tát như vậy vẫn không đắm vào vòng sinh tử trôi lăn."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát phải giữ giới không tham: đối với vật dụng của người khác không khởi ý đắm nhiễm. Vì sao? Vì không có Bồ-tát nào sinh tâm chấp trước. Nếu Bồ-tát tâm có ý đắm nhiễm thì đối với cửa nhất thiết trí sẽ không có sức, mà rơi vào một phía. Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát nên khởi niềm vui, sinh tâm như thế này: 'Điều ta nên làm, nay họ tự nhiên có được, thật là tốt lành', nhiều lần tự mừng vui an ủi, chớ để các chúng sinh ấy bị tổn mất của cải."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát phải giữ giới không giận: ở khắp mọi nơi thường tu nhẫn nại, không vướng vào giận hay mừng; đối với kẻ thù và người thân, tâm vận hành bình đẳng. Vì sao? Không có Bồ-đề-tát-đỏa nào lại ôm ý ác. Vì sao vậy? Vì bản tính của Bồ-tát vốn thanh tịnh. Cho nên, Bí Mật Chủ, Bồ-tát phải giữ giới không giận dữ."
"Lại nữa, Bí Mật Chủ, Bồ-tát phải lìa bỏ tà kiến, thực hành chánh kiến (thấy biết đúng đắn), sợ hãi đời sau, không hại người, không cong vạy, không dua nịnh, tâm ngay thẳng, đối với Phật, Pháp, Tăng tâm được vững chắc. Cho nên, Bí Mật Chủ, tà kiến là lỗi lầm lớn nhất, có thể cắt đứt mọi gốc lành của Bồ-tát, là mẹ đẻ của mọi điều bất thiện. Cho nên, Bí Mật Chủ, dù chỉ là đùa vui cũng không được khởi lên nguyên nhân của tà kiến."
Bấy giờ Chấp Kim Cương Bí Mật Chủ bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, xin Ngài nói về giới mười thiện đạo, dứt tận gốc rễ (?). Làm sao Bồ-tát tự tại ở ngôi vua, ở trong cung điện, cha mẹ, vợ con, quyến thuộc vây quanh, hưởng niềm vui nhiệm mầu như cõi trời mà không sinh lỗi lầm?"
Nói như thế xong, Phật bảo Chấp Kim Cương: "Lành thay, lành thay, Bí Mật Chủ! Ngươi hãy lắng nghe, khéo suy nghĩ; nay Ta diễn nói sự khéo léo chắc chắn trong tỳ-ni (giới luật) của Bồ-tát. Bí Mật Chủ, nên biết Bồ-tát có hai loại. Những gì là hai? Đó là tại gia (sống ở nhà, có gia đình) và xuất gia (rời nhà đi tu). Bí Mật Chủ, Bồ-tát tại gia ấy thọ trì câu năm giới, tự tại về thế lực và địa vị, dùng các con đường phương tiện, thuận theo thời gian và nơi chốn, tự tại thu nhận người, cầu nhất thiết trí.
Tức là đầy đủ phương tiện, chỉ bày lý lẽ (?), múa hát, làm chủ đền thờ trời… cùng các nghề nghiệp; tùy theo phương tiện ấy, dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) mà thu nhận chúng sinh, khiến họ đều lập chí cầu a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn). Đó là giữ giới không cướp mạng sống, không lấy của không cho, không nói dối hư vọng, không dâm dục sai trái, không tà kiến…; đó gọi là câu năm giới của người tại gia.
Bồ-tát thọ trì giới lành như đã nói, phải có đủ niềm tin chắc chắn, siêng năng tu học, thuận theo học xứ của các Như Lai thời xưa, trụ trong giới hữu vi (giới có hình thức, có tạo tác), đủ trí tuệ và phương tiện, sẽ đến được khối giới vô vi, cát tường, vô thượng của Như Lai. Có bốn tội căn bản, cho đến vì giữ mạng sống cũng không được phạm. Những gì là bốn? Là phỉ báng các pháp, lìa bỏ tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh), keo kiệt, làm khổ não, tổn hại chúng sinh. Vì sao vậy? Vì bản chất của những điều này là ô nhiễm, không phải là giữ giới Bồ-tát. Vì sao?
Các bậc Chánh giác thời quá khứ, cùng các vị đời vị lai,
các bậc tôn quý giữa loài người thời hiện tại, đầy đủ trí và phương tiện,
tu hành giác ngộ vô thượng, đạt tất-địa (sự thành tựu) vô lậu (không còn phiền não).
Các ngài cũng nói những học xứ khác lìa trí phương tiện —
nên biết đó là bậc Đại dũng mãnh dẫn dắt, khuyến khích các Thanh văn tiến lên.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video