Thiên 3 — Phẩm 3: Pháp thuần thục

 Kinh Thiên tử Tu Chân, phẩm thứ ba: Sự thuần hậu của pháp

 Bấy giờ thiên tử (một vị trời) Tu Chân lại hỏi Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ): "Thưa ngài, những pháp tôi hỏi có phải là thuần hậu không?" Văn-thù đáp: "Mọi thứ có trên đời người ta ham muốn không chán, nếu tâm bỏ lìa hết, xét kỹ chỗ sâu kín của pháp (giáo lý của Phật, cũng là chân lý), thì đó là sự thuần hậu của pháp. Như những điều tôi vừa đáp những câu ông hỏi, há lại là pháp thuần hậu sao? Này thiên tử, pháp không thuần, không hậu. Vì sao vậy? Vì không có hình tướng.

 "Này thiên tử, pháp không thể thấy được. Vì sao? Vì cái mắt nhìn thấy không thấu tới chỗ vi tế, bởi còn bám chấp. Này thiên tử, pháp cũng không có người tạo ra. Vì sao? Vì không có khởi sinh. Này thiên tử, pháp không có lối đi. Vì sao? Vì không có cái tôi, không có cái ta. Này thiên tử, pháp đều bình đẳng. Vì sao? Vì như hư không. Này thiên tử, pháp không thể đem ra so bằng được. Vì sao? Vì không có gì sánh cặp. Này thiên tử, pháp thường trụ, không đến không đi, không nói không lời, không chê không khen, lìa cả chê lẫn khen, không lời hoa mỹ, không trang sức, không xấu, không hèn.

 "Này thiên tử, pháp không thủng, không rỉ, không vá, không đắp. Vì sao? Vì vượt qua hành vi của ma (kẻ ác phá hoại người tu). Này thiên tử, pháp không lớn lên, không được nuôi dưỡng. Vì sao? Vì lìa sinh và diệt. Này thiên tử, pháp không có chỗ ở, không có chỗ trụ. Vì sao? Vì vui nơi pháp giới (toàn thể mọi pháp, mọi thực tại). Này thiên tử, pháp không sợ hãi. Vì sao? Vì không mê lầm. Này thiên tử, pháp không có gì để yêu thích. Vì sao? Vì lìa kiêu căng. Này thiên tử, pháp không kiêu căng. Vì sao? Vì quen với sự vắng lặng. Này thiên tử, pháp quen với sự vắng lặng. Vì sao? Vì lìa mọi ý niệm. Này thiên tử, pháp không có ý niệm. Vì sao? Vì hàng phục các đạo khác (các học thuyết, tôn giáo ngoài Phật giáo).

 "Này thiên tử, pháp không có hang ổ (chỗ bám víu). Vì sao? Vì lìa dâm dục, giận dữ và si mê. Này thiên tử, pháp là không (không có tự thể cố định). Vì sao? Vì từ xưa nay vốn trong sạch. Này thiên tử, pháp là vô tưởng (không có hình tướng để chấp vào). Vì sao? Vì không có tiếng tăm danh xưng. Này thiên tử, pháp là vô nguyện (không có gì để mong cầu). Vì sao? Vì không tạo dựng nên nhận thức. Này thiên tử, pháp không tạo dựng. Vì sao? Vì không có ranh giới. Này thiên tử, pháp không nương tựa vào đâu. Vì sao? Vì không có cặp đôi. Này thiên tử, pháp không lay động. Vì sao? Vì bền vững an trụ. Này thiên tử, pháp không có ta. Vì sao? Vì không diệt.

 "Này thiên tử, pháp không có người. Vì sao? Vì từ xưa nay không hề sinh ra. Này thiên tử, pháp là vô thường (?). Vì sao? Vì không có khởi lên. Này thiên tử, pháp không khởi lên. Vì sao? Vì quen với sự không sinh. Này thiên tử, pháp không sinh. Vì sao? Vì không có ý tưởng về cái thân như đồ chứa khổ. Này thiên tử, pháp không có tưởng. Vì sao? Vì lìa mọi tướng. Như vậy, thiên tử, đó là nghĩa thuần hậu của pháp."

 Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, pháp không có gì cả, cũng không có gì cốt yếu, sao ngài lại nói về nghĩa lý của pháp thuần hậu?" Đáp: "Lành thay, lành thay! Như lời ông nói, thật không khác. Không có gì cả, đó chính là nghĩa lý của pháp thuần hậu. Vì sao? Vì không có việc làm của thân, miệng, ý; đó chính là sự thuần hậu của pháp. Sở dĩ như vậy, thiên tử, là vì pháp không có hang ổ. Có hang ổ thì thân và ý khác nhau, đó là tâm làm việc không đúng thời."

 Thiên tử lại hỏi: "Làm sao biết được thế nào là tâm không đúng thời?" Đáp: "Này thiên tử, có thân bị sáu suy (sáu trần: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý — chúng làm suy hại người tu) trói buộc mà chấp là thường còn, thì biết đó là tâm không đúng thời. Biết pháp mà cầu danh tiếng, bám vào âm thanh tiếng vang, chạy theo đường tà, thì biết đó là tâm không đúng thời. Biết pháp và Tăng (đoàn thể tu sĩ) mà chấp lấy việc chứng đắc đạo quả, thì biết đó là tâm không đúng thời. Biết gốc của ái dục mà vẫn bố thí theo tướng tà, thì biết đó là tâm không đúng thời. Biết giới mà lìa sự vắng lặng, thì biết đó là tâm không đúng thời. Ra khỏi hết ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, súc sinh), được làm người mà chỉ để chí vào phúc cõi trời, thì biết đó là tâm không đúng thời.

 "Ý chưa được điều phục mà muốn bố thí, thì biết đó là tâm không đúng thời. Ý không vắng lặng, thì biết đó là tâm không đúng thời. Ý còn nương cậy mà muốn nhẫn nhục, thì biết đó là tâm không đúng thời. Không làm ý trong sạch mà muốn tinh tấn (siêng năng cố gắng trên đường tu), thì biết đó là tâm không đúng thời. Nghĩ nhiều, hay quên, thiền định (tập trung tâm ý vào một chỗ cho lắng yên) không vững, thì biết đó là tâm không đúng thời. Tự đại, kiêu căng, xem nhẹ trí tuệ, thì biết đó là tâm không đúng thời.

 "Trụ nơi cái của ta mà muốn thực hành lòng từ (đem vui đến cho người), thì biết đó là tâm không đúng thời. Để chí vào sự do dự mà muốn thực hành lòng bi (cứu khổ cho người), thì biết đó là tâm không đúng thời. Hạnh rơi vào bốn quả chứng (bốn bậc quả của người tu hướng giải thoát riêng mình) mà muốn thực hành tâm hỷ (vui theo điều lành của người), thì biết đó là tâm không đúng thời. Trụ nơi chấp có thân mà muốn thực hành tâm xả (buông bỏ, che chở bình đẳng), thì biết đó là tâm không đúng thời.

 "Không quán thân, cảm thọ và tâm mà muốn quán niệm pháp, không ứng hợp với phép ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm để quán: thân, cảm thọ, tâm, pháp), thì biết đó là tâm không đúng thời (?). Biết các sự sinh diệt mà không ứng hợp với phép ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm sinh điều lành chưa có, tăng trưởng điều lành đã có), thì biết đó là tâm không đúng thời. Thân và ý nương dựa nhau mà không ứng hợp với thần túc (bốn nền tảng của năng lực thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, tư duy), thì biết đó là tâm không đúng thời. Đem sáu tình (sáu giác quan) nương vào năm căn (năm gốc lành: tín, tấn, niệm, định, tuệ), thì biết đó là tâm không đúng thời. Đem sức của kiến chấp mà nương vào năm lực (năm sức mạnh phát triển từ năm căn), thì biết đó là tâm không đúng thời.

 "Biết bảy pháp mà không có giác ý (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, niệm, định, xả), thì biết đó là tâm không đúng thời. Còn nghĩ đến ái dục tham lam mà không ứng hợp với tám đường ngay (bát chính đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ đúng, định đúng), thì biết đó là tâm không đúng thời. Đối với trí biết về khổ mà còn ngờ, thì biết đó là tâm không đúng thời. Đối với nguyên nhân tích tập của khổ mà còn ngờ, thì biết đó là tâm không đúng thời. Đối với sự diệt tận khổ mà còn ngờ, thì biết đó là tâm không đúng thời. Mang theo những thứ của thế tục mà muốn vào đạo, thì biết đó là tâm không đúng thời. Như vậy, thiên tử, nhận giữ tâm trong sạch mà bám chuyên vào đó, thì biết đó là tâm không đúng thời."

 Thiên tử lại hỏi: "Làm sao biết được thế nào là tâm đúng thời?" Đáp: "Này thiên tử, tâm bình đẳng như hư không, thì biết đó là tâm đúng thời." Lại hỏi: "Thế nào là tâm như hư không?" Đáp: "Như hư không không có tâm, tâm cũng như vậy. Tâm như thế, tâm bình đẳng như hư không." Lại hỏi: "Ai sẽ tin rằng tâm bình đẳng như hư không?" Đáp: "Này thiên tử, người chấp có cái tôi, cái ta, có người thì không tin." Thiên tử lại hỏi: "Người chấp cái tôi, cái ta, có người là thế nào?" Đáp: "Tâm vốn bình đẳng như hư không, mà muốn thêm thắt, vượt lên trên nó."

 Lại hỏi: "Thế nào là thêm thắt, vượt lên trên nó?" Đáp: "Người chấp có thường còn thì muốn vượt lên trên nó; người chấp vô thường cũng muốn vượt lên trên nó; chấp khổ cũng muốn vượt lên trên nó; chấp vui cũng muốn vượt lên trên nó; chấp lo buồn cũng muốn vượt lên trên nó; chấp không lo buồn cũng muốn vượt lên trên nó; người chấp có thân cũng muốn vượt lên trên nó; người chấp không có thân cũng muốn vượt lên trên nó; chấp không, vô tưởng, vô nguyện cũng muốn vượt lên trên nó. Huyễn thuật, giấc mộng, trăng dưới nước, bóng hình, tiếng vang — tất cả các pháp được ví như thế; với những điều như vậy mà lại muốn vượt lên trên nó.

 "Cho rằng pháp có chỗ ở, rồi có thể thêm thắt dâm dục, giận dữ, si mê nương dựa vào nhau, lại muốn vượt lên trên nó. Bày ra cái sinh tử này, rồi cho rằng việc niết-bàn (nê-hoàn: trạng thái dập tắt hết phiền não, giải thoát hoàn toàn) không đáng khen ngợi, lại muốn vượt lên trên nó. Như vậy, thiên tử, đó là người chấp cái tôi, cái ta, có người."

 Lại hỏi: "Thế nào là được không giận dữ và không ngang bướng?" Đáp: "Ra khỏi sinh tử, an trụ nơi niết-bàn, rồi trở lại thế gian, diệt hết ái dục mà hành trì trong sạch; đối với diệt mà không diệt hẳn, đối với khởi mà không có gì khởi; đối với mọi hình sắc, âm thanh không sợ hãi. Như vậy, lấy sự diệt làm điều quen tập thì có chỗ giải thoát; người quen tập giải thoát là đã vượt qua những việc như thế. Tất cả các pháp không thể nêu hết công ấy, không thể hơn được đức ấy. Đó là không giận dữ và không oán hận."

 Khi nói pháp này, có ba vạn hai nghìn thiên tử được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch: lần đầu thấy rõ chân lý, không còn ngờ vực), năm nghìn tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia) tâm được giải thoát, mười hai nghìn Bồ-tát (người phát tâm tu để thành Phật và cứu độ chúng sinh) được sức nhẫn nhục.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video