Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người sang bờ giác ngộ), phẩm Thắng Xuất (vượt hơn hẳn), thứ hai mươi hai
Tuệ mạng (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo, ý nói lấy trí tuệ làm mạng sống) Tu-bồ-đề (một trong mười đại đệ tử của Phật Thích-ca, nổi tiếng thấu hiểu lý "không") bạch Phật: "Thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Ma-ha-diễn (Đại thừa: "cỗ xe lớn", con đường tu thành Phật và cứu độ tất cả) — gọi là Ma-ha-diễn vì nó vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, tính hay ganh ghét, chiến đấu). Thưa Thế Tôn! Ma-ha-diễn này bằng với hư không; như hư không chứa được vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (số nhiều không thể đếm) chúng sinh, Ma-ha-diễn cũng vậy, chứa được vô lượng vô biên a-tăng-kỳ chúng sinh. Thưa Thế Tôn! Ma-ha-diễn này không thấy chỗ đến, không thấy chỗ đi, không thấy chỗ trụ; Ma-ha-diễn này mé trước (quá khứ) không thể nắm bắt được, mé sau (tương lai) không thể nắm bắt được, mé giữa (hiện tại) không thể nắm bắt được; ba đời đều bình đẳng, đó là Ma-ha-diễn. Thưa Thế Tôn! Vì vậy thừa này gọi là Ma-ha-diễn."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu hành cầu thành Phật để cứu giúp mọi loài; ma-ha-tát: bậc lớn) tức là sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ): đàn-na ba-la-mật (bố thí), thi-la ba-la-mật (trì giới), sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục), tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn), thiền-na ba-la-mật (thiền định), bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ); đó gọi là Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát là tất cả các môn đà-la-ni (pháp môn tổng trì, giúp ghi nhớ, gìn giữ mọi điều lành không để mất), tất cả các môn tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất), tức là từ tam-muội Thủ-lăng-nghiêm (tam-muội "kiên cố dũng mãnh" của bậc đại Bồ-tát) cho đến tam-muội Ly trước hư không bất nhiễm (tam-muội lìa mọi chấp trước, như hư không chẳng bị gì làm nhiễm); đó gọi là Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát tức là nội không cho đến vô pháp hữu pháp không (mười tám thứ "không": từ cái không của các căn bên trong thân, cho đến cái không của cả pháp không có lẫn pháp có); đó gọi là Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát tức là bốn niệm xứ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có); đó gọi là Ma-ha-diễn của Bồ-tát ma-ha-tát.
Như lời Tu-bồ-đề nói, Ma-ha-diễn này vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Nếu cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn ăn uống, dâm dục — gồm cả cõi người) là thật có, không hư dối, là chân lý không đổi khác, không điên đảo, thường còn, có tướng không hư hoại, chẳng phải là pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Vì cõi Dục chỉ là sự nhớ tưởng phân biệt hư dối, là những tên gọi do các thứ hòa hợp mà có, có đủ mọi tướng vô thường, là pháp không thật có, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Cõi Sắc (cõi của các vị trời đã lìa dục, chỉ còn thân hình vi tế) và cõi Vô sắc (cõi của các vị trời không còn thân hình, chỉ còn tâm) nếu là thật có, không hư dối, là chân lý không đổi khác, không điên đảo, thường còn, có tướng không hư hoại, chẳng phải là pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Vì cõi Sắc, cõi Vô sắc chỉ là sự nhớ tưởng phân biệt hư dối, là những tên gọi do hòa hợp mà có, có đủ mọi tướng vô thường, hư hoại, là pháp không thật có, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu sắc (phần vật chất, hình tướng) là thật có, không hư dối, là chân lý không đổi khác, không điên đảo, thường còn, có tướng không hư hoại, chẳng phải là pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Vì sắc chỉ là sự nhớ tưởng phân biệt hư dối, là những tên gọi do hòa hợp mà có, có đủ mọi tướng vô thường, hư hoại, là pháp không thật có, cho nên Ma-ha-diễn này vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Thọ (cảm nhận), tưởng (nhận biết hình ảnh), hành (ý chí tạo tác), thức (sự phân biệt nhận thức) cũng như vậy.
Tu-bồ-đề! Nếu mắt cho đến ý (sáu giác quan), hình sắc cho đến pháp (sáu đối tượng của giác quan), nhãn thức cho đến ý thức (sáu thức nhận biết), sự tiếp xúc của mắt cho đến sự tiếp xúc của ý, cảm thọ sinh ra do nhân duyên mắt tiếp xúc cho đến cảm thọ sinh ra do nhân duyên ý tiếp xúc, mà là thật có, không hư dối, là chân lý không đổi khác, không điên đảo, thường còn, có tướng không hư hoại, chẳng phải là pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Vì mắt cho đến cảm thọ sinh ra do nhân duyên ý tiếp xúc chỉ là sự nhớ tưởng phân biệt hư dối, là những tên gọi do hòa hợp mà có, có đủ mọi tướng vô thường, hư hoại, là pháp không thật có, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Vì pháp tính là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Nếu như (chân như: cái đúng như thật, không hề đổi khác), thật tế (bờ mé chân thật, tức chân lý tối hậu), bất khả tư nghị tính (tính chất không thể nghĩ bàn) là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Vì như, thật tế, bất khả tư nghị tính là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu đàn-na ba-la-mật là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì đàn-na ba-la-mật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Nếu thi-la ba-la-mật, sằn-đề ba-la-mật, tỳ-lê-da ba-la-mật, thiền-na ba-la-mật, bát-nhã ba-la-mật là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì thi-la ba-la-mật cho đến bát-nhã ba-la-mật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu nội không cho đến vô pháp hữu pháp không là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì nội không cho đến vô pháp hữu pháp không là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Nếu bốn niệm xứ cho đến mười tám pháp bất cộng là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì bốn niệm xứ cho đến mười tám pháp bất cộng là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu pháp của tánh nhân (người ở tánh địa — bậc đã ưa thích và tiến gần chân lý nhưng chưa vào hàng thánh) là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì pháp của tánh nhân là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Nếu pháp của bát nhân (người ở bậc thứ tám tính ngược từ A-la-hán xuống, tức đang hướng tới quả Tu-đà-hoàn), pháp Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, bắt đầu vào dòng thánh), pháp Tư-đà-hàm (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), pháp A-na-hàm (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), pháp A-la-hán (quả cao nhất của Thanh văn, dứt sạch phiền não, thoát sinh tử), pháp Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên), pháp Phật là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì pháp của bát nhân cho đến pháp Phật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu người ở tánh địa là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì người ở tánh địa là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Nếu bát nhân, Tu-đà-hoàn cho đến Phật là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì bát nhân cho đến Phật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát, từ lúc mới phát tâm (mới khởi lòng cầu thành Phật) cho đến khi ngồi đạo tràng (nơi thành đạo), các tâm trong khoảng giữa ấy là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Ma-ha-diễn này không thể vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Vì các tâm của Bồ-tát từ lúc mới phát tâm cho đến đạo tràng là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu trí tuệ như kim cương (trí tuệ sắc bén, cứng chắc như kim cương, cắt đứt mọi phiền não) của Bồ-tát ma-ha-tát là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thể biết tất cả kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người) và tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) là không có pháp, chẳng phải là pháp, để đạt được nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi pháp đến từng loại, từng chi tiết — trí tuệ của Phật). Tu-bồ-đề! Vì trí tuệ như kim cương của Bồ-tát ma-ha-tát là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên Bồ-tát biết tất cả kết sử và tập khí là không có pháp, chẳng phải là pháp, mà đạt được nhất thiết chủng trí. Vì vậy, Ma-ha-diễn vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la.
Tu-bồ-đề! Nếu ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật) của chư Phật là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì oai đức của chư Phật không thể chiếu rạng, vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Vì ba mươi hai tướng của chư Phật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên oai đức của chư Phật chiếu rạng, vượt hơn hẳn tất cả thế gian cùng các trời, người, a-tu-la. Tu-bồ-đề! Nếu ánh sáng của chư Phật là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì ánh sáng của chư Phật không thể chiếu khắp các cõi nước nhiều như cát sông Hằng (ví cho số nhiều không đếm xuể). Tu-bồ-đề! Vì ánh sáng của chư Phật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên chư Phật có thể dùng ánh sáng chiếu khắp các cõi nước nhiều như cát sông Hằng.
Tu-bồ-đề! Nếu sáu mươi thứ âm thanh trang nghiêm của chư Phật (giọng nói của Phật có sáu mươi phẩm chất tốt đẹp) là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì chư Phật không thể dùng sáu mươi thứ âm thanh trang nghiêm vang đến khắp vô lượng a-tăng-kỳ cõi nước ở mười phương. Tu-bồ-đề! Vì sáu mươi thứ âm thanh trang nghiêm của chư Phật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên chư Phật có thể dùng sáu mươi thứ âm thanh trang nghiêm vang đến khắp vô lượng a-tăng-kỳ cõi nước ở mười phương.
Tu-bồ-đề! Bánh xe pháp (pháp luân: ví giáo pháp của Phật như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não; "chuyển pháp luân" là giảng dạy giáo pháp) của chư Phật nếu là pháp có, chẳng phải pháp không có, thì chư Phật không thể chuyển bánh xe pháp — thứ mà các sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tu sĩ thuộc giai cấp cao nhất ở Ấn Độ xưa), hoặc trời, hoặc ma (ma vương, kẻ phá hoại việc tu đạo), hoặc Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi Sắc) cùng các chúng khác trong thế gian đều không thể chuyển đúng như pháp. Tu-bồ-đề! Vì bánh xe pháp của chư Phật là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên chư Phật chuyển được bánh xe pháp — thứ mà các sa-môn, bà-la-môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm thiên cùng các chúng khác trong thế gian không thể chuyển đúng như pháp.
Tu-bồ-đề! Chư Phật vì chúng sinh mà chuyển bánh xe pháp; nếu những chúng sinh ấy là pháp thật có, chẳng phải pháp không có, thì không thể khiến những chúng sinh ấy nhập niết-bàn trong vô dư niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn: phiền não đã dứt và thân xác cũng không còn sót lại; niết-bàn là cảnh giới tắt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử). Tu-bồ-đề! Vì chư Phật vì chúng sinh mà chuyển bánh xe pháp, và những chúng sinh ấy là không có pháp, chẳng phải là pháp, cho nên có thể khiến chúng sinh trong vô dư niết-bàn đã diệt độ, đang diệt độ và sẽ diệt độ (diệt độ: dứt hết phiền não, vượt qua biển sinh tử)."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video