Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người sang bờ giải thoát), Phẩm "Khen ngợi khắp", thứ bốn mươi bốn (bản kinh tạng Khiết Đan, gọi tắt là bản Đan, đặt tên là phẩm "Trăm ba-la-mật").
Bấy giờ tuệ mệnh (lời tôn xưng vị tỳ-kheo lấy trí tuệ làm mạng sống) Tu-bồ-đề (một trong mười vị đệ tử lớn của Phật, giỏi nhất về hiểu lý "không") bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, bậc được cả thế gian tôn kính)! Ba-la-mật (pháp tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) không bờ bến chính là Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy rõ thật tướng của mọi sự vật)."
Phật nói: "Vì như hư không không có bờ bến."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật bình đẳng chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều bình đẳng."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật lìa xa chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì rốt ráo là không (trống rỗng, không có tự tính)."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không thể phá hoại chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có bờ bên kia chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì không có tên gọi, không có thân thể."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật có tính chất như hư không (?) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì hơi thở ra vào không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không thể nói ra chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì giác và quán (giác là tâm tìm xét còn thô, quán là tâm dò xét tinh tế; hai thứ này là gốc của lời nói) không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có tên gọi chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì thọ, tưởng, hành, thức (bốn phần tinh thần: cảm nhận, nhận biết, ý muốn và hoạt động tâm lý, sự hay biết phân biệt) không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không đi chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không đến."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không dời đổi chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không thể bị khuất phục."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật dứt hết chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp rốt ráo đều dứt hết."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không sinh chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không diệt."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không diệt chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không sinh."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không tạo tác chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì người tạo tác không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không biết chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì người biết không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không đến chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, nối tiếp không dứt) không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không mất chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không mất."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như mộng chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì cho đến những gì thấy trong mộng cũng không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như tiếng vang chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì người nghe tiếng không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như cái bóng chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì mặt gương không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như sóng nắng (ảo ảnh như mặt nước lung linh giữa trời nắng) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì dòng nước không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như ảo thuật chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì việc làm của trò ảo thuật không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không dơ chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê) không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có sạch chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì phiền não là hư dối."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không nhiễm bẩn chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì chỗ để nhiễm bẩn không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không hý luận chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả hý luận (sự bàn luận suông, phân biệt vô ích) đều bị phá bỏ."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không nghĩ tưởng chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả nghĩ tưởng đều bị phá bỏ."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không lay động chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) thường trụ."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không nhiễm đắm chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì biết tất cả các pháp mà không hiểu sai lầm."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không khởi lên chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không có phân biệt."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tịch diệt (lặng yên, dứt hết mọi xao động) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tướng của tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không tham dục chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tham dục không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không giận dữ chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì giận dữ không có thật."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không si mê chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật, là gốc của sinh tử) đã diệt."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không phiền não chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì sự phân biệt nhớ tưởng là hư dối."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có chúng sinh chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì chúng sinh vốn không có gì cả."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không đoạn dứt chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp không khởi lên."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có hai bên chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì lìa xa hai bên cực đoan (như có và không, thường còn và đoạn diệt)."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không thể phá hoại chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp không lìa nhau."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không chấp giữ chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì vượt qua địa vị Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy)."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không phân biệt chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối) không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không thể đo lường chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì sự đo lường các pháp không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như hư không chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không có gì cả."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô thường (không thường còn, luôn đổi thay) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều bị hư hoại."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật khổ chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều có tướng khổ não."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô ngã (không có cái ta thật sự) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì không đắm chấp tất cả các pháp."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô tướng (không có hình tướng cố định) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không sinh."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật nội không (các giác quan bên trong là trống rỗng, không có tự tính) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp bên trong không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật ngoại không (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh... là trống rỗng) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp bên ngoài không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật nội ngoại không (cả bên trong lẫn bên ngoài đều trống rỗng) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp bên trong lẫn bên ngoài đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không không (chính cái "không" cũng là không, không nên chấp vào) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì pháp không không không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật đại không (mười phương rộng lớn cũng là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật đệ nhất nghĩa không (chân lý cao nhất, tức niết-bàn, cũng là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật hữu vi không (các pháp hữu vi, tức do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt, đều là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì pháp hữu vi không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô vi không (các pháp vô vi, tức không do tạo tác, không sinh không diệt, cũng là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì pháp vô vi không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tất cánh không (rốt ráo là không, không còn sót gì) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp rốt ráo không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô thủy không (cái không có khởi đầu cũng là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp không có khởi đầu, không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tán không (các pháp do nhiều phần hợp lại, khi tan rã thì là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì pháp tan rã không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tính không (bản tính của các pháp là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì bản tính của hữu vi và vô vi không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật chư pháp không (tất cả các pháp đều không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô sở đắc không (cái không thể nắm bắt cũng là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì không có gì cả."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tự tướng không (tướng riêng của mỗi pháp là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì các pháp lìa tướng riêng của chính nó." "Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô pháp không (cái "không có" là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật." Phật nói: "Vì cái không có không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật hữu pháp không (cái "có" là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì cái có không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô pháp hữu pháp không (cả cái "không có" lẫn cái "có" đều là không) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tướng của cái không có và cái có đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật niệm xứ (phép quán để giữ chánh niệm) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì thân, cảm thọ, tâm và các pháp (bốn đối tượng của phép quán niệm xứ) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều thiện chưa sinh, làm tăng điều thiện đã sinh) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì pháp thiện và pháp bất thiện đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như ý túc (nền tảng để đạt thần thông như ý) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì bốn như ý túc (bốn nền tảng thiền định: ý muốn, tinh tấn, tâm chuyên nhất, quán xét) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật căn chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì năm căn (năm gốc rễ sinh ra điều lành: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, thiền định, trí tuệ) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật lực chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì năm lực (năm sức mạnh do năm căn tăng trưởng mà thành, có thể đẩy lùi điều ác) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật giác chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì bảy giác phần (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chánh niệm, chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định tâm, buông xả) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật đạo chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô tác (không còn mong cầu, tạo tác) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì vô tác không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tướng không không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô tướng chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tướng tịch diệt không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật bối xả chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tám bối xả (tám phép thiền định giúp quay lưng, buông bỏ sự đắm luyến đối với cảnh có hình sắc và không hình sắc) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật định chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì chín thứ đệ định (chín tầng thiền định tuần tự từ thấp lên cao: bốn bậc thiền cõi sắc, bốn bậc thiền vô sắc, và định diệt hết cảm thọ và nhận biết) đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Đàn-na ba-la-mật (sự bố thí hoàn hảo) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì keo kiệt tham lam không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Thi-la ba-la-mật (sự giữ giới hoàn hảo) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì phạm giới không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Sằn-đề ba-la-mật (sự nhẫn nhục hoàn hảo) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì nhẫn và không nhẫn đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Tỳ-lê-da ba-la-mật (sự tinh tấn, siêng năng hoàn hảo) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì lười biếng và tinh tấn đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Thiền-na ba-la-mật (sự thiền định hoàn hảo) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì định tĩnh và tán loạn đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì ngu si và trí tuệ đều không thể nắm bắt được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp đều không thể khuất phục được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì đạo chủng trí (trí tuệ của Bồ-tát biết rõ mọi con đường, mọi phương tiện để cứu độ chúng sinh) không bị chìm mất."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô ngại trí (trí tuệ thông suốt không bị ngăn ngại) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tất cả các pháp không chướng không ngại."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật Phật pháp (các phẩm chất của Phật) chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì vượt qua tất cả các pháp."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật của người nói đúng như thật chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì mọi lời nói đều đúng như thật."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tự nhiên chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì tự tại trong tất cả các pháp."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật Phật chính là Bát-nhã ba-la-mật."
Phật nói: "Vì biết tất cả các pháp bằng nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi sự vật về mọi phương diện, mọi chủng loại)."
Hết quyển thứ mười hai kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật.
Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật, quyển thứ mười ba.
Đời Hậu Tần, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập người nước Quy Tư (một nước xưa ở vùng Tân Cương ngày nay) dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video