Thiên 45 — Phẩm 45 – Nghe và thọ trì

 Phẩm Nghe và Giữ Gìn, thứ bốn mươi lăm (bản Đan ghi tên là phẩm Tai Nghe (?)).

 Lúc bấy giờ Thích Đề Hoàn Nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi) nghĩ rằng: "Nếu người nam lành, người nữ lành (những người có lòng tin, theo học đạo Phật) mà tai được nghe kinh Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt, thấu suốt bản chất thật của mọi sự, đưa người tu sang bờ giác ngộ), thì người ấy ở đời trước đã làm công đức nơi các đức Phật, và đã đi theo thiện tri thức (bạn lành, bậc thầy hiểu đạo, dẫn dắt người khác tu tập đúng đường).

 Huống gì là thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn không quên), gần gũi, đọc tụng, chánh ức niệm (ghi nhớ và suy xét một cách đúng đắn), làm đúng như lời kinh dạy; nên biết người nam lành, người nữ lành ấy đã gần gũi rất nhiều đức Phật. Có thể lắng nghe, tiếp nhận, gần gũi, đọc tụng, cho đến chánh ức niệm, tu hành đúng như lời dạy, có thể hỏi, có thể đáp, thì nên biết đó là vì người nam lành, người nữ lành ấy ở đời trước đã cúng dường, gần gũi nhiều đức Phật.

 Nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà không kinh hãi, không sợ sệt, không e ngại, nên biết người ấy cũng đã trải qua vô lượng ức kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể đo bằng năm tháng) thực hành Đàn-na ba-la-mật (bố thí đến mức hoàn hảo), Thi-la ba-la-mật (giữ giới đến mức hoàn hảo), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục đến mức hoàn hảo), Tì-lê-da ba-la-mật (tinh tấn, tức siêng năng tu tập, đến mức hoàn hảo), Thiền-na ba-la-mật (thiền định, giữ tâm lắng yên chuyên nhất, đến mức hoàn hảo) và Bát-nhã ba-la-mật."

 Lúc bấy giờ Xá Lợi Phất (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật)! Nếu có người nam lành, người nữ lành nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà không kinh hãi, không sợ sệt, không e ngại, nghe rồi thọ trì, gần gũi, tập theo và làm đúng như lời dạy, thì nên biết người nam lành, người nữ lành ấy giống như Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí (Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn; A-duy-việt-trí: bậc đã đến chỗ không bao giờ còn thối lui trên đường thành Phật).

 Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này rất sâu xa; nếu đời trước không từng thực hành lâu dài Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật, thì rốt cuộc không thể tin và hiểu được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa.

 Bạch Thế Tôn! Nếu có người nam lành, người nữ lành chê bai Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, nên biết người ấy đời trước cũng đã chê bai Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Vì sao vậy? Vì khi người nam lành, người nữ lành ấy nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì không có lòng tin ưa, tâm không trong sạch.

 Người nam lành, người nữ lành ấy đời trước đã không vặn hỏi, không thưa hỏi các đức Phật và các đệ tử của Phật rằng: 'Phải thực hành Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật như thế nào? Phải tu nội không (thấy các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn không có thực thể cố định) cho đến phải tu vô pháp hữu pháp không (thấy cả cái "không có" lẫn cái "có" đều không có thực thể cố định) như thế nào — đây là chuỗi mười tám phép quán về "không"?

 Phải tu tứ niệm xứ (bốn phép quán: thân là không sạch, cảm thọ là khổ, tâm là vô thường, các pháp là không có cái "ta") cho đến phải tu bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, ghi nhớ đúng, định tâm đúng) như thế nào — gồm ba mươi bảy phép tu giúp đạt giác ngộ? Phải tu Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến phải tu thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) như thế nào?'"

 Thích Đề Hoàn Nhân nói với Xá Lợi Phất: "Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, nếu có người nam lành, người nữ lành không từng thực hành lâu dài Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật; không thực hành nội không, ngoại không (thấy các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh… vốn không có thực thể cố định) cho đến vô pháp hữu pháp không; không thực hành tứ thiền (bốn bậc thiền định của cõi Sắc, cõi các vị trời còn thân hình vi tế), tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả), tứ vô sắc định (bốn bậc định của cõi Vô sắc, nơi chỉ còn tâm, không còn thân hình); không thực hành tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần; không thực hành Phật thập lực cho đến thập bát bất cộng pháp. Người như thế không tin hiểu Bát-nhã ba-la-mật này thì có gì lạ đâu? Thưa Đại đức Xá Lợi Phất! Tôi kính lễ Bát-nhã ba-la-mật; kính lễ Bát-nhã ba-la-mật tức là kính lễ nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả mọi sự)."

 Phật bảo Thích Đề Hoàn Nhân: "Đúng vậy, đúng vậy! Này Kiều Thi Ca (tên họ của Thích Đề Hoàn Nhân)! Kính lễ Bát-nhã ba-la-mật tức là kính lễ nhất thiết trí. Vì sao vậy? Này Kiều Thi Ca! Nhất thiết trí của các đức Phật đều từ Bát-nhã ba-la-mật mà sinh ra; nhất thiết trí chính là Bát-nhã ba-la-mật. Vì thế, này Kiều Thi Ca! Người nam lành, người nữ lành muốn an trụ trong nhất thiết trí thì phải an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật.

 Người nam lành, người nữ lành muốn sinh ra đạo chủng trí (trí biết rõ mọi con đường tu khác nhau để dẫn dắt từng loại chúng sinh) thì phải tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Muốn dứt bỏ mọi kết và tập (kết: phiền não trói buộc tâm; tập: thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) thì phải tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Người nam lành, người nữ lành muốn chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như xoay bánh xe chánh pháp lăn khắp nơi nghiền nát phiền não) thì phải tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật.

 Người nam lành, người nữ lành muốn đạt quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc thánh, đã bước vào dòng thánh), quả Tư-đà-hàm (bậc chỉ còn sinh lại cõi trời, cõi người một lần nữa), quả A-na-hàm (bậc không còn sinh lại cõi Dục, tức cõi còn ham muốn), quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử), thì phải tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật.

 Muốn đạt Bích-chi-Phật đạo (con đường của bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) thì phải tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Muốn dạy chúng sinh đạt quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, Bích-chi-Phật đạo thì phải tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật.

 Nếu người nam lành, người nữ lành muốn dạy chúng sinh đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), hoặc muốn thống lĩnh chúng tỳ-kheo tăng (đoàn thể các vị tu sĩ xuất gia), thì phải tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật."

 Thích Đề Hoàn Nhân bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát ma-ha-tát muốn thực hành Bát-nhã ba-la-mật, thế nào gọi là an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật, Thiền-na (?) ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Đàn-na ba-la-mật? Thế nào là an trụ trong nội không, ngoại không cho đến vô pháp hữu pháp không? Thế nào là an trụ trong tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, ngũ thần thông (năm năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước)?

 Thế nào là an trụ trong tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần? Thế nào là an trụ trong Phật thập lực cho đến thập bát bất cộng pháp? Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật cho đến Đàn-na ba-la-mật, nội không cho đến thập bát bất cộng pháp như thế nào?"

 Phật bảo Thích Đề Hoàn Nhân: "Lành thay, lành thay! Này Kiều Thi Ca! Ông ưa hỏi việc này, đều là nhờ sức thần của Phật. Này Kiều Thi Ca! Nếu khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không an trụ trong sắc (hình sắc, phần vật chất, thân thể), thì đó là tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Nếu không an trụ trong thọ, tưởng, hành, thức (thọ: cảm nhận khổ vui; tưởng: nhận biết hình ảnh, khái niệm; hành: các hoạt động tạo tác của tâm; thức: sự phân biệt nhận biết — cùng với sắc gọi là năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người), thì đó là tập luyện thực hành Bát-nhã ba-la-mật.

 Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, pháp (đối tượng của ý); nhãn giới cho đến ý thức giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức nhận biết tương ứng) cũng như vậy.

 Này Kiều Thi Ca! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật, thì đó là tập luyện Bát-nhã ba-la-mật. Không an trụ trong Thiền-na ba-la-mật, thì đó là tập luyện Thiền-na ba-la-mật. Không an trụ trong Tì-lê-da ba-la-mật, thì đó là tập luyện Tì-lê-da ba-la-mật. Không an trụ trong Sằn-đề ba-la-mật, thì đó là tập luyện Sằn-đề ba-la-mật. Không an trụ trong Thi-la ba-la-mật, thì đó là tập luyện Thi-la ba-la-mật. Không an trụ trong Đàn-na ba-la-mật, thì đó là tập luyện Đàn-na ba-la-mật. Như vậy, này Kiều Thi Ca! Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát không an trụ trong Bát-nhã ba-la-mật mà là tập luyện Bát-nhã ba-la-mật.

 Này Kiều Thi Ca! Không an trụ trong nội không là tập luyện nội không, cho đến không an trụ trong vô pháp hữu pháp không là tập luyện vô pháp hữu pháp không. Không an trụ trong tứ thiền là tập luyện tứ thiền; không an trụ trong tứ vô lượng tâm là tập luyện tứ vô lượng tâm; không an trụ trong tứ vô sắc định là tập luyện tứ vô sắc định; không an trụ trong ngũ thần thông là tập luyện ngũ thần thông. Không an trụ trong tứ niệm xứ là tập luyện tứ niệm xứ, cho đến không an trụ trong bát thánh đạo phần là tập luyện bát thánh đạo phần. Không an trụ trong Phật thập lực là tập luyện Phật thập lực, cho đến không an trụ trong thập bát bất cộng pháp là tập luyện thập bát bất cộng pháp.

 Vì sao vậy? Này Kiều Thi Ca! Vì vị Bồ-tát ấy không tìm thấy nơi sắc có chỗ nào để an trụ, để tập luyện, cho đến nơi thập bát bất cộng pháp cũng không tìm thấy chỗ nào để an trụ, để tập luyện. Lại nữa, này Kiều Thi Ca! Bồ-tát ma-ha-tát không tập luyện sắc; nếu không tập luyện sắc thì gọi là tập luyện sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp cũng như vậy. Vì sao vậy? Vì đối với Bồ-tát ma-ha-tát ấy, sắc ở tiền tế (thời quá khứ, điểm khởi đầu) không thể nắm bắt, ở trung tế (thời hiện tại) không thể nắm bắt, ở hậu tế (thời vị lai, điểm kết thúc) không thể nắm bắt; cho đến thập bát bất cộng pháp cũng như vậy."

 Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này rất sâu xa."

 Phật nói: "Vì chân như (bản chất thật, như vậy không đổi khác) của sắc rất sâu xa, nên Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa. Vì chân như của thọ, tưởng, hành, thức rất sâu xa, nên Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa. Cho đến thập bát bất cộng pháp cũng như vậy."

 Xá Lợi Phất nói: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này khó có thể đo lường."

 Phật nói: "Vì sắc khó có thể đo lường, nên Bát-nhã ba-la-mật khó có thể đo lường. Vì thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp khó có thể đo lường, nên Bát-nhã ba-la-mật khó có thể đo lường."

 "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này là vô lượng (không có giới hạn)."

 Phật nói: "Vì sắc là vô lượng, nên Bát-nhã ba-la-mật là vô lượng. Vì thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp là vô lượng, nên Bát-nhã ba-la-mật là vô lượng."

 Phật bảo Xá Lợi Phất: "Nếu khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không thực hành theo ý niệm 'sắc rất sâu xa', thì đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Không thực hành theo ý niệm 'thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp rất sâu xa', thì đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao vậy? Vì tướng sâu xa của sắc chẳng phải là sắc; tướng sâu xa của thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp chẳng phải là thập bát bất cộng pháp. Không thực hành như vậy, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.

 Này Xá Lợi Phất! Nếu khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không thực hành theo ý niệm 'sắc khó đo lường', thì đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Không thực hành theo ý niệm 'thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp khó đo lường', thì đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao vậy? Vì tướng khó đo lường của sắc chẳng phải là sắc; tướng khó đo lường của thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp chẳng phải là thập bát bất cộng pháp.

 Này Xá Lợi Phất! Nếu khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không thực hành theo ý niệm 'sắc là vô lượng', thì đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Không thực hành theo ý niệm 'thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp là vô lượng', thì đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao vậy? Vì tướng vô lượng của sắc chẳng phải là sắc; tướng vô lượng của thọ, tưởng, hành, thức cho đến thập bát bất cộng pháp chẳng phải là thập bát bất cộng pháp."

 Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này có tướng sâu xa lại càng sâu xa, khó thấy, khó hiểu, không thể nghĩ lường. Không nên giảng trước mặt Bồ-tát tân phát ý (Bồ-tát mới phát tâm cầu thành Phật). Vì sao vậy? Vì Bồ-tát mới phát tâm nghe Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa này, có thể sẽ kinh hãi sợ sệt, trong lòng sinh nghi ngờ hối hận, không tin, không làm theo. Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa này nên giảng trước mặt Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí. Vị Bồ-tát ấy nghe Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa này, không kinh hãi, không sợ sệt, trong lòng không nghi ngờ hối hận, thì có thể tin và làm theo."

 Thích Đề Hoàn Nhân hỏi Xá Lợi Phất: "Nếu giảng Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này trước mặt Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm thì có lỗi gì?"

 Xá Lợi Phất đáp Thích Đề Hoàn Nhân: "Này Kiều Thi Ca! Nếu giảng Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này trước mặt Bồ-tát mới phát tâm, thì vị Bồ-tát mới phát tâm ấy có thể sẽ kinh hãi sợ sệt, chê bai, không tin. Nếu Bồ-tát mới phát tâm nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà chê bai không tin, thì sẽ gieo nghiệp vào tam ác đạo (ba đường xấu: địa ngục, ngạ quỷ tức loài quỷ đói, và súc sinh). Do nhân duyên của nghiệp ấy, phải rất lâu rất lâu mới khó khăn đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Thích Đề Hoàn Nhân hỏi Xá Lợi Phất: "Có vị Bồ-tát ma-ha-tát nào chưa được thọ ký (được Phật báo trước rằng về sau chắc chắn sẽ thành Phật) mà nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này không kinh hãi, không sợ sệt chăng?" Xá Lợi Phất nói: "Có vậy, này Kiều Thi Ca! Nếu có vị Bồ-tát ma-ha-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà không kinh hãi, không sợ sệt, nên biết vị Bồ-tát ấy không lâu nữa sẽ được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không quá một hai đời Phật nữa."

 Phật bảo Xá Lợi Phất: "Đúng vậy, đúng vậy! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã phát tâm từ lâu, thực hành lục ba-la-mật (sáu pháp tu hoàn hảo: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), đã cúng dường nhiều đức Phật, nên nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này không kinh hãi, không sợ sệt, không e ngại; nghe rồi liền thọ trì, làm theo đúng như những gì đã nói trong Bát-nhã ba-la-mật."

 Lúc bấy giờ Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Con muốn nói một thí dụ. Như người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát, trong giấc mộng tu hành Bát-nhã ba-la-mật, nhập thiền định, siêng năng tinh tấn, đầy đủ nhẫn nhục, giữ gìn giới luật, thực hành bố thí; tu hành nội không, ngoại không, cho đến ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi thành Phật dưới cội bồ-đề); nên biết người nam lành, người nữ lành ấy đã gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Huống gì Bồ-tát ma-ha-tát muốn đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, lúc thức tỉnh mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật, nhập thiền định, siêng năng tinh tấn, đầy đủ nhẫn nhục, giữ gìn giới luật, thực hành bố thí, lại chẳng mau chóng thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ngồi nơi đạo tràng hay sao?

 Bạch Thế Tôn! Người nam lành, người nữ lành nào thành tựu căn lành (gốc rễ của điều thiện, tức công đức đã gieo trồng), được nghe Bát-nhã ba-la-mật, thọ trì cho đến tu hành đúng như lời dạy, nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã phát tâm từ lâu, gieo trồng căn lành, cúng dường nhiều đức Phật, đi theo thiện tri thức. Người ấy có thể thọ trì Bát-nhã ba-la-mật cho đến chánh ức niệm, nên biết người ấy đã gần được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Nên biết người nam lành, người nữ lành ấy giống như Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không lay động, không đổi dời, có thể được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, được rồi có thể thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm.

 Bạch Thế Tôn! Ví như có người muốn vượt qua con đường hiểm trở giữa đồng hoang dài trăm do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), hoặc hai trăm, ba trăm, bốn trăm do-tuần, trước hết thấy các dấu hiệu, như người chăn thả gia súc, như mốc ranh giới, như vườn tược rừng cây. Nhờ các dấu hiệu như thế mà biết đã gần thành ấp làng xóm.

 Người ấy thấy các dấu hiệu ấy rồi, nghĩ rằng: 'Theo những dấu hiệu ta thấy, phải biết thành ấp làng xóm không còn xa.' Trong lòng được yên ổn, không sợ nạn giặc cướp, thú dữ, đói khát.

 Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy. Nếu được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm, nên biết không lâu sẽ được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không cần phải sợ rơi vào địa vị thanh văn (người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự mình thoát khổ, thành A-la-hán) hay Bích-chi-Phật. Những dấu hiệu báo trước ấy, chính là việc được nghe, được thấy, được thọ trì cho đến chánh ức niệm Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa."

 Phật bảo Xá Lợi Phất: "Đúng vậy, đúng vậy! Ông còn muốn nói gì nữa thì cứ nói."

 "Bạch Thế Tôn! Ví như có người muốn thấy biển lớn, khởi lòng đi tới. Không còn thấy dáng cây, không còn thấy dáng núi; người ấy tuy chưa thấy biển lớn, nhưng biết biển lớn không còn xa. Vì sao vậy? Vì vùng gần biển lớn bằng phẳng, không có dáng cây, không có dáng núi.

 Cũng vậy, bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát khi nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, thọ trì cho đến chánh ức niệm, tuy chưa được thọ ký trước mặt Phật về số kiếp, hoặc trăm kiếp, nghìn kiếp, trăm nghìn vạn ức kiếp nữa, nhưng vị Bồ-tát ấy tự biết không lâu sẽ được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì nghĩ: 'Ta được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm.'

 Bạch Thế Tôn! Ví như đầu mùa xuân, lá cũ của các cây đã rụng, nên biết lá mới, hoa, quả của cây ấy không lâu sẽ mọc ra. Vì sao vậy? Vì thấy dấu hiệu báo trước của các cây ấy nên biết không lâu nữa hoa, lá, quả sẽ mọc ra. Lúc ấy người ở Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, chỉ thế giới loài người chúng ta) thấy dấu hiệu báo trước của cây, ai nấy đều vui mừng.

 Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm, làm đúng như lời dạy, nên biết vị Bồ-tát ấy đã thành tựu căn lành, đã cúng dường nhiều đức Phật. Vị Bồ-tát ấy nên nghĩ thế này: 'Căn lành đời trước thúc đẩy ta hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Do nhân duyên ấy mà ta được thấy, được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm, làm đúng như lời dạy.'

 Trong hội ấy, các thiên tử (các vị trời) đã từng thấy Phật, vui mừng hớn hở, nghĩ rằng: 'Các vị Bồ-tát ma-ha-tát trước kia cũng có những dấu hiệu báo trước việc được thọ ký như thế này; nay vị Bồ-tát ma-ha-tát này cũng không lâu nữa sẽ được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'

 Bạch Thế Tôn! Ví như người phụ nữ mang thai, thân thể nặng nề khó chịu, đi đứng bất tiện, ngồi dậy không yên, ngủ và ăn mỗi lúc một ít, không thích nói chuyện, chán những việc vốn quen làm, vì phải chịu đau đớn. Có người phụ nữ khác thấy những dấu hiệu báo trước ấy, biết rằng không lâu nữa sẽ sinh nở.

 Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: gieo trồng căn lành, cúng dường nhiều đức Phật, thực hành lâu dài lục ba-la-mật, đi theo thiện tri thức, căn lành thành tựu, được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm, làm đúng như lời dạy. Mọi người cũng biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không lâu nữa sẽ được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Phật bảo Xá Lợi Phất: "Lành thay, lành thay! Những gì ông ưa nói ra đều là nhờ sức của Phật."

 Lúc bấy giờ Tu Bồ Đề (vị đệ tử của Phật giỏi nhất về hiểu lẽ "không") bạch Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Các đức Đa-đà-a-già-độ (Như Lai, bậc theo đường chân như mà đến), A-la-ha (Ứng Cúng, bậc xứng đáng nhận sự cúng dường), Tam-miệu-tam-Phật-đà (Chánh Biến Tri, bậc giác ngộ chân chính và biết khắp tất cả) đã khéo giao phó việc cho các Bồ-tát ma-ha-tát."

 Phật bảo Tu Bồ Đề: "Các Bồ-tát ma-ha-tát phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề là để làm cho nhiều chúng sinh được yên ổn, khiến vô lượng chúng sinh được an vui, vì thương xót và làm lợi ích cho chư thiên và loài người. Khi các vị Bồ-tát ấy đi trên đường Bồ-tát, đã dùng bốn việc để thu phục, gắn bó vô lượng trăm nghìn chúng sinh, đó là: bố thí (cho tặng), ái ngữ (nói lời dịu dàng thương yêu), lợi ích (làm việc có lợi cho người), đồng sự (cùng làm việc, cùng chung hoàn cảnh với người).

 Cũng dùng thập thiện đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không sân, không si mê tà kiến) để giúp chúng sinh thành tựu. Tự mình tu sơ thiền (bậc thiền định thứ nhất) cũng dạy người khác tu sơ thiền, cho đến tự mình tu phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ (bậc định cao nhất của cõi Vô sắc, nơi tâm không còn ý tưởng thô mà cũng chẳng phải hoàn toàn không có ý tưởng) cũng dạy người khác tu cho đến phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ.

 Tự mình thực hành Đàn-na ba-la-mật (bố thí đến mức hoàn hảo) cũng dạy người khác thực hành Đàn-na ba-la-mật; tự mình thực hành Thi-la ba-la-mật (giữ giới hoàn hảo) cũng dạy người khác thực hành Thi-la ba-la-mật; tự mình thực hành Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo) cũng dạy người khác thực hành Sằn-đề ba-la-mật; tự mình thực hành Tì-lê-da ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo) cũng dạy người khác thực hành Tì-lê-da ba-la-mật; tự mình thực hành Thiền-na ba-la-mật (thiền định hoàn hảo) cũng dạy người khác thực hành Thiền-na ba-la-mật; tự mình thực hành Bát-nhã ba-la-mật cũng dạy người khác thực hành Bát-nhã ba-la-mật.

 Vị Bồ-tát ấy được Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người) dạy chúng sinh đạt quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên), còn tự mình thì không chứng lấy quả ấy. Dạy chúng sinh đạt quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán (các quả thánh cao dần, đến A-la-hán là dứt sạch phiền não, thoát sinh tử), còn tự mình thì không chứng lấy. Dạy chúng sinh đạt Bích-chi-Phật đạo (con đường tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên), còn tự mình thì không chứng lấy.

 Tự mình thực hành lục ba-la-mật cũng dạy vô lượng trăm nghìn vạn Bồ-tát thực hành lục ba-la-mật. Tự mình an trụ nơi địa vị A-duy-việt-trí (bậc không còn thối lui trên đường thành Phật) cũng dạy người khác an trụ nơi địa vị A-duy-việt-trí. Tự mình làm thanh tịnh cõi nước Phật cũng dạy người khác làm thanh tịnh cõi nước Phật. Tự mình thành tựu chúng sinh (giáo hóa, giúp chúng sinh tiến tu đến chỗ thành tựu) cũng dạy người khác thành tựu chúng sinh. Tự mình được thần thông của Bồ-tát cũng dạy người khác được thần thông của Bồ-tát.

 Tự mình làm thanh tịnh các pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp đã nghe không quên mất) cũng dạy người khác làm thanh tịnh các pháp môn đà-la-ni. Tự mình đầy đủ tài biện thuyết ưa giảng nói (tài nói pháp lưu loát, biện luận không cùng) cũng dạy người khác đầy đủ tài biện thuyết ưa giảng nói. Tự mình thành tựu thân sắc (?) cũng dạy người khác thành tựu thân sắc. Tự mình thành tựu ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nơi thân Phật) cũng dạy người khác thành tựu ba mươi hai tướng. Tự mình thành tựu đồng chân địa (địa vị Bồ-tát trong sáng thuần khiết như trẻ thơ, không còn chút tâm nhiễm ô) cũng dạy người khác thành tựu đồng chân địa.

 Tự mình thành tựu Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cũng dạy người khác thành tựu Phật thập lực. Tự mình thực hành tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi của Phật khi thuyết pháp giữa đại chúng) cũng dạy người khác thực hành tứ vô sở úy. Tự mình thực hành thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) cũng dạy người khác thực hành thập bát bất cộng pháp. Tự mình thực hành đại từ đại bi (lòng thương yêu lớn ban vui và lòng xót thương lớn cứu khổ cho tất cả chúng sinh) cũng dạy người khác thực hành đại từ đại bi.

 Tự mình đạt nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi sự đến từng chi tiết, từng loại) cũng dạy người khác đạt nhất thiết chủng trí. Tự mình lìa bỏ mọi kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến tâm) cùng tập khí (thói quen, dấu vết còn sót của phiền não) cũng dạy người khác lìa bỏ mọi kết sử cùng tập khí. Tự mình chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như xoay bánh xe chánh pháp) cũng dạy người khác chuyển pháp luân."

 Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu công đức lớn lao, đó là vì tất cả chúng sinh mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật, muốn đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật một cách đầy đủ như thế nào?"

 Phật bảo Tu Bồ Đề: "Nếu khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không thấy sắc có tướng tăng thêm, cũng không thấy có tướng giảm bớt; không thấy thọ, tưởng, hành, thức có tướng tăng thêm, cũng không thấy có tướng giảm bớt; cho đến nhất thiết chủng trí không thấy có tướng tăng thêm, cũng không thấy có tướng giảm bớt; thì lúc ấy Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật.

 Lại nữa, Tu Bồ Đề! Khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không thấy đây là pháp, đây là phi pháp; không thấy đây là pháp quá khứ, đây là pháp vị lai, hiện tại; không thấy đây là pháp thiện, pháp bất thiện, pháp hữu ký (pháp có thể xác định rõ là thiện hay ác), pháp vô ký (pháp không thể xác định là thiện hay ác); không thấy đây là pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), pháp vô vi (những gì không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt);

 không thấy dục giới (cõi còn ham muốn, gồm loài người, súc sinh, địa ngục… và các tầng trời thấp), sắc giới (cõi đã lìa ham muốn thô nhưng còn thân hình vi tế), vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm, không còn thân hình); không thấy Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật; cho đến không thấy nhất thiết chủng trí. Như thế là Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật một cách đầy đủ. Vì sao vậy? Vì các pháp không có tướng. Các pháp đều trống rỗng, giả dối lừa người, không bền chắc; không có người hay biết, không có người sống lâu."

 Tu Bồ Đề nói: "Bạch Thế Tôn! Những điều Thế Tôn nói thật không thể nghĩ bàn."

 Phật bảo Tu Bồ Đề: "Vì sắc không thể nghĩ bàn nên điều được nói không thể nghĩ bàn; vì thọ, tưởng, hành, thức không thể nghĩ bàn nên điều được nói không thể nghĩ bàn; vì lục ba-la-mật không thể nghĩ bàn nên điều được nói không thể nghĩ bàn; cho đến vì nhất thiết chủng trí không thể nghĩ bàn nên điều được nói không thể nghĩ bàn. Tu Bồ Đề! Nếu khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà biết (theo kiểu chấp giữ ý niệm) rằng sắc là không thể nghĩ bàn, thọ, tưởng, hành, thức là không thể nghĩ bàn, cho đến biết nhất thiết chủng trí là không thể nghĩ bàn, thì vị Bồ-tát ấy không thể đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật."

 Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, ai là người có thể tin hiểu?"

 Phật nói: "Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát thực hành lâu dài lục ba-la-mật, gieo trồng căn lành, gần gũi cúng dường nhiều đức Phật, đi theo thiện tri thức, thì vị Bồ-tát ấy có thể tin hiểu Bát-nhã ba-la-mật sâu xa."

 Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành lâu dài lục ba-la-mật, gieo trồng căn lành, gần gũi cúng dường nhiều đức Phật, đi theo thiện tri thức?"

 Phật nói: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không phân biệt sắc, không phân biệt tướng của sắc, không phân biệt tính của sắc; không phân biệt thọ, tưởng, hành, thức, không phân biệt tướng của thức, không phân biệt tính của thức. Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, pháp; nhãn giới cho đến ý thức giới cũng như vậy. Không phân biệt dục giới, sắc giới, vô sắc giới, không phân biệt tướng và tính của ba cõi.

 Không phân biệt Đàn-na ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật, nội không (thấy các giác quan bên trong vốn không có thực thể cố định) cho đến vô pháp hữu pháp không (thấy cả cái "không có" lẫn cái "có" đều không có thực thể cố định), tứ niệm xứ (bốn phép quán về thân, cảm thọ, tâm và các pháp) cho đến bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính), Phật thập lực cho đến thập bát bất cộng pháp; không phân biệt tướng của bố thí cho đến tướng của thập bát bất cộng pháp, không phân biệt tính của thập bát bất cộng pháp.

 Không phân biệt đạo chủng trí (?) (trí biết rõ mọi con đường tu để dẫn dắt chúng sinh), không phân biệt tướng và tính của đạo chủng trí. Không phân biệt nhất thiết chủng trí, không phân biệt tướng của nhất thiết chủng trí, không phân biệt tính của nhất thiết chủng trí. Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Vì sắc không thể nghĩ bàn, thọ, tưởng, hành, thức không thể nghĩ bàn, cho đến nhất thiết chủng trí không thể nghĩ bàn. Như vậy, Tu Bồ Đề! Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành lâu dài lục ba-la-mật, gieo trồng căn lành, gần gũi cúng dường nhiều đức Phật, đi theo thiện tri thức."

 Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Vì sắc sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật sâu xa; vì thọ, tưởng, hành, thức sâu xa cho đến nhất thiết chủng trí sâu xa nên Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này là kho châu báu, vì có báu vật là quả Tu-đà-hoàn, vì có báu vật là quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, Bích-chi-Phật đạo, A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Vì có báu vật là tứ thiền (bốn bậc thiền định cõi Sắc), tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả), tứ vô sắc định (bốn bậc định cõi Vô sắc), ngũ thần thông (năm năng lực siêu phàm), tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần, Phật thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại trí (bốn trí hiểu biết và diễn đạt không ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về tài nói năng), đại từ đại bi, thập bát bất cộng pháp, nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả), nhất thiết chủng trí.

 Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này là kho thanh tịnh (trong sạch, không nhiễm ô). Vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật là kho thanh tịnh. Vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật là kho thanh tịnh."

 Tu Bồ Đề nói: "Bạch Thế Tôn! Thật rất lạ, khi giảng Bát-nhã ba-la-mật này lại có nhiều chướng ngại."

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Tu Bồ Đề! Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa này có nhiều chướng ngại. Vì việc ấy, người nam lành, người nữ lành nếu muốn chép Bát-nhã ba-la-mật này thì nên chép cho mau; nếu đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành thì cũng nên mau chóng tu hành. Vì sao vậy? Vì khi chép, đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa này, không muốn để các chướng nạn nổi lên.

 Người nam lành, người nữ lành nếu có thể chép xong trong một tháng thì nên siêng năng chép. Nếu hai tháng, ba tháng, bốn tháng, năm tháng, sáu tháng, bảy tháng, hoặc một năm mới chép xong thì cũng nên siêng năng chép. Đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành, nếu một tháng được thành tựu cho đến một năm được thành tựu, thì nên siêng năng cho được thành tựu. Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Vì nơi châu báu thường có nhiều chướng nạn nổi lên."

 Tu Bồ Đề nói: "Bạch Thế Tôn! Đối với Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa này, ác ma (ma xấu ác, kẻ chuyên phá hoại việc tu hành của người khác) thích gây chướng ngại, khiến người ta không chép được, không đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành được."

 Phật bảo Tu Bồ Đề: "Ác ma tuy muốn gây chướng ngại đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, khiến người ta không chép, đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành được, nhưng cũng không thể phá hoại việc vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy chép Bát-nhã ba-la-mật cho đến tu hành."

 Lúc bấy giờ Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Nhờ sức của ai mà ác ma không thể gây chướng ngại cho Bồ-tát ma-ha-tát chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa cho đến tu hành?"

 Phật nói: "Nhờ sức của Phật mà ác ma không thể gây chướng ngại cho Bồ-tát ma-ha-tát chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa cho đến tu hành. Xá Lợi Phất! Cũng nhờ sức của các đức Phật hiện tại ở các cõi nước khắp mười phương; vì các đức Phật ấy che chở và nghĩ nhớ đến vị Bồ-tát ấy, nên khiến ma không thể gây chướng ngại để Bồ-tát ma-ha-tát không chép xong Bát-nhã ba-la-mật cho đến không tu hành được.

 Vì sao vậy? Vì vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm được) các đức Phật hiện tại trong các cõi nước mười phương che chở và nghĩ nhớ đến vị Bồ-tát chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa cho đến tu hành; theo lẽ pháp vốn là như thế, nên không ai có thể gây chướng ngại được. Xá Lợi Phất! Người nam lành, người nữ lành nên nghĩ thế này: 'Ta chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này cho đến tu hành, đều là nhờ sức của các đức Phật mười phương.'"

 Xá Lợi Phất nói: "Bạch Thế Tôn! Nếu có người nam lành, người nữ lành chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này cho đến tu hành, đều là nhờ sức của Phật, thì nên biết người ấy được các đức Phật che chở."

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Xá Lợi Phất! Nên biết nếu có người nam lành, người nữ lành chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này cho đến tu hành, đều là nhờ sức của Phật, thì nên biết người ấy cũng được các đức Phật che chở."

 Xá Lợi Phất nói: "Bạch Thế Tôn! Vô lượng vô biên a-tăng-kỳ các đức Phật hiện tại ở mười phương đều biết rõ, đều dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy suốt mọi sự không gì che khuất được) mà thấy người nam lành, người nữ lành ấy lúc chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa cho đến lúc tu hành."

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Xá Lợi Phất! Vô lượng vô biên a-tăng-kỳ các đức Phật hiện tại ở mười phương đều biết rõ, đều dùng Phật nhãn mà thấy người nam lành, người nữ lành ấy lúc chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa cho đến lúc tu hành. Xá Lợi Phất! Trong đó, người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát nếu chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, thọ trì, đọc tụng, chánh ức niệm, tu hành đúng như lời dạy, nên biết người ấy không lâu sẽ gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Xá Lợi Phất! Người nam lành, người nữ lành chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm, người ấy đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa có nhiều dấu hiệu tin hiểu, lại cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, cúng dường bằng hoa, hương, anh lạc (chuỗi ngọc trang sức) cho đến phan cái (cờ phướn và lọng che).

 Xá Lợi Phất! Các đức Phật đều biết rõ, đều dùng Phật nhãn mà thấy người nam lành, người nữ lành ấy. Công đức cúng dường của người nam lành, người nữ lành ấy sẽ được lợi ích lớn, quả báo lớn. Xá Lợi Phất! Người nam lành, người nữ lành ấy do nhân duyên công đức cúng dường này, rốt cuộc không rơi vào đường ác, cho đến khi đạt địa vị A-duy-việt-trí, trọn không xa lìa các đức Phật.

 Xá Lợi Phất! Người nam lành, người nữ lành ấy, do nhân duyên căn lành này, cho đến khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, trọn không xa lìa lục ba-la-mật, trọn không xa lìa nội không cho đến vô pháp hữu pháp không, trọn không xa lìa tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần, trọn không xa lìa Phật thập lực cho đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Xá Lợi Phất! Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, sau khi Phật bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn, tức là Phật qua đời), sẽ truyền đến các cõi nước phương nam. Ở đó, các tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (tu sĩ nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ năm giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ năm giới) sẽ chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, sẽ thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành.

 Do nhân duyên căn lành ấy, họ rốt cuộc không rơi vào đường ác, được hưởng vui sướng nơi cõi trời và cõi người, tăng thêm lục ba-la-mật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Phật, dần dần nhờ Thanh văn thừa, Bích-chi-Phật thừa, Phật thừa (thừa: cỗ xe, ví cho con đường tu đưa người đến đích) mà đạt Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau và phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử).

 Xá Lợi Phất! Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này từ phương nam sẽ chuyển đến phương tây; ở những nơi kinh có mặt, các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di sẽ chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, sẽ thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành. Do nhân duyên căn lành ấy, họ rốt cuộc không rơi vào đường ác, được hưởng vui sướng nơi cõi trời và cõi người, tăng thêm lục ba-la-mật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Phật, dần dần nhờ Thanh văn thừa, Bích-chi-Phật thừa, Phật thừa mà đạt Niết-bàn.

 Xá Lợi Phất! Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này từ phương tây sẽ chuyển đến phương bắc; ở những nơi kinh có mặt, các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di sẽ chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, sẽ thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành. Do nhân duyên căn lành ấy, họ rốt cuộc không rơi vào đường ác, được hưởng vui sướng nơi cõi trời và cõi người, tăng thêm lục ba-la-mật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Phật, dần dần nhờ Thanh văn thừa, Bích-chi-Phật thừa, Phật thừa mà đạt Niết-bàn.

 Xá Lợi Phất! Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, khi ấy ở phương bắc sẽ làm Phật sự (việc của Phật, tức giáo hóa cứu độ chúng sinh). Vì sao vậy? Xá Lợi Phất! Vì khi giáo pháp của ta đang hưng thịnh thì không có tướng diệt mất. Xá Lợi Phất! Ta đã nghĩ nhớ đến người nam lành, người nữ lành ấy tiếp nhận Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này cho đến tu hành. Người nam lành, người nữ lành ấy có thể chép Bát-nhã ba-la-mật này, cung kính, cúng dường, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa, hương cho đến phan cái.

 Xá Lợi Phất! Người nam lành, người nữ lành ấy do nhân duyên căn lành này, rốt cuộc không rơi vào đường ác, được hưởng vui sướng nơi cõi trời và cõi người, tăng thêm lục ba-la-mật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Phật, dần dần nhờ Thanh văn thừa, Bích-chi-Phật thừa, Phật thừa mà đạt Niết-bàn. Vì sao vậy? Xá Lợi Phất! Vì ta dùng Phật nhãn thấy người ấy, ta cũng khen ngợi tán thán người ấy. Vô lượng vô biên a-tăng-kỳ các đức Phật trong các cõi nước mười phương cũng dùng Phật nhãn thấy người ấy, cũng khen ngợi tán thán người ấy."

 Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Về sau, Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này sẽ được lưu hành rộng rãi ở phương bắc chăng?"

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Xá Lợi Phất! Về sau, Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này sẽ được lưu hành rộng rãi ở phương bắc. Xá Lợi Phất! Về sau ở phương bắc, người nam lành, người nữ lành nào nếu nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, hoặc chép, thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành đúng như lời dạy, nên biết người nam lành, người nữ lành ấy đã phát tâm đại thừa (tâm hướng về con đường lớn, cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) từ lâu, đã cúng dường nhiều đức Phật, gieo trồng căn lành, đi theo thiện tri thức từ lâu."

 Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Về sau ở phương bắc sẽ có bao nhiêu người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo mà chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa cho đến tu hành đúng như lời dạy?"

 Phật bảo Xá Lợi Phất: "Về sau ở phương bắc, tuy có nhiều người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo, nhưng ít người nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà không chìm đắm nản lòng, không kinh hãi, không sợ sệt, không e ngại. Vì sao vậy? Vì những người ấy đã gần gũi cúng dường nhiều đức Phật, đã thưa hỏi nhiều đức Phật; những người ấy ắt có thể đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Đàn-na ba-la-mật, đầy đủ tứ niệm xứ cho đến đầy đủ thập bát bất cộng pháp.

 Xá Lợi Phất! Người nam lành, người nữ lành ấy vì căn lành đã thuần thục nên có thể làm nhiều lợi ích cho chúng sinh vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì nay ta vì người nam lành, người nữ lành ấy mà giảng các pháp tương ứng với tát-bà-nhã (nhất thiết trí, trí biết rõ tất cả của Phật); các đức Phật quá khứ cũng đã vì người nam lành, người nữ lành ấy mà giảng các pháp tương ứng với tát-bà-nhã. Do nhân duyên ấy, khi người ấy sinh ra ở đời sau, sẽ tiếp tục có được tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, lại cũng vì người khác mà giảng pháp A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Những người nam lành, người nữ lành ấy đều một lòng hòa hợp; ma hay dân của ma (quyến thuộc, kẻ theo phe ma) còn không thể ngăn trở phá hoại tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề của họ, huống gì những kẻ làm điều ác, chê bai người thực hành Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, lại có thể phá hoại tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề của họ sao?

 Xá Lợi Phất! Những người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát ấy, nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, được niềm vui lớn của giáo pháp, sự an lạc của giáo pháp, lại giúp nhiều người đứng vững nơi căn lành vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Những người nam lành, người nữ lành ấy đã lập thệ nguyện trước mặt ta rằng: 'Khi con đi trên đường Bồ-tát, sẽ cứu độ vô số trăm nghìn vạn ức chúng sinh, khiến họ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến họ vui mừng, cho đến khi họ được thọ ký nơi địa vị A-duy-việt-trí.' Ta biết tâm họ, ta cũng tùy hỷ (vui theo việc lành của người khác).

 Những người nam lành, người nữ lành ấy cũng đã lập thệ nguyện trước các đức Phật quá khứ rằng: 'Khi con đi trên đường Bồ-tát, sẽ cứu độ vô số trăm nghìn vạn ức chúng sinh, khiến họ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến họ vui mừng, cho đến khi họ được thọ ký nơi địa vị A-duy-việt-trí.' Các đức Phật quá khứ cũng biết tâm họ mà tùy hỷ.

 Xá Lợi Phất! Những người nam lành, người nữ lành ấy có tâm nguyện lớn, nên những hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, pháp mà họ được hưởng cũng lớn, lại có thể bố thí lớn. Bố thí lớn rồi thì gieo căn lành lớn. Gieo căn lành lớn rồi thì được quả báo lớn. Vì thu phục chúng sinh mà thọ thân, có thể ở giữa chúng sinh xả bỏ mọi thứ mình có, cả bên trong (thân thể) lẫn bên ngoài (của cải).

 Do nhân duyên căn lành ấy, họ phát nguyện muốn sinh về cõi nước phương khác, nơi các đức Phật hiện tại đang giảng Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Ở trước các đức Phật, nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này rồi, họ cũng ở nơi ấy chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến vui mừng trăm nghìn vạn ức chúng sinh, khiến họ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Đối với các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, Phật không có pháp nào không biết, không có tướng chân như nào của pháp mà không biết; việc làm của chúng sinh không việc gì Phật không biết. Nay Phật biết hết các đức Phật quá khứ cùng các Bồ-tát và thanh văn; cũng biết các Bồ-tát và thanh văn trong các cõi nước của các đức Phật hiện tại ở mười phương; cũng biết các đức Phật vị lai cùng các Bồ-tát và thanh văn. Bạch Thế Tôn! Ở đời vị lai, có những người nam lành, người nữ lành siêng năng cầu lục ba-la-mật, thọ trì, đọc tụng cho đến tu hành, có người được, có người không được."

 Phật bảo Xá Lợi Phất: "Nếu người nam lành, người nữ lành một lòng tinh tấn siêng năng tìm cầu, thì sẽ được các kinh tương ứng với lục ba-la-mật."

 Xá Lợi Phất bạch Phật rằng: "Người nam lành, người nữ lành siêng năng tu hành như thế thì sẽ được kinh sâu xa tương ứng với lục ba-la-mật này sao?"

 Phật bảo Xá Lợi Phất: "Người nam lành, người nữ lành ấy sẽ được kinh sâu xa tương ứng với lục ba-la-mật này. Vì sao vậy? Vì người nam lành, người nữ lành ấy, vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà thuyết pháp cho chúng sinh, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến vui mừng, giúp họ an trụ trong lục ba-la-mật. Do nhân duyên ấy, người nam lành, người nữ lành ấy khi chuyển sinh sang thân sau, sẽ dễ được kinh sâu xa tương ứng với lục ba-la-mật. Được rồi, họ tu hành đúng như lục ba-la-mật đã dạy, tinh tấn siêng năng không ngừng, cho đến làm thanh tịnh cõi nước Phật, thành tựu chúng sinh, đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video