Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (kinh lớn về trí tuệ siêu việt đưa sang bờ giác ngộ), Phẩm Việc Của Ma, thứ bốn mươi sáu.
Lúc bấy giờ Tuệ mạng (cách gọi tôn kính một vị tu sĩ, người lấy trí tuệ làm mạng sống) Tu Bồ Đề (vị đệ tử của Phật giỏi nhất về hiểu lẽ "không") bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật)! Người nam lành, người nữ lành (những người có lòng tin, theo học đạo Phật) ấy phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), thực hành lục ba-la-mật (sáu pháp tu hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), thành tựu chúng sinh (giáo hóa, giúp chúng sinh tiến tu đến chỗ thành tựu), làm thanh tịnh cõi nước Phật; Phật đã khen ngợi, nói về công đức của họ. Bạch Thế Tôn! Vì sao người nam lành, người nữ lành ấy khi cầu Phật đạo lại sinh ra các chướng ngại?"
Phật bảo Tu Bồ Đề: "Tài biện thuyết ưa giảng nói (tài nói pháp lưu loát, biện luận không cùng) không phát khởi ngay, nên biết đó là ma sự (việc của ma, tức những chướng ngại phá hoại việc tu hành) của Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh)."
Tu Bồ Đề nói: "Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà tài biện thuyết ưa giảng nói không phát khởi ngay lại là ma sự của Bồ-tát?"
Phật nói: "Có vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát) khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt, thấu suốt bản chất thật của mọi sự) thì khó đầy đủ lục ba-la-mật. Vì nhân duyên ấy mà tài biện thuyết ưa giảng nói không phát khởi ngay là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Tài biện thuyết ưa giảng nói bỗng nhiên nổi lên đột ngột, nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát."
"Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà tài biện thuyết ưa giảng nói bỗng nhiên nổi lên lại là ma sự?"
Phật nói: "Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật (bố thí đến mức hoàn hảo) cho đến Bát-nhã ba-la-mật mà đắm chấp vào việc ưa giảng nói giáo pháp. Vì nhân duyên ấy mà tài biện thuyết ưa giảng nói bỗng nhiên nổi lên, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Khi chép kinh Bát-nhã ba-la-mật này mà kiêu căng ngạo mạn, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Khi chép kinh này mà đùa cợt cười giỡn, tâm rối loạn, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Tu Bồ Đề! Nếu khi chép kinh này mà cười cợt khinh nhờn, không cung kính, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Nếu khi chép kinh này mà tâm rối loạn không định, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Khi chép kinh này mà mọi người không hòa hợp với nhau, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Người nam lành, người nữ lành nghĩ thế này: 'Ta không được hương vị gì trong kinh này', rồi bỏ đi, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Tu Bồ Đề! Khi thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn không quên) Bát-nhã ba-la-mật, đọc tụng, giảng nói hoặc chánh ức niệm (ghi nhớ và suy xét đúng đắn) mà kiêu căng ngạo mạn, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Nếu khi thọ trì kinh Bát-nhã ba-la-mật, khi gần gũi, khi chánh ức niệm mà cùng nhau cười chê, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Nếu khi thọ trì kinh Bát-nhã ba-la-mật, đọc tụng, chánh ức niệm, tu hành mà cùng nhau khinh miệt, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát.
Nếu khi thọ trì Bát-nhã ba-la-mật, đọc tụng cho đến chánh ức niệm mà tâm tán loạn, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Nếu khi thọ trì Bát-nhã ba-la-mật, đọc tụng cho đến chánh ức niệm mà tâm không hòa hợp, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Thế Tôn nói: 'Người nam lành, người nữ lành nghĩ thế này: "Ta không được hương vị gì trong kinh", rồi bỏ đi, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát.' Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Bồ-tát không được hương vị trong kinh rồi bỏ đi?"
Phật nói: "Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đời trước không từng thực hành lâu dài Bát-nhã ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật (thiền định hoàn hảo), Tì-lê-da ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), Thi-la ba-la-mật (giữ giới hoàn hảo), Đàn-na ba-la-mật. Người ấy nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật này, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, nghĩ rằng: 'Trong Bát-nhã ba-la-mật này, ta không được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật).' Tâm không trong sạch, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi mà bỏ đi; nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà không được thọ ký, rồi khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật này liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi bỏ đi?"
Phật bảo Tu Bồ Đề: "Nếu Bồ-tát chưa bước vào pháp vị (địa vị vững chắc của Bồ-tát, nơi đã chứng biết lẽ thật các pháp không sinh không diệt, chắc chắn không thối lui), thì các đức Phật không thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cho. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật, Bồ-tát nghĩ thế này: 'Trong đây không có tên ta.' Tâm không trong sạch, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Tu Bồ Đề nói: "Vì nhân duyên gì mà trong Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này không nói tên của vị Bồ-tát ấy?"
Phật nói: "Bồ-tát chưa được thọ ký thì các đức Phật không ghi tên. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nghĩ thế này: 'Trong Bát-nhã ba-la-mật này không nói nơi ta sinh ra, tên ta, làng xóm hay thành ấp của ta.' Người ấy không muốn nghe Bát-nhã ba-la-mật, liền đứng dậy khỏi hội chúng mà bỏ đi. Mỗi niệm khởi lên như thế, người ấy lại lùi xa một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài), phải bù lại bằng cách siêng năng tinh tấn hơn nữa mà cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Lại nữa, Tu Bồ Đề! Bồ-tát học các kinh khác mà bỏ Bát-nhã ba-la-mật thì rốt cuộc không thể đến được tát-bà-nhã (nhất thiết trí, trí biết rõ tất cả của Phật). Người nam lành, người nữ lành ấy là bỏ gốc rễ mà níu lấy cành lá; nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Những gì là kinh khác mà người nam lành, người nữ lành học theo thì không thể đến được tát-bà-nhã?"
Phật nói: "Đó là các kinh mà hàng thanh văn (người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự mình thoát khổ) nên thực hành, tức là: tứ niệm xứ (bốn phép quán: thân không sạch, cảm thọ là khổ, tâm vô thường, các pháp không có cái "ta"), tứ chánh cần (bốn sự siêng năng đúng: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng điều thiện đã sinh), tứ như ý túc (bốn nền tảng của thần thông, nhờ ý muốn, tinh tấn, tâm chuyên nhất và quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ lành: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), thất giác phần (bảy yếu tố giác ngộ), bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính), và các cửa giải thoát không, vô tướng, vô tác (ba cửa giải thoát: thấy mọi thứ là không, không chấp vào hình tướng, không còn mong cầu tạo tác).
Người nam lành, người nữ lành an trụ trong đó, đạt quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh), quả Tư-đà-hàm (chỉ còn trở lại cõi trời, cõi người một lần), quả A-na-hàm (không trở lại cõi Dục nữa), quả A-la-hán (dứt sạch phiền não, thoát sinh tử); đó gọi là việc thực hành của thanh văn, không thể đến được tát-bà-nhã. Những người nam lành, người nữ lành như thế bỏ Bát-nhã ba-la-mật mà gần gũi các kinh khác ấy.
Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Vì từ Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các Bồ-tát ma-ha-tát, thành tựu các pháp thế gian (thuộc về đời thường, còn trong vòng sinh tử) và xuất thế gian (vượt ra khỏi vòng sinh tử). Tu Bồ Đề! Khi Bồ-tát ma-ha-tát học Bát-nhã ba-la-mật thì cũng học các pháp thế gian và xuất thế gian.
Tu Bồ Đề! Ví như con chó không xin ăn nơi chủ nhà, lại đi xin nơi người làm thuê. Cũng vậy, Tu Bồ Đề! Đời sau sẽ có người nam lành, người nữ lành bỏ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà níu lấy cành lá, chọn các kinh mà thanh văn và Bích-chi-Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) nên thực hành; nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Tu Bồ Đề! Ví như có người muốn thấy con voi, thấy rồi lại quay sang ngắm dấu chân của nó. Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
Phật nói: "Những người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo cũng lại như thế: được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà bỏ đi, chọn lấy các kinh mà thanh văn và Bích-chi-Phật nên thực hành. Tu Bồ Đề! Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Tu Bồ Đề! Ví như có người muốn thấy biển lớn, lại đi tìm vũng nước đọng trong dấu chân trâu, rồi nghĩ: 'Nước biển lớn có bằng chỗ nước này không?' Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
Phật nói: "Đời sau có người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo cũng như thế: được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà bỏ đi, chọn lấy các kinh mà thanh văn và Bích-chi-Phật nên thực hành; nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát ma-ha-tát. Tu Bồ Đề! Ví như người thợ hoặc học trò của người thợ, muốn dựng một tòa cung điện Tối Thắng như của Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi) mà lại lấy cung điện của mặt trời, mặt trăng làm khuôn mẫu đo đạc. Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
"Cũng vậy, Tu Bồ Đề! Đời sau có người nam lành, người nữ lành ít phúc đức cầu Phật đạo, được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này liền bỏ đi, lại tìm tát-bà-nhã trong các kinh mà thanh văn và Bích-chi-Phật nên thực hành. Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
Phật nói: "Nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát. Tu Bồ Đề! Ví như có người muốn thấy chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu tự xoay mở đường), thấy rồi mà không nhận ra. Sau thấy các vua nước nhỏ, lấy dáng vẻ của họ mà nói rằng: 'Chuyển luân thánh vương thì có khác gì người này.' Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
"Tu Bồ Đề! Đời sau có người nam lành, người nữ lành ít phúc đức cầu Phật đạo, được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà bỏ đi, lấy các kinh mà thanh văn và Bích-chi-Phật nên thực hành để cầu tát-bà-nhã. Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
"Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Tu Bồ Đề! Ví như người đói được món ăn trăm vị mà bỏ đi, lại ăn cơm nấu từ thứ lúa sáu mươi ngày (giống lúa chín sớm, hạt gạo kém ngon). Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
Phật nói: "Đời sau có người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo, được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà bỏ đi, lấy các kinh mà thanh văn và Bích-chi-Phật nên thực hành để cầu tát-bà-nhã. Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
"Nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát. Tu Bồ Đề! Ví như có người được viên ngọc ma-ni (ngọc như ý, loại ngọc quý nhất) vô giá, lại đem so với hạt ngọc thủy tinh. Tu Bồ Đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
Phật nói: "Đời sau có người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo, được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà bỏ đi, lấy các kinh mà thanh văn và Bích-chi-Phật nên thực hành để cầu tát-bà-nhã. Người ấy có khôn không?"
Tu Bồ Đề nói: "Là không khôn."
"Nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu Bồ Đề! Người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo ấy, khi chép Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, lại thích bàn nói những chuyện không đúng pháp, nên không chép xong Bát-nhã ba-la-mật. Đó là: thích bàn về hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, pháp; thích bàn về giữ giới, thiền định, vô sắc định (các bậc định nơi tâm vượt khỏi mọi hình tướng vật chất); thích bàn về Đàn-na ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật; thích bàn về tứ niệm xứ cho đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này không có tướng ưa bàn nói. Tu Bồ Đề! Bát-nhã ba-la-mật có tướng không thể nghĩ bàn; Bát-nhã ba-la-mật có tướng không sinh không diệt; Bát-nhã ba-la-mật có tướng không dơ không sạch; Bát-nhã ba-la-mật có tướng không loạn không tán; Bát-nhã ba-la-mật có tướng không thể nói; Bát-nhã ba-la-mật có tướng không lời nói, không ý nghĩa; Bát-nhã ba-la-mật có tướng không có gì để nắm bắt.
Vì sao vậy? Tu Bồ Đề! Vì trong Bát-nhã ba-la-mật không có các pháp ấy. Tu Bồ Đề! Nếu có người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát, khi chép kinh Bát-nhã ba-la-mật này mà để các pháp ấy làm tâm tán loạn, nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát."
Tu Bồ Đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này có thể chép được chăng?"
Phật nói: "Không thể chép được. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật không có tự tính (bản chất riêng tồn tại độc lập, cố định); Thiền-na ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Đàn-na ba-la-mật, cho đến nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tất cả mọi sự đến từng chi tiết) đều không có tự tính. Nếu không có tự tính thì không gọi là pháp. Cái không phải pháp thì không thể chép cái không phải pháp. Tu Bồ Đề! Nếu người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát nghĩ thế này: 'Cái không phải pháp là Bát-nhã ba-la-mật sâu xa', nên biết đó chính là ma sự của Bồ-tát."
"Bạch Thế Tôn! Người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát ấy dùng chữ để chép Bát-nhã ba-la-mật, tự nghĩ: 'Ta đang chép Bát-nhã ba-la-mật này', lấy chữ mà đắm chấp vào Bát-nhã ba-la-mật, nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Vì Bát-nhã ba-la-mật này không có văn tự; Thiền-na ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Đàn-na ba-la-mật đều không có văn tự.
Bạch Thế Tôn! Sắc (hình sắc, phần vật chất) không có văn tự; thọ, tưởng, hành, thức (cảm nhận, nhận biết hình ảnh khái niệm, tạo tác của tâm, phân biệt nhận biết — cùng với sắc là năm uẩn hợp thành con người) không có văn tự; cho đến nhất thiết chủng trí không có văn tự. Bạch Thế Tôn! Nếu người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát mà đắm chấp vào Bát-nhã ba-la-mật không có văn tự, cho đến đắm chấp vào nhất thiết chủng trí không có văn tự, nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát. Việc đọc tụng, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành đúng như lời dạy cũng như vậy."
"Lại nữa, Tu Bồ Đề! Người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo, khi chép Bát-nhã ba-la-mật này mà khởi lên ý nghĩ về đất nước, khởi lên ý nghĩ về làng xóm, khởi lên ý nghĩ về thành quách, khởi lên ý nghĩ về phương hướng; hoặc nghe người ta chê bai thầy mình mà khởi ý nghĩ; hoặc nghĩ đến cha mẹ, anh em chị em và các bà con làng xóm khác; hoặc nghĩ đến giặc cướp, hoặc nghĩ đến chiên-đà-la (hạng người bị xem là thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, làm các nghề như đồ tể); hoặc nghĩ đến đám đông phụ nữ, hoặc nghĩ đến kỹ nữ.
Các thứ ý nghĩ lạ khác nhau như thế gây chướng ngại, ác ma lại càng làm tăng thêm những ý nghĩ ấy, phá hoại việc chép Bát-nhã ba-la-mật, phá hoại việc đọc tụng, giảng nói, chánh ức niệm, tu hành đúng như lời dạy. Tu Bồ Đề! Nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Tu Bồ Đề! Người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo được danh tiếng, được cung kính, được bố thí cúng dường, như quần áo, đồ ăn thức uống, giường nằm, thuốc men chữa bệnh, các thứ vật dụng an vui. Người nam lành, người nữ lành ấy khi chép kinh Bát-nhã ba-la-mật này, thọ trì, đọc tụng cho đến chánh ức niệm, lại đắm trước vào những việc ấy, nên không chép xong Bát-nhã ba-la-mật, cho đến không chánh ức niệm được; nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát.
Lại nữa, Tu Bồ Đề! Khi người nam lành, người nữ lành cầu Phật đạo chép Bát-nhã ba-la-mật cho đến tu hành đúng như lời dạy, ác ma dùng mưu khéo đem các kinh sâu xa khác trao cho vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy; vị nào có sức phương tiện (sự khéo léo sáng suốt, biết cách ứng xử đúng) thì không nên tham đắm các kinh sâu xa khác do ác ma đưa cho. Vì sao vậy? Vì những kinh ấy không thể đưa người đến tát-bà-nhã. Trong số đó, những Bồ-tát ma-ha-tát không có phương tiện, nghe các kinh sâu xa khác ấy liền bỏ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa.
Tu Bồ Đề! Trong Bát-nhã ba-la-mật này, ta đã giảng rộng con đường phương tiện của các Bồ-tát ma-ha-tát; các Bồ-tát ma-ha-tát nên tìm cầu từ trong đây. Tu Bồ Đề! Nay người nam lành, người nữ lành cầu đạo Bồ-tát lại bỏ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, đi tìm con đường phương tiện trong các kinh sâu xa của thanh văn và Bích-chi-Phật do ma đưa cho; nên biết đó cũng là ma sự của Bồ-tát.
Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật, quyển thứ mười ba.
Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật, quyển thứ mười bốn.
Do ngài Tam tạng (danh hiệu bậc thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu Ma La Thập, người nước Quy Tư (một nước cổ ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc), dịch vào đời Hậu Tần.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video