Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Ma-ha: lớn; Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ hoàn hảo, thấy rõ thật tướng mọi pháp vốn là không, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ), phẩm Thán Độ, thứ năm (phẩm: chương; Thán Độ: ca ngợi pháp đưa người qua bờ giác ngộ).
Bấy giờ có các vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) danh tiếng, được nhiều người biết đến. Đó là tuệ mạng Xá-lợi-phất (tuệ mạng: danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo, ý nói lấy trí tuệ làm mạng sống; Xá-lợi-phất: đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật), tuệ mạng Đại Mục-kiền-liên (đại đệ tử thần thông bậc nhất), tuệ mạng Tu-bồ-đề (đại đệ tử hiểu lý không bậc nhất), tuệ mạng Ma-ha Ca-diếp (đại đệ tử tu khổ hạnh bậc nhất) và các vị khác. Cùng với các vị ấy có các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát; Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu giúp mọi loài), các ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới) và ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới). Tất cả đều từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay bạch Phật:
"Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát là ba-la-mật lớn (ba-la-mật: hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ). Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát là ba-la-mật tôn quý, ba-la-mật bậc nhất, ba-la-mật thù thắng, ba-la-mật nhiệm mầu, ba-la-mật không gì cao hơn, ba-la-mật không gì sánh bằng, ba-la-mật vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng, chỉ ngang với bậc không ai sánh nổi, tức là Phật), ba-la-mật như hư không.
Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát là ba-la-mật tự tướng không (tướng trạng riêng của mỗi pháp vốn rỗng không). Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát ma-ha-tát là ba-la-mật tự tính không (bản thể tự có của mỗi pháp vốn rỗng không). Bát-nhã ba-la-mật của các Bồ-tát ma-ha-tát là ba-la-mật chư pháp không (tất cả các pháp đều rỗng không), ba-la-mật vô pháp hữu pháp không (cái không có lẫn cái có đều rỗng không), ba-la-mật mở ra tất cả công đức, ba-la-mật thành tựu tất cả công đức, ba-la-mật không thể phá hoại.
Các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật này thì bố thí một cách vô đẳng đẳng và có đầy đủ đàn-na ba-la-mật (bố thí hoàn hảo) vô đẳng đẳng. Nhờ đó, các vị được thân vô đẳng đẳng và được pháp vô đẳng đẳng, tức là A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật). Thi-la ba-la-mật (trì giới hoàn hảo), sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), tì-lê-da ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo), thiền-na ba-la-mật (thiền định hoàn hảo) và Bát-nhã ba-la-mật cũng như vậy.
Thế Tôn xưa kia cũng đã thực hành Bát-nhã ba-la-mật này, có đầy đủ sáu ba-la-mật vô đẳng đẳng (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Nhờ đó, ngài được pháp vô đẳng đẳng, được sắc vô đẳng đẳng, được thọ, tưởng, hành, thức vô đẳng đẳng (sắc, thọ, tưởng, hành, thức: năm nhóm hợp thành con người – thân thể vật chất, cảm giác, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức phân biệt). Rồi Phật chuyển pháp luân vô đẳng đẳng (giảng dạy giáo pháp vô đẳng đẳng; giáo pháp được ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não).
Các đức Phật quá khứ cũng thực hành Bát-nhã ba-la-mật này như thế, có đầy đủ sự bố thí vô đẳng đẳng, cho đến chuyển pháp luân vô đẳng đẳng. Các đức Phật đời vị lai cũng thực hành Bát-nhã ba-la-mật này, sẽ bố thí vô đẳng đẳng, cho đến sẽ chuyển pháp luân vô đẳng đẳng. Vì thế, bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát muốn vượt qua đến bờ bên kia (bờ giác ngộ, Niết-bàn) của tất cả các pháp thì nên tu tập thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật ấy đáng được chư thiên, loài người và a-tu-la (loài thần có phước lực nhưng hay giận dữ, hiếu chiến) trong khắp thế gian lễ kính, cúng dường (dâng phẩm vật, phụng sự)."
Phật bảo các đệ tử và các Bồ-tát ma-ha-tát: "Đúng vậy, đúng vậy! Này các thiện nam tử (người nam hiền lành, cách Phật gọi những người có lòng tu hành)! Người thực hành Bát-nhã ba-la-mật đáng được chư thiên, loài người và a-tu-la trong khắp thế gian lễ lạy, cung kính, cúng dường. Vì sao vậy? Vì nhờ có Bồ-tát đến đời mà mới có cõi người và cõi trời. Nhờ đó mới có dòng Sát-lợi cao sang (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ sĩ ở Ấn Độ xưa), dòng Bà-la-môn cao sang (giai cấp tư tế lo việc tế lễ, được coi là cao quý nhất ở Ấn Độ xưa), nhà cư sĩ giàu có (người tại gia giàu có, có thế lực), Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng thống trị thiên hạ bằng chánh pháp). Nhờ đó mới có chư thiên từ cõi trời Tứ Thiên vương (cõi trời của bốn vị vua trời hộ trì thế gian, thấp nhất trong các tầng trời cõi Dục) cho đến cõi trời A-ca-ni-tra (tầng trời cao nhất của cõi Sắc). Nhờ đó mới có các bậc Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới vào dòng thánh) cho đến A-la-hán (quả vị cao nhất của người tu để tự giải thoát, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán lý nhân duyên, không có thầy) và các đức Phật.
Nhờ có Bồ-tát đến đời mà thế gian mới có đồ ăn thức uống, y phục, giường nằm, nhà cửa, đèn đuốc. Nhờ đó mới sinh ra các thứ châu báu như ma-ni (một loại ngọc báu quý giá), ngọc trai, pha-lê, lưu ly (đá quý màu xanh biếc), san hô, vàng, bạc. Xá-lợi-phất! Tất cả những thứ đem lại niềm vui trong thế gian, dù là niềm vui ở cõi người, ở cõi trời, hay niềm vui lìa dục (niềm vui thanh tịnh của thiền định, giải thoát), đều do Bồ-tát mà có.
Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì khi Bồ-tát ma-ha-tát tu hạnh Bồ-tát thì an trụ nơi sáu ba-la-mật. Tự mình bố thí, vị ấy cũng dùng bố thí để thành tựu chúng sinh (giáo hóa, giúp đỡ chúng sinh tiến tu đến chỗ thành tựu đạo quả). Cho đến tự mình thực hành Bát-nhã ba-la-mật, vị ấy cũng dùng Bát-nhã ba-la-mật để thành tựu chúng sinh. Xá-lợi-phất! Vì thế, Bồ-tát ma-ha-tát xuất hiện ở đời là để đem an vui cho tất cả chúng sinh."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video