Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo: "Ma-ha" nghĩa là lớn; "Bát-nhã ba-la-mật" là trí tuệ hoàn hảo, thấy đúng thật tướng các pháp, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ), phẩm Thí Dụ, thứ năm mươi mốt.
Phật bảo Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh không): "Ví như giữa biển lớn, thuyền bị vỡ, người trên thuyền nếu không bám lấy khúc gỗ, không bám lấy đồ vật, không bám lấy túi phao, không bám lấy xác chết, thì này Tu-bồ-đề, nên biết người ấy không đến được bờ bên kia, sẽ chìm chết giữa biển. Này Tu-bồ-đề! Nếu khi thuyền vỡ, người trên thuyền bám lấy khúc gỗ, đồ vật, túi phao, xác chết, thì nên biết người ấy không bao giờ chìm chết, sẽ được yên ổn, không trở ngại mà đến được bờ bên kia.
Này Tu-bồ-đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) cầu Phật đạo cũng như vậy. Nếu chỉ có lòng tin và ưa thích mà không nương vào Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, không chép, không đọc, không tụng, không chánh ức niệm (nhớ nghĩ đúng đắn); không nương vào Thiền-na ba-la-mật (thiền định hoàn hảo), Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn, tức siêng năng hoàn hảo), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), Thi-la ba-la-mật (giữ giới hoàn hảo), Đàn-na ba-la-mật (bố thí hoàn hảo), không chép, không đọc, không tụng, không chánh ức niệm; cho đến không nương vào nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi pháp trong mọi khía cạnh, chi tiết), không chép, không đọc, không tụng, không chánh ức niệm, thì này Tu-bồ-đề, nên biết thiện nam tử ấy giữa đường sẽ sa sút, hỏng việc; người ấy chưa đến được nhất thiết chủng trí đã dừng lại chứng quả ở địa vị Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy để tự giải thoát cho mình) hoặc Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy và không giáo hóa rộng rãi).
Này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo, vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật) mà có lòng tin, có sự kham nhẫn, có tâm trong sạch, có tâm sâu xa, có ý muốn, có hiểu biết, có buông xả, có tinh tấn; người ấy nương vào Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, chép lại, giữ gìn, đọc, tụng, giảng nói, chánh ức niệm. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà có lòng tin, kham nhẫn, tâm trong sạch, tâm sâu xa, ý muốn, hiểu biết, buông xả, tinh tấn, nên được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa che chở, cho đến được nhất thiết chủng trí che chở. Vì được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa giữ gìn che chở, cho đến được nhất thiết chủng trí giữ gìn che chở, nên không bao giờ sa sút giữa đường, vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, có thể làm trong sạch cõi nước của Phật, giúp chúng sinh thành tựu, và sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
"Này Tu-bồ-đề! Ví như người nam hay người nữ cầm chiếc bình hỏng (bình đất chưa nung chín) đi lấy nước, nên biết chiếc bình ấy chẳng bao lâu sẽ rã nát. Vì sao? Vì chiếc bình ấy chưa được nung chín, nên lại trở về thành đất. Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhân tuy có tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, có lòng tin, có kham nhẫn, có tâm trong sạch, có tâm sâu xa, có ý muốn, có hiểu biết, có buông xả, có tinh tấn, nhưng không được sức phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt để đạt mục đích) của Bát-nhã ba-la-mật giữ gìn che chở; không được Thiền-na ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Đàn-na ba-la-mật giữ gìn che chở; không được nội không (các giác quan bên trong vốn là không) cho đến vô pháp hữu pháp không (cả cái đã không còn lẫn cái đang có đều là không), tứ niệm xứ (bốn phép quán chiếu: thân, cảm giác, tâm và các pháp) cho đến bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát), mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến nhất thiết chủng trí giữ gìn che chở. Này Tu-bồ-đề! Nên biết người ấy giữa đường sẽ sa sút, rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật.
"Này Tu-bồ-đề! Ví như người nam hay người nữ cầm chiếc bình đã nung chín đi lấy nước, hoặc ở sông, hoặc ở giếng, hoặc ở ao, hoặc ở suối, nên biết chiếc bình ấy đựng nước được yên ổn. Vì sao? Vì chiếc bình ấy đã được nung chín. Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, có lòng tin, kham nhẫn, tâm trong sạch, tâm sâu xa, ý muốn, hiểu biết, buông xả, tinh tấn, được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật che chở, được thiền định, tinh tấn, nhẫn nhục, giữ giới, bố thí cho đến nhất thiết chủng trí che chở, thì này Tu-bồ-đề, nên biết người ấy không sa sút giữa đường, vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, có thể làm trong sạch cõi nước của Phật, giúp chúng sinh thành tựu, đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
"Này Tu-bồ-đề! Ví như bên bờ biển lớn có chiếc thuyền chưa được sửa sang trang bị, người ta liền chất của cải lên. Này Tu-bồ-đề! Nên biết chiếc thuyền ấy giữa đường sẽ vỡ chìm, người, thuyền và của cải mỗi thứ trôi một nơi; người lái buôn ấy vì không có sức phương tiện nên mất hết của báu quý giá. Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo này, tuy có tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, có lòng tin, kham nhẫn, tâm trong sạch, tâm sâu xa, ý muốn, hiểu biết, buông xả, tinh tấn, nhưng vì không được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật giữ gìn che chở, cho đến không được nhất thiết chủng trí giữ gìn che chở, nên biết người ấy giữa đường sa sút, mất châu báu lớn. Châu báu lớn ấy chính là nhất thiết chủng trí. Sa sút tức là rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật.
Này Tu-bồ-đề! Ví như có người có trí tuệ và phương tiện, sửa sang trang bị chiếc thuyền lớn bên bờ biển, sau đó đẩy xuống nước, chất của cải lên, rồi lên thuyền ra đi. Nên biết chiếc thuyền ấy không chìm vỡ giữa đường, chắc chắn sẽ yên ổn đến được nơi cần đến. Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhân vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà có lòng tin, kham nhẫn, tâm trong sạch, tâm sâu xa, ý muốn, hiểu biết, buông xả, tinh tấn, được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật giữ gìn che chở, được thiền định, tinh tấn, nhẫn nhục, giữ giới, bố thí cho đến nhất thiết chủng trí che chở, nên biết vị Bồ-tát ấy sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không rơi giữa đường vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật.
"Này Tu-bồ-đề! Ví như có người một trăm hai mươi tuổi, tuổi tác già nua, các giác quan đã suy yếu, lại mắc bệnh phong, bệnh hàn, bệnh nhiệt (theo y học xưa: bệnh do gió, do lạnh, do nóng trong cơ thể) hoặc các bệnh lẫn lộn. Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao, người ấy có thể tự đứng dậy khỏi giường được chăng?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không thể."
Phật nói: "Giả sử người ấy có thể đứng dậy được thì sao?"
Tu-bồ-đề thưa: "Người ấy dù có thể đứng dậy, cũng không thể đi xa được mười dặm hay hai mươi dặm, vì già yếu và bệnh tật."
"Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhân tuy có tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, có lòng tin, kham nhẫn, tâm trong sạch, tâm sâu xa, ý muốn, hiểu biết, buông xả, tinh tấn, nhưng vì không được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật giữ gìn che chở, cho đến không được nhất thiết chủng trí giữ gìn che chở, nên biết người ấy giữa đường sẽ rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật. Vì sao? Vì không được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật giữ gìn che chở.
Này Tu-bồ-đề! Như ông già một trăm hai mươi tuổi nói trên, tuổi tác già nua, các giác quan suy yếu, lại mắc bệnh phong, hàn, nhiệt hoặc các bệnh lẫn lộn. Người ấy muốn đứng dậy đi, có hai người khỏe mạnh mỗi người đỡ một bên nách, nói với ông già rằng: 'Ông đừng lo ngại gì, muốn đến đâu thì đến, hai chúng tôi quyết không bỏ ông.' Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà có lòng tin, kham nhẫn, tâm trong sạch, tâm sâu xa, ý muốn, hiểu biết, buông xả, tinh tấn, được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật che chở, cho đến được nhất thiết chủng trí che chở, nên biết người ấy không rơi giữa đường vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, có thể đến được nơi ấy, tức là A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Bấy giờ Phật lại khen Tu-bồ-đề rằng: "Hay thay, hay thay! Này Tu-bồ-đề! Ông vì các vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) mà hỏi Phật việc này. Này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo, từ lúc mới phát tâm đến nay, đem tâm chấp ngã (cho rằng có cái tôi) và ngã sở (cho rằng có cái của tôi) mà bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, tu trí tuệ. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy khi bố thí thì nghĩ rằng: 'Ta là người thí chủ, ta bố thí cho người này, ta bố thí vật này. Ta giữ giới, ta tu nhẫn nhục, ta tinh tấn, ta nhập thiền, ta tu trí tuệ.' Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nghĩ rằng có sự bố thí này, đây là sự bố thí của ta, cho đến nghĩ rằng có trí tuệ này, đây là trí tuệ của ta.
Vì sao? Vì trong Đàn-na ba-la-mật không có sự phân biệt như vậy; lìa xa bờ này (sinh tử) và bờ kia (Niết-bàn, sự dứt lặng mọi khổ đau) là tướng (đặc tính) của Đàn-na ba-la-mật. Trong Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật cũng không có sự phân biệt như vậy. Vì sao? Vì lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Bát-nhã ba-la-mật. Người ấy không biết bờ này, không biết bờ kia; người ấy vì không được Đàn-na ba-la-mật cho đến nhất thiết chủng trí che chở, nên rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, không thể đến được Tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).
Này Tu-bồ-đề! Thế nào là người cầu Phật đạo không có phương tiện? Này Tu-bồ-đề! Người cầu Phật đạo từ lúc mới phát tâm đến nay, không có phương tiện mà bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, tu trí tuệ. Người ấy nghĩ như vầy: 'Ta bố thí, bố thí cho người này, đem vật này bố thí. Ta giữ giới, tu nhẫn nhục, siêng năng tinh tấn, nhập thiền định, tu trí tuệ, tu trí tuệ như thế này.' Người ấy nghĩ có sự bố thí này, đây là sự bố thí của ta, rồi lấy sự bố thí ấy mà tự cao. Nghĩ có giới này, đây là giới của ta, rồi lấy giới ấy mà tự cao. Nghĩ có sự nhẫn nhục này, đây là sự nhẫn nhục của ta, rồi lấy sự nhẫn nhục ấy mà tự cao. Nghĩ có sự tinh tấn này, đây là sự tinh tấn của ta, rồi lấy sự tinh tấn ấy mà tự cao. Nghĩ có thiền định này, đây là thiền định của ta, rồi lấy thiền định ấy mà tự cao. Nghĩ có trí tuệ này, đây là trí tuệ của ta, rồi lấy trí tuệ ấy mà tự cao.
Vì sao? Vì trong Đàn-na ba-la-mật không có sự phân biệt như vậy; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Đàn-na ba-la-mật. Lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Thi-la ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Sằn-đề ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Tỳ-lê-da ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Thiền-na ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật không có sự nhớ nghĩ phân biệt ấy. Thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo này không biết bờ này, không biết bờ kia; người ấy vì không được Đàn-na ba-la-mật che chở, không được Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật che chở, cho đến không được nhất thiết chủng trí che chở, nên hoặc rơi vào đạo Thanh văn, hoặc rơi vào đạo Bích-chi Phật, không thể đến được Tát-bà-nhã. Như vậy, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát vì không được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật giữ gìn che chở, nên hoặc rơi vào địa vị Thanh văn, hoặc rơi vào địa vị Bích-chi Phật.
Này Tu-bồ-đề! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát vì được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật che chở, nên không rơi vào đạo Thanh văn, Bích-chi Phật, mà mau đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát từ lúc ban đầu đến nay, dùng sức phương tiện mà bố thí, bố thí với tâm không chấp ngã và ngã sở, cho đến tu trí tuệ với tâm không chấp ngã và ngã sở. Người ấy không nghĩ rằng: 'Ta có sự bố thí này, đây là sự bố thí của ta', không lấy sự bố thí ấy mà tự cao; cho đến đối với Bát-nhã ba-la-mật cũng như vậy. Vị Bồ-tát ấy không nghĩ: 'Ta bố thí.' Không nghĩ: 'Ta bố thí cho người này, đem vật này bố thí.' Không nghĩ: 'Ta giữ giới, ta có giới này.' Không nghĩ: 'Ta nhẫn nhục, ta có sự nhẫn nhục này.' Không nghĩ: 'Ta tinh tấn, ta có sự tinh tấn này.' Không nghĩ: 'Ta thiền định, ta có thiền định này.' Không nghĩ: 'Ta tu trí tuệ, ta có trí tuệ này.'
Vì sao? Vì trong Đàn-na ba-la-mật không có sự phân biệt như vậy; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Đàn-na ba-la-mật. Lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Thi-la ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Sằn-đề ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Tỳ-lê-da ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Thiền-na ba-la-mật; lìa xa bờ này và bờ kia là tướng của Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật không có sự nhớ nghĩ phân biệt như vậy. Vị Bồ-tát ma-ha-tát này biết bờ này, biết bờ kia; người ấy vì được Đàn-na ba-la-mật che chở, được Thi-la ba-la-mật che chở, được Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật che chở, cho đến được nhất thiết chủng trí che chở, nên không rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, mà đến được Tát-bà-nhã. Như vậy, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát vì được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật che chở, nên không rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, mà mau đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video