Thiên 58 — Phẩm 58 – Hành trong mộng

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh nói về Bát-nhã Ba-la-mật lớn; Bát-nhã Ba-la-mật là trí tuệ thấu suốt sự thật, đưa người tu sang bờ giải thoát), phẩm Mộng Hành thứ năm mươi tám (phẩm "Thực hành trong giấc mộng"; bản Đan, tức bản in Đại tạng kinh của nước Khiết Đan, ghi là phẩm "Trong mộng nhập tam-muội").

 Bấy giờ ông Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi ông Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu lẽ "không" bậc nhất): "Nếu bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát lớn, tức người phát nguyện thành Phật để cứu mọi loài và đã tu đến bậc cao) trong giấc mộng nhập vào ba tam-muội (tam-muội là trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một điều) là: không tam-muội (định quán thấy mọi sự vật đều không có tự tính riêng), vô tướng tam-muội (định quán thấy mọi sự vật không có hình tướng cố định để nắm bắt) và vô tác tam-muội (định không còn mong cầu, không tạo tác điều gì), thì việc ấy có ích gì cho Bát-nhã Ba-la-mật không?"

 Tu-bồ-đề đáp Xá-lợi-phất: "Nếu bồ-tát ban ngày nhập ba tam-muội mà có ích cho Bát-nhã Ba-la-mật, thì ban đêm trong mộng cũng phải có ích. Vì sao vậy? Vì ban ngày với trong mộng ban đêm như nhau, không có gì khác. Này Xá-lợi-phất! Nếu bồ-tát ma-ha-tát ban ngày thực hành Bát-nhã Ba-la-mật mà có ích, thì bồ-tát ấy trong mộng thực hành Bát-nhã Ba-la-mật cũng phải có ích."

 Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát làm các nghiệp (việc làm bằng thân, lời nói và ý nghĩ, để lại kết quả về sau) trong mộng, thì nghiệp ấy có tích tụ lại thành quả không? Như Phật đã dạy, mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như giấc mộng. Vì thế, nghiệp ấy lẽ ra không tích tụ thành quả. Vì sao vậy? Vì trong mộng không có pháp nào tích tụ thành quả cả. Nhưng nếu khi tỉnh dậy mà nhớ nghĩ, phân biệt về nó, thì lẽ ra có tích tụ thành quả."

 Tu-bồ-đề nói với Xá-lợi-phất: "Ví như có người trong mộng giết chúng sinh. Tỉnh dậy rồi nhớ lại, bám vào hình ảnh ấy mà phân biệt: 'Ta giết nó, thật là hả dạ!' Này Xá-lợi-phất! Việc ấy thế nào?"

 Xá-lợi-phất nói: "Không có duyên (điều kiện, đối tượng làm chỗ dựa) thì nghiệp không sinh ra, không có duyên thì ý nghĩ không sinh ra; có duyên thì nghiệp sinh ra, có duyên thì ý nghĩ sinh ra."

 "Này Xá-lợi-phất! Đúng vậy, đúng vậy! Không có duyên thì nghiệp không sinh, không có duyên thì ý nghĩ không sinh; có duyên thì nghiệp sinh, có duyên thì ý nghĩ sinh. Tâm sinh khởi từ những điều đã thấy, đã nghe, đã cảm nhận, đã biết, chứ không sinh khởi từ những điều chưa từng thấy, nghe, cảm nhận, biết; và trong đó tâm có lúc trong sạch, có lúc nhơ bẩn. Vì thế, này Xá-lợi-phất! Có duyên nên nghiệp sinh, chứ không sinh từ chỗ không có duyên; có duyên nên ý nghĩ sinh, chứ không sinh từ chỗ không có duyên."

 Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Như Phật đã dạy, mọi nghiệp, mọi ý nghĩ đều tự lìa tướng của chính nó (tức tự thân vốn rỗng không, không có thực thể riêng). Sao ông lại nói: 'Có duyên nên nghiệp sinh, không duyên thì nghiệp không sinh; có duyên nên ý nghĩ sinh, không duyên thì ý nghĩ không sinh'?"

 Tu-bồ-đề nói với Xá-lợi-phất: "Vì thủ tướng (bám chấp vào hình tướng, coi sự vật là có thật) nên có duyên mà nghiệp sinh, chứ không sinh từ chỗ không có duyên; vì thủ tướng nên có duyên mà ý nghĩ sinh, chứ không sinh từ chỗ không có duyên."

 Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Nếu bồ-tát ma-ha-tát trong mộng có bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp giúp người), trì giới (giữ gìn giới luật), nhẫn nhục (chịu đựng điều trái ý, không giận), tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định (giữ tâm yên lặng, chuyên chú) và trí tuệ (hiểu biết đúng sự thật), rồi đem thiện căn (gốc lành, tức những việc lành đã làm, như hạt giống sinh ra quả tốt) và phúc đức ấy hồi hướng (hướng về, dành trọn cho mục đích) A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật), thì đó có phải là hồi hướng thật sự không?"

 Tu-bồ-đề nói với Xá-lợi-phất: "Bồ-tát Di-lặc (vị bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) hiện đang có mặt trước mắt đây, Phật đã thọ ký (báo trước, xác nhận sẽ thành Phật) cho ngài địa vị bất thoái chuyển (không bao giờ còn lùi bước trên đường tu), sẽ thành Phật. Ông nên hỏi Di-lặc, Di-lặc sẽ trả lời."

 Xá-lợi-phất thưa với bồ-tát Di-lặc: "Tu-bồ-đề nói: 'Bồ-tát Di-lặc hiện đang có mặt trước mắt, Phật đã thọ ký cho ngài địa vị bất thoái chuyển, sẽ thành Phật. Di-lặc sẽ trả lời.'"

 Bồ-tát Di-lặc nói với Xá-lợi-phất: "Tôi phải dùng cái tên Di-lặc mà trả lời chăng? Hay dùng sắc (phần vật chất, thân thể), thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết) mà trả lời chăng? Hay dùng cái 'sắc là không' mà trả lời chăng? Hay dùng cái 'thọ, tưởng, hành, thức là không' mà trả lời chăng? Sắc này không thể trả lời, thọ, tưởng, hành, thức không thể trả lời; sắc là không cũng không thể trả lời, thọ, tưởng, hành, thức là không cũng không thể trả lời. Tôi không thấy có pháp nào để trả lời, cũng không thấy có người nào trả lời. Tôi không thấy có người được thọ ký, cũng không thấy có pháp nào được thọ ký, cũng không thấy có chỗ thọ ký. Mọi pháp ấy đều không hai, không khác biệt."

 Xá-lợi-phất nói với bồ-tát Di-lặc: "Như điều ngài vừa nói, như vậy là ngài đã đạt được pháp ấy và chứng nghiệm nó rồi chăng?"

 Di-lặc đáp Xá-lợi-phất: "Pháp mà tôi nói như thế thì không phải là chứng nghiệm."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất nghĩ thầm: "Trí tuệ của bồ-tát Di-lặc thật sâu xa. Ngài đã lâu đời thực hành đàn-na ba-la-mật (sự bố thí trọn vẹn đưa sang bờ giải thoát), thi-la ba-la-mật (sự trì giới trọn vẹn), sằn-đề ba-la-mật (sự nhẫn nhục trọn vẹn), tỳ-lê-da ba-la-mật (sự tinh tấn trọn vẹn), thiền-na ba-la-mật (sự thiền định trọn vẹn), Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ trọn vẹn); vì ngài dùng tinh thần vô sở đắc (không có gì để nắm giữ, không chấp mình được cái gì), nên mới nói được như thế."

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ý ông nghĩ thế nào? Ông nhờ pháp ấy mà đắc quả A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử). Ông có thấy pháp ấy không?"

 Xá-lợi-phất thưa: "Không thấy ạ."

 "Này Xá-lợi-phất! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật cũng như vậy. Không nghĩ rằng: 'Pháp này sẽ được thọ ký, pháp này đã được thọ ký, pháp này sẽ đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.' Như vậy đó, Xá-lợi-phất! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì không nghi ngờ rằng mình sẽ đạt được hay không đạt được, mà tự biết chắc mình thật sự sẽ đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Có bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành đàn-na ba-la-mật, thấy chúng sinh đói khát, rét buốt, áo quần rách nát. Bồ-tát ma-ha-tát ấy nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành đàn-na ba-la-mật, đến khi ta đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có những việc như vậy. Áo quần, thức ăn uống và mọi vật dụng để sống của họ sẽ được như ở cõi trời Tứ Thiên vương (cõi trời của bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương, tầng thấp nhất trong sáu tầng trời cõi dục), cõi trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi, nơi vua trời Đế Thích cùng ba mươi hai vị trời khác ở), cõi trời Dạ-ma, cõi trời Đâu-suất-đà, cõi trời Hóa lạc, cõi trời Tha hóa tự tại (bốn tầng trời cõi dục cao dần lên, phúc lạc càng lúc càng hơn).' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn đàn-na ba-la-mật, đến gần A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật, thấy chúng sinh sát sinh cho đến tà kiến (tức đủ mười điều ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói thêu dệt, tham lam, giận dữ, hiểu biết sai lệch), nên chết yểu, lắm bệnh, sắc mặt không tốt, không có oai đức (vẻ uy nghiêm và đức độ khiến người kính phục), nghèo thiếu của cải, sinh vào nhà hèn kém, thân hình tàn tật xấu xí. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành thi-la ba-la-mật, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có những việc như vậy.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn thi-la ba-la-mật, đến gần A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sằn-đề ba-la-mật, thấy các chúng sinh giận ghét, chửi mắng lẫn nhau, dùng dao gậy, gạch đá tàn hại, cướp mạng nhau. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sằn-đề ba-la-mật, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có những việc như vậy. Họ nhìn nhau như cha như mẹ, như anh như em, như chị em gái, như thiện tri thức (bạn lành, người dẫn dắt mình theo điều tốt), ai nấy đều sống với lòng từ bi (thương yêu, ban vui và cứu khổ cho người).' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sằn-đề ba-la-mật, đến gần A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành tỳ-lê-da ba-la-mật, thấy chúng sinh lười biếng, không siêng năng tinh tấn, bỏ cả ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu): Thanh văn thừa (con đường của người nghe Phật dạy mà tu thành A-la-hán), Bích-chi Phật thừa (con đường của người tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy) và Phật thừa (con đường tu thành Phật). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành tỳ-lê-da ba-la-mật, đến khi ta đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có những việc như vậy. Mọi chúng sinh đều siêng tu tinh tấn, theo ba thừa mà ai nấy đều được độ thoát (vượt qua khổ đau, được giải thoát).' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn tỳ-lê-da ba-la-mật, đến gần A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thiền-na ba-la-mật, thấy chúng sinh bị năm cái (năm thứ phiền não che lấp tâm) phủ kín, là: tham dục, giận dữ, ngủ nghỉ mê mệt, xao động và hối hận, nghi ngờ; nên mất cả sơ thiền cho đến đệ tứ thiền (bốn tầng thiền định của cõi sắc, từ thấp lên cao), mất cả từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều tốt của người, buông xả bình đẳng), mất cả Hư không xứ, Thức xứ, Vô sở hữu xứ, Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ (bốn tầng định của cõi vô sắc: định quán hư không vô biên, định quán thức vô biên, định quán không có gì cả, định mà tâm chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không tưởng). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành thiền-na ba-la-mật, đến khi ta đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có những việc như vậy.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn thiền-na ba-la-mật, đến gần A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, thấy chúng sinh ngu si, mất cả chánh kiến (hiểu biết đúng đắn) thế gian lẫn chánh kiến xuất thế gian (hiểu biết đúng đưa ra khỏi vòng sinh tử); có kẻ cho rằng không có nghiệp, không có nhân duyên của nghiệp; có kẻ cho rằng thần ngã (cái linh hồn, cái 'ta') là thường còn mãi; có kẻ cho rằng chết là mất hẳn; có kẻ cho rằng chẳng có gì cả. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật (làm cho cõi nước nơi mình sẽ thành Phật trở nên trong sạch tốt đẹp), thành tựu chúng sinh (giáo hóa, giúp chúng sinh tu tập đến chỗ viên mãn), đến khi ta đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có những việc như vậy.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn Bát-nhã Ba-la-mật, mau đến gần nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi pháp với mọi khía cạnh, mọi chủng loại).

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật (sáu pháp tu trọn vẹn đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), thấy chúng sinh ở trong ba nhóm: một là nhóm chắc chắn đi đường chánh, hai là nhóm chắc chắn đi đường tà, ba là nhóm chưa quyết định. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có nhóm tà, cho đến cái tên ấy cũng không có.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, mau đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh trong địa ngục, chúng sinh trong loài súc sinh, loài ngạ quỷ (quỷ đói). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện trong cõi nước của ta cho đến cái tên ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) cũng không có.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy mặt đất này đầy gốc cây cụt, gai góc, núi đồi, khe rãnh, hố hầm, những chỗ nhơ nhớp xấu xa. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho cõi nước của ta không có những điều xấu như vậy, đất bằng phẳng như lòng bàn tay.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy mặt đất này toàn là đất, không có vàng bạc châu báu. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho cõi nước của ta lấy cát vàng trải khắp mặt đất.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có chỗ luyến tiếc, bám víu. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không luyến tiếc, bám víu điều gì.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh chia thành bốn giai cấp (theo xã hội Ấn Độ xưa): Sát-đế-lợi (vua chúa, võ tướng), Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, thầy tế lễ), Tỳ-xá (thương nhân, nông dân), Thủ-đà-la (người làm thuê, nô bộc). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có cả cái tên bốn giai cấp.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có kẻ thấp, kẻ vừa, kẻ cao; có nhà thấp, nhà vừa, nhà cao. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có sự hơn kém như vậy.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có đủ loại màu da, hình sắc khác nhau. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có đủ loại hình sắc khác nhau, mọi chúng sinh đều đoan chính, sạch sẽ, có dung sắc đẹp đẽ trọn vẹn.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có kẻ làm chủ cai quản. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có cả cái tên "người làm chủ", cho đến hình bóng của kẻ ấy cũng không có; chỉ trừ Phật là vua của Chánh pháp.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có sáu đường (sáu cõi mà chúng sinh luân hồi) khác biệt nhau. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có tên gọi sáu đường – đây là địa ngục, đây là súc sinh, đây là ngạ quỷ, đây là thần (a-tu-la, loài thần hay giận dữ, hiếu chiến), đây là trời, đây là người – mọi chúng sinh đều cùng một nghiệp như nhau, cùng tu tứ niệm xứ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến bát thánh đạo phần (tám nẻo đường chân chính của bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng).' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, mau đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có bốn cách sinh: sinh từ trứng, sinh từ thai, sinh từ chỗ ẩm ướt, và hóa sinh (tự nhiên hiện ra, không nhờ cha mẹ, như chư thiên). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có ba cách sinh kia, tất cả đều hóa sinh như nhau.' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh không có năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, mắt thấy xa, tai nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta tất cả đều được năm thần thông.' Cho đến mau đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh phải khổ vì việc đại tiện, tiểu tiện. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta đều lấy niềm hoan hỷ làm thức ăn, không có cái khổ phải đi đại tiện, tiểu tiện.' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh không có ánh sáng nơi thân. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta đều có ánh sáng tỏa ra.' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy có mặt trời, mặt trăng, mùa tiết, năm tháng. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện trong cõi nước của ta không có cả tên gọi mặt trời, mặt trăng, mùa tiết, năm tháng.' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh chết yểu. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta sống lâu vô lượng kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính bằng năm tháng).' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh không có tướng hảo (những nét đặc biệt tốt đẹp nơi thân). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta đều có đủ ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nơi thân của bậc vĩ nhân, như thân Phật).' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh xa lìa các thiện căn. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta có đủ các thiện căn, nhờ thiện căn ấy mà có thể cúng dường (dâng phẩm vật, lòng tôn kính) chư Phật.' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có ba độc (ba thứ phiền não độc hại: tham lam, giận dữ, si mê) và bốn loại bệnh. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có bốn loại bệnh – tức bệnh lạnh, bệnh nóng, bệnh do gió, và ba thứ bệnh xen lẫn (?) – cùng bệnh ba độc.' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có ba thừa. Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có cả tên gọi hai thừa (Thanh văn thừa và Bích-chi Phật thừa), chỉ thuần một Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu của bồ-tát hướng đến thành Phật và cứu độ mọi loài).' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, thấy chúng sinh có tăng thượng mạn (thói kiêu ngạo, chưa chứng đắc mà cho là mình đã chứng đắc). Bồ-tát nên phát nguyện thế này: 'Đến khi ta thành Phật, nguyện cho chúng sinh trong cõi nước của ta không có cả tên gọi tăng thượng mạn.' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, nên phát nguyện thế này: 'Nếu ánh sáng và thọ mạng của ta có giới hạn, số chúng tăng (các đệ tử xuất gia) có hạn, thì nên phát nguyện: "Ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho ánh sáng và thọ mạng của ta không thể đo lường, số chúng tăng không có giới hạn."' Cho đến đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, nên phát nguyện thế này: 'Nếu cõi nước của ta có giới hạn, thì nên phát nguyện: "Suốt thời gian ta thực hành sáu ba-la-mật, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, đến khi ta thành Phật, nguyện cho một cõi nước của ta rộng bằng số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng là cách nói chỉ con số nhiều không đếm xuể)."' Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành sáu ba-la-mật, nên nghĩ thế này: 'Tuy con đường sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, nối tiếp không dứt) dài lâu, chúng sinh nhiều vô số, nhưng khi ấy nên nhớ nghĩ đúng đắn như vầy: "Bờ mé của sinh tử như hư không, bờ mé của số chúng sinh cũng như hư không; trong đó thật sự không có sinh tử qua lại, cũng không có ai được giải thoát."' Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như thế thì có thể làm trọn sáu ba-la-mật, đến gần nhất thiết chủng trí."

 Hết quyển thứ mười bảy kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật.

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ mười tám.

 Ngài Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Từ (một nước xưa ở vùng Tân Cương ngày nay), dịch vào đời Hậu Tần.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video