Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha: lớn; Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ thực chất của mọi sự vật; Ba-la-mật: đến bờ bên kia, tức pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ), phẩm Mộng Thệ (lời thề trong mộng) thứ sáu mươi mốt (bản nước Đan ghi là phẩm "Trong mộng không chứng").
Phật bảo Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về tính Không): "Nếu vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn) cho đến trong mộng cũng không ham muốn quả vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu cho riêng mình thoát khổ) hay Bích-chi Phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không đi giáo hóa người khác), cũng không ham muốn tam giới (ba cõi mà chúng sinh còn sống chết luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc); quán xét mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) như mộng, như trò ảo thuật, như tiếng vang, như ảnh nắng giữa trời, như vật do phép thần biến hóa ra, mà cũng không chứng nhập (không dừng lại an trú nơi niết-bàn riêng của hàng Thanh văn, Bích-chi Phật). Tu-bồ-đề! Nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật), đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát trong mộng thấy Phật cùng vô số trăm nghìn vạn ức tỳ-kheo (nam tu sĩ xuất gia), tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia), trời, rồng, quỷ thần, khẩn-na-la (một loài thần ca nhạc) v.v. mà thuyết pháp; nghe pháp từ Phật, liền hiểu nghĩa trong đó và làm theo pháp. Tu-bồ-đề! Nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát trong mộng thấy Phật với ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm thân thể tốt đẹp của bậc Phật) và tám mươi vẻ đẹp phụ theo hình (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm), phóng ánh sáng lớn, vọt lên giữa hư không, ở giữa đại chúng tỳ-kheo mà thuyết pháp, hiện sức thần thông lớn hóa ra những người hóa, đến cõi nước khác làm Phật sự (việc giáo hóa, cứu độ chúng sinh của Phật). Tu-bồ-đề! Nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát trong mộng thấy binh đao nổi dậy, hoặc phá xóm làng, hoặc phá thành ấp, hoặc lúc cháy nhà; hoặc thấy cọp, sói, sư tử, những thú dữ hung hãn; hoặc thấy kẻ sắp đến chặt đầu mình; hoặc thấy cha mẹ qua đời, anh em, chị em cùng bà con, bạn bè, người quen chết; thấy những việc buồn khổ như thế mà không kinh, không sợ, cũng không lo phiền. Tỉnh mộng rồi, liền suy nghĩ: 'Tam giới hư dối, đều như mộng mà thôi. Khi ta đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật), cũng sẽ vì chúng sinh mà nói tam giới như mộng.' Tu-bồ-đề! Nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Làm sao biết được rằng vị Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí này khi đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì trong cõi nước của mình không có tam ác đạo (ba đường dữ: địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ)? Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nếu trong mộng thấy địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), liền nghĩ thế này: 'Ta phải siêng năng tinh tấn, để khi đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì trong cõi nước của ta không có tất cả ba đường dữ. Vì sao? Vì mộng ấy và các pháp không hai, không khác.' Tu-bồ-đề! Nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát trong mộng thấy lửa địa ngục thiêu đốt chúng sinh, liền thề rằng: 'Nếu ta thật là bậc A-duy-việt-trí thì lửa này phải tắt', và lửa ấy liền tắt. Nếu lửa địa ngục liền tắt, đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí. Lại nữa, nếu Bồ-tát ban ngày thấy thành quách bốc cháy, liền nghĩ thế này: 'Ta trong mộng đã thấy hạnh, loại, tướng mạo của bậc A-duy-việt-trí. Nay ta thật có những điều ấy.' Rồi tự lập lời thề: 'Lửa này phải tắt.' Nếu lửa tắt, nên biết vị Bồ-tát ấy đã được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đứng vững nơi địa vị A-duy-việt-trí.
Nếu lửa không tắt, mà đốt nhà này chừa nhà kia, đốt xóm này chừa xóm kia, thì Tu-bồ-đề, nên biết những nhà bị đốt phá là do nhân duyên của nghiệp phá pháp (nghiệp chê bai, phá hoại chánh pháp) đã dồn chứa dày nặng; vì thế mà đốt nhà này chừa nhà kia; những chúng sinh ấy đời này chịu tai ương còn sót lại của tội phá pháp nên bị lửa đốt. Tu-bồ-đề! Do nhân duyên ấy, nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nay ta sẽ nói thêm cho ông về hạnh, loại, tướng mạo của bậc A-duy-việt-trí. Tu-bồ-đề! Nếu có người nam hay người nữ bị phi nhân (loài không phải người, như quỷ thần, yêu ma) nhập vào, lúc ấy Bồ-tát ma-ha-tát nghĩ thế này: 'Nếu ta đã được chư Phật quá khứ thọ ký, nếu tâm ta trong sạch cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đi trên con đường chân chính trong sạch, lìa xa tâm Thanh văn, Bích-chi Phật, lìa xa ý nghĩ Thanh văn, Bích-chi Phật, thì ta đáng thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; ta nhất định đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không phải không đắc. Trong các cõi nước mười phương hiện có vô lượng chư Phật, không gì không biết, không gì không thấy, không gì không hiểu, không gì không chứng. Chư Phật biết thâm tâm ta đã xét định chắc chắn, nhất định sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'
Do lời thề chí thành ấy, người nam người nữ bị phi nhân nhập vào, bị phi nhân quấy phá kia, phi nhân sẽ bỏ đi xa. Tu-bồ-đề! Vị Bồ-tát ma-ha-tát thề như vậy mà nếu phi nhân không đi, nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy chưa được chư Phật quá khứ thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thề như vậy mà phi nhân bỏ đi, nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã được chư Phật quá khứ thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tu-bồ-đề! Nhờ hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, đó là dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Có Bồ-tát ma-ha-tát lìa xa sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa đến bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và sức phương tiện (sự khéo léo dùng cách thích hợp để tu và độ người mà không chấp trước), chưa tu lâu bốn niệm xứ (bốn phép quán: quán thân là không sạch, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có cái ta) cho đến chưa tu lâu ba tam-muội Không, Vô tướng, Vô tác (tam-muội: trạng thái tâm định; ba phép định là: quán mọi pháp đều trống không; quán không có hình tướng nào để nắm giữ; không còn mong cầu, tạo tác), chưa vào Bồ-tát vị (địa vị vững chắc của Bồ-tát, không còn rơi xuống hàng Thanh văn, Bích-chi Phật). Vị Bồ-tát ấy bị ác ma (ma vương chuyên phá hoại người tu) quấy nhiễu, liền thề rằng: 'Nếu ta thật đã được chư Phật thọ ký thì phi nhân này phải đi.' Lúc ấy ác ma liền bày mưu, ra lệnh cho phi nhân bỏ đi. Vì ác ma có uy lực hơn các phi nhân nên phi nhân liền đi.
Lúc ấy Bồ-tát nghĩ thế này: 'Nhờ sức lời thề của ta mà phi nhân bỏ đi.' Không biết đó là sức của ác ma, lại cậy vào chứng cớ ấy mà khinh rẻ, chê bai các Bồ-tát khác, nói rằng: 'Ta đã được chư Phật thọ ký, các người thì chưa được.' Do lời thề rỗng ấy, lại không có sức phương tiện, nên sinh tăng thượng mạn (kiêu mạn, chưa chứng mà tự cho là đã chứng). Vì việc ấy mà lìa xa tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật), lìa xa A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tu-bồ-đề! Nên biết người ấy rơi vào hai bậc: bậc Thanh văn hoặc bậc Bích-chi Phật. Do nhân duyên lời thề ấy mà khởi lên việc ma. Người ấy vì không gần gũi, nương tựa thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu), không hỏi về dấu hiệu của bậc A-duy-việt-trí, nên bị ma trói buộc càng thêm chặt. Vì sao? Vì vị Bồ-tát ấy không tu lâu sáu ba-la-mật, không có sức phương tiện. Tu-bồ-đề! Nên biết đó là việc ma của Bồ-tát.
Tu-bồ-đề! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát không tu lâu sáu ba-la-mật, cho đến chưa vào Bồ-tát vị, mà bị ác ma quấy nhiễu? Tu-bồ-đề! Ác ma biến hóa ra đủ loại thân, nói với Bồ-tát rằng: 'Ông đã được chư Phật thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Ông tên là thế này, cha ông tên là thế này, mẹ ông tên là thế này, anh em chị em ông tên là thế này, cha mẹ bảy đời của ông tên là như thế, ông sinh ra ở phương ấy, nước ấy, thành ấy, xóm ấy.' Nếu thấy Bồ-tát tính tình hiền hòa thì nói: 'Đời trước ông cũng hiền hòa.' Nếu thấy tính nóng nảy, hung bạo thì nói: 'Đời trước ông cũng vậy.' Nếu thấy Bồ-tát tu hạnh a-lan-nhã (ở nơi vắng vẻ, yên tĩnh, xa xóm làng để tu) thì nói: 'Đời trước ông cũng tu hạnh a-lan-nhã.'
Nếu thấy Bồ-tát đi xin ăn, mặc áo vá ghép từ vải vụn, quá giữa trưa không uống nước trái cây, mỗi ngày chỉ ăn một lần trong một lượt ngồi, chỉ ăn trong một bình bát, ở giữa bãi tử thi, ở chỗ đất trống, nghỉ dưới gốc cây, thường ngồi không nằm, gặp đâu trải chỗ ngồi đó (?), chỉ giữ ba tấm y (ba tấm áo của tu sĩ); hoặc ít ham muốn, hoặc biết đủ, hoặc ở nơi xa vắng, hoặc không xoa dầu vào chân, hoặc ít nói năng, thì nói: 'Đời trước ông cũng có những hạnh ấy. Vì sao? Vì nay ông có công đức đầu-đà (các hạnh khổ hạnh để gột bỏ tham đắm) này, thì đời trước ông ắt cũng có công đức ấy.' Vị Bồ-tát ấy nghe chuyện đời trước và tên họ của mình, nghe khen công đức đầu-đà hiện nay, liền vui mừng, sinh lòng kiêu mạn. Lúc ấy ác ma nói với Bồ-tát: 'Ông có công đức như thế, tướng như thế, ông thật đã được chư Phật thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'
Tu-bồ-đề! Ác ma có khi giả làm tỳ-kheo mặc áo tu sĩ, có khi giả làm hình cư sĩ, có khi giả làm thân cha mẹ, đến chỗ Bồ-tát mà nói như vầy: 'Ông đã được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao? Vì những tướng công đức của bậc A-duy-việt-trí, ông đều có đầy đủ.' Tu-bồ-đề! Hạnh, loại, tướng mạo chân thật của bậc A-duy-việt-trí mà ta đã nói, người ấy hoàn toàn không có. Tu-bồ-đề! Nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy bị ma nắm giữ. Vì sao? Vì hạnh, loại, tướng mạo của bậc A-duy-việt-trí người ấy hoàn toàn không có, chỉ vì nghe cái tên gọi ấy mà sinh lòng kiêu mạn, khinh rẻ, chê bai người khác. Tu-bồ-đề! Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát bị ma nắm giữ; nên biết đó là việc ma của Bồ-tát.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Có Bồ-tát ma-ha-tát không tu lâu sáu ba-la-mật, không biết thực chất của tên gọi, không biết thực chất của sắc, không biết thực chất của thọ, tưởng, hành, thức (năm yếu tố hợp thành con người: sắc là thân thể và vật chất; thọ là cảm giác; tưởng là sự nhận biết hình ảnh, khái niệm; hành là ý chí tạo tác; thức là sự phân biệt, nhận biết). Ác ma đến nói: 'Đời sau khi ông đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ông sẽ có danh hiệu như thế này.' Nó cứ theo điều người ấy vốn nghĩ trong lòng mà nói ra danh hiệu. Vị Bồ-tát không có trí, không có phương tiện ấy nghĩ thế này: 'Trước đây ta cũng từng nghĩ về danh hiệu thành Phật như vậy; người này nói đúng như điều ta nghĩ, lời người này nói khớp với ý nghĩ sẵn có của ta; ta ắt đã được chư Phật thọ ký.' Tu-bồ-đề! Hạnh, loại, tướng mạo của bậc A-duy-việt-trí mà ta đã nói, người ấy hoàn toàn không có, chỉ dựa vào cái tên rỗng mà khinh rẻ, chê bai người khác. Vì việc ấy mà lìa xa A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy lìa xa Bát-nhã ba-la-mật, không có sức phương tiện, lìa xa thiện tri thức, kết thân với ác tri thức (bạn xấu, thầy tà), nên rơi vào hai bậc: bậc Thanh văn, Bích-chi Phật. Nếu ngay trong thân này biết ăn năn sám hối, thì sau một thời gian rất lâu qua lại trong sống chết, rồi trở lại nương tựa Bát-nhã ba-la-mật; nếu gặp thiện tri thức, thường đi theo gần gũi, thì sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Người ấy nếu ngay trong thân này không ăn năn, thì sẽ rơi vào hai bậc: bậc A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi luân hồi, quả vị cao nhất của Thanh văn) hoặc bậc Bích-chi Phật.
Tu-bồ-đề! Ví như vị tỳ-kheo phạm một điều trong bốn giới trọng (bốn giới nặng nhất của người xuất gia: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối là đã chứng đạo), thì không còn là sa-môn (người xuất gia tu hành), không còn là Thích tử (con dòng họ Thích, tức đệ tử của Phật), người ấy ngay đời này không thể đắc bốn quả sa-môn (bốn bậc chứng quả của Thanh văn: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán). Tu-bồ-đề! Vị Bồ-tát chấp vào cái tên rỗng kia, tâm Bồ-tát ấy cũng như vậy; vì khinh rẻ, chê bai người khác, nên biết tội ấy còn nặng hơn tỳ-kheo phạm bốn giới trọng. Tu-bồ-đề! Hãy gác tội nặng ấy lại; tội ấy còn vượt hơn cả năm tội nghịch (năm tội cực nặng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn), vì nhận cái tên gọi ấy mà sinh tâm cao ngạo, khinh rẻ, chê bai người khác. Nếu sinh tâm ấy, nên biết tội ấy rất nặng. Những việc ma vi tế như chuyện tên gọi đó, Bồ-tát đều phải nhận biết.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ở nơi núi đầm trống vắng, xa xôi hoang vắng, ma đến chỗ Bồ-tát khen ngợi pháp viễn ly (pháp sống xa lìa), nói rằng: 'Thiện nam tử! Điều ông đang làm chính là pháp viễn ly mà Phật khen ngợi.' Tu-bồ-đề! Ta không khen loại viễn ly ấy, tức là loại chỉ ở nơi núi đầm trống vắng, xa xôi hoang vắng mà gọi là viễn ly."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Nếu ở nơi núi đầm trống vắng, xa xôi hoang vắng không phải là pháp viễn ly, thì còn có pháp viễn ly nào khác nữa?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát lìa xa tâm Thanh văn, Bích-chi Phật mà ở nơi núi đầm trống vắng, xa xôi hoang vắng, đó là pháp viễn ly Phật chấp nhận. Tu-bồ-đề! Pháp viễn ly như vậy, Bồ-tát ma-ha-tát nên tu hành. Ngày đêm thực hành pháp viễn ly ấy, đó gọi là Bồ-tát thực hành hạnh viễn ly. Tu-bồ-đề! Còn pháp viễn ly mà ác ma nói, tức là ở nơi núi đầm trống vắng, xa xôi hoang vắng, mà tâm Bồ-tát ấy vẫn ở trong chốn ồn náo, nghĩa là không lìa tâm Thanh văn, Bích-chi Phật, không siêng tu Bát-nhã ba-la-mật; vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thể đầy đủ nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi pháp với mọi chi tiết, tức trí của Phật).
Vị Bồ-tát ấy thực hành pháp viễn ly ma nói, tâm không trong sạch, lại khinh những Bồ-tát khác sống gần thành mà tâm trong sạch, không có tâm ồn náo của Thanh văn, Bích-chi Phật, cũng không có các tâm xấu tạp nhạp nào khác, đầy đủ thiền định, giải thoát, trí tuệ và thần thông. Vị Bồ-tát ma-ha-tát lìa Bát-nhã ba-la-mật, không có phương tiện ấy, dù ở nơi tuyệt vắng ngoài trăm do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), nơi chim thú, quỷ thần, la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) ở, dù một năm, trăm nghìn vạn ức năm, hay hơn vạn ức năm, vẫn không biết pháp viễn ly của Bồ-tát. Tức là: các Bồ-tát nhờ pháp viễn ly ấy mà dùng thâm tâm phát A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, tu hành không xen tạp; còn vị Bồ-tát này thực hành trong ồn náo mà lại nương theo, chấp vào sự viễn ly kia; điều người ấy làm, Phật không chấp nhận.
Tu-bồ-đề! Pháp viễn ly chân thật mà ta nói, vị Bồ-tát ấy không ở trong đó, cũng không thấy được tướng của sự viễn ly ấy. Vì sao? Vì chỉ thực hành sự viễn ly rỗng kia. Lúc ấy ác ma đến, đứng giữa hư không khen rằng: 'Hay thay, hay thay! Thiện nam tử! Đây là pháp viễn ly chân thật Phật nói; ông thực hành sự viễn ly này sẽ mau đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nghĩ ngợi, chấp vào sự viễn ly kia, rồi coi thường các tỳ-kheo trong sạch khác đang cầu Phật đạo, cho họ là ồn náo. Lấy ồn náo làm không ồn náo, lấy không ồn náo làm ồn náo; đáng cung kính thì không cung kính, không đáng cung kính thì lại cung kính. Vị Bồ-tát ấy nói: 'Phi nhân nghĩ đến ta, đến khen ngợi ta; điều ta làm mới là viễn ly chân thật. Các người ở gần thành, ai mà khen ngợi các người?' Vì nhân duyên ấy mà khinh các Bồ-tát ma-ha-tát khác.
Tu-bồ-đề! Nên biết đó gọi là kẻ Chiên-đà-la (giai cấp hèn hạ nhất ở Ấn Độ xưa, làm nghề đồ tể; ở đây ví kẻ đê tiện) trong hàng Bồ-tát, làm ô uế các Bồ-tát. Người ấy trông giống Bồ-tát, nhưng thật là giặc lớn trong cõi trời và cõi người, cũng là giặc khoác áo sa-môn. Người như thế, những ai cầu Phật đạo đều không nên gần gũi, không nên cúng dường, cung kính. Vì sao? Tu-bồ-đề! Nên biết người ấy đã rơi vào tăng thượng mạn. Vì thế, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn không bỏ nhất thiết trí (trí biết tất cả), muốn đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, một lòng muốn cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, muốn làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, thì không nên gần gũi người ấy, cung kính cúng dường người ấy.
Phép tắc của Bồ-tát ma-ha-tát là phải luôn siêng năng cầu lợi ích cho mình, chán ngán thế gian, tâm luôn lìa xa tam giới; đối với người ấy nên khởi tâm từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả bình đẳng không thiên vị), nghĩ rằng: 'Ta đi trên đường Bồ-tát, không nên sinh lỗi lầm như thế; nếu sinh ra thì phải mau dập tắt.' Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát phải khéo nhận biết việc ấy, và tự cố gắng khéo thoát ra khỏi việc ấy.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nào thâm tâm muốn đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì phải gần gũi, cung kính, cúng dường thiện tri thức."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Những ai là thiện tri thức của Bồ-tát ma-ha-tát?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Chư Phật là thiện tri thức của Bồ-tát ma-ha-tát; các Bồ-tát ma-ha-tát cũng là thiện tri thức của Bồ-tát. Tu-bồ-đề! A-la-hán cũng là thiện tri thức của Bồ-tát. Đó là thiện tri thức của Bồ-tát ma-ha-tát.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Sáu ba-la-mật cũng là thiện tri thức của Bồ-tát; bốn niệm xứ cho đến mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất đặc biệt chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) cũng là thiện tri thức của Bồ-tát. Tu-bồ-đề! Như (chân như: bản chất như thật, không đổi của mọi pháp), thực tế (chỗ tột cùng của sự thật), pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) cũng là thiện tri thức của Bồ-tát. Tu-bồ-đề! Sáu ba-la-mật là Bồ-tát."
"Bạch Thế Tôn (?)! Sáu ba-la-mật là con đường của Bồ-tát ma-ha-tát; sáu ba-la-mật là ánh sáng lớn; sáu ba-la-mật là ngọn đuốc; sáu ba-la-mật là trí; sáu ba-la-mật là tuệ; sáu ba-la-mật là sự cứu giúp; sáu ba-la-mật là chỗ quy về; sáu ba-la-mật là hòn đảo (chỗ nương tựa an toàn giữa dòng nước sống chết); sáu ba-la-mật là con đường rốt ráo; sáu ba-la-mật là cha, là mẹ. Bốn niệm xứ cho đến nhất thiết chủng trí cũng như vậy. Vì sao? Sáu ba-la-mật và ba mươi bảy đạo pháp (ba mươi bảy pháp hỗ trợ đường giác ngộ: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám thánh đạo) cũng là cha mẹ của chư Phật quá khứ. Sáu ba-la-mật và ba mươi bảy đạo pháp cũng là cha mẹ của chư Phật mười phương trong tương lai và hiện tại. Vì sao? Tu-bồ-đề! Vì chư Phật mười phương quá khứ, tương lai, hiện tại đều sinh ra từ sáu ba-la-mật và ba mươi bảy đạo pháp.
Vì thế, Tu-bồ-đề, Bồ-tát ma-ha-tát muốn đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, làm trong sạch cõi Phật (làm thanh tịnh cõi nước nơi mình sẽ thành Phật), giúp chúng sinh thành tựu, thì phải học sáu ba-la-mật, ba mươi bảy đạo pháp, và bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh) để thu nhận chúng sinh. Bốn điều gì? Bố thí, nói lời yêu thương, làm lợi ích cho người, và cùng làm việc chung với người. Tu-bồ-đề! Vì lợi ích ấy mà ta nói: 'Sáu ba-la-mật và ba mươi bảy đạo pháp là các Bồ-tát ma-ha-tát.'"
"Bạch Thế Tôn! Đó là con đường, là ánh sáng lớn, là ngọn đuốc, là trí, là tuệ, là sự cứu giúp, là chỗ quy về, là hòn đảo, là con đường rốt ráo, là cha, là mẹ."
"Tu-bồ-đề! Vì thế, Bồ-tát ma-ha-tát muốn không phải đứng vững nhờ người khác dạy bảo, muốn dứt mọi nghi ngờ của tất cả chúng sinh, muốn làm trong sạch cõi Phật, giúp chúng sinh thành tựu, thì phải học Bát-nhã ba-la-mật này. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này nói rộng về các pháp, là chỗ Bồ-tát ma-ha-tát nên học."
Bấy giờ Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Tướng của Bát-nhã ba-la-mật là thế nào?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Như tướng của hư không, đó là tướng của Bát-nhã ba-la-mật. Tu-bồ-đề! Bát-nhã ba-la-mật có tướng là không có gì cả."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Có lý do nào để nói rằng tướng của Bát-nhã ba-la-mật thế nào thì tướng của các pháp cũng như thế chăng?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Tướng của Bát-nhã ba-la-mật thế nào thì tướng của các pháp cũng như thế. Vì sao? Tu-bồ-đề! Vì tất cả pháp đều có tướng xa lìa, tướng tự tính vốn trống không. Do nhân duyên ấy, Tu-bồ-đề, tướng của Bát-nhã ba-la-mật thế nào thì tướng của các pháp cũng như thế, tức là vì đều có tướng xa lìa, tướng trống không."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu tất cả pháp đều xa lìa, tất cả pháp đều trống không, thì làm sao biết được chúng sinh là nhơ hay là sạch? Bạch Thế Tôn! Pháp có tướng xa lìa thì không nhơ không sạch; pháp có tướng trống không thì không nhơ không sạch; pháp có tướng xa lìa, tướng trống không thì không thể đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; trong tướng xa lìa, tướng trống không thì không có pháp nào có thể đạt được. Bạch Thế Tôn! Trong tướng xa lìa, trong tướng trống không, không có Bồ-tát nào đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cả. Bạch Thế Tôn! Con phải hiểu nghĩa lời Phật nói thế nào?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ý ông nghĩ sao, chúng sinh này trong đêm dài (ví thời gian luân hồi lâu dài trong mê muội) có sống với tâm chấp cái ta và cái của ta không?"
"Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Chúng sinh trong đêm dài sống với tâm chấp cái ta và cái của ta."
"Ý ông nghĩ sao, tâm chấp cái ta và cái của ta ấy có phải là tướng xa lìa không? Có phải là tướng trống không không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Tâm chấp cái ta và cái của ta là tướng xa lìa, tướng trống không."
"Ý ông nghĩ sao, có phải do tâm chấp cái ta và cái của ta này mà chúng sinh qua lại trong sống chết không?"
"Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Do tâm chấp cái ta và cái của ta này mà chúng sinh qua lại trong sống chết."
"Đúng vậy, Tu-bồ-đề! Vì chúng sinh qua lại trong sống chết nên biết có nhơ bẩn, phiền não. Tu-bồ-đề! Nếu chúng sinh không có tâm chấp cái ta và cái của ta, không có tâm bám chấp, thì chúng sinh ấy không còn qua lại trong sống chết; nếu không qua lại trong sống chết thì không có nhơ bẩn, phiền não. Như vậy, Tu-bồ-đề, chúng sinh có sự trong sạch."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như vậy, thì là không thực hành sắc, không thực hành thọ, tưởng, hành, thức; là không thực hành bốn niệm xứ cho đến tám thánh đạo (tám con đường chân chính: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); là không thực hành nội không (sự trống không của các giác quan bên trong) cho đến vô pháp hữu pháp không (sự trống không của cả cái không có lẫn cái có); là không thực hành mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến nhất thiết chủng trí. Vì sao? Vì các pháp ấy không thể nắm bắt được, cũng không có người thực hành, không có chỗ thực hành, không có pháp để thực hành. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như vậy thì tất cả trời, người, A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay sân giận, hiếu chiến) trong thế gian không thể khuất phục được vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy; tất cả Thanh văn, Bích-chi Phật không theo kịp. Vì sao? Vì chỗ an trú của vị ấy không ai theo kịp, tức là Bồ-tát vị. Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thực hành với tâm tương ứng với tát-bà-nhã, không ai theo kịp."
"Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành như vậy thì mau gần tát-bà-nhã. Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao, nếu chúng sinh ở cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người ở, phía nam núi Tu-di theo vũ trụ quan Phật giáo) đều được thân người, được thân người rồi đều đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân suốt đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các vị ấy, rồi đem thiện căn (gốc rễ điều lành, tức công đức lành) ấy hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; người ấy do nhân duyên đó được phúc nhiều chăng?"
Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân ở giữa đại chúng nói Bát-nhã ba-la-mật này, chỉ bày, phân tích, soi sáng, giảng giải rộng ra, lại thực hành theo Bát-nhã ba-la-mật, nhớ nghĩ đúng đắn, thì được phúc nhiều hơn. Cho đến chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới gộp lại, phạm vi giáo hóa của một vị Phật) cũng như vậy. Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao, chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề cùng một lúc đều được thân người, được thân người rồi, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy họ thực hành mười điều lành (không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không sân, không si), bốn thiền (bốn bậc thiền định của cõi Sắc), bốn tâm vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả mở rộng đến vô lượng chúng sinh), bốn định vô sắc (bốn bậc định sâu của cõi Vô sắc, vượt khỏi mọi hình sắc), dạy cho họ đắc đạo Tu-đà-hoàn (quả đầu tiên của Thanh văn, mới vào dòng thánh) cho đến đạo A-la-hán, Bích-chi Phật, dạy cho họ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, rồi đem thiện căn ấy hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao, thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy được phúc nhiều chăng?"
Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật rất sâu này nói cho chúng sinh, chỉ bày, phân tích, soi sáng, giảng giải rộng ra, mà cũng không lìa tát-bà-nhã, thì được phúc nhiều hơn. Cho đến tam thiên đại thiên thế giới cũng như vậy. Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không lìa xa tâm tương ứng với tát-bà-nhã thì đạt đến tột cùng của mọi phúc điền (ruộng phúc: bậc đáng được cúng dường, nơi người đời gieo trồng phúc đức). Vì sao? Vì trừ chư Phật ra, không có pháp nào khác có sức mạnh như Bồ-tát ma-ha-tát. Vì sao? Vì các Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì khởi lòng từ lớn đối với tất cả chúng sinh; thấy chúng sinh đang đi vào chỗ chết nên khởi lòng bi lớn; khi đi trên con đường ấy thì hân hoan mà sinh lòng hỷ lớn; không đi kèm với sự chấp tướng nên được lòng xả lớn. Tu-bồ-đề! Đó là ánh sáng trí tuệ lớn của Bồ-tát ma-ha-tát. Ánh sáng trí tuệ lớn tức là sáu ba-la-mật.
Tu-bồ-đề! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy tuy chưa thành Phật mà đã có thể làm ruộng phúc lớn cho tất cả chúng sinh, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cũng không thoái lui; những thứ cúng dường họ nhận như áo mặc, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc chữa bệnh và những vật cần dùng để sống, nhờ thực hành với ý niệm tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật, họ ắt báo đáp được ân của thí chủ, mau gần tát-bà-nhã. Vì thế, Tu-bồ-đề, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn không ăn uổng của bố thí trong nước, muốn chỉ cho chúng sinh con đường ba thừa (ba cỗ xe đưa người đến giải thoát: Thanh văn, Bích-chi Phật, Bồ-tát), muốn làm ánh sáng lớn cho chúng sinh, muốn kéo họ ra khỏi ngục tù tam giới, muốn trao con mắt cho tất cả chúng sinh, thì phải thường thực hành Bát-nhã ba-la-mật.
Khi thường thực hành Bát-nhã ba-la-mật, nếu muốn nói điều gì thì chỉ nói Bát-nhã ba-la-mật. Nói Bát-nhã ba-la-mật rồi thì thường nhớ nghĩ Bát-nhã ba-la-mật. Thường nhớ nghĩ Bát-nhã ba-la-mật rồi thì thường thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không để ý niệm nào khác sinh ra, ngày đêm siêng năng thực hành ý niệm tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật, không ngừng không nghỉ. Tu-bồ-đề! Ví như một người chưa từng có ngọc ma-ni (ngọc báu như ý), sau đó có được, có được rồi vui mừng hớn hở; về sau lại đánh mất, liền rất buồn rầu, luôn nhớ nghĩ đến viên ngọc ma-ni ấy, nghĩ rằng: 'Sao ta lại bỗng dưng quên mất món báu lớn này?' Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, thường nhớ nghĩ Bát-nhã ba-la-mật, không lìa tâm tát-bà-nhã."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Tính của mọi ý niệm tự nó xa lìa, tính của mọi ý niệm tự nó trống không. Vậy làm sao Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không lìa ý niệm tương ứng với tát-bà-nhã? Trong pháp xa lìa, trống không ấy, không có Bồ-tát, cũng không có ý niệm, không có cái tương ứng với tát-bà-nhã."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát biết như vầy: tính của tất cả pháp tự nó xa lìa, tính của tất cả pháp tự nó trống không, không phải do Thanh văn, Bích-chi Phật làm ra, cũng không phải do Phật làm ra; tướng của các pháp thường còn, là pháp tướng, pháp trụ, pháp vị (tướng của pháp, sự an trụ của pháp, ngôi vị của pháp — đều chỉ thực tính bất biến của mọi pháp), là Như, là thực tế; đó gọi là Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không lìa ý niệm tát-bà-nhã. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật tính tự xa lìa, tính tự trống không, không thêm không bớt."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu Bát-nhã ba-la-mật tính tự xa lìa, tính tự trống không, thì làm sao Bồ-tát ma-ha-tát ngang bằng với Bát-nhã ba-la-mật mà đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát ma-ha-tát ngang bằng với Bát-nhã ba-la-mật, không thêm không bớt. Vì sao? Vì Như, pháp tính, thực tế không thêm không bớt. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật không phải một cũng không phải khác. Nếu Bồ-tát nghe tướng của Bát-nhã ba-la-mật như vậy mà tâm không kinh hãi, không chìm đắm, không e ngại, không sợ hãi, không nghi ngờ, thì Tu-bồ-đề, nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đang thực hành Bát-nhã ba-la-mật, nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy chắc chắn đứng vững ở địa vị A-duy-việt-trí."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật trống không, không có gì, không bền chắc; cái đó có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Ngoài cái trống không ra, có pháp nào khác thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Chính Bát-nhã ba-la-mật này thực hành Bát-nhã ba-la-mật chăng?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Lìa Bát-nhã ba-la-mật mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật chăng?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Sắc có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Thọ, tưởng, hành, thức có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Sáu ba-la-mật có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Bốn niệm xứ cho đến mười tám pháp bất cộng có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Tướng trống không của sắc, tướng hư dối không thật, không có gì, không bền chắc của sắc; tướng Như của sắc, pháp tướng, pháp trụ, pháp vị, thực tế; những cái đó có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Tướng trống không, hư dối không thật, không có gì, không bền chắc, tướng Như, pháp tướng, pháp trụ, pháp vị, thực tế của thọ, tưởng, hành, thức cho đến mười tám pháp bất cộng; những cái đó có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không phải, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Nếu các pháp ấy đều không thực hành Bát-nhã ba-la-mật, thì thực hành thế nào mới gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ý ông nghĩ sao, ông có thấy có pháp nào thực hành Bát-nhã ba-la-mật không?"
"Không, bạch Thế Tôn!"
"Tu-bồ-đề! Ông có thấy Bát-nhã ba-la-mật là chỗ Bồ-tát ma-ha-tát có thể thực hành không?"
"Không, bạch Thế Tôn!"
"Tu-bồ-đề! Pháp mà ông không thấy, pháp ấy có thể nắm bắt được không?"
"Không, bạch Thế Tôn!"
"Tu-bồ-đề! Nếu pháp không thể nắm bắt được, thì pháp ấy có sinh ra không?"
"Không, bạch Thế Tôn!"
"Tu-bồ-đề! Đó gọi là vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận vững chắc, an trụ không lay động nơi chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt) của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu sự nhẫn ấy thì được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tu-bồ-đề! Đó gọi là trí không sợ hãi (vô sở úy: sự tự tin không chút sợ hãi khi thuyết pháp) và trí không chướng ngại của chư Phật. Bồ-tát ma-ha-tát thực hành pháp này, siêng năng tinh tấn, mà nói rằng không đắc được trí lớn, nhất thiết chủng trí, tức trí A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề — nói không đắc là điều không thể có. Vì sao? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã được vô sinh pháp nhẫn, nên cho đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cũng không giảm sút, không thoái lui."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Trong tướng không sinh của các pháp, có được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không?"
"Không, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Trong tướng sinh của các pháp, có được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không?"
"Không, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Trong tướng chẳng sinh chẳng không sinh của các pháp, có được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không?"
"Không, Tu-bồ-đề!"
"Bạch Thế Tôn! Vậy các Bồ-tát ma-ha-tát biết các pháp thế nào mà được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ông có thấy có pháp nào được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không?"
"Không, bạch Thế Tôn! Con không thấy có pháp nào được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, con cũng không thấy pháp có người được hay chỗ được."
Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi đối với tất cả pháp không có gì để nắm bắt, thì không nghĩ thế này: 'Ta sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; dùng việc này để đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; đây gọi là chỗ của A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Vì sao? Vì các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật không có những nhớ tưởng, phân biệt. Vì sao vậy? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật không có những phân biệt, nhớ tưởng."
Hết quyển thứ mười tám của Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật.
Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ mười chín.
Đời Hậu Tần, Tam tạng (danh hiệu bậc pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập người nước Quy Tư (một nước cổ ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương) dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video