Phẩm Ma Sầu (ma buồn rầu) thứ sáu mươi hai (bản nước Đan gọi là phẩm Đồng học).
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấy rõ thực chất của mọi sự, đưa người từ bờ mê sang bờ giác) này rất sâu, khó thấy, không có các nhớ tưởng phân biệt, vì rốt ráo xa lìa. Bạch Thế Tôn! Chúng sinh nào nghe Bát-nhã ba-la-mật này mà có thể thọ trì, đọc tụng, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, gần gũi, làm đúng như lời dạy, cho đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật) mà không xen lẫn tâm và tâm sở pháp (các trạng thái tâm lý đi kèm theo tâm) nào khác, thì người ấy không phải từ công đức nhỏ mà đến."
Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Người nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này cho đến không xen lẫn tâm và tâm sở pháp nào khác, không phải từ công đức nhỏ mà đến. Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích thuở còn làm người)! Ý ông nghĩ sao? Giả sử chúng sinh ở cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người ở) đều thành tựu mười điều lành, bốn thiền (bốn bậc thiền định của cõi Sắc), bốn tâm vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả mở rộng đến vô lượng chúng sinh), bốn định vô sắc (bốn bậc định sâu của cõi Vô sắc, vượt khỏi mọi hình sắc). Lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân thọ trì Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, đọc tụng, gần gũi, nhớ nghĩ đúng đắn, làm đúng như lời dạy, thì hơn chúng sinh cõi Diêm-phù-đề thành tựu mười điều lành cho đến bốn định vô sắc kia gấp trăm lần, nghìn lần, nghìn vạn ức lần, cho đến con số và thí dụ cũng không thể sánh kịp."
Bấy giờ có một vị tỳ-kheo (nam tu sĩ xuất gia) nói với Thích-đề-hoàn-nhân: "Kiều-thi-ca! Công đức thực hành Bát-nhã ba-la-mật của thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy hơn cả ngài."
Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy chỉ một lần phát tâm (phát tâm cầu thành Phật) đã hơn tôi rồi, huống chi nghe Bát-nhã ba-la-mật này, biên chép, thọ trì, đọc tụng, nhớ nghĩ đúng đắn, làm đúng như lời dạy. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không những hơn tôi, mà còn hơn tất cả trời, người, A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay sân giận, hiếu chiến) trong thế gian; không những hơn tất cả trời, người, A-tu-la trong thế gian, mà còn hơn các bậc Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên của hàng Thanh văn, mới vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả cao nhất, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi luân hồi), Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không đi giáo hóa người khác); không những hơn các bậc Tu-đà-hoàn cho đến Bích-chi Phật, mà còn hơn các Bồ-tát (người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) thực hành năm ba-la-mật (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định) mà lìa xa Bát-nhã ba-la-mật; không những hơn các Bồ-tát thực hành năm ba-la-mật mà lìa xa Bát-nhã ba-la-mật, mà còn hơn các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không có sức phương tiện (sự khéo léo dùng cách thích hợp để tu và độ người mà không chấp trước).
Vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật đúng như lời dạy thì không làm đứt giống Phật, thường thấy chư Phật, mau gần đạo tràng (chỗ ngồi thành Phật, như tòa dưới cội bồ-đề); Bồ-tát thực hành như vậy là vì muốn kéo chúng sinh ra khỏi dòng nước dài đang chìm đắm; Bồ-tát học như vậy là không học theo cách học của Thanh văn (người chỉ cầu cho riêng mình thoát khổ), Bích-chi Phật. Bồ-tát học như vậy thì các vị trời Tứ Thiên Vương (cõi trời của bốn vị vua trời giữ bốn phương) đến chỗ Bồ-tát nói như vầy: 'Thiện nam tử! Hãy siêng năng học cho mau; khi ngồi nơi đạo tràng thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ngài cũng sẽ nhận bốn bình bát như chư Phật quá khứ đã nhận; chúng tôi sẽ mang đến dâng lên Bồ-tát.' Cùng các vị trời khác — trời Tứ Thiên Vương, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại (sáu tầng trời của cõi Dục), trời Phạm Thiên cho đến trời Thủ-đà-hội (các tầng trời của cõi Sắc, lên đến các cõi trời Tịnh cư cao nhất) — cũng sẽ cúng dường.
Chư Phật mười phương cũng thường nghĩ đến vị Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật sâu xa đúng như lời dạy ấy. Mọi việc hiểm nguy, khổ nhọc ở thế gian, vị Bồ-tát ấy vĩnh viễn không còn gặp; tất cả thế gian có bốn trăm lẻ bốn thứ bệnh (theo y học Ấn Độ xưa, thân do bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành, mỗi yếu tố mất điều hòa sinh ra một trăm lẻ một bệnh), trong thân vị Bồ-tát ấy không có những bệnh đó. Nhờ thực hành Bát-nhã ba-la-mật sâu xa nên được những công đức ngay đời này."
Bấy giờ A-nan (thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) nghĩ thế này: "Thích-đề-hoàn-nhân tự dùng sức mình mà nói, hay nhờ sức thần của Phật mà nói?"
Thích-đề-hoàn-nhân biết ý nghĩ của A-nan, nói với A-nan: "Những điều tôi nói đều là nhờ oai thần của Phật."
Phật bảo A-nan: "Đúng vậy, đúng vậy! Như Thích-đề-hoàn-nhân nói, đều là nhờ oai thần của Phật. A-nan! Khi vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tập học Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, các ác ma (ma vương chuyên phá hoại người tu) trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới gộp lại) đều sinh nghi ngờ: 'Vị Bồ-tát này rồi sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hay sẽ giữa đường chứng nhập thực tế (chỗ tột cùng của chân lý; ở đây là dừng lại ở niết-bàn riêng của hàng Thanh văn) mà rơi vào bậc Thanh văn, Bích-chi Phật?' Lại nữa, A-nan! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát lúc nào cũng không lìa Bát-nhã ba-la-mật, thì ma lại rất buồn rầu, đau đớn như mũi tên cắm vào tim. Lúc ấy ma lại thổi lên gió lửa lớn nổi khắp bốn phương, muốn làm cho tâm Bồ-tát chìm xuống, sợ hãi, lười biếng, cho đến chỉ cần khởi lên một ý niệm rối loạn đối với tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật)."
A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Ma quấy nhiễu hết thảy các Bồ-tát, hay có vị không bị quấy nhiễu?"
Phật bảo A-nan: "Có vị bị quấy nhiễu, có vị không bị quấy nhiễu."
A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Những Bồ-tát nào bị ác ma quấy nhiễu?"
Phật nói: "Có Bồ-tát ma-ha-tát đời trước nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà lòng không tin hiểu. Bồ-tát như thế, ma tìm được kẽ hở.
"Lại nữa, A-nan! Bồ-tát khi nghe nói Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, trong lòng nghi Bát-nhã ba-la-mật này là thật có hay thật không. Bồ-tát như thế, ma tìm được kẽ hở.
"Lại nữa, A-nan! Có Bồ-tát lìa xa thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu), bị ác tri thức (bạn xấu, thầy tà) lôi kéo, nên không được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Vì không nghe nên không biết không thấy, không hỏi: 'Nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật thế nào? Nên tu Bát-nhã ba-la-mật thế nào?' Bồ-tát ấy, ác ma tìm được kẽ hở.
"Lại nữa, A-nan! Nếu Bồ-tát lìa xa Bát-nhã ba-la-mật mà theo pháp xấu, Bồ-tát ấy bị ác ma tìm được kẽ hở. Ma nghĩ thế này: 'Bọn này sẽ là bè đảng của ta, sẽ làm thỏa nguyện của ta. Vị Bồ-tát này tự rơi vào hai bậc (Thanh văn, Bích-chi Phật), cũng khiến người khác rơi vào hai bậc.'
"Lại nữa, A-nan! Nếu Bồ-tát khi nghe nói Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, lại nói với người khác: 'Bát-nhã ba-la-mật này rất sâu, ta còn chưa thấu tới đáy, ngươi nghe, học Bát-nhã ba-la-mật này để làm gì?' Bồ-tát như thế, ma tìm được kẽ hở.
"Lại nữa, A-nan! Nếu Bồ-tát khinh Bồ-tát khác mà nói: 'Ta thực hành Bát-nhã ba-la-mật, thực hành viễn ly (sống xa lìa) và tính Không; ngươi không có công đức ấy.' Lúc đó ác ma rất vui mừng hớn hở. Nếu có Bồ-tát cậy mình có danh tiếng, nhiều người quen biết, mà khinh những Bồ-tát khác đang làm điều lành, thì người ấy không có hạnh, loại, tướng mạo, công đức chân thật của bậc A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật). Vì không có công đức ấy nên sinh các phiền não; chỉ vì chấp vào danh hão mà khinh rẻ người khác, nói: 'Các ngươi không ở trong pháp mà ta đạt được.' Lúc ấy ác ma nghĩ: 'Nay cõi giới và cung điện của ta không trống, ba đường dữ (địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ) thêm đông.'
Ác ma giúp thêm uy lực cho người ấy, khiến người khác tin nhận lời người ấy. Vì tin nhận lời người ấy nên thọ trì và làm theo kinh của người ấy, tu học đúng như người ấy nói. Khi tu học như người ấy nói thì các kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người) càng tăng thêm. Vì tâm những người ấy điên đảo, nên những việc làm của thân, miệng, ý đều chịu quả báo xấu. Do nhân duyên ấy mà ba đường dữ thêm đông, quyến thuộc và cung điện của ma càng nhiều. A-nan! Ma thấy được lợi ấy nên rất vui mừng hớn hở.
A-nan! Nếu người đi trên đường Bồ-tát tranh cãi, đấu khẩu với người cầu đạo Thanh văn, ma nghĩ: 'Người này xa lìa tát-bà-nhã rồi.' A-nan! Nếu Bồ-tát với Bồ-tát tranh cãi, đấu khẩu, giận dữ, mắng chửi nhau, lúc ấy ác ma liền rất vui mừng hớn hở, nói: 'Cả hai đều xa lìa tát-bà-nhã rồi.' Lại nữa, A-nan! Nếu Bồ-tát chưa được thọ ký (chưa được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) mà sinh tâm ác, tranh cãi, mắng chửi Bồ-tát đã được thọ ký, thì tùy theo số ý niệm khởi lên nhiều hay ít mà bị lùi lại bấy nhiêu kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài). Nếu không bỏ nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi pháp, tức trí của Phật), thì sau đó mới phải phát chí mặc giáp lớn (?) (dốc sức tu tập trở lại) để bù lại ngần ấy kiếp."
A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Tâm ác ấy phải trải qua ngần ấy kiếp số, trong khoảng giữa đó có thể ra khỏi, trừ bỏ được không?"
Phật nói: "A-nan! Tuy ta có nói người cầu đạo Bồ-tát và người cầu Thanh văn có thể ra khỏi tội; nhưng A-nan, nếu người cầu đạo Bồ-tát tranh cãi, đấu khẩu, giận dữ, mắng chửi, ôm hận mà không ăn năn, không buông bỏ, thì ta không nói là có thể ra khỏi; nhất định phải trải qua ngần ấy kiếp số. Nếu không bỏ nhất thiết chủng trí, thì sau đó mới phát chí mặc giáp lớn. A-nan! Nếu vị Bồ-tát ấy tranh cãi, giận dữ, mắng chửi xong liền tự sửa đổi ăn năn, nghĩ thế này: 'Ta đã sai lầm lớn! Ta phải vì tất cả chúng sinh mà hạ mình, khiến cho đời này đời sau đều hòa giải; ta phải nhẫn chịu để tất cả chúng sinh giẫm đạp lên, như cây cầu, như người điếc, như người câm. Sao lại đem lời ác đáp trả người? Ta không nên phá hoại tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rất sâu này. Khi ta đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ta phải cứu độ tất cả chúng sinh khổ não này, sao lại nổi sân giận?'"
A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát với Bồ-tát sống chung với nhau thế nào?"
Phật bảo A-nan: "Bồ-tát với Bồ-tát sống chung thì nhìn nhau phải như nhìn Thế Tôn. Vì sao? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát nên nghĩ thế này: 'Đây là bạn đồng hành thật của ta, cùng đi chung một con thuyền. Người ấy học gì ta học nấy, tức là Đàn-na ba-la-mật (bố thí ba-la-mật: pháp tu bố thí đưa đến bờ giác) cho đến nhất thiết chủng trí. Nếu vị Bồ-tát ấy tu hành xen tạp, lìa tâm tát-bà-nhã, thì ta không nên học như vậy. Nếu vị Bồ-tát ấy tu hành không xen tạp, không lìa tâm tát-bà-nhã, thì ta cũng nên học như vậy.' Bồ-tát ma-ha-tát nào học như vậy, đó gọi là cùng học."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video