Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người sang bờ giác ngộ), phẩm Tam Thiện (ba điều lành) thứ bảy mươi (?) (bản Khiết Đan gọi là phẩm Chủng Thiện Căn, nghĩa là phẩm "Trồng gốc lành").
Tu-bồ-đề (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian kính trọng)! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) không cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự, kính lễ) chư Phật, không có đủ thiện căn (gốc lành: những việc lành đã làm, làm nền cho quả tốt về sau), không gặp được bạn lành chân chính, thì có đạt được Tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) không?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát ma-ha-tát dù đã cúng dường chư Phật, trồng thiện căn, gặp được bạn lành chân chính, mà nhất thiết chủng trí (trí biết rõ tất cả các pháp đến từng chi tiết sai khác, là trí tuệ trọn vẹn của Phật) còn khó đạt được; huống chi là không cúng dường chư Phật, không trồng thiện căn, không gặp được bạn lành chân chính?"
Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát đã cúng dường chư Phật, trồng thiện căn, gặp được bạn lành chân chính, vì sao lại không đạt được nhất thiết chủng trí?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy xa lìa phương tiện lực (sức khéo léo: biết cách làm mọi việc lành mà không bám chấp, biết tùy hoàn cảnh mà hành đạo), không được nghe chư Phật dạy về phương tiện lực, gốc lành đã trồng không đầy đủ, lại không thường làm theo lời dạy của thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu)."
"Bạch Thế Tôn! Thế nào là phương tiện lực, mà Bồ-tát ma-ha-tát thực hành phương tiện lực ấy thì đạt được nhất thiết chủng trí?"
Phật dạy: "Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm (lúc đầu tiên khởi ý nguyện cầu thành Phật), thực hành Đàn-na ba-la-mật (hạnh bố thí — tức cho đi — được làm trọn vẹn đến mức đưa sang bờ giác ngộ; "ba-la-mật" nghĩa là "đến bờ bên kia"), với tâm hướng về Tát-bà-nhã, bố thí cho Phật, hoặc cho Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, sống lặng lẽ, ít giảng dạy), hoặc cho Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, nhắm đến tự giải thoát cho mình), hoặc cho người, hoặc cho phi nhân (các loài không phải người như trời, rồng, quỷ thần). Lúc ấy không khởi ý nghĩ "ta đang bố thí", không khởi ý nghĩ "có người nhận". Vì sao? Vì quán xét thấy mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) tự tướng đều không (tự thân đặc tính của chúng vốn trống rỗng, không có thực thể riêng), không sinh, không có tướng cố định, không có gì để chuyển biến; nhập vào thật tướng (bản chất chân thật) của các pháp, tức là mọi pháp đều không do tạo tác, không có tướng khởi lên. Nhờ phương tiện lực ấy, Bồ-tát làm tăng thêm thiện căn. Vì tăng thêm thiện căn nên thực hành Đàn-na ba-la-mật, làm trong sạch cõi nước Phật (xây dựng cõi đất thanh tịnh nơi mình sẽ thành Phật), thành tựu chúng sinh (giáo hóa, giúp chúng sinh tiến tu đến chỗ thành tựu). Bố thí mà không nhận quả báo (kết quả tốt đẹp do việc lành đem lại, như giàu sang, sinh lên cõi trời) ở thế gian, chỉ vì muốn cứu độ hết thảy chúng sinh mà thực hành Đàn-na ba-la-mật.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, thực hành Thi-la ba-la-mật (hạnh giữ giới — giữ gìn các điều răn cấm để thân, lời nói, ý nghĩ trong sạch — được làm trọn vẹn), với tâm hướng về Tát-bà-nhã; khi giữ giới không rơi vào tham dục, giận dữ, si mê, cũng không rơi vào sự trói buộc của các phiền não (những tâm trạng làm rối loạn, khổ não như tham, giận, si) và các pháp chẳng lành phá hoại đạo, như keo kiệt tham lam, phạm giới, giận dữ, lười biếng, tâm tán loạn, ngu si, mạn (kiêu mạn: tự cho mình hơn người kém mình, hoặc ngang người ngang mình), đại mạn (cho mình hơn người ngang mình, hoặc ngang người hơn mình), mạn mạn (cho mình hơn cả người hơn mình), ngã mạn (cậy có cái "ta" mà kiêu căng), tăng thượng mạn (chưa chứng đạt mà cho là đã chứng đạt), bất như mạn (người hơn mình nhiều mà cho rằng mình chỉ kém chút ít), tà mạn (không có đức mà cho mình có đức); hoặc tâm Thanh văn, hoặc tâm Bích-chi Phật (tâm chỉ cầu tự giải thoát riêng mình). Vì sao? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy quán xét thấy mọi pháp tự tướng đều không, không sinh, không có tướng cố định, không có gì để chuyển biến; nhập vào thật tướng của các pháp, tức là mọi pháp đều không do tạo tác, không có tướng khởi lên. Bồ-tát nhờ thành tựu phương tiện lực ấy nên tăng thêm thiện căn. Vì tăng thêm thiện căn nên thực hành Thi-la ba-la-mật, làm trong sạch cõi nước Phật, thành tựu chúng sinh. Giữ giới mà không nhận quả báo ở thế gian, chỉ vì muốn cứu độ hết thảy chúng sinh mà thực hành Thi-la ba-la-mật.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, thực hành Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục — chịu đựng được mọi nghịch cảnh và an nhận chân lý — được làm trọn vẹn), với tâm hướng về Tát-bà-nhã; nhờ thành tựu phương tiện lực nên thực hành kiến đế đạo (giai đoạn tu lần đầu thấy rõ bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự hết khổ và con đường hết khổ) và tư duy đạo (giai đoạn tu tập tiếp theo để dứt dần những phiền não còn sót), mà cũng không nhận lấy quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, nghĩa là "vào dòng thánh"), quả Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), quả A-la-hán (quả cao nhất của Thanh văn, dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Vì sao? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy biết các pháp tự tướng đều không, không sinh, không có tướng cố định, không có gì để chuyển biến; tuy thực hành các trợ đạo pháp (những pháp tu hỗ trợ cho sự giác ngộ) mà vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật. Tu-bồ-đề! Đó gọi là vô sinh pháp nhẫn (sự thấu hiểu và an trụ vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) của Bồ-tát.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn — siêng năng nỗ lực không lùi bước — được làm trọn vẹn), vào sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất) cho đến vào đệ tứ thiền (tầng thiền định thứ tư; bốn tầng thiền này thuộc cõi Sắc), vào Tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ — ban vui, bi — cứu khổ, hỷ — vui theo niềm vui của người, xả — buông bỏ, đối xử bình đẳng), Tứ vô sắc định (bốn tầng định cao hơn, vượt ngoài hình sắc: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ). Tuy ra vào các tầng thiền mà không nhận quả báo của chúng (không sinh vào các cõi trời tương ứng với tầng thiền ấy). Vì sao? Vì vị Bồ-tát ấy thành tựu phương tiện lực, biết các thiền định tự tướng đều không, không sinh, không có tướng cố định, không có gì để chuyển biến; làm trong sạch cõi nước Phật, thành tựu chúng sinh; tinh tấn mà không nhận quả báo ở thế gian, chỉ vì muốn cứu độ hết thảy chúng sinh mà thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, thực hành Thiền-na ba-la-mật (hạnh thiền định — giữ tâm chuyên chú, lặng yên — được làm trọn vẹn), với tâm hướng về Tát-bà-nhã, vào Bát bối xả (tám pháp thiền định giúp quay lưng, buông bỏ sự bám đắm vào hình sắc và các cảnh giới) và Cửu thứ đệ định (chín tầng định nhập liên tiếp theo thứ tự từ thấp lên cao: bốn thiền, bốn định vô sắc và diệt tận định), mà cũng không chứng quả Tu-đà-hoàn, cho đến không chứng quả A-la-hán. Vì sao? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy biết các pháp tự tướng đều không, không sinh, không có tướng cố định, không có gì để chuyển biến.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm, thực hành Bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ thấu suốt bản chất thật của các pháp, được làm trọn vẹn), học Thập lực của Phật (mười năng lực hiểu biết đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết đúng điều gì hợp lẽ, điều gì không hợp lẽ…), Tứ vô sở úy (bốn điều không hề e sợ khi giảng pháp giữa đại chúng), Tứ vô ngại trí (bốn trí hiểu biết và diễn đạt không trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, về biện thuyết), Thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật có, không chung với Thanh văn, Bích-chi Phật), đại từ đại bi (lòng thương rộng lớn: ban vui và cứu khổ cho tất cả); cho đến khi chưa đạt nhất thiết chủng trí, chưa làm trong sạch cõi nước Phật, chưa thành tựu chúng sinh, thì trong suốt khoảng thời gian ấy nên học như vậy. Vì sao? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy biết các pháp tự tướng đều không, không sinh, không có tướng cố định, không có gì để chuyển biến. Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật như vậy, không nhận quả báo."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video