Thiên 75 — Phẩm 75 – Ba thứ lớp

 Phẩm Tam Thứ (ba điều theo thứ lớp: làm, học và đi đường đạo theo thứ lớp) thứ bảy mươi lăm (bản Khiết Đan gọi là phẩm Thứ Đệ Hành — thực hành theo thứ lớp).

 Bấy giờ Tu-bồ-đề (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian kính trọng)! Nếu người còn thấy có tướng của pháp (mọi sự vật, hiện tượng) mà còn chưa đạt được thuận nhẫn (sự hiểu và chấp nhận tùy thuận theo chân lý, ở mức thấp hơn vô sinh pháp nhẫn), huống chi là đắc đạo? Bạch Thế Tôn! Nếu người không thấy có tướng của pháp, thì có đạt được thuận nhẫn chăng? Hoặc Càn tuệ địa (bậc "trí khô": có trí tuệ nhưng chưa được nước thiền định thấm nhuần), hoặc Tính địa (bậc đã có tính tùy thuận chân lý), hoặc Bát nhân địa (bậc đang trên đường hướng tới quả thánh đầu tiên), hoặc Kiến địa (bậc thấy đạo), hoặc Bạc địa (bậc phiền não đã mỏng), hoặc Ly dục địa (bậc đã lìa dục), hoặc Dĩ biện địa (bậc việc tu đã xong), hoặc Bích-chi Phật địa (địa vị của bậc tự giác ngộ một mình), hoặc Bồ-tát địa, hoặc Phật địa, hoặc tu đạo — nhờ tu đạo ấy thì có dứt được phiền não (những tâm trạng làm rối loạn, khổ não như tham, giận, si) không? Vì phiền não ấy mà không thể vượt qua địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Bích-chi Phật, để vào Bồ-tát vị (ngôi vị chính thức, vững chắc của Bồ-tát, không còn thoái lui). Nếu không vào Bồ-tát vị thì không đạt được nhất thiết chủng trí (trí biết rõ tất cả các pháp đến từng chi tiết, trí tuệ trọn vẹn của Phật). Không đạt được nhất thiết chủng trí thì không thể dứt hết phiền não tập (tập khí: những thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não). Bạch Thế Tôn! Nếu không có tướng của pháp, thì các pháp ấy không sinh. Nếu các pháp ấy không sinh, thì không thể đạt được nhất thiết chủng trí."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Nếu không có pháp, thì mới có thuận nhẫn, cho đến dứt hết phiền não tập."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ thấu suốt bản chất thật của các pháp, được làm trọn vẹn đến mức đưa sang bờ giác ngộ), có thấy tướng của pháp chăng? Tức là tướng sắc (hình sắc, phần vật chất) cho đến tướng thức (sự phân biệt nhận biết; năm yếu tố sắc, thọ, tưởng, hành, thức hợp thành con người); tướng mắt cho đến tướng ý (sáu căn), tướng hình sắc cho đến tướng đối tượng của ý (sáu cảnh), tướng nhãn giới cho đến tướng ý thức giới (mười tám giới: sáu căn, sáu cảnh, sáu thức); tướng Tứ niệm xứ (bốn phép quán: thân là nhơ nhớp, cảm giác là khổ, tâm là vô thường, các pháp là không có "ta") cho đến tướng nhất thiết chủng trí. Hoặc tướng sắc và tướng dứt sắc, cho đến tướng thức và tướng dứt thức, mười hai nhập (sáu căn và sáu cảnh), mười tám giới cũng như vậy; hoặc tướng vô minh (sự mê muội không thấy chân lý) và tướng dứt vô minh, cho đến tướng lo, buồn, sầu, não và tướng dứt lo, buồn, sầu, não; hoặc tướng tham dục và tướng dứt tham dục, tướng giận dữ và tướng dứt giận dữ, tướng si mê và tướng dứt si mê; hoặc tướng khổ và tướng dứt khổ, tướng tập (nguyên nhân của khổ) và tướng dứt tập, tướng tận (sự hết khổ) và tướng dứt tận, tướng đạo (con đường hết khổ) và tướng dứt đạo; cho đến tướng nhất thiết chủng trí, tướng dứt hết phiền não tập?"

 Phật dạy: "Không, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không có tướng của pháp, cũng không có tướng chẳng phải pháp, đó chính là thuận nhẫn của Bồ-tát. Nếu không có tướng của pháp, không có tướng chẳng phải pháp, đó chính là tu đạo, cũng là quả của đạo. Tu-bồ-đề! Đối với Bồ-tát ma-ha-tát, có pháp là đạo của Bồ-tát, không pháp là quả của Bồ-tát. Vì nhân duyên ấy, nên biết hết thảy các pháp đều có tính vô sở hữu (bản tính không có gì cả, không có thực thể)."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu hết thảy các pháp đều có tính vô sở hữu, thì vì sao Phật biết hết thảy pháp có tính vô sở hữu mà được thành Phật, có năng lực tự tại đối với hết thảy pháp?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Hết thảy các pháp đều có tính vô sở hữu. Xưa kia Ta thực hành đạo Bồ-tát, tu sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu trọn vẹn: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), lìa các ham muốn, lìa các pháp xấu ác chẳng lành, có giác có quán (tâm còn sự tìm xét thô và dò xét tế), có niềm vui sướng sinh ra do xa lìa ham muốn, mà vào sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất), cho đến vào đệ tứ thiền (tầng thiền định thứ tư). Đối với các tầng thiền ấy và các chi thiền (những yếu tố cấu thành mỗi tầng thiền), Ta không chấp tướng, không nghĩ rằng có thiền ấy, không đắm vị ngọt của thiền, không nắm giữ thiền ấy; không nhiễm đắm, trong sạch mà thực hành bốn thiền; Ta không nhận quả báo (sự sinh vào các cõi trời tương ứng) của các thiền ấy. Nương vào bốn thiền mà an trụ, khởi lên năm thần thông (năm năng lực siêu phàm) — thân thông (biến hóa thân, đi lại tự tại), thiên nhĩ (nghe được mọi âm thanh xa gần), biết tâm người khác, túc mạng thông (biết các đời trước), thiên nhãn thông (thấy xa, thấy sự chết và tái sinh của chúng sinh) — đối với các thần thông ấy không chấp tướng, không nghĩ rằng có thần thông ấy, không đắm vị ngọt của thần thông, không nắm giữ thần thông ấy. Ta đối với năm thần thông ấy thực hành mà không phân biệt. Tu-bồ-đề! Khi ấy Ta dùng trí tuệ ứng hợp trong một niệm (một khoảnh khắc tâm) mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật), tức là biết đây là Khổ thánh đế (chân lý về khổ), đây là Tập, đây là Diệt, đây là Đạo thánh đế (chân lý về nguyên nhân khổ, sự hết khổ, con đường hết khổ); thành tựu Thập lực (mười năng lực hiểu biết đặc biệt của Phật), Tứ vô sở úy (bốn điều không e sợ khi giảng pháp), Tứ vô ngại trí (bốn trí hiểu biết và diễn đạt không trở ngại), Thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật có), đại từ đại bi (lòng thương rộng lớn: ban vui và cứu khổ cho tất cả), được thành Phật, phân biệt chúng sinh thành ba nhóm: chính định (nhóm chắc chắn đi đến giác ngộ), tà định (nhóm chắc chắn đi vào đường xấu), bất định (nhóm chưa định hướng, tùy duyên mà đổi)."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Vì sao Thế Tôn ở trong tính vô sở hữu của các pháp mà khởi lên bốn thiền, sáu thần thông, cũng không có chúng sinh mà lại phân biệt thành ba nhóm?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu các ham muốn và pháp xấu ác chẳng lành có tính thật — hoặc tự tính (bản tính tự có của nó), hoặc tha tính (tính do cái khác mà có) — thì xưa kia khi Ta tu hạnh Bồ-tát, đã không thể quán các ham muốn và pháp xấu ác chẳng lành là có tính vô sở hữu mà vào sơ thiền. Vì các ham muốn và pháp xấu ác chẳng lành không có tính thật, dù là tự tính hay tha tính cũng đều là tính vô sở hữu, nên xưa kia khi Ta thực hành đạo Bồ-tát, lìa các ham muốn và pháp xấu ác chẳng lành, mà vào sơ thiền cho đến vào đệ tứ thiền. Tu-bồ-đề! Nếu các thần thông có tính thật — hoặc tự tính, hoặc tha tính — thì Ta không thể biết các thần thông ấy có tính vô sở hữu mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tu-bồ-đề! Vì thần thông không có tính thật, dù là tự tính hay tha tính cũng đều là tính vô sở hữu. Vì thế, chư Phật biết thần thông có tính vô sở hữu mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát biết các pháp có tính vô sở hữu, nhờ bốn thiền, năm thần thông mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bạch Thế Tôn! Vậy Bồ-tát ma-ha-tát mới học, làm sao ở trong tính vô sở hữu của các pháp mà thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp, rồi nhờ thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp ấy mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát ma-ha-tát hoặc lúc đầu nghe từ chư Phật, hoặc nghe từ các Bồ-tát đã cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự, kính lễ) nhiều Phật, hoặc nghe từ các A-la-hán (bậc thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt sạch phiền não), các A-na-hàm (bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), các Tư-đà-hàm (bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), các Tu-đà-hoàn (bậc thánh đầu tiên, đã "vào dòng thánh") rằng: 'Vì đạt được cái không có gì nên là Phật; vì đạt được cái không có gì nên là A-la-hán, A-na-hàm, Tư-đà-hàm, Tu-đà-hoàn; hết thảy các bậc hiền thánh đều vì đạt được cái không có gì mà có danh xưng. Hết thảy các pháp hữu vi do tạo tác (những gì do nhân duyên hợp thành) đều có tính vô sở hữu, cho đến không có dù chỉ chút xíu bằng đầu sợi lông là có thật.' Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy nghe như vậy rồi, nghĩ rằng: 'Nếu hết thảy các pháp đều không có tính thật, vì đạt được tính vô sở hữu nên là Phật, cho đến vì đạt được tính vô sở hữu nên là Tu-đà-hoàn, thì dù ta có đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề hay không, hết thảy các pháp vẫn thường không có tính thật. Vì sao ta lại không phát tâm cầu đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi, hết thảy chúng sinh đang sống theo các tướng "có", ta sẽ khiến họ an trụ vào chỗ không có gì.' Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát suy nghĩ như vậy rồi, phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vì để cứu độ hết thảy chúng sinh. Sự thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp của Bồ-tát ma-ha-tát, cũng như con đường mà các Bồ-tát ma-ha-tát quá khứ đã đi để đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 "Bồ-tát mới phát tâm này nên học sáu ba-la-mật, tức là Đàn-na ba-la-mật (hạnh bố thí — cho đi — được làm trọn vẹn), Thi-la ba-la-mật (hạnh giữ giới trọn vẹn), Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục trọn vẹn), Tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn trọn vẹn), Thiền-na ba-la-mật (hạnh thiền định trọn vẹn), Bát-nhã ba-la-mật. Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy khi thực hành Đàn-na ba-la-mật, tự mình bố thí, cũng dạy người khác bố thí, khen ngợi công đức của bố thí, vui mừng khen ngợi người làm việc bố thí. Nhờ nhân duyên bố thí ấy mà được giàu có lớn. Vị Bồ-tát ấy xa lìa lòng keo kiệt, bố thí cho chúng sinh thức ăn, đồ uống, áo quần, hương hoa, chuỗi ngọc, nhà cửa, giường nằm, đèn đuốc, đủ mọi thứ cần dùng cho đời sống, đều cho hết. Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bố thí và giữ giới như vậy, sinh vào cõi trời, cõi người, được tôn quý lớn. Nhờ giữ giới, bố thí ấy mà thành tựu phần định (khối công đức thiền định). Nhờ bố thí, giữ giới, thiền định ấy mà thành tựu phần tuệ, phần giải thoát, phần giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát). Vị Bồ-tát ấy nhờ bố thí, giữ giới, phần định, phần tuệ, phần giải thoát, phần giải thoát tri kiến ấy, mà vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, vào Bồ-tát vị. Vào Bồ-tát vị rồi, được làm trong sạch cõi nước Phật (xây dựng cõi đất thanh tịnh nơi mình sẽ thành Phật), thành tựu chúng sinh (giáo hóa, giúp chúng sinh tu đến thành tựu), đạt nhất thiết chủng trí. Đạt nhất thiết chủng trí rồi, chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não). Chuyển pháp luân rồi, dùng pháp tam thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi Phật, Bồ-tát) mà cứu độ chúng sinh thoát khỏi vòng sống chết. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát nhờ bố thí ấy mà thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp, nhưng những việc ấy đều không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì tự tính của chúng là không có gì.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm trở đi, tự mình giữ giới, dạy người khác giữ giới, khen ngợi công đức giữ giới, vui mừng khen ngợi người giữ giới. Nhờ nhân duyên giữ giới và bố thí mà sinh vào cõi trời, cõi người, được tôn quý lớn. Thấy người nghèo khổ thì cho của cải, người không giữ giới thì dạy cho giữ giới, người tâm tán loạn thì dạy cho thiền định, người ngu si thì dạy cho trí tuệ, người chưa giải thoát thì dạy cho giải thoát, người chưa có giải thoát tri kiến thì dạy cho giải thoát tri kiến. Nhờ giữ giới, thiền định, trí tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến ấy mà vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, vào Bồ-tát vị. Vào Bồ-tát vị rồi, được làm trong sạch cõi nước Phật. Làm trong sạch cõi nước Phật rồi, thành tựu chúng sinh. Thành tựu chúng sinh rồi, đạt nhất thiết chủng trí. Đạt nhất thiết chủng trí rồi, chuyển pháp luân. Chuyển pháp luân rồi, dùng pháp tam thừa mà cứu độ chúng sinh. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát nhờ giữ giới ấy mà thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp, nhưng những việc ấy đều không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì tự tính của hết thảy các pháp là không có gì.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc đầu trở đi, tự mình thực hành Sằn-đề ba-la-mật, dạy người khác thực hành nhẫn nhục, khen ngợi công đức nhẫn nhục, vui mừng khen ngợi người thực hành nhẫn nhục. Khi thực hành Sằn-đề ba-la-mật, bố thí cho chúng sinh, khiến ai nấy đều được đầy đủ, dạy cho giữ giới, dạy cho thiền định, cho đến giải thoát tri kiến. Nhờ nhân duyên bố thí, giữ giới, thiền định, trí tuệ ấy mà vượt qua địa vị A-la-hán, Bích-chi Phật, vào trong Bồ-tát vị. Vào trong Bồ-tát vị rồi, được làm trong sạch cõi nước Phật. Được làm trong sạch cõi nước Phật rồi, thành tựu chúng sinh. Thành tựu chúng sinh rồi, đạt nhất thiết chủng trí. Đạt nhất thiết chủng trí rồi, chuyển pháp luân. Chuyển pháp luân rồi, dùng pháp tam thừa mà cứu độ chúng sinh thoát khỏi vòng sống chết. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát nhờ Sằn-đề ba-la-mật mà thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp, nhưng những việc ấy đều không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì tự tính của hết thảy các pháp là không có gì.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc đầu trở đi, tự mình thực hành tinh tấn, dạy người khác thực hành tinh tấn, khen ngợi công đức thực hành tinh tấn, vui mừng khen ngợi người thực hành tinh tấn, cho đến những việc ấy đều không thể nắm bắt được, vì tự tính là không có gì.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc đầu trở đi, tự mình vào thiền, vào Tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ — ban vui, bi — cứu khổ, hỷ — vui theo niềm vui của người, xả — buông bỏ, đối xử bình đẳng), vào Tứ vô sắc định (bốn tầng định vượt ngoài hình sắc), cũng dạy người khác vào thiền, vào vô lượng tâm, vào vô sắc định, khen ngợi công đức vào thiền, vào vô lượng tâm, vào vô sắc định, vui mừng khen ngợi người thực hành thiền, vô lượng tâm, vô sắc định. Vị Bồ-tát ấy an trụ trong các thiền định và vô lượng tâm, bố thí cho chúng sinh, khiến ai nấy đều được đầy đủ, dạy cho giữ giới, dạy cho thiền định, trí tuệ. Nhờ nhân duyên bố thí, thiền định, trí tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến ấy mà vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, vào Bồ-tát vị. Vào Bồ-tát vị rồi, làm trong sạch cõi nước Phật. Làm trong sạch cõi nước Phật rồi, thành tựu chúng sinh. Thành tựu chúng sinh rồi, đạt nhất thiết chủng trí. Đạt nhất thiết chủng trí rồi, chuyển pháp luân. Chuyển pháp luân rồi, dùng pháp tam thừa mà cứu độ hết thảy chúng sinh. Cho đến những việc ấy đều không thể nắm bắt được, vì tự tính là không có gì.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc đầu trở đi, thực hành Bát-nhã ba-la-mật, bố thí cho chúng sinh, khiến ai nấy đều được đầy đủ, dạy cho giữ giới, thiền định, trí tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến. Vị Bồ-tát ấy khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, tự mình thực hành sáu ba-la-mật, cũng dạy người khác thực hành sáu ba-la-mật, khen ngợi công đức của sáu ba-la-mật, vui mừng khen ngợi người thực hành sáu ba-la-mật. Vị Bồ-tát ấy nhờ nhân duyên Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật ấy và nhờ phương tiện lực (sức khéo léo: biết cách làm mọi việc lành mà không bám chấp, biết tùy hoàn cảnh mà hành đạo), mà vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, vào Bồ-tát vị. Cho đến những việc ấy đều không thể nắm bắt được, vì tự tính là không có gì. Tu-bồ-đề! Đó gọi là sự thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp của Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Về sự thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp của Bồ-tát ma-ha-tát: Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc đầu trở đi, với tâm ứng hợp với nhất thiết chủng trí, tin hiểu các pháp có tính vô sở hữu, tu sáu niệm, tức là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng (nhớ nghĩ đến Phật, giáo pháp và đoàn thể tăng chúng), niệm giới (nhớ nghĩ giới hạnh), niệm xả (nhớ nghĩ việc buông bỏ, bố thí), niệm thiên (nhớ nghĩ chư thiên). Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát tu niệm Phật như thế nào? Bồ-tát ma-ha-tát niệm Phật, không lấy sắc mà niệm, không lấy thọ, tưởng, hành, thức mà niệm. Vì sao? Vì sắc ấy không có tự tính, thọ, tưởng, hành, thức không có tự tính. Nếu pháp không có tự tính, đó là không có gì. Vì sao? Vì không có sự nhớ tưởng, đó là niệm Phật.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát niệm Phật, không lấy ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật) mà niệm, cũng không niệm thân màu vàng ròng, không niệm hào quang tỏa một trượng (khoảng ba mét), không niệm tám mươi vẻ đẹp phụ theo hình tướng. Vì sao? Vì thân Phật ấy không có tự tính. Nếu pháp không có tính thật, đó là không có gì. Vì sao? Vì không có sự nhớ tưởng, đó là niệm Phật.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Không nên lấy phần giới mà niệm Phật, không nên lấy phần định, phần tuệ, phần giải thoát, phần giải thoát tri kiến (năm khối công đức làm nên thân pháp của Phật) mà niệm Phật. Vì sao? Vì các phần ấy không có tự tính. Nếu pháp không có tự tính, đó là không có gì. Vì sao? Vì không có sự nhớ tưởng, đó là niệm Phật.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Không nên lấy Thập lực mà niệm Phật, không nên lấy Tứ vô sở úy, Tứ vô ngại trí, Thập bát bất cộng pháp mà niệm Phật, không nên lấy đại từ đại bi mà niệm Phật. Vì sao? Vì các pháp ấy không có tự tính. Nếu pháp không có tự tính, đó là chẳng phải pháp. Không có gì để niệm, đó là niệm Phật.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Không nên lấy pháp mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo nên vòng sống chết) mà niệm Phật. Vì sao? Vì pháp nhân duyên ấy không có tự tính. Nếu pháp không có tự tính, đó là chẳng phải pháp. Không có gì để niệm, đó là niệm Phật. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật nên niệm Phật như thế; đó là sự thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp của Bồ-tát mới phát tâm. Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy an trụ trong sự thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp, có thể đầy đủ Tứ niệm xứ, Tứ chính cần (bốn sự siêng năng đúng: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm tăng điều lành đã sinh), Tứ như ý túc (bốn nền tảng đem lại năng lực tự tại: mong muốn, tinh tấn, nhất tâm, quán xét), Ngũ căn (năm gốc rễ của đạo: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ, định, tuệ), Ngũ lực (năm sức mạnh phát sinh từ năm căn ấy), Thất giác phân (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ), Bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), tu hành Không tam-muội (tam-muội là trạng thái tâm định chuyên nhất; đây là định quán các pháp đều không), Vô tướng tam-muội (định quán các pháp không có hình tướng), Vô tác tam-muội (định không còn mong cầu, tạo tác), cho đến nhất thiết chủng trí, vì tính của các pháp là không có gì. Vị Bồ-tát ấy biết tính của các pháp là không có gì, trong đó không có tính, cũng không có không-tính.

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên tu niệm Pháp như thế nào? Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không niệm pháp lành, không niệm pháp chẳng lành; không niệm pháp hữu ký (pháp có thể xếp là thiện hay ác), không niệm pháp vô ký (pháp không thể xếp vào thiện hay ác); không niệm pháp thế gian, không niệm pháp xuất thế gian (pháp vượt ra ngoài thế gian); không niệm pháp trong sạch, không niệm pháp nhơ bẩn; không niệm pháp của bậc thánh, không niệm pháp của phàm phu; không niệm pháp hữu lậu (pháp còn phiền não rỉ chảy, còn ràng buộc trong sống chết), không niệm pháp vô lậu (pháp không còn phiền não); không niệm pháp ràng buộc vào cõi Dục, pháp ràng buộc vào cõi Sắc, pháp ràng buộc vào cõi Vô sắc (ba cõi của chúng sinh: cõi còn ham muốn, cõi chỉ còn thân sắc vi tế, cõi không còn hình sắc); không niệm pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành), pháp vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt). Vì sao? Vì các pháp ấy không có tự tính. Nếu pháp không có tự tính, đó là chẳng phải pháp. Không có gì để niệm, đó là niệm Pháp. Học trong niệm Pháp, vì tính vô sở hữu, cho đến sẽ đạt nhất thiết chủng trí. Vị Bồ-tát ấy khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì đạt được tính vô sở hữu của các pháp. Trong tính vô sở hữu ấy, chẳng phải có tướng, chẳng phải không tướng. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên tu niệm Pháp; ở trong pháp ấy, cho đến không có chút niệm nào, huống chi là niệm Pháp?

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên tu niệm Tăng như thế nào? Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát niệm Tăng thì biết rằng do pháp vô vi mà phân biệt có chúng đệ tử của Phật; trong đó cho đến không có chút niệm nào, huống chi là niệm Tăng? Bồ-tát ma-ha-tát nên niệm Tăng như vậy.

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên tu niệm giới như thế nào? Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm trở đi, nên niệm thánh giới (giới của bậc thánh), giới không thiếu sót, giới không kẽ hở, giới không tì vết, giới không vẩn đục, giới không bám chấp, giới tự tại, giới được người trí khen ngợi, giới đầy đủ, giới tùy thuận theo thiền định. Nên niệm rằng giới ấy có tính vô sở hữu, cho đến không có chút niệm nào, huống chi là niệm giới?

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm trở đi, nên niệm xả: hoặc niệm sự xả bỏ của mình, hoặc niệm sự xả bỏ của người khác, hoặc xả bỏ của cải, hoặc xả bỏ (ban tặng) giáo pháp, hoặc xả bỏ phiền não. Vì quán thấy sự xả bỏ ấy không thể nắm bắt được, nên cho đến không có chút niệm nào, huống chi là niệm xả? Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên niệm xả.

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên niệm thiên như thế nào? Tu-bồ-đề! Bồ-tát nghĩ rằng: 'Chư thiên ở cõi trời Tứ Thiên Vương (cõi trời của bốn vị vua trời giữ bốn phương) có được lòng tin, giới hạnh, bố thí, nghe học, trí tuệ, nên khi mạng chung ở cõi này thì sinh lên cõi trời ấy; ta cũng có lòng tin, giới hạnh, bố thí, nghe học, trí tuệ như vậy. Cho đến chư thiên ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi Dục) có được lòng tin, giới hạnh, bố thí, nghe học, trí tuệ, nên khi mạng chung ở cõi này thì sinh lên cõi trời ấy; ta cũng có lòng tin, giới hạnh, bố thí, nghe học, trí tuệ như vậy.' Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên niệm chư thiên ấy; trong tính vô sở hữu còn không có chút niệm nào, huống chi là niệm thiên? Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành sáu niệm này, đó gọi là thực hành theo thứ lớp, học theo thứ lớp, đi đường đạo theo thứ lớp."

 Bấy giờ Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu hết thảy các pháp đều có tính vô sở hữu, tức là niệm sắc cho đến thức, mắt cho đến ý, hình sắc cho đến đối tượng của ý, nhãn giới cho đến ý thức giới, đều là tính vô sở hữu; Đàn-na ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật, nội không cho đến vô pháp hữu pháp không (mười tám loại "không", từ "bên trong là không" cho đến "cả cái không có lẫn cái có đều không"), Tứ niệm xứ cho đến Bát thánh đạo phần, Thập lực của Phật cho đến nhất thiết chủng trí, đều là tính vô sở hữu. Bạch Thế Tôn! Nếu hết thảy các pháp đều có tính vô sở hữu, thì như vậy là không có đạo, không có trí, không có quả."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ông có thấy tính của sắc ấy là có thật không? Cho đến tính của nhất thiết chủng trí là có thật không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Con không thấy."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu ông không thấy các pháp là có thật, thì sao lại hỏi như vậy?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Con đối với pháp này không dám có nghi ngờ, chỉ là vì các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) ở đời sau, những người cầu đạo Thanh văn, đạo Bích-chi Phật, đạo Bồ-tát. Những người ấy sẽ nói rằng: 'Nếu hết thảy các pháp đều có tính vô sở hữu, thì ai nhơ, ai sạch, ai bị trói buộc, ai được cởi mở?' Vì không biết, không hiểu, nên họ phá giới, phá chính kiến (cái thấy đúng đắn), phá oai nghi (phép tắc cử chỉ đúng mực của người tu), phá tịnh mạng (cách sống trong sạch, nuôi thân bằng lối chính đáng). Vì người ấy phá những điều này, nên sẽ rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ tức loài quỷ đói, súc sinh). Bạch Thế Tôn! Con sợ đời sau có những việc như vậy, vì thế mới hỏi Phật Thế Tôn. Con đối với pháp này đã tin, không nghi ngờ, không hối tiếc."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video