Thiên 8 — Quyển 8: các vụ án khó (phần Trương Cảnh soạn thêm)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập do vua ra lệnh biên soạn và duyệt định)

 Nghi ngục tập (tập hợp các vụ án khó, đáng ngờ), quyển tám

 Trương Cảnh đời Minh soạn

 Bành Tiết Trai cho thích chữ "hai hình" lên trán

 Khoảng niên hiệu Hàm Thuần (1265–1274) đời Tống, có một người đất Chiết sống nhờ ở Giang Tây, mời một ni cô về dạy con gái thêu thùa. Cô gái bỗng có mang. Cha mẹ gặng hỏi, cô nói: "Là ni cô." Cha mẹ lấy làm lạ. Cô kể: "Ni cô ngủ chung với con, thường nói đạo vợ chồng là chuyện thường của con người, có lúc con động lòng. Ni cô nói: 'Thiếp có hai hình (mang cả bộ phận sinh dục nam lẫn nữ), gặp dương (đàn ông) thì là nữ, gặp âm (đàn bà) thì là nam.' Sờ thử thì quả nhiên là đàn ông." Từ đó hai người nhiều lần ăn nằm với nhau.

 Cha mẹ báo quan. Ni cô không chịu nhận, khám nghiệm thì không thấy dấu vết gì. Vụ án lên đến hiến ty (cơ quan đề hình cấp lộ, chuyên xét án hình), lúc ấy ông Ông Đan Sơn đang giữ chức ở hiến ty, cũng không làm rõ được.

 Có một vị quan nói: "Xưa, năm Bính Thân niên hiệu Đoan Bình (1236), ở Quảng Châu có ni cô Đổng Sư Tú có nhan sắc. Có kẻ muốn làm bậy, sờ đến chỗ kín thì thấy là đàn ông. Việc báo lên quan, khám thì lại là đàn bà. Một người dự ngồi xét án (?) bảo: cho nằm ngửa, lấy nước ngâm thịt muối thấm vào chỗ kín, rồi cho chó đến liếm (?). Một lúc sau, trong chỗ kín quả nhiên lộ ra hình đàn ông, như đầu rùa thò ra khỏi mai. Việc được chuyển trình lên cấp trên. Lúc ấy Bành Tiết Trai làm kinh lược sứ (quan trông coi quân sự, dân sự cả một vùng), phán rằng: 'Đạo của trời là âm và dương; đạo của người là nam và nữ. Đổng Sư Tú thân mang hai hình, không nam không nữ, đó là loài yêu quái. Những nhà giàu, nhà lớn ở các châu huyện nó đi qua đều bị nó làm bậy, kể không xiết, há có thể còn dung thứ trong trời đất? Hãy thích hai chữ "hai hình" lên trán, đánh gậy vào lưng hai mươi cái, đeo gông bêu mười ngày, áp giải xuống trại quân Tồi Phong giam khóa, hằng tháng báo lên còn sống hay đã chết.'" Theo lời ấy mà khám ni cô kia, quả nhiên đúng vậy, bèn xử tử.

 Cao Phòng phân biệt khổ vải

 Tả thừa (chức phó quan đứng đầu Thượng thư sảnh, cơ quan hành chính tối cao) Cao Phòng khi ở Thái Châu, có người dân trong hạt là Vương Nghệ bị cướp. Quan bắt được năm người, cho là đồng bọn, giam vào ngục, tra xét đến cùng, tang vật và hung khí đều đủ. Lục sự tham quân (quan coi giấy tờ, xét án ở châu) Tư Đồ Đạt và phán quan (quan phụ tá việc xử án) Lư Hoành căn cứ hồ sơ xin xử tội chết. Cao Phòng ngờ là không thật, lấy tang vật ra xem, rồi gọi Vương Nghệ hỏi: "Áo quần nhà ngươi bị mất có phải may từ cùng một tấm vải không?" Nghệ đáp: "Phải." Cao Phòng cho đo khổ vải, thì rộng hẹp không đều, sợi lại thưa dày khác nhau. Bọn tù bèn kêu oan. Cao Phòng hỏi: "Sao lại nhận tội?" Họ đáp: "Chịu không nổi roi vọt, nên tự nhận bừa để được chết cho nhanh." Vài ngày sau, bắt được bọn cướp thật. Lư Hoành và Tư Đồ Đạt dập đầu xin tội, Cao Phòng đều không tâu lên. Những người được sống muốn lên kinh đô kể công của Cao Phòng và tố tội của Hoành, Đạt. Cao Phòng vội ngăn lại, may áo mũ cho họ, bày rượu và thức ăn, khuyên bảo rồi cho về. [Trích từ "Danh thần triều Thái Tổ".]

 Duy Tế phân biệt tay trái

 Tiền Duy Tế giữ chức lưu hậu (quan võ đứng thay tiết độ sứ trông coi một trấn), cai quản Giáng Châu. Có người dân đang tỉa cành dâu, một tên trộm đến cướp mà không được, bèn tự chém vào cánh tay phải của mình, rồi vu cho người kia là giết người. Quan sở tại không phân biệt được. Duy Tế cho gọi đến hỏi, trước mặt cho ăn, thấy tên trộm cầm thìa đũa bằng tay trái. Ông bèn bảo: "Người khác chém thì vết thương phía trên sâu, phía dưới nông; nay phía dưới sâu, phía trên nông, chính là dùng tay trái chém tay phải." Kẻ vu cáo nhận tội.

 Hầu Lâm đòi lại của gửi

 Triều thỉnh lang (một bậc quan văn) Hầu Lâm trước làm huyện lệnh Đông Dương, có tiếng cai trị giỏi. Có người ở huyện khác, nhân lúc chia gia tài, lén đem của gửi nhờ nhà thông gia, nhưng bị nhà ấy giấu mất. Kiện nhiều lần không được xử phải, người ấy bèn tìm đến Hầu Lâm nhờ xét. Hầu nói: "Ta với ngươi khác địa hạt, theo phép khó mà xử." Ông chỉ bảo kê tên từng món đồ rồi về. Nửa năm sau, huyện bắt được cường đạo. Hầu Lâm nhân đó xui tên cướp khai bừa rằng đã gửi tang vật ở nhà thông gia kia. Khi bắt người nhà ấy đến ngục, họ khóc lóc kể (?) rằng vàng lụa mà tên cướp khai đều là của người thân gửi. Hầu liền gọi người dân trước đây đến nhờ xét, cho đối chứng, nhận đồ rồi trả lại cho.

 Văn Quy xét vụ vu là cướp

 Trương Văn Quy, tên chữ là Chính Phu, người huyện Cao An, Quân Châu. Ông nhờ được tâu xin (?) mà được bổ làm quan, rồi đổi làm tư lý tham quân (quan chuyên xét án hình ở châu) ở Anh Châu. Ở huyện Trinh Dương có người dân là Trương Ngũ cùng mấy người đi trộm trâu. Người trong làng là Hồ Đạt, Chu Viêm, Trương Vận, Trương Chu, Tôn… cùng tổ bảo ngũ (tổ chức dân liên gia để giữ trật tự) đuổi bắt. Bọn trộm chạy tan, riêng Trương Ngũ chống cự không chịu chạy, bị họ giết đi và lấy của. Bọn trộm bất đắc dĩ đem việc bị cướp báo lên huyện. Huyện lệnh Ngô Mạc muốn lập công, bắt hết mười một người từ Hồ Đạt, Chu Viêm trở xuống tống vào ngục, khép tội cường đạo giết người, tra khảo đủ cách, ai nấy đều tự nhận bừa. Chu Viêm và Trương Vận chết trong ngục (?). Khi án trình lên phủ, giao xuống viện xét án, Văn Quy xem lời khai và sắc mặt tù nhân, ngờ là không thật; hỏi một lần đã rõ tình, lại bắt được bọn trộm trâu để làm chứng. Án xử xong: Hồ Đạt vì chính tay giết người phải đền tội; những người còn lại chỉ bị đánh gậy vào mông tùy theo mức độ; Chu Viêm, Trương Vận thì vô tội. Đó là năm Nguyên Hựu thứ bảy (1092).

 Quan hình tào bác việc bắt vợ chịu liên đới

 Nội hàn (quan hàn lâm trong cung) Thẩm Tồn Trung kể: Ở Thọ Châu có người giết mấy người là cha mẹ, anh em của vợ mình. Quan châu cho là phạm tội "bất đạo" (một trong mười tội ác nặng nhất, như giết nhiều người vô tội trong một nhà), bắt vợ con hắn chịu tội liên đới. Quan hình tào (quan coi việc hình án) bác rằng: "Đánh cha mẹ vợ đã là nghĩa tuyệt (theo luật, tình nghĩa vợ chồng coi như đã dứt), huống chi là mưu giết; không nên bắt vợ chịu liên đới nữa."

 Kính cẩn xét: Luật Đại Minh định: giết ba người trong một nhà mà những người ấy không phạm tội chết, thì xử lăng trì (xẻo thịt dần cho đến chết), vợ con bị đày xa hai nghìn dặm; thuộc điều "bất đạo" trong thập ác (mười tội ác nặng nhất). Nay xem chuyện người Thọ Châu giết mấy người là cha mẹ, anh em vợ, quan hình tào bác rằng vì đã nghĩa tuyệt nên không nên bắt vợ chịu liên đới. Tôi trộm xét kỹ: kẻ phạm tội thân mắc tội bất đạo, giết cha mẹ anh em vợ, thì với vợ quả thật đã nghĩa tuyệt, theo phép khó bắt liên đới; nhưng luật không có điều văn rõ ràng, quan sở tại gặp việc này cũng nên so chiếu với điều luật gần nhất mà tâu xin.

 Tông Nguyên kêu về hạn bảo cô

 Đãi chế (một chức hàm quan văn cao cấp) Mã Tông Nguyên lúc còn nhỏ, cha là Mã Lân đánh người, bị giam chờ hết hạn bảo cô (thời hạn luật định sau khi đánh người bị thương: nếu người bị thương chết trong hạn thì kẻ đánh bị xử tội giết người), mà người bị thương chết, cha sắp phải đền mạng. Tông Nguyên tính ra lúc người ấy chết đã quá hạn bốn khắc (một khắc là một phần trăm ngày, khoảng mười lăm phút), nhân đó kêu lên quận, cha được tha, khỏi chết. Trịnh Khắc nói: xét hạn bảo cô tính theo ngày, mà mỗi ngày tính là một trăm khắc; chết ngoài hạn thì không bị tội đánh chết người mà chỉ bị tội đánh người bị thương; tuy chỉ quá bốn khắc cũng là ngoài hạn.

 Kính cẩn xét: Luật Đại Minh định: phàm việc bảo cô, buộc kẻ phạm tội phải chữa trị cho người bị thương; trong hạn bảo cô mà người ấy chết vì vết thương thì luận tội đánh nhau giết người; chết ngoài hạn thì xử theo luật đánh người bị thương. Nếu thương tích từ mức chiết thương (gãy xương, gãy răng…) trở lên mà trong hạn chữa khỏi thì đều giảm hai bậc; đến ngày mãn hạn mà không khỏi thì xử đủ theo luật. Lại xét luật Đường: chết trong hạn bảo cô thì luận như giết người; chết ngoài hạn thì theo luật đánh người bị thương. Lại xét thiên Hình pháp chí trong Nguyên sử: chết trong hạn bảo cô thì luận như giết người; chết ngoài hạn thì đánh trượng một trăm. Bởi nhà Nguyên chưa từng định luật riêng, và trước khi triều ta định luật, đều lấy luật Đường để so chiếu, nên luật triều ta phần nhiều theo luật Đường, điều này cũng dựa vào đó mà ra.

 Tôi là Nột, trước đây ở Nam Kinh cùng xét các tù nhân của bộ Hình, có một kẻ đánh người mà người bị đánh chết ngoài hạn bảo cô. Tôi nói: "Nên xử theo luật đánh người bị thương." Có người nói: "Luật nói mãn hạn mà không khỏi thì xử đủ, vậy kẻ này phải chết." Tôi nói: "Câu 'mãn hạn không khỏi thì xử đủ' là nhân câu trên 'thương từ chiết thương trở lên mà trong hạn chữa khỏi thì giảm hai bậc' mà đặt ra; ý nói trong hạn tuy khỏi nhưng thành tàn phế, đốc tật (tật nặng không chữa được), hoặc mãn hạn vẫn không khỏi, thì xử đủ tội chiết thương. Nếu bảo chết ngoài hạn thì xử đủ tội chết, sao luật không nói thẳng 'thương không khỏi mà chết thì xử treo cổ', lại đặt ra hạn bảo cô làm gì cho vô ích?" Sau người tù ấy gặp ân xá được tha, nhưng có người rốt cuộc vẫn không cho lời tôi là đúng. Gần đây đọc chuyện Tông Nguyên kêu về hạn bảo cô, có điều cảm xúc, nên chép đủ vào đây, mong người đọc xét kỹ.

 Trương xét vụ nhìn xuống giếng

 Trương thừa tướng (Trương Thăng) làm tri châu Nhuận Châu. Có người đàn bà chồng đi xa không về, bỗng nghe trong giếng ở vườn rau có người chết, liền chạy đến khóc: "Chồng tôi đấy!" rồi báo quan. Trương Thăng sai lại viên họp hàng xóm đến xem có phải chồng chị ta không, ai cũng nói giếng sâu, không nhận ra được. Trương Thăng nói: "Mọi người đều không nhận ra được, sao riêng người đàn bà biết là chồng mình?" Ông giao xuống ngục tra hỏi, thì ra là gian phu giết, người vợ có dự mưu.

 Âu Dương phân biệt tay trái

 Đô quan (quan thuộc bộ Hình) Âu Dương Diệp làm tri châu Đoan Châu. Có dân ở giám Quế Dương (giám: đơn vị hành chính đặc biệt, thường để quản lý mỏ) tranh nhau thuyền, đánh chết người, án để lâu không quyết. Diệp cho đưa tù ra, cho ăn uống, rồi cho cả bọn về lại ngục, chỉ giữ một người ở lại. Người bị giữ lại biến sắc. Diệp nói: "Kẻ giết người là ngươi." Tù không hiểu vì sao ông biết. Diệp nói: "Ta xem những người ăn đều dùng tay phải, riêng ngươi dùng tay trái. Nay người chết bị thương ở sườn bên phải, đó là bằng chứng rõ ràng ngươi đã giết." Tù bèn nhận tội.

 Trình phân biệt bếp lò

 Trình Tuyên huy (Trình Lâm, mang chức hàm Tuyên huy sứ) làm tri phủ Khai Phong. Lúc ấy trong cung bị cháy, phải lập tức tra xét tận gốc; các người thợ may trong cung đã bị ép nhận bừa, rồi bị giao về phủ để làm án. Trình Lâm biện bạch rằng không phải họ, lại sai thợ vẽ lại những chỗ lửa đã cháy qua, và tâu rằng: hậu cung người đông mà chỗ ở chật hẹp, bếp lò lại gần vách ván, lâu ngày khô ráo mà bốc cháy; đó là tai họa do trời, không thể bắt tội người. Vua vì thế khoan hồng vụ án, không ai phải chết.

 Lửa phát từ màn tẩm dầu

 Từ bộ (quan thuộc bộ Lễ, coi việc tế tự) Cường Chí khi làm thương tào tham quân (quan coi kho lương) ở phủ Khai Phong, lúc ấy trong cung có chất ngoài trời những tấm màn tẩm dầu, một đêm bốc cháy; những người coi giữ đều phải tội chết. Cường Chí được dự nghe xét án, ngờ về chỗ lửa phát ra, bèn gọi thợ làm màn đến hỏi. Người thợ nói: "Làm màn phải trộn thêm các thứ thuốc khác, để lâu ngày chúng ngấm vào nhau, gặp ẩm thì tự bốc cháy." Phủ đem việc ấy tâu lên vua.

 Nhân Tông nghe xong hiểu ra, nói: "Trước kia ở lăng của Chân Tông, lửa cũng phát ra từ áo tẩm dầu, việc ấy đúng là như vậy." Những người coi giữ bèn được xử theo tội nhẹ. Xưa kho vũ khí nhà Tấn bị cháy, Trương Hoa cho là do dầu chất đống mà ra, chính là chuyện này.

 Đặt xác mẹ trước cửa kẻ thù

 Tuyên huy Trình Kham làm tri châu ở một châu (?). Có người dân thù oán với kẻ khác đã lâu. Một hôm, các con lén bảo mẹ: "Mẹ nay đã già lại bệnh, e không sống được bao lâu nữa, xin lấy cái chết của mẹ để báo thù." Rồi chúng giết mẹ, đặt xác trước cửa nhà kẻ thù và đi kiện. Kẻ thù không tự minh oan được. Trình Kham ngờ vực; có người nói việc này chẳng có gì đáng ngờ. Kham nói: "Giết người rồi tự đặt xác trước cửa nhà mình, há chẳng đáng ngờ sao?" Ông bèn tự mình tra xét, thấy rõ toàn bộ âm mưu.

 Vợ lính trong doanh bị chặt cổ tay

 Thị độc (quan giảng sách cho vua) Lã Công Xước làm tri phủ Khai Phong. Có người vợ lính trong doanh trại, chồng đi vắng, ban đêm có kẻ trộm vào nhà chặt cổ tay chị ta rồi bỏ đi; người kinh thành ồn ào kinh hãi. Ông cho rằng nếu không phải kẻ thù của người chồng thì không đến nỗi trút giận như vậy, bèn sai lính cưỡi ngựa đi hỏi người chồng, quả nhiên bắt được Hàn Nguyên cùng doanh; hắn khai rõ tình gian và bị xử tử.

 Họ Ngụy làm rõ vụ ngã ngựa chết

 Triều phụng lang (một bậc quan văn) Ngụy Đào làm tri huyện Vĩnh thuộc Nghi Châu (?). Có hai người thù nhau đánh nhau bị thương; án đã xử xong, cho về, thì người bị thương chết. Ngụy Đào tìm nguyên nhân mà chưa ra. Con người chết kiện lên giám ty (cơ quan giám sát quan lại cấp lộ); giám ty nổi giận, nói lời nặng nề. Ngụy Đào than: "Chức quan có thể bị tước, nhưng tù thì không thể giết oan." Sau tìm ra sự thật: tối hôm ấy người kia xử xong về, cưỡi ngựa đến cổng nhà thì ngã xuống chết. Hàng xóm làm chứng đã rõ, nỗi oan bèn được giải.

 Tờ giấy cũ trong túi kẻ cướp

 Tự thừa (quan phó ở các tự, cơ quan trong triều) Vương Cừ từng làm huyện lệnh Trung Lư thuộc Tương Châu. Có tên cướp tra hỏi đã lâu mà không ra tình thật. Tình cờ tìm thấy trong túi hắn một tờ giấy cũ, mở ra xem thì là giấy tờ của một người buôn ở Phòng Lăng đã bị cướp trên đường; tên cướp liền nhận tội.

 Lý công nghiệm cây cử

 Thượng thư Lý Nam Công khi làm tri huyện Trường Sa, có hai người đánh nhau, Giáp khỏe Ất yếu, cả hai đều có vết bầm xanh đỏ. Nam Công lấy ngón tay bóp thử, nói: "Vết của Ất là thật, của Giáp là giả." Tra hỏi quả nhiên đúng. Bởi ở phương nam có cây cử liễu, lấy lá xoa lên da thì thành vết xanh đỏ như bị đánh; lột vỏ cây đặt ngang lên da, lấy lửa hơ thì thành vết như bị gậy đánh, rửa nước không trôi. Chỉ có điều vết đánh thật thì máu tụ lại nên cứng, còn vết giả thì không cứng.

 Vương Trăn phân biệt lá ngón

 Gián nghị (quan can gián vua) Vương Trăn khi làm tri châu Phúc Châu, người đất Mân muốn báo thù, có kẻ ăn lá ngón (cây cỏ cực độc) trước rồi mới đi đánh nhau, đánh xong liền chết, nhà hắn bèn vu cáo đối phương. Vương Trăn hỏi: "Vết thương có đủ đến mức chết người không?" Lại viên đáp: "Thương không nặng lắm." Trăn ngờ vực, quay lại tra hỏi người tố cáo, bèn ra sự thật.

 Dĩnh biết con trộm của nhà

 Lang trung (quan cấp trung ở các bộ) Âu Dương Dĩnh làm tri châu Hấp Châu. Có nhà giàu bị trộm mở kho, truy bắt lâu không được. Dĩnh nói: "Đừng bắt nữa." Ông chỉ gọi hai người con của nhà giàu, cùm lại đưa vào ngục tra hỏi, họ liền nhận tội. Lại viên và dân chúng lúc đầu ngờ rằng họ không chịu nổi đòn tra mà nhận bừa, đến khi lấy ra được đồ đã trộm mới tin.

 Tôn đoán ra người anh giết em

 Tôn Trường Khanh làm tri châu Hòa Châu. Có người dân kiện rằng em mình bị người ta giết. Ông xét lời lẽ không hợp tình, bèn hỏi: "Nhà ngươi thuộc hộ đẳng (hạng hộ xếp theo tài sản để chịu thuế và sai dịch) bậc nào?" Đáp: "Bậc trên." Hỏi: "Nhà ngươi có mấy người?" Đáp: "Chỉ có một người em và vợ con thôi." Trường Khanh nói: "Kẻ giết em chính là anh, chẳng phải ngươi muốn chiếm luôn cả gia tài sao?" Tra hỏi, quả nhiên hắn nhận tội.

 Chu vặn hỏi người dân bị mua chuộc

 Chu Thọ Xương làm tri châu Lãng Châu. Có người thuộc họ lớn là Ung Tử Lương giết người, bèn mua chuộc một người dân trong làng ra nhận tội thay với quan. Án đã làm xong; Thọ Xương nhân biết được tình thật, dẫn tù ra hỏi, tù vẫn khai như cũ. Ông bèn bảo: "Ta nghe Tử Lương cho ngươi mười vạn tiền, cưới con gái ngươi làm vợ cho con hắn, lại hứa gả con gái hắn cho con ngươi, nhà ngươi có việc ấy không?" Tù biến sắc. Ông lại bảo: "Ngươi sắp chết rồi; hắn sẽ viết khế giả, ép con gái ngươi làm đầy tớ, lấy mười vạn tiền kia làm tiền thuê, còn con gái hắn thì gả cho người khác, ngươi làm sao được?" Tù khóc, mới khai thật. Quan bắt Ung Tử Lương giao cho pháp luật xử.

 Giang phân biệt mặt trong của giấy

 Ở huyện Nhân Thọ, Lăng Châu, có viên lý tư (chức dịch trong làng lo thu thuế, sai dịch) họ Hồng tham ruộng của hàng xóm, bèn lừa rằng: "Ta nộp thuế thay cho ngươi, để ngươi được miễn sai dịch." Người hàng xóm mừng, chuyển phần thuế ruộng sang tên hắn. Hơn hai mươi năm sau, hắn làm khế giả, lấy nước chè nhuộm giấy cho giống giấy lâu năm, rồi kiện lên huyện. Huyện lệnh là lang trung họ Giang lấy cuộn giấy mở ra xem, nói: "Nếu là giấy lâu năm thì mặt trong phải còn trắng; nay trong ngoài một màu, là giả." Tra hỏi quả nhiên hắn nhận tội.

 Chương phân biệt mực và son

 Thị ngự sử (quan giám sát, đàn hặc quan lại) Chương Tần khi làm huyện lệnh Cửu Lũng, Bành Châu, có người thuộc họ lớn ở Mi Châu là Tôn Diên Thế làm khế giả để chiếm ruộng của người trong họ, lâu không phân biệt được. Chuyển vận sứ (quan coi việc tài chính, vận chuyển của một lộ) giao cho Chương Tần khám xét. Tần nói: "Nét mực trên khế nổi đè lên vết son của dấu, ắt là đã lén đóng dấu trước rồi mới viết sau." Kẻ ấy đã nhận tội, nhưng án chưa trình lên thì người nhà lại kiện lên chuyển vận sứ. Chuyển vận sứ đổi sai tri huyện Hoa Dương là Hoàng Mộng Tùng xét lại, kết quả cũng không khác. Hoàng nhờ việc ấy được gọi về làm ngự sử.

 Nam Công bịt mũi

 Thượng thư Lý Nam Công khi làm đề hình (quan coi việc hình án của một lộ) Hà Bắc, có một người thuộc hàng ban hành (quan võ cấp thấp hầu trực trong triều) phạm tội bị giam. Xét hỏi hắn không chịu nhận, ngậm miệng không ăn hơn một trăm ngày; ngục lại không dám tra khảo. Nam Công nói: "Ta có thể khiến hắn ăn ngay." Ông cho dẫn ra, hỏi: "Ta lấy một vật bịt mũi ngươi lại, ngươi còn nhịn ăn mãi được không?" Người ấy sợ, liền ăn. Bởi hắn giỏi phép phục khí (luyện hít thở, nuốt khí để thay cho ăn uống), nếu bị bịt mũi thì hơi thở tắc lại không thông, nên phải chịu khuất phục.

 Lang Giản đối chiếu tờ khế

 Thị lang Lang Giản làm tri châu Đậu Châu. Có viên duyện lại (lại viên giúp việc ở nha môn) chết, con còn nhỏ; người con rể ở rể làm khế giả để chiếm ruộng. Sau người con lớn lên, kiện nhiều lần không được xử phải, bèn kiện lên triều đình; triều đình giao xuống cho Lang Giản xét. Giản đưa hồ sơ cũ ra hỏi: "Đây có phải chữ của bố vợ ngươi không?" Đáp: "Phải." Ông lại lấy tờ khế giả ra so, thấy chữ không giống; người con rể bèn nhận tội.

 Vương Tuân phân biệt con dấu

 Thiếu sư Vương Tuân khi làm tri châu Chiêu Châu, có người bị vu cáo làm giả văn thư mang dấu của châu; án để lâu không quyết, vì lại viên cho rằng hình dấu không giống. Vương Tuân cho tìm giấy tờ cũ thời niên hiệu Cảnh Đức ra đối chiếu, thấy hình dấu không khác chút nào; kẻ vu cáo bèn chịu tội. Bởi văn thư ấy vốn là văn thư từ thời Cảnh Đức.

 Bắt kê tên người bị giết

 Đại khanh Phương Giai khi làm thôi trực quan (quan chuyên tra hỏi án) ở Ngự sử đài, có một tên lính đào ngũ ở Lễ Châu thù với một nhà giàu, vu rằng nhà ấy mỗi năm giết mười hai người để tế thần Ma Đà (?); án để lâu không quyết. Vua xuống chiếu sai Phương Giai đến tra xét. Giai bảo người tố cáo kê tên những người bị giết, rồi đi dò hỏi, khám xét, thấy phần nhiều vẫn còn sống bình yên; vụ án bèn sáng tỏ.

 Tô xin cho chôn chung quan tài

 Tô Thái khi làm tường đoán quan (quan xét lại và định tội) ở Đại lý tự (cơ quan xét xử án hình cao nhất), có người cha chết rồi mẹ đi lấy chồng khác; sau nghe tin mẹ chết đã chôn, bèn trộm quan tài mẹ đem chôn chung với cha. Theo luật đáng tội chết. Riêng Tô Thái nói: "Con trộm quan tài mẹ đem đặt vào mộ cha, há có thể so với kẻ đào mả lấy của?" Ông tâu xin, người ấy được giảm tội chết.

 Giả cho bãi chức kẻ để tang muộn

 Thị độc Giả Ảm khi coi Lưu nội thuyên (cơ quan tuyển bổ quan chức cấp thấp), có suy quan (quan xét án) Ích Châu là Thừa Trạch ở đất Thục ba năm mà không biết cha đã chết. Đến khi mãn nhiệm trở về, quan ở thuyên viện không cho vào danh sách tuyển bổ, hắn mới phát tang. Khi đã mãn tang, hắn làm đủ hồ sơ xin ma khám (xét công trạng, thâm niên để thăng bậc). Giả Ảm nói: "Trạch với cha không thư từ hỏi han nhau suốt ba năm, giả như không phải cố giấu tang, thì như thế há gọi là hiếu?" Rốt cuộc ông khiến hắn bị bãi chức về quê.

 Nghi ngục tập, hết quyển tám

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video