Thiên 9 — Quyển 9: các vụ án khó (phần Trương Cảnh soạn thêm)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn và duyệt định)

 Nghi ngục tập (tập ghi các vụ án khó, còn nhiều nghi vấn), quyển chín

 Đời Minh, Trương Cảnh soạn

 Quan chủ bộ họ Trình và số tiền cũ

 Trình Hạo, người sau này làm Sát viện (tức Giám sát ngự sử, quan có nhiệm vụ giám sát, đàn hặc quan lại), lúc mới ra làm quan giữ chức Chủ bộ (viên quan giữ sổ sách, giấy tờ của huyện, phụ tá huyện lệnh) ở huyện Hộ, phủ Kinh Triệu. Trong dân có người mượn nhà của anh mình để ở, đào đất thấy được tiền chôn. Con trai của người anh đi kiện, nói: "Đó là tiền cha tôi chôn." Hai bên đều không có người làm chứng, lấy gì mà xử? Hạo nói: "Việc này dễ phân biệt thôi." Ông hỏi con trai người anh: "Cha ngươi chôn tiền đã bao nhiêu năm rồi?" Đáp:

 [Lời chú: "Hai mươi năm. Ông sai viên lại lấy một nghìn đồng ra xem rồi nói: 'Tiền nay nhà nước đúc ra, chưa đến năm sáu năm đã lưu hành khắp thiên hạ. Số tiền này lại được đúc từ mấy chục năm trước khi cha ngươi đến ở, là cớ làm sao?' Người ấy bèn chịu phục. Chuyện này lấy từ bài hành trạng (bài văn ghi lại hành trạng, sự nghiệp của một người sau khi mất) do Y Xuyên (tức Trình Di, em của Trình Hạo) soạn. Xét: từ chữ 'hai mươi năm' trở xuống là bản gốc của họ Quế. Đại khái chuyện là người mượn nhà đào được số tiền người anh chôn, con người anh kiện lên quan, quan lấy tiền ra xem thì người mượn nhà mới chịu phục. Bản này lại chép lầm thành con người anh mạo nhận tiền, nên nay dựa vào bài hành trạng mà sửa lại ở dưới. Những chỗ sửa khác không nêu lại nữa."]

 "Bốn mươi năm." Ông hỏi: "Người kia mượn nhà ở được bao lâu rồi?" Đáp: "Hai mươi năm." Ông liền sai viên lại lấy mười nghìn đồng ra xem, rồi bảo người mượn nhà: "Tiền nay nhà nước đúc ra, chưa đến năm sáu năm đã lưu hành khắp thiên hạ. Số tiền này đều được đúc từ trước khi ngươi đến mượn nhà ở, là cớ làm sao?" Người ấy bèn chịu phục.

 Tôn Phủ giã thóc

 Tôn Phủ, sau làm Đãi chế (chức quan hầu cận vua, mang hàm học sĩ ở các điện, các trong cung), khi còn làm Thôi quan (quan phụ tá ở châu, phủ, chuyên lo việc xét xử án) ở Hoa Châu, thóc trong kho của châu bị xấu, viên lại coi kho bị truy bồi mấy trăm vạn đồng. Chuyển vận sứ (quan trông coi thuế khóa và việc vận chuyển tiền, lương thực của cả một lộ) là Lý Hoành giao viên lại ấy cho Phủ xét. Phủ sai lấy một đấu thóc đem giã, thấy phần phải bỏ đi chỉ chừng một, hai phần mười. Thử lại lần nữa cũng như vậy. Viên lại nhờ đó được nới gông xiềng, số tiền phải bồi chỉ còn mấy chục vạn. Hoành nhân việc này tiến cử Phủ, Phủ được thăng chức.

 Tể tướng họ Lưu lấy láng giềng làm chứng

 Thừa tướng (quan đứng đầu triều đình, giúp vua điều hành mọi việc) Lưu Hãng, khi làm tri châu Hành Châu, có nhà họ Doãn là dòng họ lớn, muốn mua ruộng của người láng giềng mà không được. Người láng giềng đã già, con còn nhỏ, họ Doãn bèn làm giả văn tự mua bán ruộng. Đến khi người láng giềng chết, họ Doãn liền đuổi con ông ta đi. Người con đi kiện suốt hai mươi năm mà không được xử đúng lẽ. Khi Hãng đến nhậm chức, người ấy lại kiện. Họ Doãn đưa ra biên lai nộp thuế của nhiều năm làm chứng. Hãng nói: "Ruộng của ngươi đến cả trăm khoảnh (khoảnh là đơn vị đo ruộng, mỗi khoảnh bằng một trăm mẫu), biên lai thuế há chỉ thu có chừng này thôi sao (?) Lúc mới làm văn tự, ngươi có hỏi những người láng giềng không? Những người ấy phần nhiều vẫn còn sống, có thể gọi đến làm chứng." Họ Doãn không trả lời được, bèn chịu tội.

 Vương Hãn gặng hỏi bà già điên

 Vương Hãn, người làm quan ở Đại lý tự (cơ quan xét xử án hình cao nhất của triều đình), khi làm tri châu Hồn Châu (?), có một bà già điên nhiều lần chặn đường kêu kiện, nói năng không đầu không đuôi, lính cưỡi ngựa theo hầu xua đuổi bà đi. Hãn sai dẫn bà về công đường, đến trước bậc thềm, thong thả hỏi han. Bà tuy nói năng lộn xộn, nhưng thỉnh thoảng có câu nghe được. Hóa ra bà là vợ cả của một người, không có con; người vợ lẽ thì có con. Chồng chết, bà bị người vợ lẽ đuổi đi, kiện nhiều lần mà không được xử đúng lẽ, vì uất ức mà hóa điên. Hãn xét xử cho bà được lẽ phải, đem hết gia sản giao cho bà.

 Làm giả theo kiểu Đặng (Tư) Hiền (?) [Lời chú: Nay ở các hiệu sách thuộc các phủ Cổ, Quân (?)… có in bán sách "Công lý tạp từ" (?), trẻ con trong dân mua về đọc thuộc.]

 Thẩm Quát trong sách "Mộng khê bút đàm" nói: Người Giang Nam thích kiện tụng. Có một cuốn sách tên là "Đặng Tư Hiền", toàn là cách làm đơn kiện giả. Trước hết dạy cách bẻ cong câu chữ để đè người; bẻ câu chữ không xong thì lừa dối, vu cáo để giành lấy; lừa dối, vu cáo không xong thì moi tội lỗi của đối phương ra để uy hiếp. Đặng Tư Hiền là tên một người, vì người ấy mới truyền ra thuật này nên lấy tên đặt cho sách. Các trường học ở làng quê thường đem dạy cho học trò. Hàn Cư làm Thông phán (quan phó, giúp tri châu, cùng ký duyệt mọi việc trong châu) ở Kiền Châu. Trong dân có kẻ làm đơn kêu oan giả, kêu gào bi phẫn, trông như đáng tin. Cư tạm coi việc trong quận, tìm hiểu phong tục, xét rõ ngay gian, nên không ai lừa được ông. Dân đều nói những kẻ ấy chẳng oan gì. Cư là anh của Ngụy công (tức Hàn Kỳ), mất khi đang giữ chức Chuyển vận sứ.

 Xét: Kiền Châu nay là phủ Cám Châu. Thẩm Quát giữ chức Tri chế cáo (quan soạn thảo chiếu lệnh cho vua) vào niên hiệu Hy Ninh, cách nay đã bốn trăm năm. Đạo đức ở đời ngày càng suy, dân điêu ngoa làm đơn kêu oan giả để hãm hại người khác thì đâu đâu cũng có; người nghèo yếu bị oan mà không có nơi kêu cũng chẳng nơi nào không có; kẻ nhận tiền của người ta rồi bịa ra lời lẽ oan khổ như Đặng Tư Hiền cũng có. Kinh Dịch, quẻ Tụng (quẻ nói về việc kiện tụng), lời Thoán (lời giải nghĩa tổng quát của một quẻ) nói: "Gặp được đại nhân thì có lợi", nghĩa là người đi kiện cầu phân rõ ngay gian, gặp được bậc đại nhân cứng cỏi, sáng suốt, ngay thẳng, công bằng thì có lợi, vì người ấy sẽ xử đúng việc mình kiện. Thiên Khang cáo (trong Kinh Thư) nói: "Như nuôi giữ đứa con đỏ", nghĩa là trẻ sơ sinh chưa biết nói, cha mẹ hết lòng tìm hiểu thì sẽ biết được điều con muốn. Nay những người làm quan chăn dân, dân gọi là cha mẹ; người ở địa vị cao, người ta gọi là đại nhân. Há lại không nghĩ đến việc hết lòng cho xứng với danh xưng ấy, để trên không phụ sự giao phó của đấng thánh thiên tử, dưới không phụ lòng trông mong của dân sao?

 Hiếu Túc (tức Bao Chửng) đánh trượng viên lại

 Bao Chửng làm quan coi phủ Khai Phong, có kẻ phạm tội phải chịu trượng tích (đánh gậy vào lưng) và đồ (tội phải đi lao dịch). Viên lại nhận tiền của hắn, giao ước với hắn rằng… [chỗ này mất chữ]

 Thôi Kiệt xử án thì trời tạnh mưa dầm

 Thôi Kiệt làm Hà Nam doãn (quan đứng đầu phủ Hà Nam). Trong ấp có lái buôn lớn tên Vương Khả Cửu, đi buôn hàng khắp sông hồ, gặp loạn Bàng Huân, mất sạch vốn liếng, không về được. Vợ y đến nhà thầy bói Dương Can Phu hỏi chồng còn sống hay đã chết. Can Phu mê nhan sắc của chị, lại ham của cải nhà chị, bói xong giả vờ kinh hãi nói: "Chồng bà e là không về nữa đâu." Rồi ngầm đem một trăm lạng vàng tạ bà mối, nhờ dụ dỗ hỏi cưới chị. Người vợ bèn lấy Can Phu, hắn nhờ đó thành nhà giàu. Đến khi Từ Châu được dẹp yên, Khả Cửu khốn khổ cùng cực, xin ăn xin mặc mà về làng, đến gặp vợ. Can Phu nổi giận, chửi mắng đuổi đi. Người vợ (?) đến chỗ quan lại tự trình bày. Can Phu đút lót hậu, Khả Cửu lại bị khép tội; kiện lần nữa lại bị kết tội vu cáo. Khả Cửu uất hận than khóc đến mù cả mắt. Khi Kiệt đến nhậm chức, Khả Cửu đến kêu oan. Kiệt nắm rõ sự tình, liền ra lệnh cho lính bất ngờ bắt Can Phu cùng viên lại xử án trước kia, phơi bày hết chuyện nhận hối lộ và gian dối, đem giết đi, trả vợ lại cho Khả Cửu. Lúc ấy đang mưa dầm, án vừa xử xong thì trời tạnh.

 Trần Tương cho sờ chuông

 Trần Tương được bổ làm Chủ bộ huyện Phố Thành, kiêm coi việc của huyện lệnh. Trong dân có người mất đồ, viên lại coi việc bắt trộm bắt mấy kẻ trộm đến. Tương nói với chúng: "Quả chuông ở ngôi miếu nọ biết nhận ra kẻ trộm: kẻ có tội sờ vào thì chuông kêu, người khác sờ thì không." Ông bèn sai lính dẫn chúng đi trước, còn mình dẫn các đồng liêu đến chỗ chuông, cúng tế khấn vái, ngầm bôi mực lên chuông rồi lấy màn che lại. Ông sai đám trộm lần lượt vào sờ. Một lát sau gọi ra, chỉ có một người tay không dính mực. Tra hỏi người ấy thì quả đúng là kẻ trộm, vì sợ chuông kêu nên không dám chạm vào. Hắn bèn chịu tội.

 Lưu Xưởng xét ra án oan

 Lưu Xưởng làm tri châu (?), huyện Thiên Trường xét hỏi Vương Giáp về tội giết người. Án đã thành, Xưởng xem qua thì nhận ra là oan. Giáp sợ quan lại nên không dám tự minh oan. Xưởng giao việc cho Hộ tào (viên quan coi việc hộ tịch, dân số trong châu) là Đỗ Dụ. Dụ không những không gỡ được oan, lại còn gán ghép khiến tội càng chặt. Đến lúc sắp kết tội, Xưởng nói: "Oan đấy." Rồi tự mình tra hỏi. Giáp biết Xưởng muốn minh oan cho mình, mới dám khai thật: kẻ giết người là nhà giàu họ Trần. Người ta truyền nhau, coi ông sáng suốt như thần.

 Lã Đào khiến người nhận tội

 Lã Đào được bổ làm huyện lệnh Đồng Lương. Trong dân có ba chị em gái họ Bàng chiếm đoạt, giấu ruộng của đứa em trai còn nhỏ. Người em lớn lên đi kiện mà không được xử đúng lẽ, nghèo đến nỗi phải đi ở đợ cho người ta. Đến lúc ấy lại kiện lên Đào. Đào hỏi một lần, ba người đều nhận tội. Người em khóc lạy, xin đem một nửa số ruộng làm việc công đức cho nhà Phật để báo ơn. Đào giảng giải cho anh ta: "Ba người chị đều là ruột thịt cùng một khí huyết với ngươi. Lúc ngươi còn nhỏ, chẳng qua là họ trông giữ hộ ngươi thôi; nếu không thì ruộng cũng bị người khác lừa lấy mất. Thay vì bỏ ra một nửa để cúng Phật, sao bằng để lại cho các chị, chị em lại thương yêu nhau như xưa, chẳng tốt hơn sao?" Người em lại lạy và vâng theo.

 Người anh họ Lý vu cho em dâu tội gian dâm

 Uông Trạch Dân làm Đồng tri (quan phó, giúp việc cai trị trong châu) châu Nhạc. Trong châu có nhà họ Lý giàu nhất vùng. Người em chết, vợ thề không đi bước nữa. Người anh tham của cải, xúi người trong họ vu cho người đàn bà ấy tội gian dâm. Án đã thành thì Trạch Dân đến, xét biết là oan, liền minh oan cho chị.

 Họ tên người thợ rèn

 Uông Trạch Dân làm Thôi quan phủ Bình Giang. Có nhà sư Tịnh Quảng có hiềm khích với một nhà sư khác, lâu nay không qua lại. Một hôm, nhà sư kia mời Quảng đến uống rượu. Đệ tử của Quảng nóng lòng muốn chiếm của cải của thầy, lại khổ vì hay bị thầy đánh, bèn lén đến chỗ nhà sư kia giết thầy. Hôm sau, hắn đi kiện lên quan. Nhà sư kia không chịu nổi tra khảo, đành nhận bừa. Án qua ba lần thẩm lục (xét duyệt lại hồ sơ án) mà lời khai không khác, đã kết án chờ xử. Trạch Dân lấy con dao hung khí ra xem, thấy trên dao có khắc họ tên thợ rèn. Gọi người thợ đến hỏi, thì ra là dao của người đệ tử. Hỏi một lần, hắn khai hết sự thật, liền bị gông lại, còn nhà sư kia được thả ra. Người ta kinh ngạc, cho ông là thần.

 Quan Đề cử phân xử rõ ràng

 Đời Tống, có quan Đề cử (chức quan được giao chuyên trách một loại việc) họ Dương, khi làm Lục sự tham quân (viên quan coi giấy tờ, xét án ở châu) ở Việt Châu. Viên quan trấn thủ ở đó trị trộm cướp rất nghiêm: hễ trong một bảo (đơn vị gồm nhiều nhà liên kết với nhau) mà không bắt được trộm thì bắt bảo trưởng (người đứng đầu một bảo) phải đền đồ bị mất. Có một nhà bị trộm, chủ nhà cầm gậy đuổi đánh, tên trộm ngã xuống đất, bị bắt giải đến bảo trưởng. Bảo trưởng sợ liên lụy, liền gông trói hắn giải lên quan. Giữa đường tên trộm chết. Quận nhân đó khép bảo trưởng tội trói buộc làm người chết. Án đã thành, sau đó ông xem tờ khám nghiệm, nói: "Dưới sườn trái có một vết thương chí mạng dài một tấc hai phân, giữa vết có đường trắng, ắt là do bị đuổi đánh từ phía sau. Hắn chết không phải vì bị bảo trưởng trói buộc." Viên lại coi ngục cãi rằng án đã thành rồi, ông không nghe, liền truy hỏi người bắt trộm lúc đầu, quả tìm ra sự thật. Ông đòi cây gậy đến xem, thấy đầu gậy có vết nứt, chứng cớ càng rõ. Bèn theo luật chỉ xử bảo trưởng tội đánh trượng, khỏi phải chết. Về sau hai người con của ông đều đỗ tiến sĩ. Tuy nói là do số mệnh, nhưng tấm lòng ấy của ông thật đáng quý.

 Trần Mục xử án tàn khốc bị báo ứng

 Đời Tống, Trần Mục từng làm Đề điểm hình ngục (quan coi việc xét xử án hình của cả một lộ) ở Lưỡng Chiết. Gặp chuyện một người dân ở Hàng Châu có người vợ lẽ tên Trầm Hương giặt áo bên giếng, con trai của vợ cả rơi xuống giếng chết. Người vợ cả kiện lên châu, cho rằng ắt là Trầm Hương đẩy xuống. Ba lần đổi người xét án mà vẫn không có kết luận thống nhất. Mục nổi giận, đuổi viên lại xử án đi, rồi giết Trầm Hương. Thơ của Đông Pha (Tô Thức) có câu: "Giết người không chứng rốt cuộc chẳng yên lòng, mối hận này e suốt đời khó dứt", có lẽ là vì bất bình chuyện này mà viết. Mục về kinh đô, lâu ngày không được giao chức gì, đến miếu thần cầu khấn cũng không linh ứng. Sau đó, ông mơ hồ nghe có người nói: "Còn Trầm Hương thì sao?" Mục run sợ toát mồ hôi, bỏ ăn mấy ngày rồi chết.

 Xét vết dao đâm, tha cho Phúc Nhi

 Đặng Văn Nguyên làm Thiêm sự (chức phó, giúp việc) ở Liêm phỏng ty (cơ quan giám sát quan lại và xét lại án hình) Chiết Tây. Có người dân Ngô Hưng đi đêm về, bị người tuần tra bắt, trói dưới trạm canh. Người ấy trốn đi, có kẻ đuổi kịp, đâm vào sườn, ngã gục xuống đất. Sáng hôm sau người nhà tìm thấy, đưa về. Lúc sắp chết, người anh hỏi: "Kẻ giết em là ai?" Đáp: "Là kẻ đội mũ trắng, mặc áo xanh, người cao lớn." Người anh kiện lên quan. Quan hỏi ai trực canh một đêm ấy, người ta nói là Trương Phúc Nhi; quan bèn bắt hắn, ép phải nhận tội, giam cầm suốt ba năm. Văn Nguyên xét lại án, nói: "Phúc Nhi người không đầy sáu thước, chẳng thấy cao lớn gì. Vết dao ở sườn bên phải, mà Phúc Nhi vốn quen dùng tay phải, đâm thì vết thương phải ở bên trái, sao lại ở bên phải?" Tra hỏi lại, quả nhiên bắt được kẻ giết người thật, bèn thả Phúc Nhi.

 Đốt nhà giết chồng

 Nhà Đới Nhữ Duy người Đồng Lư bị trộm, quan bắt được kẻ trộm, án thành, giải lên quận. Một đêm có kẻ đốt nhà họ Đới, mà không biết Nhữ Duy đi đâu. Đặng Văn Nguyên nói: "Việc này ắt có nguyên do." Bèn tìm ra chuyện người vợ là Diệp thị cùng em trai mình bàn mưu giết Nhữ Duy, và dưới gốc cây ven nước tìm thấy xác cùng chiếc búa còn dính máu. Người ta cho ông là thần.

 Tạ Lan bị vu tội giết người

 Đặng Văn Nguyên chuyển sang đạo Giang Đông. Tạ Lan, người dân châu Huy, có người đầy tớ họ Uông chết. Cháu của Lan là Hồi đút lót cho người trong họ Uông, vu cho Lan giết người. Lan nhận bừa. Văn Nguyên xét lại án, nắm được sự thật, thả Lan và khép tội Hồi. Lúc ấy hạn hán đã lâu, án vừa xử xong thì trời mưa.

 Người đánh cá giết kẻ trộm cá trong lưới

 Cống Sư Thái làm Thôi quan lộ Thiệu Hưng. Ở cảng Bạch Dương thuộc huyện Sơn Âm có chiếc thuyền lớn trôi dạt vào gần bờ (?). Bọn Sử Giáp hai mươi người đang lấy nước mặn nấu muối ở bờ biển, thấy thuyền không có chủ bèn lấy sào và mái chèo; trong thuyền có hai người chết. Có người tên Từ Nhất lấy làm lạ vì thuyền không có hàng hóa mà lại có người chết, cho rằng bọn Sử đã cướp thuyền, bèn tố cáo lên quan. Bọn Sử bị ép nhận bừa. Sư Thái ngầm dò hỏi, thì ra là Thẩm Đinh trong làng chở hàng đến Hàng Châu rồi trở về; ngoài biển có người đánh cá giăng lưới, bọn họ nhân đó trộm cá trong lưới nên bị người đánh cá giết. Nỗi oan của mọi người đều được rửa sạch.

 Từ Dụ cướp của giết người buôn

 Ở Chiết Tây có viên du kích (viên lại đi tuần, bắt trộm cướp ở thôn xóm) tên Từ Dụ, mượn tiếng tuần bắt muối lậu để mặc sức cướp bóc khắp các làng. Một hôm hắn gặp một người buôn ở Chư Kỵ, cướp số tiền người ấy mang theo, đánh chết rồi ném xác xuống nước, chạy đến báo với huyện: "Tôi bắt được kẻ buôn muối lậu, hắn sợ tội nhảy xuống nước chết rồi." Quan khám xác thấy có vết thương nên sinh nghi, nhưng rồi lại xếp vào loại án còn ngờ mà thả hắn ra. Cống Sư Thái truy hỏi, xét lại, biết rõ đầu đuôi việc Dụ giết người.

 Diêu Giáp làm tiền giấy giả

 Tôn Quốc Tân ở Dư Diêu bắt được Diêu Giáp làm tiền giấy giả, nhận tiền hối lộ rồi thả ra, lại bắt Cao Ất, Lỗ Bính giải lên quan, vu cho cùng làm tiền giả. Cao từng tiêu tiền giả giúp Diêu, chứ thật không tự làm; còn Lỗ thì có hiềm khích với Tôn nên bị lôi vào cùng. Cống Sư Thái nghi ngờ bọn Cao, xét lại thấy lời khai không khớp, đem Tôn ra hỏi vặn, Tôn đuối lý, sự thật lộ ra. Sư Thái liền thả Lỗ, xử Cao đúng với tội của y; Diêu bị xử tử, Tôn cũng bị trị theo pháp luật.

 Biên Kỳ dựa vào cáo thị truy bắt

 Vợ anh hàng thịt họ Hồ ở Khai Phong vốn hạnh kiểm không đứng đắn, chồng và cha mẹ chồng ngày ngày đánh mắng. Một hôm chị đi múc nước rồi không về, Hồ trình lên quan. Vừa lúc trong phường An Nghiệp có xác một người đàn bà dưới giếng cạn. Quan gọi Hồ đến nhận, Hồ nói: "Vợ tôi có một bàn chân không có ngón út, xác này ngón chân đầy đủ, không phải vợ tôi." Cha mẹ người vợ vốn oán họ Hồ, lại xem bím tóc (?) rồi ôm xác khóc: "Đây là con gái tôi. Lâu nay nó không được cha mẹ chồng thương, ắt là bị đánh chết rồi ném xuống giếng để trốn tội." Lúc ấy trời nóng, chưa đầy hai ba ngày xác đã rữa nát, quan chỉ khám qua loa rồi tạm chôn ngoài thành, bắt Hồ vào ngục, tra khảo đủ trăm cách, Hồ bèn tự nhận bừa. Án được trình lên Hình bộ.

 Phép của triều ta là hằng năm sai sứ đi xét lại án hình ở các lộ. Năm ấy, Lang trung (quan đứng đầu một ty trong bộ) Hình bộ là Biên Kỳ đến Khai Phong xem các án đã thành, xem đến án này liền biết là oan sai, nói với Tuyên úy sứ (quan đứng đầu Tuyên úy ty, coi việc quân và dân ở một vùng) An Văn Ngọc: "Người đàn bà này chưa chết." An cố chấp không chịu sửa. Biên Kỳ bèn sai người xem khắp các tờ cáo thị truy bắt kẻ bỏ trốn dán ở các cổng thành, trong đó có một đứa tớ gái bỏ trốn của một lái buôn người Hồ (người nước ngoài ở phía tây, phía bắc), bím tóc (?) và các đặc điểm khác đều giống với cái xác, nơi nó trọ lúc trốn đi chính là chỗ có giếng cạn. Người lái buôn Hồ ấy đã đi nơi khác. Bấy giờ ông sai người giám sát kẻ đã chôn xác trước kia, bắt đào xác cũ lên, định hỏi chủ nhà trọ và láng giềng; họ đều nói đúng như vậy. Kẻ chôn xác ra cổng Tào, qua sông sang bờ đông, chỉ vào một nấm mồ mới nói: "Đây rồi." Đào lên thì lại là xác một người đàn ông. Gặng hỏi theo lời khai cũ, kẻ ấy nói: "Lúc chôn là giữa mùa hè, nước sông đang lên, bọn tôi ngại lội qua nên đã ném xác xuống nước rồi." Người đàn ông này búi tóc bằng dây xanh, ắt là người vùng Giang Hoài mới bị bắt làm tù binh, không còn nghi ngờ gì; tra hỏi ra quả đúng như vậy. An trong bụng đã biết là oan, nhưng vì chưa tìm được người vợ bỏ trốn nên vẫn không chịu thả Hồ. Gặp lúc một người hầu của Từ Chiểu Châu (?), viên lại cũ ở Khai Phong, tìm thấy vợ Hồ trong đám kỹ nữ ra đón khách. Hỏi ra thì chị đi múc nước rồi theo trai bỏ trốn, bị bán lại cho nhà chứa. Việc ấy mới sáng tỏ. Ta ba lần làm phụ tá trong mạc phủ (dinh của quan trấn trị), đến đâu cũng trước hết nói rõ lệnh "những vụ như thế ngay từ đầu không nên nhận xử" (?), chính là vì chuyện này.

 Nghi ngục tập, quyển chín (hết)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video