Quyển thứ nhất
Mục 2: Bàn chung về việc khám nghiệm lần đầu và khám nghiệm lại tử thi (phần trên)
Các quan đi khám nghiệm tử thi thường sai sảnh tử (lính hầu ở công đường), ngu hậu (người hầu cận đi theo quan), hoặc cho người tùy tùng thân tín đóng vai công nhân (sai dịch của nha môn), cho người nhà mang đủ thứ danh nghĩa đi trước. Bọn này lùng gom hàng xóm và bảo ngũ (tổ dân liên gia, các hộ ở gần nhau lập thành nhóm để cùng chịu trách nhiệm). Chúng tự gọi là "tiên bài" (người cầm thẻ bài đi trước mở đường), rồi làm những việc như "đả lộ bài bảo" (dẹp đường, bắt các tổ dân xếp hàng chờ), "đả thảo đạp lộ" (phát cỏ, dò đường), phóng ngựa đi trước xem xác. Những việc ấy đều quấy nhiễu dân làng, tác hại rất lớn, nhất thiết phải cấm tránh.
Sau khi nhận điệp (công văn sai đi khám nghiệm), không được tiếp các quan viên ở gần, các tú tài (người có học), thuật nhân (thầy bói, thầy phù thủy), sư sãi và đạo sĩ, để phòng kẻ gian lừa dối và tránh rước lấy chuyện kêu kiện. Cũng chưa được ghi cố định ngày giờ vào công văn từ trước (?). Phải đến nơi xảy ra sự việc, ước tính thời hạn đường đi rồi mới ghi vào, như thế mới khỏi bị bắt lỗi chậm trễ. Lại phải ràng buộc các viên lại đi theo, không cho họ rời quan dù chỉ một lúc, sợ họ đòi tiền đòi quà của dân. Gặp lúc đêm, phải bắt các viên lại đi theo làm giấy cam kết rồi mới được dừng lại ngủ trọ.
Khi nhận công văn đi khám nghiệm, phải cho kẻ gây án đi theo. Sai người bản xứ có gia đình, có ruộng đất, chưa từng phạm lỗi, chọn trong số tiết cấp (người chỉ huy cấp thấp), giáo đầu (người huấn luyện binh lính) và bộ áp công nhân (sai dịch chuyên áp giải phạm nhân) để canh giữ. Đến nơi, bắt kẻ gây án có mặt ngay tại chỗ, đối chiếu với tử thi mà khám xét kỹ và xướng to từng vết thương. Bắt hành nhân (người làm nghề khám tử thi, tức ngỗ tác) và công lại (viên chức nha môn) làm tờ khai ngay trước mặt đông đủ hàng xóm và tổ dân liên gia. Không được giao xuống cho cấp dưới làm, sợ có gian lận, chuyền tay sửa đổi. Nếu chưa bắt được kẻ gây án thì lấy hàng xóm, tổ dân làm nhân chứng. Mọi giấy tờ ghi chép về tử thi, quan khám lần đầu và quan khám lại đều không được để lộ ra ngoài. Lại phải đích thân đến tận chỗ để xác, giám sát người khám tử thi khám và xướng vết thương, để khỏi bị bỏ sót những chỗ trọng thương.
Quan khám nghiệm khi gặp đêm phải nghỉ trọ, phải hỏi xem nhà đó có phải là họ hàng ruột thịt của hung thủ hay không, rồi mới được nghỉ lại, để tránh bị nghi ngờ.
Khi người thân ruột thịt của người chết làm đơn xin miễn khám nghiệm, phần nhiều là họ đã ngầm nhận tiền của hung thủ để dàn xếp, rồi thông đồng với công lại mà dâng đơn. Quan khám nghiệm tuyệt đối không được tin theo mà vội làm tờ trình lên trên, hoặc nộp trả lại cách mục (mẫu biểu ghi kết quả khám nghiệm). Dù đã được châu, huyện phê xuống, có công văn rõ ràng làm bằng, vẫn phải xét kỹ mà xử. Vì sợ về sau người thân tranh nhau tiền, chia không đều, ắt sẽ sinh chuyện kiện cáo, hoặc việc bị phát giác, thì bản thân mình cũng bị liên lụy theo luật, mang tiếng xấu khó mà gột rửa.
Về hung khí gây án, nếu truy tìm chậm thì nhà của phạm nhân gian ác sẽ giấu đi hoặc đánh tráo, làm thành vụ án mờ ám khó xử, nhờ đó mà thoát tội chết. Việc này hệ trọng lắm. Vừa nhận lệnh sai phái, trước hết phải gấp rút thu giữ. Nếu lấy ra được sớm, quan còn có thể đối chiếu với vết thương to hay nhỏ, rộng hay hẹp, xác định khám nghiệm không sai.
Khi đến nơi khám nghiệm, chưa nên tự mình tiến lại gần ngay, hãy ngồi ở chỗ đầu gió. Gọi qua người thân ruột thịt của người chết, hoặc địa chủ (chủ đất nơi phát hiện xác; Hồ Nam có lệ này, nơi khác không có), hoặc người đứng kiện (?), hỏi rõ nguyên do sự việc. Điểm đủ những người có liên quan cùng hàng xóm, tổ dân, tức tất cả những người phải ký tên vào biên bản khám nghiệm. Trước hết cho ghi rõ "ngạnh tứ chí" (bốn phía chung quanh chỗ xác nằm, lấy những vật cố định làm mốc), rồi mới cùng các viên lại tiến lên xem xét. Nếu là tự treo cổ, phải xem kỹ chỗ treo và vết hằn trên cổ. Lại xem bụi đất ở chỗ buộc dây có bị xê dịch hay không. Xem chỗ buộc dây cao hay thấp, lúc đầu người chết đã đứng lên chỗ nào, trèo lên vật gì mà buộc được dây. Lại xem đoạn dây buông xuống dài hay ngắn, sợi dây ở cổ to hay nhỏ, đối chiếu với vết hằn rộng hay hẹp. Xem kỹ là nút thòng lọng hay nút chết. Có kiểu treo một vòng buộc chéo hình chữ thập, có kiểu quấn nhiều vòng mà buộc, kiểu nào cũng phải xem cho tường tận. Nếu là ngã từ trên cao xuống chết, phải xem dấu vết đất ở chỗ trượt chân, cao hay thấp. Nếu là rơi xuống nước chết đuối, cũng phải xem dấu vết đất ở chỗ trượt chân cao hay thấp, và đo nước nông hay sâu.
Còn các trường hợp khác như bị giết, bị thương, bệnh tật và đủ loại chết bất thường, sau khi ghi xong bốn phía chung quanh, cho khiêng xác ra (?) chỗ sáng sủa sạch sẽ. Chưa dùng nước nóng, rượu, giấm, mà khám khô một lượt trước. Xem kỹ sau gáy, đỉnh đầu và trong tóc, sợ có kẻ đóng đinh nung đỏ vào tận xương (máu không chảy ra, cũng không thấy vết thương). Lại phải soát kỹ mắt, miệng, răng, lưỡi, mũi, cùng hai đường đại tiện và tiểu tiện, phòng có nhét vật lạ vào. Sau đó rửa xác bằng nước ấm. Lấy giấy nhúng rượu và giấm đắp lên đầu mặt, ngực và hai bên sườn, hai vú, rốn và bụng, khoảng giữa hai bên mạng sườn. Rồi lấy áo quần phủ lên, tưới rượu giấm lên trên, lấy chiếu cỏ ủ kín khoảng một canh giờ (chừng hai tiếng đồng hồ) rồi mới khám. Không được để người khám tử thi chỉ vẩy qua loa rượu giấm, vì như thế vết thương sẽ không hiện ra.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video