Quyển hai
Thứ tám: Khám nghiệm tử thi
Các bộ phận trên thân thể cần khám. Mặt trước và đầu mặt: (có búi tóc hay không) tóc dài (bao nhiêu), đỉnh đầu, thóp, chân tóc, trán, hai lông mày, hai mắt (mở hay nhắm; nếu nhắm thì banh ra xem tròng mắt còn nguyên hay không), mũi (hai lỗ mũi), miệng (mở hay ngậm), răng, lưỡi (nếu là tự thắt cổ thì xem lưỡi có chạm răng hay không), cằm, cổ họng, ngực, hai vú (đàn bà thì xem hai bầu vú), tim và bụng, rốn, bụng dưới, dương vật, bìu (sau đó nắn hai hòn dịch hoàn xem còn đủ hay không; đàn bà đã sinh đẻ thì gọi là cửa sinh, con gái chưa chồng thì gọi là cửa mình), hai đùi, đầu gối, hai ống chân (?), hai cổ chân, hai mu bàn chân, mười móng chân.
Lật thân lại: sau đầu, xương chẩm (phần sau đầu chỗ gối lên gối), gáy, hai bả vai, lưng, eo, hai mông (có vết đánh bằng gậy hay không), hậu môn, mặt sau đùi, hai khoeo chân, hai bắp chân, hai gót chân, hai lòng bàn chân.
Bên trái: phía dưới đỉnh đầu bên trái, góc đầu, huyệt thái dương (chỗ lõm hai bên đầu, giữa đuôi mắt và tai), tai, má, cổ, vai, khuỷu tay, cổ tay, cánh tay, bàn tay, năm móng tay (còn đủ hay không, nắm lại hay không nắm), nách, sườn, phía ngoài háng, phía ngoài đầu gối, ống chân (?), mắt cá chân.
Bên phải cũng khám như vậy.
Bốn mặt của thi thể (trước, sau, trái, phải) phải tự thân quan khám nghiệm xem xét. Đỉnh đầu, thóp, hai góc trán, hai bên thái dương, dưới cổ họng, trước ngực, hai vú, hai bên sườn, tim, bụng, sau đầu, xương chẩm, bìu, hậu môn — đều là những chỗ hiểm yếu có thể gây chết người (đàn bà thì xem cửa mình và hai bầu vú). Trong các chỗ ấy, nếu có một chỗ bị thương tích, dù ở chỗ hiểm hay không đến mức gây chết, thì phải lập tức sai ngỗ tác (người làm nghề khám nghiệm tử thi giúp quan) chỉ rõ chỗ đó và hô to lên.
Mọi người cùng ước đoán người chết bao nhiêu tuổi; lúc ấy phải xem kỹ dung mạo mà ghi vào lời khai, hoặc hỏi người ruột thịt thì càng chính xác.
Phàm khám tử thi, trước hết sai đốt nhiều thương truật (một vị thuốc, thân rễ có mùi thơm hắc) và bồ kết, rồi mới đến trước thi thể. Khám xong, cách chừng ba năm bước, sai người đổ giấm lên lửa than, mình bước qua phía trên, mùi hôi thối tự nhiên sẽ hết.
Chuẩn bị sẵn nhiều hành, hạt tiêu, muối, mơ muối trắng, phòng khi có chỗ thương tích không nhìn thấy thì dùng chúng để đắp phủ lên. Lại mang theo một cái chậu sành và cái chày để giã các thứ trên.
Phàm khám nghiệm lần đầu cũng như khám lại, phải chuyên tâm, không được tránh né mùi hôi thối ghê tởm. Tuyệt đối không được để ngỗ tác và người phụ việc che lấp dương vật, cửa sinh và những chỗ tương tự, vì như thế dễ sai lầm lớn. Lại phải khám kỹ trong tóc, trong hậu môn, trong cửa sinh, e có đinh sắt hoặc vật khác ở bên trong.
Khi đã khám ra chỗ hiểm yếu gây chết, mới được dẫn hai bên đang tranh chấp cùng người làm chứng và thân nhân đến cho xem. Tuyệt đối không được cho họ lại gần, sợ làm tổn hại thi thể.
Chỗ bị thương phải đo kỹ dài rộng, nông sâu, lớn nhỏ, để xác định nguyên nhân dẫn đến cái chết.
Ngỗ tác và người phụ việc nếu nhận lời nhờ cậy (đút lót) thường lấy cỏ nhuế (có bản chép là thiến thảo, một loại cỏ rễ đỏ) thả vào giấm rồi bôi lên chỗ thương tích, thì vết thương đều không thấy nữa. Lấy nước cam thảo rửa cho giải đi thì vết lại hiện ra.
Thân người vốn màu đỏ sẫm, sau khi chết biến thành màu xanh sẫm (?), nên vết thương không nhìn thấy. Có chỗ nào khả nghi thì trước hết vẩy nước cho ướt, sau đó lấy củ hành trắng đập dập cho nát ra, bôi lên chỗ nghi có vết, lấy giấy nhúng giấm đắp lên trên, đợi chừng một canh giờ (khoảng hai tiếng) thì bỏ ra, lấy nước rửa đi, vết thương liền hiện ra.
Nếu trên thi thể có mấy chỗ xanh đen, nhỏ nước lên chỗ xanh đen ấy: nếu là vết thương thì chỗ đó cứng, nước đọng lại không chảy; nếu không phải vết thương thì chỗ đó mềm, nhỏ nước lên liền chảy đi.
Khi khám tử thi và chỗ xương bị tổn thương mà dấu vết chưa thấy, thì dùng bã rượu và giấm tưới, đắp phủ lên thi thể; đem ra chỗ trời quang, lấy lụa tẩm dầu còn mới, hoặc ô che mưa quét dầu trong, che lên chỗ muốn xem, hướng về phía mặt trời mà nhìn qua ô, vết thương sẽ hiện ra. Nếu trời âm u mưa, thì dùng than nóng hơ chiếu cách qua ô; đây là cách hay. Nếu vết thương còn ẩn sâu khó thấy hơn nữa, thì lấy mơ muối trắng giã nát, trải lên chỗ muốn xem, rồi lại đắp phủ mà xem. Nếu vẫn chưa thấy rõ hết, thì lại lấy thịt quả mơ muối, thêm hành, hạt tiêu, muối, bã rượu, giã chung một chỗ, vỗ thành bánh, nướng trên lửa cho thật nóng, rồi áp lên chỗ bị thương, bên dưới lót giấy trước, liền thấy được thương tích.
Xưa có hai người đánh nhau, chốc lát một người ngã xuống đất tắt thở, người làm chứng thấy rõ ràng. Đến khi khám tử thi thì lại không có thương tích, quan khám nghiệm rất bối rối. Lúc ấy trời đang lạnh, chợt nghĩ ra một kế. Bèn sai đào một cái hố sâu hơn hai thước, dài ngắn theo thân thi thể, đốt củi cho hố nóng vừa phải, đặt thi thể vào trong hố, lấy quần áo đắp lên. Hồi lâu, thấy thi thể ấm lên thì đưa ra. Lấy rượu và giấm tưới lên giấy rồi dán vào, thì vết thương gây chết liền hiện ra.
Đắp phủ và khám xong. Ngỗ tác và người phụ việc hô to bốn mặt thi thể, nói rằng: thi thể nằm ngửa. Từ đầu hô xuống: đỉnh đầu, thóp nguyên vẹn; trán nguyên vẹn; hai góc trán nguyên vẹn; hai bên thái dương nguyên vẹn; hai mắt, hai lông mày, hai tai, hai má, hai vai đều nguyên vẹn; ngực, tim, rốn, bụng nguyên vẹn; bộ phận sinh dục nguyên vẹn (đàn bà thì nói cửa sinh nguyên vẹn, con gái thì nói cửa mình nguyên vẹn); hai đùi, eo, đầu gối, hai ống chân (?), hai mu bàn chân, mười móng chân đều nguyên vẹn.
Cánh tay trái, khuỷu tay, cổ tay cùng móng tay nguyên vẹn; xương sườn và mạn sườn bên trái nguyên vẹn; eo, háng bên trái cùng đùi và chân trái đều nguyên vẹn.
Bên phải cũng hô như vậy.
Lật thi thể lại: sau đầu, xương chẩm nguyên vẹn; sau hai tai, chân tóc liền với gáy nguyên vẹn; hai bả vai liền với xương sống nguyên vẹn; hai hõm eo, hai mông cùng hậu môn nguyên vẹn; hai đùi, hai khoeo chân (?), hai bắp chân, hai gót chân, hai lòng bàn chân đều nguyên vẹn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video