Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (kinh "Ngọn đuốc lớn của Chánh pháp"; đà-la-ni là pháp môn tổng trì, tức năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi lời dạy và nghĩa lý), phẩm Khuyến Chứng (khuyên chứng ngộ) thứ mười chín, phần một.
"Lại nữa, ma-na-bà (tiếng Phạn, nghĩa là người thanh niên; ở đây là cách Phật gọi các Bồ-tát), ý các ông thế nào? Nay Ta hỏi các ông, tùy ý các ông trả lời: Tu-đa-la (kinh điển, những lời Phật dạy được ghi chép) Đà-la-ni này, pháp môn (cửa vào giáo pháp) Đà-la-ni, kho tàng việc làm phương tiện (cách thức khéo léo dẫn dắt vào chân lý) của ba loại lời dạy, sự đi vào Ức số (số lượng hàng ức, tức con số cực lớn), người mặc áo giáp, việc làm của trí suy xét, việc làm của vô minh (sự mê muội, không thấy biết chân lý) trôi lăn, tám pháp môn đi vào Tận tế (đi đến tận cùng giới hạn), khoảng giữa hai tế trước sau, thường kiến (cái thấy sai cho rằng có cái ngã hay sự vật thường còn bất biến) và đoạn kiến (cái thấy sai cho rằng chết là hết), sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm của ngoại đạo), ba mươi bảy phẩm trợ Bồ-đề (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ) — các pháp như vậy, ở nơi chân thật, nghĩa của chúng thế nào?"
Này A-nan (vị đệ tử thị giả của Phật Thích-ca), khi đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) Phóng Quang hỏi như vậy xong, các Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh) liền thưa: "Thưa Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được thế gian tôn kính), những điều này đều là pháp lời dạy từ khẩu nghiệp (việc làm bằng lời nói) của Như Lai." Phật nói: "Này ma-na-bà, các ông hãy quán xét: tất cả pháp lời dạy bằng ngôn ngữ âm thanh này chính là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, chân lý tuyệt đối)."
Này A-nan, bấy giờ các Bồ-tát nghe Phật nói xong đều im lặng, liền từ chỗ ngồi đứng dậy kính lễ đức Phật ấy, đi vòng bên phải ba vòng, rồi đến một khu rừng. Mỗi vị ngồi ngay ngắn rồi cùng bảo nhau: "Thưa các nhân giả, hôm nay Như Lai nói với chúng ta rằng tất cả các pháp không từ đâu đến, bảo chúng ta quán sát. Nay chúng ta nên suy xét nghĩa này. Nếu hiểu được pháp môn thì thật là điều rất tốt; nếu không phù hợp thì lại thỉnh hỏi Thế Tôn."
Các Bồ-tát bàn luận như vậy xong, ở trong rừng ấy trải qua một ngày một đêm quán sát nghĩa này, suy xét các pháp sinh từ đâu; âm thanh như vậy do ai tạo ra, từ đâu đến, đi về đâu. "Những việc như vậy, ta nên suy nghĩ cân nhắc nghĩa ấy; nếu không hiểu được thì nên trở lại hỏi Phật.
Thưa các nhân giả, trước đây Như Lai ở giữa đại chúng đã bảo chúng ta: 'Này ma-na-bà, các ông trong đêm dài (tức thời gian rất lâu xa) tu hành pháp này, sao ở trong pháp này mà lại không hay biết?' Vì thế ta nên cùng các nhân giả chuyên tâm suy xét để cầu chứng nghĩa này. Sao chúng ta suốt ngày làm mà không tự hay biết? Thật đáng than thở, cũng đáng hổ thẹn.
Như đã nói trước, nếu ta suy xét được nghiệp âm thanh của mười tám ức chúng sinh kia — điều họ đã chứng biết — thì ta cũng như vậy, thật là vui sướng. Nếu không thể hiểu đúng như pháp, thì chỉ nên một lòng siêng năng quán sát, há để mất ý chỉ của Như Lai, cũng không trái với lời thành thật của bậc Đại Thánh.
Lại nữa, Phật Thế Tôn thường vì chúng ta lần lượt mở bày chỗ nghĩa rất sâu của ba giải thoát môn (ba cửa đưa đến giải thoát): không (thấy mọi pháp không có tự tánh), vô tướng (không chấp vào hình tướng) và vô nguyện (không mong cầu, tạo tác gì). Thế mà chúng sinh vẫn chưa thể chánh niệm (nhớ nghĩ, tỉnh thức đúng đắn) suy lường, siêng năng quán sát, thưa hỏi đủ điều. Hoặc có lúc nghe các pháp hạnh khác nhau, hoặc nghe vô thường (mọi thứ đều thay đổi, không còn mãi), có lúc nghe khổ, hoặc nghe vô ngã (không có cái 'ta' thật sự, cố định), tịch diệt Niết-bàn (Niết-bàn là cảnh giới vắng lặng, dứt hết phiền não và sinh tử). Như Lai thường vì các ông nói pháp môn ấy, các ông nên an trú trong đó, như các Bồ-tát đã đắc nhẫn (đã đạt được sự an nhẫn, tâm vững vàng chấp nhận chân lý), tâm an nơi nghĩa lý, tai không chấp lấy âm thanh.
Có các Bồ-tát ưa làm việc bố thí, họ cũng tai nghe tiếng của ba giải thoát; nếu ưa giữ giới thì hỏi những việc về giới; cho đến ưa tu trí tuệ thì thưa thỉnh về bát-nhã (trí tuệ thấu suốt chân lý). Những pháp môn như vậy, Như Lai thường nói. Ta đã nghe rồi, không nên chấp lấy âm thanh, không nên hiểu sai khác, nên suy xét đúng đắn hạnh nào là thù thắng; như lời Như Lai nói, ta sẽ nương theo và giữ gìn."
Các Bồ-tát ở trong rừng ấy, một ngày một đêm ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt trên hai đùi) ngay ngắn, xa lìa ngủ nghỉ, không có tư tưởng tán loạn, một lòng chuyên tinh. Suy xét nghĩa ấy rồi, lại bảo nhau: "Thưa các nhân giả, kinh điển tu-đa-la Đà-la-ni này, Như Lai Thế Tôn nói cho chúng ta, không có bờ mé, cũng không có số lượng, như cửa thí dụ đại địa, nghĩa ấy đã rõ.
Lại nữa, trong kinh điển Đà-la-ni sâu mầu này, Ngài còn nói các pháp môn phương tiện Đà-la-ni khác; cũng đã nói pháp môn kho tàng việc làm phương tiện của ba loại lời dạy; đã nói pháp môn đi vào Tận tế; đã nói pháp môn mặc áo giáp; cho đến nói việc đại trang nghiêm ấy. Tất cả những câu lời dạy như vậy, trong pháp môn sâu của kho tàng việc làm ba loại phương tiện này, đều đã gồm thâu pháp môn ba chữ.
Ba chữ là gì? Tức là các chữ A, Ca, Na ấy, cùng các nhân duyên, thí dụ của những lời dạy phương tiện khác. Vì Ngài nói tóm lược nên chúng ta chưa hiểu, không thể thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), và không biết được điều Như Lai nói. Thế nào gọi là A? A ở đâu? A từ đâu sinh? Thế nào gọi là Ca? Ca ở đâu? Ca từ đâu sinh? Thế nào gọi là Na? Na ở đâu? Na từ đâu sinh? Thế nào gọi là tiếng? Tiếng ở đâu? Tiếng từ đâu sinh? Thế nào gọi là âm? Âm ở đâu? Âm từ đâu sinh?"
Này A-nan, bấy giờ các Bồ-tát ấy mỗi vị đều một lòng chánh niệm suy xét pháp môn như vậy, lần lượt suy xét quán sát chỗ sinh ra gốc của các chữ A, Ca, Na, và pháp môn đi vào cung điện. Như đứa trẻ khi học bài vỡ lòng, trong đó phải bắt đầu từ tấm bảng thứ nhất; nhờ tấm bảng đầu mà thành chữ của bài đầu, cho đến về sau nhờ các tấm bảng khác và giấy lá v.v. mà rốt cuộc thông suốt hết mọi chữ.
Các Bồ-tát như vậy khi mới quán pháp, thấy rằng các pháp sinh ra không gì không do nhân duyên hòa hợp; như từ nhân duyên vô minh mà các hành (các hoạt động tạo tác) sinh, cho đến do nhân sinh, già, chết mà buồn, thương, khổ, não sinh. Như nhờ nhân duyên tấm bảng đầu mà chữ A sinh; cho đến như nhờ nhân duyên các bảng khác, giấy lá mà chữ của các bài khác thành.
Lại như từ nhân duyên suy nghĩ không đúng đắn mà vô minh sinh; như vậy nhờ nhân duyên vô minh, hành v.v. cho đến già chết, mười hai hữu chi (mười hai mắt xích nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử, tức mười hai nhân duyên) hòa hợp đầy đủ mà thành. Lại như mới học viết trên bảng, trước viết chữ A, cho đến các bảng khác và tay nối tiếp hòa hợp mà viết đủ mọi chữ; cũng vậy, các phần nhân duyên lần lượt nối tiếp, sinh tử trôi lăn đầy đủ và tăng trưởng.
Tăng trưởng thế nào? Như tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất): đất, nước, lửa, gió, lần lượt dần sinh mà tăng trưởng như vậy. Như những thứ bảng v.v. đầy đủ nên các cửa năm chữ (?) kia cũng đầy đủ; cũng vậy, từ vô minh, hành v.v. sinh ra khối năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), nghĩa ấy cũng như thế. Vì nghĩa ấy mà cái này sinh thì cái kia sinh, cái này diệt thì cái kia diệt; đó là mười hai nhân duyên sinh theo thứ lớp, chứ không phải mười hai nhân duyên sinh đảo lộn.
Các nhân giả nên biết, các phần mười hai nhân duyên như vậy đều đi vào trong cửa chữ A này; như phần vô minh sinh từ suy nghĩ không đúng đắn, cho đến các phần nhân duyên khác sinh từ vô minh. Thưa các nhân giả, trong đây cái gì là chữ A? Cái gì là tiếng có thể sinh ra chữ? Cái gì là chỗ tiếng sinh ra mà đến?
Này ma-na-bà, nên biết trong đây tiếng thật không thể nắm bắt được, chỗ tiếng sinh không thể nắm bắt được, cho đến các nhân duyên của tiếng rốt ráo không thể nắm bắt được. Chỗ ấy chỉ có danh tự (tên gọi), gọi là tiếng, thật không thể nắm bắt được. Tiếng đã không thể nắm bắt được thì pháp nào có thể nắm bắt được? Nếu có ai nắm được tiếng thì nắm được tất cả pháp.
Này ma-na-bà, trong đây tiếng, chỗ của tiếng và nhân duyên của tiếng đã không thể nắm bắt được, nên biết tất cả pháp do nhân duyên sinh ở thế gian rốt ráo không thể nắm bắt được. Tuy không thể nắm bắt mà có kẻ cho là nắm được, vì sao vậy? Đều do vọng tưởng phân biệt điên đảo sinh ra trong khoảnh khắc sát-na (khoảng thời gian cực ngắn). Như vậy tất cả pháp đều không thể nắm bắt được. Vì thế tự tánh của các pháp đều không phải điên đảo.
Nay chúng ta không thể dùng sự phân biệt điên đảo mà hỏi Như Lai. Vì sao vậy? Như Lai, bậc Ứng cúng (đáng được cúng dường), Chánh biến giác (giác ngộ chân chính và trọn khắp), không dùng pháp điên đảo; lại lời dạy của chư Phật Thế Tôn không chấp lấy điên đảo.
Này ma-na-bà, vì thế tiếng ấy và người phát tiếng đều không thể nắm bắt được; chỗ tiếng từ đâu đến không thể nắm bắt được; chữ A không thể nắm bắt được, chỗ chữ A đến không thể nắm bắt được; chữ Ca không thể nắm bắt được, chỗ chữ Ca đến không thể nắm bắt được; chữ Na không thể nắm bắt được, chỗ chữ Na đến không thể nắm bắt được; như vậy tất cả pháp do nhân duyên vô minh sinh thành đều không thể nắm bắt được. Vì sao vậy? Chúng vốn không sinh thì ai là người chấp trước?
Lại nữa, ma-na-bà, trong đây nếu có ai khởi chấp trước nơi mọi sự việc của pháp môn kho tàng việc làm ba loại lời dạy phương tiện này, thì điều đó cũng không thể nắm bắt được. Vì sao vậy? Vì bản tánh của mọi chấp trước là không. Thế nào gọi là không chấp trước trong mọi sự việc? Tức là nếu đối với các việc quá khứ mà thấy có thể nắm được, thì gọi là chấp trước; vì chấp trước nên gọi là bị trói buộc. Đối với việc quá khứ mà không thấy có gì nắm được, thì gọi là không chấp; vì không chấp nên gọi là giải thoát.
Như việc quá khứ, vị lai cũng vậy; như vị lai, hiện tại cũng vậy. Như vậy vì không chấp lấy các việc của tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai), nên trong tam thế được gọi là giải thoát. Nếu có thể giải thoát ở ba chỗ ấy, người đó được gọi là đi vào pháp môn cung điện chữ A ban đầu.
Như cảnh giới cung điện chữ A này, kho tàng việc làm ba loại lời dạy phương tiện kia cũng như vậy. Như kho tàng ba loại lời dạy phương tiện này, sự tướng các pháp của tam thế kia cũng như vậy. Như sự tướng tam thế này, tướng diệt độ (vào Niết-bàn) kia cũng như vậy. Như vậy tất cả tam thế, cho đến ba loại lời dạy phương tiện và tất cả pháp đều nhất như bất nhị (đồng một như như, không phải là hai), vì đã vào cung điện cửa chữ A.
Chỉ vì thu nhận những phàm phu (người thường chưa giác ngộ) ngu si nên trong tam thế mới chỉ bày có sự vật, lời nói có thể nắm được; thật ra tam thế không thể nói được. Có những chúng sinh chấp trước việc đời quá khứ, chỉ để trừ sự ngu si phàm phu của họ nên chỉ bày, nói về việc đời quá khứ, nhưng thật ra việc quá khứ không thể nói được. Lại có chúng sinh chấp trước việc đời vị lai, chỉ để trừ sự ngu si phàm phu của họ nên chỉ bày, nói về việc đời vị lai, nhưng thật ra việc vị lai không thể giảng nói được. Như quá khứ, vị lai, hiện tại cũng vậy, không thể nói được.
Nếu bảo chỗ ấy có thể nói được, thì cái gì là lời dạy? Cái gì là âm thanh? Cái gì là chữ A, Ca, Na? Những việc như vậy làm sao nói được? Vì thế chỉ trong phần nhân duyên mà tạm dùng lời nói: cái này có nên cái kia có, cái kia sinh nên cái này sinh. Nên biết tất cả đều do hư vọng điên đảo mà sinh.
Này ma-na-bà, trong đây không có những việc như vậy. Vì sao vậy? Vì nơi âm thanh, ngôn ngữ, lời lẽ, câu chữ này, tìm kiếm khắp nơi trọn không thể được; chỉ là các việc do nhân duyên mà có. Nếu lìa nhân duyên thì tiếng không có chỗ sinh. Vì thế chúng ta nên quán xét: kho tàng việc làm ba loại ngôn ngữ phương tiện này đều từ duyên sinh. Như vậy nên biết sự đi vào cửa Ức số cũng từ duyên sinh; lại người mặc áo giáp đã nói ở trước cũng từ nhân duyên.
Nhân duyên như vậy, ta nên nương tựa vào đó. Nương tựa vào đó rồi, đối với các việc quá khứ, vị lai, hiện tại, cho đến trong kho tàng ba loại lời dạy, nên diễn nói pháp không cùng tận. Ví như hư không không có chướng ngại, không thể chạm tới, cũng không tăng không giảm; kho tàng việc làm ba loại lời dạy phương tiện này không tăng không giảm cũng như vậy. Nói rồi nên đúng như pháp mà thu giữ.
Này ma-na-bà, lại như hư không không có bờ mé, kho tàng ba loại lời dạy không có bờ mé cũng như vậy. Này ma-na-bà, vì thế ta nên mặc áo giáp này rồi, như lời Như Lai nói, vượt qua hai bên. Như cung điện kia vượt ra ngoài hai bên, Niết-bàn cũng vậy, không có bờ mé. Những pháp như vậy xa lìa hai bên, tức là một tướng, nên chứng biết. Một tướng là gì? Tức chính là tướng của vô tướng (tướng không có hình tướng).
Phật bảo A-nan: Các Bồ-tát ấy ở trong rừng, một ngày một đêm ngồi ngay không đứng dậy, đều cùng một lòng bàn luận nghĩa này. Bàn luận như vậy xong lại nói: "Nay trong pháp này chúng ta chỉ biết nghĩa ấy; những điều chưa biết, nên rời chỗ ngồi này đến chỗ Thế Tôn thưa rằng: 'Thưa Thế Tôn, trước đây Như Lai đã vì chúng con giảng nói các pháp như vậy và bảo: "Các ông phải khéo giữ gìn." Trong lời dạy, lời nào là đáng giữ? Nghĩa lý nào là điều con nên giữ? Tuy vậy, con quán pháp này cũng không có gì để giữ.'
Này ma-na-bà, tất cả các pháp trong đây đều có thể chứng biết; có phương tiện khéo léo thì đối với tất cả pháp sẽ tự chứng biết. Này ma-na-bà, phương tiện thế nào, là nghĩa câu gì, mà đối với tất cả pháp nên khéo chứng biết? Này ma-na-bà, tất cả pháp là nghĩa tối thắng. Nếu có thể an tâm nơi chỗ tất cả pháp, gọi là thắng nghĩa (nghĩa chân thật tối thượng). Thắng nghĩa như vậy khó chứng biết. Cái khó chứng biết ấy chính là Niết-bàn.
Trong Niết-bàn ấy không có một pháp nào có thể nắm được. Vì không thể nắm được nên không có lời nói. Do nghĩa gì mà không có lời nói? Vì không có danh tự. Thế nào là không có danh? Nếu có danh tự thì sinh chấp trước, vì thế không có danh. Này ma-na-bà, chỗ không chấp trước ấy, các ông nên tu. Nếu không chấp trước thì cũng không thể nắm lấy. Vì không nắm lấy nên không có chướng ngại. Vì không chướng ngại nên không gì trói buộc được. Vì không bị trói buộc nên rốt ráo không thể dùng âm thanh, danh tự, câu nghĩa mà nói. Vì không thể nói, nên cũng không có thí dụ nào khiến người khác hiểu mà dứt trừ nghi hoặc.
Này ma-na-bà, chỉ có một pháp, tức là phương tiện, các ông nên ghi nhớ giữ gìn, cũng nên dạy bảo tất cả chúng sinh khiến họ biết phương tiện. Này ma-na-bà, phương tiện nào khiến người khác chứng biết? Tức là thiết lập tất cả tướng của pháp. Chỉ là Như Lai trong tên giả mà dùng phương tiện giảng nói, dẫn dắt chúng sinh khiến vào nghĩa thật, chứ không phải trong nghĩa thật có lời nói ấy. Đó gọi là phương tiện.
Này ma-na-bà, nay chúng ta nên trở lại chỗ Như Lai thỉnh hỏi pháp này. Nếu trong các pháp môn của ba kho tàng việc làm mà ta hỏi có chút ít pháp hợp với tâm của bậc Thánh, ta liền thọ trì; nếu không được chấp thuận, ta sẽ ân cần trịnh trọng thưa hỏi, chỉ nên dốc hết sức, đừng từ mỏi mệt.
Này ma-na-bà, Như Lai, bậc Ứng cúng, Đẳng chánh giác, thật là hiếm có. Như Lai thuở xưa khi tu hạnh Bồ-tát, dũng mãnh tinh tấn, trang nghiêm bằng thệ nguyện lớn, đều là vì chúng sinh mà thành tựu Bồ-đề (giác ngộ). Ngài dùng lòng đại bi (lòng xót thương rộng lớn muốn cứu chúng sinh thoát khổ) tự thân dạy bảo, chúng sinh không tiếp nhận, nhưng tâm Như Lai chưa từng ngưng nghỉ, vẫn tự ân cần dạy bảo chúng ta.
Này ma-na-bà, hôm nay chúng ta mỗi người cùng một lòng, nên ở trong biển trí lớn của Như Lai mà vì chúng sinh gánh vác gánh nặng này, thỉnh hỏi Như Lai, đừng từ mỏi mệt. Này ma-na-bà, Như Lai Thế Tôn cũng thường vì chúng ta mà nhận trọng trách này; vì thế các ông chớ sinh lười biếng, khinh mạn, chỉ nên quả quyết mặc áo giáp lớn này.
Thưa các nhân giả, vì thế chúng ta nên dựng tâm lớn, gánh vác trọng trách; vô lượng lời dạy đều phải giữ gìn trọn vẹn. Nay nên mau đến dưới chân Như Lai, chớ buông thả các căn (các giác quan), không để tán mất chánh niệm, an trú trong đại từ đại bi, thương xót chúng sinh, vì thế gian mà thỉnh hỏi Như Lai; nên chịu đựng mệt nhọc, chớ sinh chán nản. Này ma-na-bà, nay chúng ta nếu thỉnh hỏi Như Lai thì có thể đem lại nhiều lợi ích; nay không mau thỉnh hỏi, về sau sẽ phải buồn hối."
Này A-nan, bấy giờ các Bồ-tát ma-ha-tát (ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn) ấy từ trong rừng thong thả đi ra, dáng vẻ ung dung nhã nhặn, các căn lặng yên, đi thẳng đến chỗ đức Phật Thế Tôn Như Lai Phóng Quang, bậc Ứng cúng, Chánh biến giác, cúi đầu lễ chân rồi lui đứng một bên. Các Bồ-tát đem những nghĩa lớn đã bàn trong rừng — những điều tâm suy nghĩ, ý quán sát, có lúc chứng biết, chứng rồi vui mừng, những việc như vậy — đều trình bày đầy đủ với Như Lai Phóng Quang.
Này A-nan, bấy giờ Như Lai Phóng Quang nghe các Bồ-tát dùng tài biện luận vi diệu nói về các pháp môn rồi, liền bảo Bồ-tát Chiên-đàn-na: "Này Chiên-đàn-na, ý ông thế nào? Nay ông lại có thể đầy đủ trí tuệ và tài biện luận vi diệu như vậy, liệu có người nào có thể suy lường được không? E rằng cũng không có người nào sinh được lòng tin, chỉ có Như Lai mới biết được mà thôi. Hoặc có khi có người có thể giữ gìn trọn vẹn nhiều kho pháp của chư Phật, người như vậy ít có thể tin nhận. Nếu lại có người có thể lưu truyền khắp các kinh điển Đại thừa (giáo pháp lớn, hướng đến cứu độ tất cả chúng sinh) mầu nhiệm của chư Như Lai, thì mới có thể tin hiểu.
Này ma-na-bà, các ông đã biết kho tàng ba loại lời dạy thì nên giữ gìn đúng như thật. Này ma-na-bà, các ông nên quán sát phương tiện như vậy. Phương tiện này trong pháp này là phương tiện bậc trên. Phương tiện bậc trên, đó gọi là không có phương tiện. Cái không có phương tiện này tự có tám loại. Tám loại tức là đạt được các ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ sinh tử đến bờ giác ngộ), vì không buông lung, các ông nên biết.
Này ma-na-bà, vì thế khi vào các ba-la-mật ấy, không có một pháp nào có thể hay biết. Vì không hay biết nên không thể nói ra. Vì không nói ra được, thì ai có thể nói rằng mình dùng trí mà chứng pháp này? Này ma-na-bà, các ông nên biết, trong tất cả kho tàng phương tiện của ba loại lời dạy như vậy, điều chân thật đã được nói rồi.
Này ma-na-bà, các pháp bình đẳng như hư không, phiền não ở trong đó vốn không có chỗ sinh. Ai ở chỗ ấy có thể phá trừ? Ai ở trong ấy nói 'ta chứng giác'? Ai ở trong ấy có thể nói năng? Ai ở trong ấy dám quyết đoán nghi hoặc? Ai ở trong ấy có thể thưa hỏi? Chỉ có phàm phu bị ngu si che lấp, đối với Phật pháp đều có tâm nghi.
Này ma-na-bà, vì nhân duyên ấy, khi phàm phu ngu si bị vọng tưởng điên đảo, phiền não làm rối loạn, Ta mới thiết lập kho tàng ba loại lời dạy; tên gọi của các pháp môn đều chỉ là phương tiện mà thôi. Này ma-na-bà, nếu người đối với pháp không có danh tự mà vọng đặt ra danh tự, trong chỗ không có lời nói mà gượng lập lời nói, như vậy lần lượt nơi chỗ không có hành động giữa yêu và ghét, cho đến chỗ muốn ra khỏi của phương tiện tam thế và chỗ cùng tận của lý, đều không thể quyết định rốt ráo cầu ba-la-mật (?); chỉ ở trong thế gian cùng nhau tranh cãi, tạo ra các hý luận (lời bàn suông, vô ích, xa rời chân lý). Vì hý luận nên phân biệt tà vọng che lấp chân thật. Vì những người ấy mà khi dẫn các thí dụ, nói đủ điều, các chúng sinh mỗi người đều có nghi hoặc nặng nề, không biết nghĩa thật, lại đến chỗ Phật thỉnh hỏi để quyết nghi.
Này ma-na-bà, các ông nên quán kỹ tướng của pháp như vậy, chánh niệm suy xét. Suy xét rồi, liền nên mặc đầy đủ áo giáp lớn như vậy, cung tên như vậy, đao gậy như vậy, đủ mọi thứ trang nghiêm. Trang nghiêm rồi, như trên đã nói, giả sử thế gian chất các đồ chiến đấu như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), hoặc chém hoặc đánh, trọn không bị tổn thương. Nếu vào trong biên và chỗ cung điện, các ông ở trong đó chớ sinh chấp trước. Nếu không chấp trước thì diệt được yêu và ghét.
Này ma-na-bà, cái gọi là biên chính là đoạn và thường (đoạn kiến: cho rằng chết là hết; thường kiến: cho rằng có cái thường còn bất biến). Đoạn và thường như vậy không có đầu cuối. Các ông nên hiểu biết việc quá khứ; biết tiền tế (đầu mút phía trước, tức quá khứ) rồi thì diệt được biên thường. Nếu thấy vị lai, biết hậu tế (đầu mút phía sau, tức vị lai) rồi thì trừ được biên đoạn. Các ông đã thông suốt tam thế, xa lìa hai biên rồi, lại nên vì người mà giảng đầy đủ trung đạo (con đường giữa, không rơi vào hai cực đoan). Ở trong nghĩa này nên khéo suy xét: Cái gì là trung? Thế nào là trung? Ai ở nơi trung? Các ông nếu có thể vào trung đạo thì có phương tiện; nếu không vào cũng có phương tiện."
Các Bồ-tát lại thưa: "Thưa Thế Tôn, vào trung đạo mà nói có phương tiện, nghĩa ấy thì được; không vào trung đạo mà cũng có phương tiện, nghĩa ấy thế nào? Cúi xin Ngài nói đầy đủ, chúng con sẽ vâng giữ."
Phật bảo ma-na-bà: "Tất cả các pháp đều do Như Lai nói. Nay nói pháp không có phương tiện, đó là nghĩa thật của Phật. Trong nghĩa thật ấy không có lời, không có nói. Vì thế chúng sinh không thể biết pháp không lời nói của Ta; nếu có ai biết được thì không có lẽ ấy.
Này ma-na-bà, trong đây pháp nào không lời không nói? Cái không có lời nói, tức là Niết-bàn. Trong Niết-bàn ấy không có lời nói, cũng không có tạo tác. Chỗ ấy vắng lặng, không có ngôn ngữ; chỉ là chư Như Lai vì thế gian mà nói phương tiện thôi. Các ông nên chứng biết. Chứng biết thế nào? Đã không có gì để nói, cũng không có gì để hay biết. Như vậy lần lượt vào cửa phương tiện, thì đối với tất cả pháp không có chỗ trụ. Nếu có người biết được lời nói phương tiện này, đó là lời nói chân thật."
Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ tám.
Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ chín.
Đời Tùy, Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa cùng những người khác dịch. · Phần còn lại của phẩm Khuyến Chứng.
· Phẩm Pháp Sư Hành Tướng (hạnh và tướng của vị pháp sư, tức người giảng dạy giáo pháp) thứ hai mươi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video