Thiên 23 — Phẩm 19 – Khuyên chứng ngộ (phần còn lại)

 Phần còn lại của Phẩm Khuyên Chứng Ngộ

 Này Ma-na-bà (tiếng Phạn Māṇava, nghĩa là "chàng trai trẻ"; ở đây là tiếng Phật gọi các vị Bồ Tát đang nghe pháp)! Nếu có ai vào được cánh cửa này thì đối với mọi pháp môn (các cửa ngõ, các lối tu học của giáo pháp) đều hiểu rõ. Này Ma-na-bà! Các ông nên tự mình chứng biết (tự thể nghiệm và thấu suốt) pháp tướng (hình tướng, đặc tính chân thật của các pháp, tức mọi sự vật, hiện tượng) như thế. Khi đã tự chứng biết rồi thì giảng nói cho người khác. Các ông sẽ được tài biện thuyết, vui nói không lường không bờ. Chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) không bao giờ nói hai lời.

 Này Ma-na-bà! Hễ chư Phật Thế Tôn nói điều gì thì ở mọi chỗ đều không bị ngăn ngại. Vì sao vậy? Vì nếu có người khác đến hỏi đủ các pháp môn, các Ngài liền đúng lúc giảng cho họ, cắt đứt lưới nghi, không hề vướng mắc. Này Ma-na-bà! Đối với pháp môn không ngăn ngại này, nếu các ông có thể chứng biết, có thể lắng nghe và tiếp nhận, thì ta sẽ phân tích giảng giải thêm cho các ông thế nào là chứng biết, thế nào là lắng nghe tiếp nhận.

 Này Ma-na-bà! Ý ông nghĩ sao? Tất cả các pháp, dù là có hay là không, đều không thể thấy biết, không có chỗ chốn. Chúng từ đâu sinh ra, đi về đâu? Ai ở trong đó đặt tên cho chúng? Các vị Bồ Tát (người phát nguyện cầu giác ngộ để cứu độ tất cả chúng sinh) vốn ở đâu mà có được pháp này? Lại từ chỗ ai mà mang pháp này đến? Ai trao cho pháp A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp của Phật) này?

 Này Ma-na-bà! Những pháp như thế là cửa "Chiếu sáng khắp nơi" trong giáo pháp của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến). Ở mọi chỗ, ở mọi phía, tìm nơi sinh ra của nó thì hoàn toàn không thể tìm được; vì không thể tìm được nên cho đến chỗ nó dừng ở cũng không thể biết. Vì sao lại hỏi như vậy? Vì các ông trong việc này còn mê lầm quá sâu.

 Này Ma-na-bà! Phật pháp như thế nay ta đã nói xong. Các ông hãy lần lượt đi vào kho tạng lời dạy, thì đối với mọi pháp tự nhiên sẽ hiểu rõ. Ví như có người được một kho vàng ròng, rồi lấy ra dần dần; việc đi vào các pháp môn để tìm nghĩa chân thật, lần lượt chứng biết, cũng giống như vậy. Này Ma-na-bà! Trong việc này ông nên biết như thế này. Biết thế nào? Như ở mọi chỗ đều không có gì cả, nên biết như thế.

 Này Ma-na-bà! Tất cả các pháp đều giống như hư không, ở mọi chỗ đều không bị ngăn ngại, cũng không có bờ mé. Pháp môn về cảnh giới cũng vậy, trùm khắp tất cả mà không có cảnh giới (không có phạm vi, giới hạn). Nhưng điều này không giống với các ngoại đạo (các học thuyết, tôn giáo ngoài Phật giáo). Này Ma-na-bà! Hôm nay các ông muốn vạch ra cảnh giới (phạm vi, ranh giới) trong tướng của mọi pháp chăng? Này Ma-na-bà! Cũng không có ai có thể biết được cảnh giới, bờ mé của hư không rồi nói cho người khác rằng: "Hư không này có tên như thế, dòng họ như thế, màu sắc hình tướng như thế, hình dáng dài ngắn bao nhiêu như thế."

 Này Ma-na-bà! Ví như có người nói thế này: "Nay ta khéo đo lường được hư không, nó nhiều ít như thế, rộng hẹp như thế, cho đến lớn nhỏ, dài ngắn, hình chất các loại như thế." Hư không kia rốt cuộc chẳng biết nói; nhưng (nếu nói được thì nó sẽ bảo) người ấy rằng: "Này nhân giả (cách gọi tôn trọng người đối diện)! Ông lấy đâu ra trí ấy mà muốn đo xem ta dài ngắn, lớn nhỏ, rộng dọc bao nhiêu? Này nhân giả! Nay ông không nên tưởng tượng mà phân biệt, đo lường hư không là ta. Tánh không của ta vốn không có bờ mé, thật không thể đo được. Nên biết rằng đó đều là do tưởng tượng mà nói ra, vốn không có việc ấy."

 Này Ma-na-bà! Vì lẽ ấy, nay ông muốn đo lường nông sâu nơi cửa ba kho pháp (ba kho tạng lời dạy mà kinh này giảng) thì cũng giống như vậy. Này Ma-na-bà! Vì nghĩa ấy nên từ đầu đến nay ta nhiều lần nói với các ông rằng tất cả các pháp đều như hư không, các ông chớ sinh nghi ngờ về điều đó. Như người đời nói "tôi nghi ngờ hư không", nhưng tánh của hư không vốn không có gì để nghi, thì ai có thể sinh nghi ngờ ở trong đó?

 Này Ma-na-bà! Các pháp môn ấy cùng với tánh hư không vốn không có chỗ phát sinh ra tên gọi, lời nói. Các thứ nhơ đục cũng không thể tìm được, chỗ cung điện cõi trời cũng không thể tìm được, chữ A-ca-na (?) cũng không thể tìm được, cho đến chỗ dừng trụ cũng không thể tìm được; chỉ trừ trong pháp phân biệt hư dối thì mới có những lời nói ấy.

 Này Ma-na-bà! Trong việc này các ông không nên kinh sợ, cũng không nên có ý bám chấp mà rời bỏ lẽ bình đẳng. Khi giảng pháp bình đẳng như hư không, cũng chớ khiến người khác sinh tâm bám chấp và ý sợ hãi. Nếu ai sinh tâm sợ hãi và ý bám chấp, nhân nơi lẽ bình đẳng mà gây ra việc ấy, thì nên biết người đó rất ngu si, tự gây chướng ngại cho mình, tự chuốc lấy tai họa. Người ngu như vậy rốt cuộc không thể vào được ba kho lời dạy, cũng không thể có được tài biện thuyết không ngăn ngại, không thể tuyên dương những nghĩa cốt yếu của các pháp.

 Này Ma-na-bà! Đối với nghĩa pháp chân thật của mọi pháp, kẻ ngu si kia vốn không thể với tới. Trong pháp tướng này họ đã không hiểu được thì làm sao có thể giảng nói và chứng biết? Kẻ si như thế, do sự ngu si này mà càng thêm tà mạn (kiêu căng do hiểu sai). Vì si mê và kiêu mạn, nên dù có đọc tụng, phân tích lời lẽ đã nghe trước từ người khác, hoặc từng hầu hạ các vị Hòa thượng (vị thầy chính truyền giới và dạy dỗ người xuất gia) và các thầy, cũng được dạy cho những câu pháp rất sâu, mà vẫn không thể nhận giữ, liền quên mất ngay. Cho đến chữ nghĩa, lời lẽ của thế gian mà họ còn sai lầm, không ghi nhớ được, thì đối với pháp sâu xa của Phật làm sao hiểu rõ được?

 Này Ma-na-bà! Giả sử tất cả chúng sinh cùng lúc đều chứng được quả A-la-hán (bậc tu đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) và quả Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không giáo hóa rộng rãi), thì đối với pháp rất sâu này cũng vẫn chưa phải là chỗ họ với tới được, huống chi là phàm phu ngu muội.

 Này Ma-na-bà! Vì nghĩa ấy, pháp môn mà Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Giác (ba danh hiệu của Phật: Ứng Cúng là bậc đáng được cúng dường; Chính Biến Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp) chứng được là thù thắng nhất, cao tột nhất trong chúng sinh, không phải của thế gian. Vì sao vậy? Này Ma-na-bà! Chư Phật Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Giác riêng mình có được pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý mà Phật chứng được) thù thắng mầu nhiệm như vậy, cho nên là tôn quý nhất, cao tột nhất đối với tất cả chúng sinh, không phải của thế gian.

 Này Ma-na-bà! Lại nữa, pháp thân mà chư Như Lai có được thì phải nhờ tu hành rồi mới đạt được. Cho nên giáo pháp của chư Như Lai không phải là điều các chúng sinh khác có thể giác ngộ, chỉ là chỗ Như Lai đạt được mà thôi. Này Ma-na-bà! Tất cả các pháp môn của chư Phật ở trong đây, các ông hãy khéo lắng nghe; nghe rồi suy nghĩ sâu xa, theo pháp mà tu hành, rốt cuộc sẽ tự chứng được. Trí ấy chắc chắn, không có gì phải nghi. Các ông nên có lòng tin sâu đầy đủ, một lòng vâng giữ để đến được bờ bên kia (tức sự giải thoát).

 Này Ma-na-bà! Có những vị Bồ Tát khi chưa thành Phật, muốn đạt được Phật đạo thì phải chăm chỉ tu các pháp như thế, đến khi ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi tu và thành đạo) dưới cây bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo) mới chứng biết. Hoặc có vị Bồ Tát nhờ trí sắc bén nên không cần người khác nói mà tự mình hiểu rõ.

 Này Ma-na-bà! Khi vị Bồ Tát ấy ngồi nơi đạo tràng dưới cây bồ-đề, đối với mọi pháp tự nhiên giác ngộ rõ ràng, tâm không vướng mắc. Vì sao vậy? Vì thuở xưa đã quán xét tánh của các pháp là vắng lặng, không bám giữ; vì đã cúng dường vô lượng vô biên chư Phật; vì phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục) thanh tịnh đã đầy đủ trọn vẹn; vì đã tích tập vô lượng cửa trí Bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thực tướng của các pháp); vì đã tu lòng đại từ đại bi, thương xót chúng sinh. Do nhân duyên ấy, khi vị Hậu thân Bồ Tát (Bồ Tát ở đời cuối cùng, sắp thành Phật) ngồi nơi đạo tràng, các cửa sáng của pháp đã nghe nhận thuở trước tự nhiên hiện ra trước mắt, không do người khác chỉ cho mà ngộ.

 Này Ma-na-bà! Các ông nên ở trong lời dạy thứ năm này mà chuyên cần tu học, giữ gìn và nương tựa. Lại nữa, này Ma-na-bà! Có một pháp môn tên là "Phát Sinh". Các ông hãy khéo giữ pháp môn đầu tiên này. Thế nào là phát sinh? Ví như hoa sen mọc lên từ bùn mà không bị bùn làm nhơ; nếu lìa bùn thì rốt cuộc không có chỗ để mọc. Cũng như vậy, này Ma-na-bà, các ông ở trong pháp của lời dạy này, với tâm không loạn và tâm thanh tịnh, lìa xa lời nói mà vào cửa vô ngã (không có cái "ta" thường còn, có thật).

 Đã chứng biết rồi thì nên vì người khác mà tuyên giảng rộng nghĩa này, có thể làm lợi ích nhiều cho vô lượng chúng sinh, khiến họ lìa xa chỗ dữ, bỏ ý niệm bất thiện; nếu họ có nghi ngờ thì nên vì họ mà dẹp trừ. Như thế gọi là thật sự làm lợi cho muôn loài, luôn không rời pháp môn chương cú về kho nghiệp phương tiện của ba loại lời dạy. Lại nên vì người mà nói đầy đủ những câu pháp thanh tịnh đúng như thật của ba đời quá khứ, vị lai, hiện tại như thế, dứt các nghi ngờ, khiến họ chứng được bồ-đề (sự giác ngộ). Các ông nên đúng pháp mà nhận giữ.

 Này Ma-na-bà! Ở chỗ cửa nghĩa pháp thứ sáu, ông bắt đầu vào pháp môn Cung Điện, cũng nên quán xét những gì tương ứng với chữ A (chữ đầu của bảng chữ Phạn, tượng trưng cho lẽ các pháp vốn không sinh). Quán xét thế nào? Nương vào phương tiện như tấm ván (?) mà lần lượt đi vào cửa giáo pháp tận cùng bờ mé. Nếu lìa lời nói thì không thể nắm được nghĩa. Như người ra trận phải mặc áo giáp rồi mới phá được giặc, vượt qua hai bên (hai cực đoan, như chấp có và chấp không). Biết như vậy rồi, các ông sẽ chứng được cửa sáng "Tâm Hoan Hỷ", liền được vào cung điện Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau, giải thoát hoàn toàn).

 Các ông biết pháp môn "Ánh Sáng Tâm Hoan Hỷ" thế nào? Chỗ ấy không có tướng, và cũng không thể dùng tướng mà quán biết. Nó đã không có tướng thì làm sao biết được? Như pháp đúng như thật không có bờ trước bờ sau, biết như vậy. Lại biết thế nào nữa? Khi chứng được lẽ như thật thì không phá hoại mọi việc làm trong ba đời, mà bờ trước bờ sau của nó cũng không thể biết. Thế nào gọi là bờ mé của ba đời? Nên chứng biết. Này Ma-na-bà! Tức là quá khứ, vị lai, hiện tại đều không có bờ mé, chứng biết như vậy.

 Này Ma-na-bà! Cái cửa Cung Điện mà ta nói trước đó, các ông nên hiểu rằng nó không phải là cung điện, chỉ vì gọi là cung điện mà thôi. Niết-bàn cũng vậy. Trong đó các ông chớ sinh bám giữ; không bám giữ mới gọi là Niết-bàn.

 Này Ma-na-bà! Lại có cửa nghĩa thứ bảy. Các ông nên biết rằng thuở xưa ta ở trong sinh tử tu hạnh Bồ Tát, mọi việc làm đều như nhà ảo thuật tạo ra cung điện lầu quán để đánh lừa người khác; ta cũng như vậy, vì các chúng sinh mà dùng phương tiện (cách khéo léo tùy người mà dạy) nói pháp, khiến họ chứng biết. Các ông hãy suy nghĩ: Như Lai Thế Tôn vì chúng ta nói pháp môn chân thật, cũng giống như nhà ảo thuật kia, không có gì khác.

 Này Ma-na-bà! Đó là cửa chứng ngộ thứ ba bằng phương tiện, khéo tu công nghiệp. Trong đó, Như Lai dạy nói về những việc đã làm thuở xưa, là vì thương xót khắp tất cả chúng sinh, không phải chỉ để lợi ích riêng cho một mình các ông. Các ông nên chuyên cần vâng làm. Này Ma-na-bà! Các ông nên cầu chứng được pháp môn kho báu Cung Điện như thế.

 Này Ma-na-bà! Những thứ có trong kho tàng của thế gian phần nhiều là tiền, đồng, vàng, bạc, ngọc trai, lưu ly, hổ phách, xà cừ, mã não, ốc quý, ngọc bích. Cho đến dù có đủ các báu lạ, ngọc ma-ni (loại ngọc báu quý nhất, tương truyền trừ được tai họa) và các thứ quý, thì vẫn là kho tàng của thế gian. Kho báu của Như Lai thì không như vậy: tất cả chúng sinh không thể thấy được. Vì không thấy nên phần nhiều sinh nghi ngờ, bảo nhau rằng: "Nay chúng ta làm sao lại tìm tên gọi trong pháp không thể thấy biết? Kho tạng của Như Lai không có hình sắc để thấy, nay ta làm sao hiểu biết được?" Những chúng sinh nào khởi lên mối nghi này? Chỉ có những kẻ ngu si, không có trí tuệ.

 Này Ma-na-bà! Người có trí đối với Phật pháp không nên phân biệt là đúng hay là sai. Này Ma-na-bà! Hàng đệ tử có trí tuệ của Như Lai Thế Tôn, nghe nói pháp sâu thì không sinh nghi ngờ. Họ cũng không nên phân biệt như thế này: "Các pháp này từ đâu mà đến?" Bởi các pháp ấy trùm khắp mọi chỗ; đã không có phương hướng, chỗ chốn để từ đó mà đến, huống nữa là có chỗ dừng ở.

 Này Ma-na-bà! Đệ tử của Như Lai khéo biết tướng của các pháp, đối với chỗ rất sâu thì không sinh nghi ngờ, dù là có hay không; cũng không có ý nghĩ: ai là kẻ nghi, nghi thế nào, nghi ở chỗ nào. Cho nên các ông đối với tướng của các pháp chớ sinh nghi nữa.

 Này Ma-na-bà! Ví như hư không vốn không có nghi ngờ. Nếu hư không kia có nghi ngờ thì không thể gọi là không ngăn ngại. Các ông không thể nghi ngờ hư không. Nếu nói hư không sinh nghi ngờ thì pháp môn phương tiện của ba kho nghiệp kia hoàn toàn không có thí dụ nào để nói. Này Ma-na-bà! Đã lấy hư không để ví cho pháp môn này, cho nên nghi ngờ không có chỗ dừng ở. Nay các ông nên xét biết đúng như thật.

 Này Ma-na-bà! Tất cả phàm phu, các chúng sinh, lìa xa nghĩa chân thật của các pháp như thế, không thể theo lời dạy mà tùy thuận tu hành; nên biết họ nương vào sự điên đảo (thấy biết trái ngược với sự thật). Những chúng sinh như thế, đối với nghĩa rất sâu trong pháp môn thứ lớp về kho nghiệp của ba loại lời dạy này, không có chỗ dừng ở, cũng không có chỗ đi vào. Vì sao vậy? Vì họ phần nhiều có tâm nhơ đục, rối loạn, làm khắp các điều dơ xấu, không có các pháp lành. Cho nên họ ở trong pháp này không có chỗ dừng ở.

 Này Ma-na-bà! Các chúng sinh ấy từ xưa đến nay bị tham lam, giận dữ, si mê làm cho bất tịnh nhơ nhớp; phiền não (những trạng thái tâm xấu làm khổ mình và người) làm rối loạn tâm, tín căn (gốc rễ của lòng tin, nền tảng để tu tập) yếu kém. Dù nghe tiếng pháp cũng không thể lắng nghe tiếp nhận. Do đó càng thêm đủ thứ phiền não, theo đuổi xông ướp vào tâm, tạo thành nghiệp ác, quả báo khổ đau bừng cháy.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video