Thiên 28 — Phẩm 24 – Sáu độ (phần 1)

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (Đại Pháp Cự: bó đuốc lớn của giáo pháp; Đà-la-ni: pháp môn "tổng trì", nắm giữ trọn vẹn mọi điều lành, ghi nhớ không quên giáo pháp), phẩm Sáu độ (sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ), thứ hai mươi bốn, phần một.

 Phật bảo A-nan (đệ tử thân cận, người hầu cận của Phật Thích-ca): Bấy giờ Phóng Quang Như Lai (Như Lai: một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật; Phóng Quang: tên đức Phật ấy, nghĩa là "phóng ra ánh sáng") bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Thiện Giác (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, vừa tự giác ngộ vừa giúp người khác giác ngộ; Ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ Bồ-tát bậc cao): "Ma-na-bà (tiếng gọi người thanh niên dòng Bà-la-môn; ở đây là cách Phật gọi vị Bồ-tát), ông hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ. Nay ta sẽ vì ông nói pháp của Bồ-tát. Nếu các Bồ-tát giữ giới (những điều răn về hạnh kiểm mà người tu phải giữ) trong sạch không thiếu sót, thì chắc chắn thành tựu sự trang nghiêm về nghĩa lý và lợi ích. Như các Bồ-tát an trú trong giới chân chính, giữ giới bậc cao nhất, rốt ráo trong sạch, vào cửa chân thật, thuận theo trí hiểu pháp, không phải bên kia cũng không phải bên này (?); khối công đức (điều tốt lành tích lũy được) của giới rộng lớn không bờ, không ai biết được giới hạn. Giả sử tất cả phàm phu (người thường chưa giác ngộ) trong thế gian, cho đến Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu thoát khổ cho riêng mình) và Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không nhờ nghe Phật dạy và không đi giáo hóa rộng), đều không thể biết."

 Bấy giờ Bồ-tát Thiện Giác thưa với Phật Phóng Quang: "Thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), nay chính là lúc. Cúi mong Thế Tôn vì hàng ức Bồ-tát này nói đầy đủ chân tướng của sự thành tựu giới hạnh của Như Lai." Phật bảo Bồ-tát Thiện Giác: "Ma-na-bà, cái gọi là giới, tên là chỗ không thể nghĩ bàn. Công đức của giới hạnh thành tựu như thế: không thể lay động, không có nhơ đục, trong sạch tròn đầy, dứt hẳn mọi điều ác, không có chỗ trụ, rộng như hư không, không thể nắm giữ."

 "Lại nữa, Ma-na-bà, các ba-la-mật (pháp tu đưa đến bờ bên kia, tức từ mê đến giác) như thế, tức là: Đàn-na ba-la-mật (bố thí), Thi-la ba-la-mật (giữ giới), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục), Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn: siêng năng không ngừng), Thiền-na ba-la-mật (thiền định: giữ tâm chuyên chú, vắng lặng), Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật). Trong đó Đàn ba-la-mật là đứng đầu nhất mà không giảm thiếu. Hoặc trong các cõi còn sinh tử và trong các đời sau, người lên đến địa vị thiên vương thì có khi giảm thiếu; ở chỗ sinh đời sau thì nghèo cùng hèn kém, áo cơm thiếu thốn, phải đi xin để tự nuôi, thường ở trong sinh tử trôi lăn qua lại. Vì nghèo nên không thể làm trong sạch Đàn ba-la-mật; ấy là đối với Đàn ba-la-mật tự nhiên bị tổn giảm (?).

 Ma-na-bà, không có Bồ-tát nào luôn luôn ở trong thiền; chỉ có Như Lai một khi nhập định thì không xuất ra; chứ không phải các Bồ-tát thường ở trong định. Nếu thường ở trong định thì là tránh né, che giữ mình khỏi sinh tử. Nhưng các Bồ-tát nếu muốn nương theo chốn còn có sinh nên giữ lại chút ít nhiễm hoặc (phiền não làm nhơ tâm), nên biết lúc ấy tạm bỏ trí căn (căn: gốc rễ, sức mạnh tinh thần; trí căn là gốc rễ của trí tuệ); còn tinh tấn căn (gốc rễ của sự siêng năng) thì hoàn toàn không bỏ chút nào. Vì vậy không gọi là bỏ đạo Bồ-tát. Khi ở trong vô lượng sinh tử ấy, tâm tham nhiễm này cũng vừa bỏ vừa không bỏ. Lúc ấy tuy có tinh tấn mà không được bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn). Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật chưa đầy đủ. Vì thế khi nương theo chốn có sinh thì không bỏ tinh tấn. Như vậy, Ma-na-bà, ở đó cũng không có hai tâm hòa hợp cùng khởi lên một lúc (?)."

 "Ma-na-bà, ta nhớ thuở xưa, qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: số nhiều không đếm được; kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), lúc ấy có đức Phật hiệu là Bảo Hỏa Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật: bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính trọn khắp, bậc đủ trí sáng và đức hạnh, bậc đã đi đến nơi tốt lành, bậc hiểu rõ thế gian, bậc cao tột không ai hơn, bậc khéo điều phục dẫn dắt con người, thầy của trời và người, bậc giác ngộ được thế gian tôn kính), xuất hiện ở đời. Ma-na-bà, quyến thuộc của đức Phật ấy chỉ có hai mươi bốn vị Thanh văn, lại có sáu vị đại Bồ-tát Ma-ha-tát. Ma-na-bà, kinh mà các Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đọc tụng tên là 'Diêm-phù Thượng Ba-la-mật' (Diêm-phù: cõi đất loài người ở). Sáu vị Bồ-tát ấy, mỗi vị an trú trong hạnh của một ba-la-mật. Vị Bồ-tát thứ nhất khen ngợi Đàn ba-la-mật, coi Đàn ba-la-mật là hơn hết. Vị Bồ-tát thứ hai khen ngợi Thi-la ba-la-mật, coi Thi ba-la-mật là hơn hết. Vị Bồ-tát thứ ba khen ngợi Sằn-đề ba-la-mật, coi Sằn-đề ba-la-mật là hơn hết. Vị Bồ-tát thứ tư khen ngợi Tỳ-lê-da ba-la-mật, coi Tỳ-lê-da ba-la-mật là hơn hết. Vị Bồ-tát thứ năm khen ngợi Thiền-na ba-la-mật, coi Thiền-na ba-la-mật là hơn hết. Vị Bồ-tát thứ sáu khen ngợi Bát-nhã ba-la-mật, cũng coi Bát-nhã là hơn hết, một lòng tu hành khối đức Bát-nhã, không có ý nghĩ nào khác.

 Ma-na-bà, bấy giờ Phật Bảo Hỏa vì muốn biết chí hướng trong lòng các Bồ-tát ấy, nên hỏi về sự tu hành vốn có của họ. Các Bồ-tát được bậc thánh hỏi, mỗi vị theo chỗ tu hành của lòng mình mà đáp. Lúc ấy Thế Tôn Bảo Hỏa nghĩ: 'Các Bồ-tát này đều mới bước vào, mới phát tâm tu hành; nay ta cũng phải thuận theo ý họ, không được trái nghịch. Vì sao? Nếu trái lòng họ, có thể họ sẽ thoái lui chìm mất.' Ngài bèn bảo các Bồ-tát: 'Các ông có biết sáu ba-la-mật không?' Các Bồ-tát thưa: 'Thưa Thế Tôn, sáu ba-la-mật chúng con đã biết.' Phật lại hỏi: 'Các ông tu trì sáu ba-la-mật thế nào?' Các Bồ-tát mỗi vị nói ra ba-la-mật mà mình tu hành."

 "Lại nữa, Ma-na-bà, thế nào gọi là Bồ-tát thứ nhất ưa thực hành Đàn ba-la-mật? Nghĩa là khi Bồ-tát ấy thực hành Đàn ba-la-mật, mọi thứ mình có, cho đến nhà cửa, hễ có người đến xin đều cho hết. Số thể nữ (nàng hầu trong cung) đem cho lên đến chín nghìn người; các nàng xinh đẹp tuyệt diệu khó nói cho hết. Nay ta nói sơ qua giá trị của các nàng: tất cả của báu và các vật trong cõi Diêm-phù-đề này, tức là các thứ báu nguyên chất, vàng, bạc, lưu ly (đá quý màu xanh biếc), kha bối (vỏ ốc trắng quý), ngọc đẹp, san hô, ngọc trai, những vật như thế; lại tất cả voi, ngựa, trâu, dê, lạc đà, la, lừa trong cõi Diêm-phù-đề cùng các loài thú bốn chân khác, các loài như thế; lại tất cả nhân dân và các chúng sinh khác trong cõi Diêm-phù-đề, kẻ có nghề nghiệp hay không có nghề nghiệp, có của hay không có của — tất cả những thứ ấy đem so với chín nghìn nàng đã cho kia, còn không bằng giá trị của một nàng. Thế mà Bồ-tát ấy vì lòng thâm sâu ưa thích Đàn ba-la-mật, thấy người đến xin, cho đến chín nghìn mỹ nữ này cũng đem cho hết.

 Bồ-tát ấy ở nhà lại có chín nghìn voi trắng và chín nghìn ngựa báu vô giá. Những ngựa tốt ấy bờm, đuôi, màu lông đều như đá đại (chất màu xanh đen dùng để kẻ lông mày); lại như vua ngựa Kê Sí (tên một giống ngựa thần, nghĩa đen là "cánh gà") (?); lại như ngựa báu của Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp), giơ roi phóng một lần liền vượt qua biển cả. Những ngựa như thế đều đem cho người. Bồ-tát lại có các thứ báu thượng hạng vô giá cũng đủ chín nghìn, đều đem bố thí hết. Ma-na-bà, những vật khác không thể nói hết; hễ thấy người xin đều đem cho. Ma-na-bà, Bồ-tát ấy bố thí như vậy xong, liền ở trong giáo pháp của Như Lai Bảo Hỏa chán đời mà xuất gia (rời bỏ đời sống gia đình để đi tu), siêng năng tu tập cho trọn Đàn ba-la-mật. Ma-na-bà, đó là vị Bồ-tát Ma-ha-tát thứ nhất ưa thực hành, ở trong Đàn ba-la-mật."

 "Lại nữa, Ma-na-bà, thế nào gọi là Bồ-tát thứ hai ưa thực hành Thi-la ba-la-mật? Nghĩa là khi Bồ-tát ấy thực hành Thi ba-la-mật, thường khen ngợi việc giữ giới. Vì muốn hơn các tiên nhân ngoại đạo (người tu theo các đạo khác ngoài đạo Phật) có ngũ thông (năm phép thần thông: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa tự tại), nên Bồ-tát tu đủ ngũ thông. Được ngũ thông rồi, ở trong giáo pháp của Như Lai Bảo Hỏa xuất gia giữ giới, chỉ giữ ba y (ba tấm áo của người xuất gia, ngoài ra không chứa của cải gì). Như Lai dạy phát tâm vô lượng không bờ; tâm được tự tại, thành trí của Như Lai; sinh ra khối giới, được thân như thế, cho đến thành tựu đủ ba mươi hai tướng tốt đẹp của bậc đại nhân (ba mươi hai đặc điểm thân thể trang nghiêm của Phật). Vì nhân duyên ấy, Bồ-tát ấy khen ngợi Thi ba-la-mật, giữ giới đầy đủ và thực hành bình đẳng. Ma-na-bà, đó là vị Bồ-tát Ma-ha-tát thứ hai ưa thực hành, an trú trong Thi-la ba-la-mật."

 "Lại nữa, Ma-na-bà, thế nào gọi là Bồ-tát thứ ba ưa thực hành Sằn-đề ba-la-mật? Nghĩa là khi Bồ-tát ấy tu nhẫn nhục, có lúc sinh trong cung vua làm thái tử, đầy đủ uy lực. Vào thời kiếp trọc (thời đại suy đồi, nhơ đục), có nhiều chúng sinh làm điều trái phép: không hiếu thảo cha mẹ, không kính sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ), không có lòng tin chân chính; làm ô uế nhà cửa, phá tan gia đình người khác, thường làm giặc trộm, làm hỏng ấn dấu niêm phong của người (?); ưa tranh cãi, ngang ngược, không nghe lời lành; thấy người làm ác thì hoặc khen hoặc làm thinh; không giữ gìn lỗi miệng, nói càn phải trái; giết hại, trộm cắp, nói hai lưỡi (đặt điều gây chia rẽ), nói dối; làm đủ mười điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, thấy biết sai lầm), xa lìa mười điều thiện. Bọn người ác ấy ngày càng nhiều thêm. Mỗi ngày thường có một nghìn, hai nghìn, cho đến mấy nghìn người bị quan sở bắt giữ, giải qua trước mặt thái tử.

 Trong đó lại có đủ hạng người ác: kẻ đục tường phạm cấm, kẻ vượt thành qua ải, kẻ bị đuổi bỏ mà trốn chạy làm phản, kẻ xâm phạm vợ người, kẻ lừa gạt của người, kẻ làm chứng gian phải trái. Những kẻ có nhiều tội lỗi như thế bị quan sở bắt được, đều mang gông cùm xiềng xích, lần lượt giải qua trước mặt thái tử. Như vậy trải qua hai mươi năm, nhưng thái tử ấy vì lòng từ và nhẫn nhục, chưa hề có lòng hà khắc tàn bạo giận hờn, rốt cuộc cũng không dùng hình phạt giết chóc; chỉ lấy của báu trong kho riêng ra cho họ, rồi tùy tội nặng nhẹ mà quở trách, liền tha, nhân đó răn dạy: 'Các ngươi nên biết, ta vì tin Phật nên không làm các điều ác, lại tha các ngươi, không đến nỗi trị tội khổ sở; muốn các ngươi nhớ ơn, dứt ác làm lành.'

 Ma-na-bà, bấy giờ thái tử ấy suy nghĩ: 'Nay ta ở đây đối với chúng sinh, có khác gì sứ giả của ác vương Diêm-ma (vua cõi chết, chuyên xét xử tội người) xét xử kẻ có tội? Nay nếu ta có thể thực hành nhẫn nhục đúng pháp, thì nên dẫn dắt các chúng sinh đến chỗ Thế Tôn. Ta tuy đã lâu tập theo phép nhẫn này, nhưng cũng không thể lúc nào cũng phải muốn dùng hình phạt đối với chúng sinh, giam vào ngục, cho đến trói đánh, rồi về sau chỉ quở trách mà tha; cũng không thể cứ thấy nghe mãi những lời ác, việc ác của chúng sinh vô ơn bạc nghĩa ấy. Vì vậy nên thỉnh Phật cứu họ, khiến tất cả đều an trú nơi chốn rốt ráo.'"

 "Ma-na-bà, thái tử ấy nghĩ việc ấy xong, liền đến chỗ Phật Bảo Hỏa, đến nơi tiến lên cúi đầu lễ chân Phật, cung kính đi nhiễu quanh, lui đứng một bên, trình bày đầy đủ việc ấy. Ma-na-bà, bấy giờ Thế Tôn Bảo Hỏa nghe lời thái tử, thuận theo và ấn khả (chấp nhận, xác nhận là đúng) Sằn-đề ba-la-mật của ông, nhân đó khen rằng: 'Lành thay, lành thay, bậc thiện trượng phu! Nay ông lại có thể ở trong đời ác, giữa đám người trái đạo nghĩa mà tu hành Sằn-đề ba-la-mật như thế.' Đức Phật Thế Tôn ấy lại vì thái tử giảng nói Sằn-đề ba-la-mật. Nghe nói xong, cho đến hết đời thái tử không trở về cung cũ, ở trong pháp nhẫn này càng thêm bền chắc. Ma-na-bà, đó là vị Bồ-tát Ma-ha-tát thứ ba ưa thực hành, an trú trong Sằn-đề ba-la-mật."

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ mười.

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ mười một.

 Ngài Xà-na-quật-đa, Tam tạng (bậc thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ), dịch vào đời Tùy. · Phần còn lại của phẩm Sáu độ.

 · Phẩm Cầu chứng (tìm cầu để chứng biết), thứ hai mươi lăm.

 · Phẩm Các Bồ-tát chứng tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất vào một đối tượng), thứ hai mươi sáu.

 · Phẩm Triệu tập các Bồ-tát, thứ hai mươi bảy.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video