Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (Đà-la-ni: pháp môn tổng trì, tức pháp giúp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi lời dạy và nghĩa lý; "Đại Pháp Cự" nghĩa là ngọn đuốc lớn của Chính pháp), phẩm thứ ba mươi tám: Cửa ba chữ.
"A-nan (đệ tử thân cận của Phật Thích-ca, người nghe và ghi nhớ kinh này)! Bấy giờ trong hội chúng của đức Phật ấy lại có một vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu thành Phật và cứu độ chúng sinh) tên là Thượng Danh Ý, từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay cung kính, bạch Phật Phóng Quang (đức Phật thuyết pháp trong câu chuyện này): 'Thưa Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính), Như Lai (danh hiệu của Phật) đã nói cửa ba chữ A, Ca, Na: chữ A là lời dạy của loài người, chữ Ca là lời dạy của chư thiên (các vị trời), chữ Na là lời dạy của loài không phải người cũng không phải trời. Ba pháp ấy, tuy Như Lai đã dùng nhiều ví dụ và phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt) mà chỉ bày, muốn cho chúng con hiểu được một phần, nhưng ý nghĩa của pháp môn ba chữ này sâu xa, con thật ngu tối chưa hiểu rõ được. Xin Thế Tôn phân tích nói đầy đủ: như lời dạy của trời khác lời dạy của người, lời của loài không phải trời không phải người cũng khác hai loài kia. Với ba nghĩa ấy hoà hợp nơi các chữ A, Ca, Na, xin khiến chúng con khéo phân biệt mà biết: đây là lời của người, đây là lời của trời, đây là lời của loài không phải người không phải trời.'
A-nan! Bấy giờ Như Lai Phóng Quang bảo Bồ-tát ma-ha-tát Thượng Danh Ý: 'Ma-na-bà (tiếng Phạn nghĩa là "chàng thanh niên", cách Phật gọi vị Bồ-tát)! Các vị Bồ-tát ma-ha-tát rốt cuộc cũng không thể dùng trí tuệ thế gian mà biết được chỗ nghĩa của pháp môn này. Ma-na-bà! Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát chỉ vì thương xót chúng sinh mà cầu trí tuệ vượt hơn mọi trí tuệ thế gian, khi hỏi Phật Thế Tôn như thế, sau đó mới biết được chỗ nghĩa của ba kho tàng. Ma-na-bà! Nay ông có biết đại chúng này đang ở đâu không?'
Thượng Danh Ý thưa: 'Thưa Thế Tôn, con biết đại chúng này nay đều đang ở trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo).'
Phật lại hỏi: 'Núi Tu-di ấy lại nương vào đâu?' Thượng Danh Ý thưa: 'Nương vào mặt đất.' Lại hỏi: 'Mặt đất ấy nương vào đâu mà đứng?' Thượng Danh Ý thưa: 'Đất nương vào nước.' Lại hỏi: 'Nước này nương vào đâu?' Thượng Danh Ý thưa: 'Nước nương vào gió.' Lại hỏi: 'Gió này nương vào đâu?' Thượng Danh Ý thưa: 'Gió này cùng lửa nương vào nhau. Thưa Thế Tôn, các giới (các yếu tố cấu thành thế giới) như thế đều nương vào nhau. Lửa và gió này vì có sức mạnh lớn nên ở trong hư không; vì ở trong hư không nên lại trở về hư không. Các giới như thế vì ở trong hư không nên cùng với các pháp nương giữ lẫn nhau.'
'Ma-na-bà! Trong đó, tất cả lời dạy của cõi người, lời dạy của trời, cho đến lời dạy của loài không phải người không phải trời, đều có thể sinh ra ba loại hạnh này, và cũng không lìa trong phương tiện ấy. Ông nên biết rõ chỗ nghĩa của pháp ấy. Ma-na-bà! Ông vừa hỏi Ta về lời dạy của trời; nay Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) đang ở trước mặt Ta, ông hỏi ông ấy thì tự biết. Ma-na-bà! Nếu Như Lai nói tất cả lời lẽ và nghĩa quyết định, ai mà biết được? Ma-na-bà! Trí của Như Lai khác trí của Bồ-tát, khác trí của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) và Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên); nghiệp cũng khác. Ma-na-bà! Lời dạy của trời, nếu dùng sự hiểu biết của người thì khó mà biết. Ma-na-bà! Nay ông có biết hạnh của lời trời không?'
Thượng Danh Ý thưa: 'Thưa Thế Tôn, con biết chỗ hạnh của lời trời, đó là thần thông (năng lực siêu phàm), tức thiên nhĩ trí (khả năng nghe được mọi âm thanh xa gần ở mọi cõi) v.v. Thưa Thế Tôn, pháp môn như thế, chúng con và hàng ức Bồ-tát ma-ha-tát này trước đã thông suốt rồi; nay chỉ vì lo cho việc đời sau mà thưa hỏi. Thưa Thế Tôn, nay Như Lai còn tại thế, đại chúng tụ hội, có những chúng sinh tự mình nghe ba pháp môn như thế mà còn không thể tiếp nhận, huống chi sau khi Như Lai diệt độ mà có thể biết được. Thưa Thế Tôn, chúng sinh trong đời mạt thế (thời cuối, khi Phật pháp suy tàn) ấy đều ở trong bóng tối mù loà dày đặc, không có chỗ nương tựa, sẽ hỏi ai đây? Chỉ trừ những người tin hiểu lời dạy của Như Lai, vào lúc ấy mới có thể nương theo các pháp môn trong tu-đa-la (kinh điển) này của Như Lai mà tu hành.
Thưa Thế Tôn, vì nhân duyên ấy, nay con thưa hỏi Như Lai Thế Tôn về chỗ nghĩa quyết định của tu-đa-la này. Nay Như Lai hãy soi tâm con: con đối với pháp này không có lưới nghi, không khởi chê bai, ưa thích hỏi Thế Tôn, tâm không chán mỏi, trí tuệ và tài biện luận cũng không biết đủ. Thưa Thế Tôn, khi chúng con hỏi Như Lai như thế, có các Bồ-tát ma-ha-tát, việc gì đáng làm đều làm được ngay, điều gì đáng biện luận đều biện luận được, tức là được trí thông suốt không ngăn ngại. Được trí và tài biện luận rồi, đối với mọi âm thanh lời nói của người khác đều hiểu rõ; không để họ, khi ở trong thiền định suy nghĩ pháp môn, được cảnh giới đã thấy rồi lại mất. Vì nghĩa ấy nên con hỏi Thế Tôn: có phương tiện nào để được thần thông như thế không mất, lại biết được mọi âm thanh lời nói không?'
Phật nói: 'Ma-na-bà! Có bảy phương tiện có thể thành tựu thần thông, cũng biết được mọi âm thanh lời nói.'
Thượng Danh Ý thưa: 'Thưa Thế Tôn, nay con muốn nghe bảy phương tiện không mất thần thông ấy, xin Ngài giải thích.'
Phật bảo Thượng Danh Ý: 'Ma-na-bà! Ý ông thế nào? Như người trì chú (đọc tụng thần chú) đầy đủ mười nghiệp kia, nhờ sức thần chú mà đi được trên hư không, đặt chân lên đỉnh Tu-di. Ma-na-bà! Kẻ ấy thật là người ngu, đâu có thần thông? Chỉ nhờ chú thuật mà lên được đỉnh núi, làm cho thân không hiện ra; cũng nhờ chú ấy mà biết các học thuyết về âm thanh, hiểu hết tiếng nói của mọi loài chim, cũng thông hiểu tiếng kêu của mọi loài sâu bọ thú vật. Những việc như thế đều do thành tựu chú thuật ấy mà có.
Lại nữa, Ma-na-bà, còn có một bài chú tên là Ẩn Tàng; nếu ai thọ trì đủ bảy ngày, thì cho đến việc làm của trí trong lòng người khác cũng đều biết được. Ma-na-bà! Những điều ấy chỉ là vì thế gian mà dùng phương tiện bày ra, nói là biết được lời nói âm thanh của người khác, làm sao thành tựu được mọi thần thông? Ma-na-bà! Chú thuật thế gian trong Phật pháp không được xem là điều thiện. Chính giáo của Như Lai không có những thứ như thế. Chỗ trì chú của những kẻ ngu không trí, Như Lai đã không nói rõ ra, cũng không cho phép. Có khi Như Lai cũng sinh lòng vui theo, nhưng dù có vui theo cũng không nên làm. Ma-na-bà! Như Lai Thế Tôn đã không cho phép điều này, thì cần gì phải làm?'
Thượng Danh Ý thưa: 'Thưa Thế Tôn, người thế gian còn không nên làm, huống chi là các đệ tử của Thế Tôn.'
Phật nói: 'Ma-na-bà! Vì nhân duyên ấy, Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chính Biến Giác (bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp) nói rằng những thứ như thế chỉ là gây tổn hại, chứ không phải làm lợi cho người khác.
Lại nữa, Ma-na-bà, cảnh giới vô thượng bồ-đề (giác ngộ cao nhất, không gì hơn) của các Phật Thế Tôn rất xa xôi, phải trải qua thời gian dài, siêng năng chịu khổ lâu ngày mới tự chứng được, không phải chỉ dùng lời nói mà đạt tới được. Nếu chỉ nói suông bằng miệng mà muốn vào, rốt cuộc không vào được. Vì sao? Ma-na-bà! Vì các chúng sinh không ai làm được hạnh đại từ bi như Như Lai. Ma-na-bà! Các Phật Như Lai an trú trong lòng đại từ mà thường nghĩ: "Ta nhất định phải làm cho các chúng sinh này được hưởng niềm vui rốt ráo, thường sinh vui mừng." Ma-na-bà! Trong đó có những chúng sinh suy nghĩ phân biệt về trí lớn của Như Lai; suy nghĩ rồi thì đến chỗ Như Lai, đúng pháp mà thưa hỏi, cầu điều nên làm, cầu điều nên vui, cầu điều nên ưa: "Những nghĩa như thế, con làm sao thành tựu?" Khi hỏi như thế, trong đó có chúng sinh tin ưa Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn, tức con đường tu của bậc nghe lời Phật mà giác ngộ), có người tin ưa Bích-chi Phật thừa (con đường tu của bậc tự giác ngộ khi không có Phật), có người tin ưa Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát), nên hỏi như thế; nhưng rốt cuộc đều sẽ chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật).
Ma-na-bà! Các Phật Thế Tôn từ lâu đã thành tựu trí lớn viên mãn, biết được chúng sinh trong năm đường (năm cõi luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời) thuộc bốn cách sinh (sinh từ thai, từ trứng, từ chỗ ẩm ướt, và tự hoá sinh) trong vô lượng vô biên thế giới ở phương đông. Như Lai đều dùng trí tuệ vô biên quán sát các pháp vô lậu (thanh tịnh, không còn phiền não rỉ chảy) của chúng sinh ấy: cái đã sinh, chưa sinh, phương tiện để sắp sinh, và cách làm cho sinh, đều biết hết. Lại quán sát các pháp thuốc đối trị của họ: cái đã sinh, chưa sinh, phương tiện để sắp sinh, và cách dùng thuốc, cũng đều biết hết. Lại quán sát những phiền não hữu lậu (những phiền não làm tâm ô nhiễm, giữ chúng sinh trong luân hồi) cần đối trị của họ: cái đã diệt, chưa diệt, phương tiện để sắp diệt, và cách diệt, cũng đều biết hết. Ma-na-bà! Như Lai có đủ trí tuệ như thế, biết được chỗ vô lậu và hữu lậu của mọi chúng sinh ở phương đông. Việc ấy đã như vậy, thì các phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới, trong tất cả vô lượng vô biên thế giới mười phương, mọi chúng sinh mang đủ các bệnh phiền não như thế, phải dùng phương tiện gì, cần thuốc gì để chữa, Như Lai đều dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết tất cả) mà quán biết đầy đủ.
Ma-na-bà! Ý ông thế nào? Các Phật Thế Tôn đã đủ đại từ bi như thế, lẽ nào lại đối với chúng sinh ôm lòng ganh ghét mà bỏ lòng thương xót sao?' 'Thưa Thế Tôn, không phải vậy.' 'Ma-na-bà! Chớ có thấy như thế. Vì sao? Vì khối trí tuệ của Như Lai khác với khối trí tuệ của hai thừa (Thanh văn và Duyên giác). Ma-na-bà! Tất cả phàm phu cũng có trí tuệ; có những chúng sinh chỉ cầu thành tựu thứ trí phàm như thế. Ma-na-bà! Thế gian cũng theo ngoại đạo (các tôn giáo, học phái ngoài Phật giáo) mà nói về trí; chớ nghĩ đến Như Lai trong thứ trí ấy. Các ông chớ dùng thứ trí chấp trước mà phân biệt Như Lai; Như Lai tự có trí tuệ lớn. Ma-na-bà! Các Phật Thế Tôn không nói điều điên đảo, cũng không nói tướng phú-già-la (tiếng Phạn chỉ "con người", "cái ta" như một thực thể có thật), trừ khi vì thế gian mà dựng lập pháp ấy. Vì sao? Vì có những chúng sinh đi trong chỗ như thế, nên thuận theo thế gian mà đi trong đó. Các Bồ-tát ở nơi ấy ngồi ngay ngắn mà suy nghĩ đúng như thật. Các Phật Như Lai có trí lớn như vậy, nhưng người tiếp nhận được trí lớn này rất khó có.
Ma-na-bà! Nếu các Bồ-tát muốn làm tròn hạnh sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), thì phải thường ngồi ngay ngắn, một lòng chánh niệm (giữ tâm tỉnh giác đúng đắn), thọ trì tu học pháp môn như thế. Ma-na-bà! Trong đây còn có chúng sinh nào mà Như Lai Thế Tôn phải vì họ thuyết pháp? Nay trong hội này không có chúng sinh nào đủ sức gánh vác được lời Như Lai nói, chỉ có các Bồ-tát trong lúc tu hành siêng năng cầu học, đầy đủ mọi việc, đủ sức tiếp nhận không nghi ngờ; cũng có thể nói về tất cả các thiền (các tầng định tâm), giải thoát (các phép tu thoát khỏi ràng buộc) và tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh chuyên nhất) trong địa vị Thanh văn, tuỳ theo ý muốn đều thành tựu ngay.
Lại nữa, Ma-na-bà, ví như ở thế gian có người chơi khéo, đối với các trò cờ bạc, đánh xu-bồ (một trò cờ bạc thời xưa), ném thẻ vào bình, đủ thứ trò chơi, không gì không thông thạo. Về sau người ấy vào các cuộc chơi, mưu lấy tiền bạc châu báu của người khác. Khi chơi với họ muốn dùng mưu lừa, trước hết giả thua, để mất nhiều tiền của, có khi đến nghìn vạn, hoặc hết cả gia tài và của cải khác, đều vào tay người ta, cốt làm cho đối thủ thoả mãn, lòng sinh kiêu căng. Sau đó người ấy dần dần thắng lại, tức là chia quân bày thế, biến đổi tuỳ ý, ẩn hiện lên xuống đều khiến đối thủ không hay biết; như cầm dây cương dài điều khiển từ xa, làm sạch hết gia tài của họ. Người ấy cứ như thế mà cuối cùng thắng trọn.
Ma-na-bà! Ý ông thế nào? Khi chơi như thế, lẽ nào nhờ chú thuật mà thắng sao?' Đáp: 'Không phải.' 'Lẽ nào nhờ tài nghệ sao?' Đáp: 'Không phải.' 'Lẽ nào nhờ thuốc thần sao?' Đáp: 'Không phải.' 'Lẽ nào nhờ sách phương thuật sao?' Đáp: 'Không phải.' 'Lẽ nào nhờ kinh sách sao?' Đáp: 'Thưa Thế Tôn, không phải.' Phật nói: 'Đúng thế, Ma-na-bà. Thế mà người ấy rốt cuộc vẫn thắng, là vì người ấy chỉ nhờ tâm chuyên tinh, kỹ năng thuần thục, tay khéo léo, quen việc ấy đã lâu, cho nên thắng trọn. Cũng như thế, Ma-na-bà, Bồ-tát chuyên tâm cầu đạo, việc ấy cũng vậy: phải như người kia chuyên tinh tập luyện lâu ngày thì tự nhiên thành tựu, về sau khi chứng pháp làm sao có chướng ngại?'"
Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ mười lăm.
Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ mười sáu.
Do Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Xà-na-quật-đa người Thiên Trúc (Ấn Độ) dịch vào đời Tùy. Phẩm thứ ba mươi chín: Che chở giữ gìn pháp sư.
Phẩm thứ bốn mươi: Chuyện đời trước của Phật Phóng Quang.
Phẩm thứ bốn mươi mốt: Dạy về pháp chứng ngộ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video