Thiên 45 — Phẩm 40 – Chuyện xưa của Phật Phóng Quang

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (Đà-la-ni: pháp môn tổng trì, tức pháp giúp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi lời dạy và nghĩa lý; "Đại Pháp Cự" nghĩa là ngọn đuốc lớn của Chính pháp), phẩm thứ bốn mươi: Chuyện đời trước của Phật Phóng Quang.

 Bấy giờ Như Lai (danh hiệu của Phật) Phóng Quang (đức Phật thuyết pháp trong câu chuyện này) bảo Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu thành Phật và cứu độ chúng sinh) Thượng Danh Ý: "Ma-na-bà (tiếng Phạn nghĩa là "chàng thanh niên", cách Phật gọi vị Bồ-tát)! Ta nhớ thuở xưa, đầu tiên có một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) tên là Nan Phục (Khó Hàng Phục), lại có kiếp thứ hai tên là Trừ Lạc (Dứt Niềm Vui), qua kiếp ấy lại có một kiếp nữa. Ba kiếp như thế trống không, không có Phật. Trong các kiếp ấy, tất cả chúng sinh ở bất cứ nơi nào sinh ra, cho đến chưa từng nghe một tiếng pháp, huống chi có người tu hành đúng pháp; nói là có người tu hành thì không có lẽ nào. Các chúng sinh ấy sinh vào đời không có pháp, chuyên làm điều ác: không hiếu thảo với cha mẹ, không phụng sự thầy và bậc trưởng thượng, không kính sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ ở Ấn Độ), xa lìa giữ giới, nương theo pháp ác, thường ưa buông thả, chìm đắm trong tối tăm; không biết phải trái, không biết thiện ác, không phân biệt trên dưới, không nhớ ơn nuôi dưỡng, cho đến không biết ai là cha, ai là mẹ, thế nào là anh em và chị em. Vì không biết những điều như thế, ai nấy đều rơi vào tối tăm ngu si, mất tám thiện căn (gốc rễ điều lành) (?) và lòng ưa thực hành pháp, đọa vào trong khổ sâu xa của địa ngục, rốt cuộc không hề biết thế nào là Phật, thế nào là Pháp, thế nào là Tăng, cũng không nhận biết mọi gốc lành.

 Vào kiếp như thế, có một vị Bồ-tát tên là Hương Thượng, thị hiện sinh vào nhà bà-la-môn. Sinh ra chưa bao lâu thì cha mẹ đều mất. Vị Bồ-tát ấy thân lớn dần, các giác quan đầy đủ, có sức tinh tấn, gốc lành thuần thục, bèn rời nhà đi xuất gia. Xuất gia rồi thì tu khổ hạnh siêng năng, nương ở dưới một gốc cây trong rừng suốt bốn mươi năm, chỉ ăn trái cây uống nước, không ăn gì khác. Trái cây ngài ăn, dù đã chín trên cây cũng không bao giờ hái trước; phải đợi là phần còn thừa sau khi chim sáo, chim vẹt, khỉ vượn và các loài chim thú khác mổ ăn; hoặc dù không bị sâu ăn, có khi chín rồi gió thổi tự rụng thì mới lấy. Về thời gian ăn, phải qua bảy ngày mới ăn một lần; trong bảy ngày ấy không bao giờ ăn lần thứ hai. Vị Bồ-tát ấy dù đã đến giờ ăn, nếu dưới đất không có trái rụng thì cứ thế bỏ qua, không ăn gì. Suốt bốn mươi hai năm, có khi ăn có khi không, đêm dài tinh tấn khổ nhọc tu tập thiền định. Nhờ tu định mà được năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thiên nhãn, thiên nhĩ, biết tâm người khác, biết đời trước, thần túc đi lại tự tại). Rồi vị Bồ-tát ấy trải qua bốn mươi bảy năm, nhờ sức thần thông, dùng thiên nhãn (con mắt nhìn thấu mọi nơi xa gần, mọi cõi) vượt hơn mắt người mà xem khắp các chúng sinh trong thế giới: không giữ giới cấm, hoàn toàn không có phúc đức, chuyên làm nghiệp ác, ganh ghét chê bai, không phụng sự cha mẹ, không kính sa-môn, đêm dài bừng cháy làm tăng thêm mọi điều ác, làm hại lẫn nhau còn hơn kẻ thù.

 Bấy giờ Bồ-tát thấy những chúng sinh xấu ác như thế, sinh lòng lo buồn lớn, than rằng: 'Than ôi, thương thay! Than ôi, thương thay! Những chúng sinh này đã mất mát quá lớn. Lẽ nào trong cõi rộng lớn này không có lấy một chúng sinh có chút gốc lành, huống chi người có đầy đủ.' Lại nghĩ thế này: 'Hôm nay ta nên dùng thiên nhãn quán sát tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) này, tìm một chúng sinh có đủ gốc lành. Nếu ta thấy được thì sẽ rất vui mừng. Vì sao? Vì ở chỗ người ấy ta được lợi lớn này. Nếu không biết chỗ thì nên nhân đó mà dạy bảo lẫn nhau, làm nảy sinh gốc lành.'

 Khi ấy vị Bồ-tát nghĩ như thế rồi, liền ngồi yên trong rừng nhập định, suy nghĩ quán sát, thấy ở phương nam, qua hai mươi thế giới, có một cõi Phật tên là Thiện Quang; cõi ấy có Phật hiệu là Bảo Tràng Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chính Biến Giác (bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp). Ma-na-bà! Vì sao đức Phật ấy tên là Bảo Tràng (lá cờ báu)? Vì khi Ngài sinh ra, trên đỉnh đầu liền phóng ánh sáng lớn. Khi ánh sáng lớn phát ra, trong thế giới ấy không một chúng sinh nào biết ánh sáng ấy phát ra từ đỉnh đầu Phật, cũng không thể phân biệt hình dạng màu sắc của ánh sáng ấy: là xanh, vàng, đỏ, trắng, đen, tía hay màu pha lê; các màu sắc khác, cho đến một màu cũng không biết được. Ánh sáng ấy phát ra rồi, cõi Phật ấy đều thành màu báu. Khi ấy các chúng sinh thấy cõi của mình trang nghiêm như thế, ai nấy đều nghĩ: 'Đây chắc là Bồ-tát ra đời dựng lên lá cờ báu, cho nên làm thế giới biến thành báu vật.' Ma-na-bà! Vì nhân duyên ấy mà đức Phật Như Lai ấy tên là Bảo Tràng.

 Ma-na-bà! Bấy giờ Như Lai Bảo Tràng từ đỉnh đầu phóng ánh sáng, thẳng đến soi chiếu Bồ-tát Hương Thượng, dừng lại trên đỉnh đầu ngài. Khi ấy vị Bồ-tát trong thiền định thấy ánh sáng của Phật dừng trên đỉnh đầu mình, sinh lòng cho là việc hiếm có, nghĩ thế này: 'Nay ta nên ra khỏi tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh chuyên nhất) này.' Nghĩ vậy rồi liền xuất định, xem ánh sáng ấy từ đâu đến, thấy từ đỉnh đầu đức Thế Tôn Bảo Tràng ở thế giới Thiện Quang phương nam phóng ra ánh sáng thẳng đến thân mình, không chìm mất, cũng không bị ngăn ngại; lại thấy đức Thế Tôn Bảo Tràng ấy có chín mươi hai na-do-tha (một đơn vị số cực lớn, khoảng hàng nghìn ức) đại chúng Thanh văn (đệ tử tu nhờ nghe lời Phật mà giác ngộ) vây quanh trước sau. Ngài lại nghĩ: 'Hôm nay ta có thể đến dưới chân đức Phật Thế Tôn ấy mà cung kính lễ lạy Phật và chúng tăng.' Khi Bồ-tát Hương Thượng khởi tâm ấy, Như Lai Bảo Tràng liền thu ánh sáng lại. Ánh sáng tắt rồi, lúc ấy Bồ-tát vẫn ngồi yên như thường, không thấy biết gì, tự trách mình sâu sắc: 'Nay ta há lại mất mãi lợi lớn này sao?'

 Khi ấy vị Bồ-tát lại nghĩ: 'Nay ta nên trở vào tam-muội ấy.' Nghĩ vậy rồi liền nhập định trở lại. Nhập định rồi, ánh sáng lại đến dừng trên đỉnh đầu Bồ-tát, lại thấy đức Phật ấy có vô lượng đại chúng vây quanh hai bên. Khi ấy vị Bồ-tát lại nghĩ: 'Nay ta nên đến chỗ đức Phật Thế Tôn ấy.' Vừa nghĩ như thế, ánh sáng lại tắt. Ánh sáng tắt rồi, Bồ-tát lại nghĩ: 'Nay tự ta nên trở vào định ấy; đã nhập định rồi cần gì phải ra nữa, cho đến cũng không nên đến chỗ đức Phật ấy.'

 Ma-na-bà! Khi ấy đức Như Lai ấy nghĩ thế này: 'Nay vị Bồ-tát này có lòng dũng mãnh lớn, đầy đủ tinh tấn. Ta cũng không nên để vị Bồ-tát này buông bỏ ý nguyện ấy mà không thành lợi lớn, hoặc đến trước mặt Ta, hoặc bỏ thân mạng. Hãy cẩn thận, chớ để người ấy bỏ tâm tinh tấn, chớ để thân người ấy bị tổn giảm đối với pháp môn này. Nay Ta nên làm cho người ấy an trú trong chính pháp như thế, dạy cho giác ngộ, khiến vị Bồ-tát này đối với tất cả các pháp đều được hiểu rõ, làm tròn bản nguyện của mình.' Ma-na-bà! Khi ấy đức Như Lai ấy nghĩ như thế rồi, liền biến mất khỏi cõi kia, bỗng đến đứng trước vị Bồ-tát này.

 Ma-na-bà! Lúc ấy Bồ-tát bỗng thấy Như Lai Bảo Tràng, Ứng Cúng, Chính Biến Giác, thân tướng trang nghiêm đủ ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nơi thân của bậc đại nhân), đặc biệt vi diệu, giống như núi vàng, liền sinh lòng cho là việc hết sức hiếm có, hết lòng tôn kính, xem đức Phật ấy như cha. Vị Bồ-tát ấy sinh lòng tôn kính như thế rồi, khởi lòng yêu kính không kìm được, hổ thẹn khóc lóc tiến đến chỗ Phật, hai gối quỳ thẳng, cúi đầu lạy chân Phật, đi vòng bên phải ba vòng, rồi lui đứng một bên. Khi vị Bồ-tát ấy hổ thẹn khóc lóc lễ kính Phật như thế, đức Phật ấy liền đưa tay xoa đỉnh đầu ngài. Vị Bồ-tát được xoa đầu rồi, liền tự nghĩ: 'Các Phật quá khứ, ta chưa từng nghe thấy ai thực hành ý nguyện từ bi này: muốn ở trong đồng hoang sinh tử, trong kiếp không có Phật, mà làm lợi ích lớn, cứu độ những chúng sinh không biết ơn nuôi dưỡng, sống trái pháp, không tin Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng), không kính sa-môn và bà-la-môn, không hiếu thảo cha mẹ, không thân thiện với anh em, không biết trên dưới — những chúng sinh mất hết lương tâm như thế, rơi vào kiếp trống không, chuyên làm pháp ác. Nay ta phải tạo nhân duyên cho pháp, không ngại siêng năng khổ nhọc, làm rạng rỡ việc giáo hoá, khiến tất cả đều được đầy đủ.' Ngài phát lời thề nguyện ấy.

 Ma-na-bà! Khi ấy đức Như Lai ấy biết vị Bồ-tát này trong lòng ôm lời thề lớn và tinh tấn như thế, liền vì ngài nói ba loại kho nghiệp. Nghe nói rồi, các pháp môn kho ba lời dạy mà ngài từng nghe ở chỗ các Như Lai trong quá khứ đều hiện ra trước mắt. Vị Bồ-tát này vì được nghe kho ba loại lời dạy từ Phật Bảo Tràng, nên liền trước mặt Phật phát lời thề lớn: 'Con nhất định ở trong kiếp trống không lớn này, theo như lời Thế Tôn dạy mà làm Phật sự (việc của Phật, tức giáo hoá cứu độ chúng sinh).' Khi ấy đức Như Lai ấy biết vị Bồ-tát này có đủ lời thề vững chắc như thế, liền an ủi và răn dạy rằng: 'Ma-na-bà! Như tâm nguyện của ông, hãy cẩn thận chớ buông bỏ. Ông phải thương xót các chúng sinh xấu ác. Ông phải siêng học những việc các Phật đã làm, rốt cuộc không được bỏ ba loại phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt). Ông phải thường niệm pháp môn ba kho tàng này. Ma-na-bà! Nếu ông có duyên cớ gì mà sinh tâm rối loạn, thì chỉ nên chánh niệm (giữ tâm tỉnh giác đúng đắn) nhớ đến các Phật Thế Tôn; lúc ấy ông chỉ làm việc đó.' Ma-na-bà! Khi ấy Như Lai Bảo Tràng răn dạy vị Bồ-tát ấy như thế rồi, dùng thần thông lớn trở về thế giới của mình.

 Lại nữa, Ma-na-bà, bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Hương Thượng, từ khi nghe ba lời dạy từ Phật Bảo Tràng, thường xoay vần, thường niệm, thường hiện trước mắt: 'Nay ta làm phương tiện gì để vì các chúng sinh mà tuyên dương giải nói, khiến họ đều biết Phật đang hiện tại?' Bồ-tát tự nghĩ: 'Chỉ có việc lớn bằng thần thông mới làm được.' Liền dùng thần thông xuống tới chỗ tụ gió thứ bảy (tầng gió nâng đỡ thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) (?), cất tiếng lớn nói: 'Các ngươi, những chúng sinh, đã hư hoại như thế, sao lại không tự hay biết?' Ma-na-bà! Lúc ấy âm thanh của Bồ-tát phát ra vang khắp tam thiên đại thiên thế giới. Tất cả chúng sinh nghe tiếng ấy rồi đều bỏ mọi điều ác, ngày đêm giữ thân ngay ngắn, chánh niệm mà ở. Khi ấy Bồ-tát thấy các chúng sinh đều khởi chánh niệm, lại suy nghĩ: 'Làm sao phát ra một âm thanh mà vang khắp các thế giới?' Lúc ấy Bồ-tát liền nghĩ: 'Các chúng sinh này làm việc cực kỳ xấu ác, nay ta phải đúng pháp mà dạy bảo.' Ma-na-bà! Khi ấy vị Bồ-tát lần lượt dạy bảo tất cả chúng sinh, khiến đều an trú trong chính pháp. Qua bảy năm, các chúng sinh ấy được an trú trong việc thực hành pháp, gieo các gốc lành. Vị Bồ-tát này đều có thể khiến tất cả chúng sinh ấy làm các hạnh khác nhau, được các pháp khác nhau.

 Ma-na-bà! Vì nhân duyên ấy, ông nên biết: chúng sinh thời ấy đối với các pháp không thiếu sót gì, nhưng đó đều là nhờ Như Lai Bảo Tràng ở cách hai mươi cõi Phật mà thấy có chúng sinh đủ sức làm pháp khí (người đủ căn cơ để chứa đựng Phật pháp, như đồ đựng); lại vì Bồ-tát Hương Thượng này có lòng dũng mãnh tinh tấn như thế, lấy lời thề lớn làm trang nghiêm, nên Ngài vì vị ấy mà giảng bày kho ba lời dạy. Ma-na-bà! Lại nữa, đức Như Lai ấy đã gác lại chín mươi hai ức na-do-tha đại chúng của mình mà tự thân đến, dạy Bồ-tát Hương Thượng để giúp ngài thành tựu. Ma-na-bà! Nay ông không nên nghĩ càn rằng vị Hương Thượng ấy là người nào khác; nên biết Bồ-tát Hương Thượng thuở ấy chính là thân Ta đây.

 Ma-na-bà! Ta nhớ vô lượng vô biên thế giới với đủ loại tên gọi, tất cả chúng sinh trong các thế giới ấy, và mọi tâm niệm của các chúng sinh ấy, trong khoảnh khắc một sát-na (đơn vị thời gian cực ngắn) Ta đều biết được. Ý nghĩ về pháp mà các chúng sinh ấy suy nghĩ, cùng chỗ họ ở, có hàng ức trăm nghìn loại, trong một niệm Ta đều biết hết. Nếu ở các cõi Phật trong thế gian, hễ có chúng sinh gốc lành đã chín muồi, đủ sức nhận kho nghiệp ba loại lời dạy, Ta sẽ đến đó thị hiện thành Phật, chuyên vì họ mà tuyên nói các cửa của kho ba lời dạy. Ma-na-bà! Giả sử trong vô lượng vô biên thế giới, ở chỗ không có Phật, chỉ cần có chúng sinh đủ sức thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) kho ba lời dạy, Ta liền ở đó hiện thân Phật, giáo hoá chỉ bày cho các chúng sinh ấy. Vì sao? Vì không muốn để những chúng sinh có gốc lành ấy đánh mất chỗ trí tuệ như thế. Ma-na-bà! Ta thường quán sát khắp nơi như thế: nếu thấy chúng sinh có gốc lành nhỏ như sợi lông sợi tóc, liền đến giáo hoá; huống chi chúng sinh đích thân ở trước mặt Ta, quy y (nương tựa) Ta, phục Ta làm thầy, mà lại không thu nhận, không vì họ tuyên nói, lại còn giấu kín, thì không có lẽ nào như vậy.

 Lại nữa, Ma-na-bà, nay Ta vì ông nói thêm một ví dụ, vì nhờ ví dụ mà người trí mau hiểu. Ma-na-bà! Như ao sen nước đầy, hoa sen nở bày trên mặt nước. Sau khi mặt trời lặn, lúc sương lạnh rơi xuống, những cánh hoa ấy tự nhiên khép lại. Khi đêm đã hết, ánh mặt trời sắp hiện, các hoa ấy lại nở trở lại. Nên biết hoa ấy cần hai điều. Hai điều gì? Một là nước ao luôn đầy, không để khô cạn; hai là điều chỉnh lượng nước, không để hoa bị ngập. Cũng như thế, Ma-na-bà, Như Lai cũng vậy: vì các Bồ-tát ma-ha-tát mà giúp họ xa lìa chỗ đáng sợ, đối với hai điều phải hết sức gìn giữ. Hai điều gì? Đó là đoạn và thường (đoạn kiến: cho rằng chết là mất hẳn; thường kiến: cho rằng có cái ta tồn tại mãi mãi — hai cách thấy sai lệch cực đoan). Nếu các Bồ-tát đối với hai cách thấy ấy không chấp giữ, thì chỗ hành của tâm và trí không cần nhiều công sức mà tự nhiên được viên mãn. Nếu làm cho chỗ hành của tâm và trí được viên mãn trọn vẹn, liền vào được cửa trí của ba kho tàng. Ma-na-bà! Nay Như Lai đã dùng phương tiện giải nói kho ba lời dạy cho các ông, vậy mà ông vẫn chưa buông bỏ gánh nặng, còn hỏi Như Lai về nhân duyên của kho nghiệp ba lời dạy này."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video