Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (kinh "Ngọn đuốc lớn của Chánh pháp"; đà-la-ni là pháp tổng trì, nắm giữ ghi nhớ trọn vẹn mọi nghĩa lý, cũng chỉ thần chú), phẩm thứ bốn mươi ba: Công đức của việc nói và nghe pháp.
"Lại nữa, Ma-na-bà (chàng trai trẻ; ở đây Phật dùng để gọi các Bồ-tát), các pháp sư (người giảng giải giáo pháp) không nên trụ vào tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, giáo lý), mà nên có ý nghĩ không trụ vào tất cả các pháp, nên đi vào như vậy. Đi vào như vậy rồi thì sẽ hay biết các pháp được nói bằng vô lượng tên chữ; các pháp tên chữ ấy sẽ tự nhiên được tăng trưởng. Pháp sư như vậy trụ vào bao nhiêu pháp, bao nhiêu tên chữ, thì có thể quán xét được thứ tự các pháp, cho đến đủ loại thứ tự của câu văn. Rồi pháp sư ấy lại nên giữ gìn pháp này như vậy, ghi nhớ luôn hiện trước mắt, trụ trong pháp này mà không mất không quên thứ tự câu nghĩa; với tâm không rối loạn trụ trong câu nghĩa, tuy trụ trong đó mà trụ ở chỗ không trụ.
Này Ma-na-bà, ví như người thợ dệt khéo léo giỏi dùng tơ sợi, khi dệt có lúc lạc mất đầu sợi; người ấy chỉ dùng cách khéo léo, theo thứ tự tìm kiếm, không tốn nhiều công, mà trăm đầu sợi đều tìm được cùng một lúc. Cũng vậy, Ma-na-bà, các pháp sư khi giảng pháp, có lúc lạc mất thứ tự chương câu của pháp môn (cửa ngõ của giáo pháp), lúc ấy pháp sư nên nhớ đến cửa vào cung điện này. Vì sao? Này Ma-na-bà, nếu pháp sư ấy lập tức nhớ đến pháp môn cung điện này, mà câu nghĩa đã quên vẫn không sáng tỏ, thì không có lẽ ấy.
Này Ma-na-bà, lại như tấm gương sáng sạch được mài khéo, tùy theo hình ảnh hiện vào, một, hai, năm, mười cho đến rất nhiều, đều hiện rõ ràng. Này Ma-na-bà, cửa cung điện này cũng vậy: chương câu của pháp môn không thể chỉ bằng một tướng, hai tướng, ba, năm, mười tướng, hay trăm, nghìn, hoặc hàng ức cho đến vô lượng tướng và tên chữ mà nắm bắt được. Vì sao? Những gì được giảng nói ở đây chỉ để phân biệt các pháp cho phàm phu (người thường chưa giác ngộ), tất cả đều an trụ trong thật tướng (bản chất chân thật của sự vật), muốn cho họ biết chỗ sinh, chỗ diệt của các pháp này. Đã quán biết được chỗ sinh diệt rồi, mới biết được một phần nhỏ của hư không; rốt cuộc không có ai biết khắp hư không. Thế mà các phàm phu vì ý nghĩ về cái tôi, đối với pháp sư và pháp môn lại sinh ý nghĩ cho là chỉ có chút ít; nhưng ý nghĩ ấy không biết được nghĩa này. Vì sao? Vì chỗ cung điện cửa chữ A có ánh sáng vô lượng như vậy, chiếu soi mở bày, khéo léo giảng nói. Pháp sư đã được pháp môn ánh sáng vô lượng như vậy thì pháp mình giảng, hoặc trải qua một kiếp (khoảng thời gian cực dài), hoặc gần một kiếp, cho đến hết cả đời, thành tựu đầy đủ như vậy mà giảng pháp môn này rốt cuộc cũng không thể hết."
"Lại nữa, Ma-na-bà, trong đây nghĩa của năm chữ được nói theo thứ tự, nên thọ trì (nhận lấy và giữ gìn). Nếu đối với lời nói khéo léo như vậy mà chứng biết được, thì ba lời dạy kia được nói theo thứ tự. Này Ma-na-bà, giữ pháp môn năm chữ này thế nào? Có khi nói chữ đầu tiên, có khi nói hết cả pháp môn năm chữ." Này A-nan (thị giả của Phật Thích-ca, người đang nghe kể), bấy giờ các Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật cứu độ chúng sinh) ấy lại thưa với Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) Phóng Quang, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người), Chánh Biến Giác (bậc giác ngộ chân chính, cùng khắp): "Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính), thế nào là nói một?"
Phật nói: "Này Ma-na-bà, gọi là một, tức là trước nói pháp năm chữ đầu tiên, có thể khiến từng câu văn nối tiếp nhau. Chữ A là ban đầu với tâm không rối loạn, nối tiếp theo thứ tự mà hòa hợp; gặp gỡ với pháp môn chữ La; cửa chữ Ca là quán riêng từng hàng, nối tiếp không dứt; pháp môn chữ Già thì nên biết trong đủ loại hành. Này Ma-na-bà, ví như bốn phương mỗi phương có một người, bốn người ấy muốn ngắm núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), đồng thời ngắm bốn biển và bốn châu (bốn đại lục ở bốn phía núi Tu-di). Bốn châu như vậy bao quanh núi Tu-di; ngoài núi Tu-di không có châu thứ năm. Nên biết cảnh giới giới hạn này, và nghĩ như vầy: trong đó có nhiều chỗ ở của chúng sinh. Này Ma-na-bà, nên biết lời nói này là tính chung cả núi Tu-di làm năm châu, khoảng giữa đều là biển lớn; nên quán như vậy. Vì sao? Nếu gom lại các chỗ ở thì năm châu kia theo thứ tự như vậy; nên biết pháp môn năm chữ cũng như thế. Mặt trăng ở khoảng giữa tròn khuyết qua lại; nên biết đó chính là nghĩa của cửa năm chữ.
Chữ A không bám chấp vào đâu, như núi chúa bốn mặt chung quanh có bốn châu, bốn biển bao bọc; ở khoảng giữa có vầng sáng mặt trời, mặt trăng và các tinh tú, tất cả đều không nương bám vào đâu, xoay quanh núi Tu-di để chúng sinh dùng. Vì lẽ ấy, chúng sinh nghĩ như vầy: đây là ngày, đây là đêm, đây là ngày và đêm. Này Ma-na-bà, nay thế gian có phép như vậy: mặt trời, mặt trăng, tinh tú xoay vòng quanh núi Tu-di mà đi; vì có mặt trời, mặt trăng nên nói là ngày đêm, nửa tháng, một tháng, nửa năm, một năm. Vì có thứ tự như vậy nên có sự hay biết như vậy; hay biết rồi thì sắp đặt các việc ở thế gian, cũng tức là đem so với lời nói và việc thực hành pháp của chư Phật mà thấy không hợp (?). Nếu không biết được thì nên thỉnh pháp sư, hỏi xem có được hay không. Vì không hỏi nên phỉ báng chánh pháp, không có gốc rễ lòng tin; vì không tin nên chư Phật Thế Tôn ra đời uổng công mà thôi.
Này Ma-na-bà, từ xưa đến nay có vô lượng trăm nghìn chúng sinh ở trong đại chúng mà không thể tin nhận kinh pháp như thế này; đối với pháp này cho đến một chữ, một câu, một bài kệ cũng không thể thưa hỏi; tâm không trong sạch, chỉ có nghi ngờ, phỉ báng pháp sư và pháp như vậy. Vì lẽ ấy mà rơi vào ác đạo (các nẻo xấu ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Nay ta nói cho các ông về những kẻ si mê ấy: vì phỉ báng nên rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), chịu đủ mọi khổ, xoay vần qua lại không có bờ bến. Này Ma-na-bà, nay ta nói với các ông: trong đại chúng này nếu có kẻ không có lòng tin như vậy thì phải mau bỏ ra, không được để ở lại. Vì sao? Này Ma-na-bà, trong Phật pháp không có việc như vậy; pháp của các Như Lai rộng lớn vô lượng, không thể nghĩ bàn. Này Ma-na-bà, nếu Như Lai ở đời trải qua vô lượng ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn) kiếp, thì có thể vì chúng sinh nói đủ loại nghĩa pháp. Vì sao? Này Ma-na-bà, chư Phật Như Lai thấy có người thọ trì chánh pháp này thì nhất định muốn cho họ không điên đảo."
"Lại nữa, Ma-na-bà, nay ta nói tóm lược về pháp làm lợi ích của tất cả Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn): trong pháp này tất cả thế gian không có việc tranh cãi. Vì sao? Này Ma-na-bà, các chúng sinh trong đêm dài (ví thời gian luân hồi lâu xa) nhớ nghĩ ý tưởng phú-già-la (cái "con người", cái tôi được xem là có thật), suy nghĩ phân biệt, dần dần lớn rộng, mà sinh ý nghĩ thường còn, luôn chấp vào ý nghĩ "có"; ở trong tam giới (ba cõi: cõi dục vọng, cõi còn hình sắc, cõi không còn hình sắc) tâm sinh điên đảo (nhận thức đảo ngược sự thật). Vì trụ trong điên đảo nên không biết quán rằng các hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) là vô thường. Ở đây tâm về cái tôi điên đảo mê lầm, không thể quán đúng như thật về vô thường, mà sinh ý nghĩ thường còn, liền thành thường kiến (cái thấy sai cho rằng có cái tôi tồn tại mãi). Trụ vào cái thấy ấy rồi thì huân tập (thấm nhiễm dần) đủ loại phiền não, các kết (các phiền não trói buộc), tăng thêm ganh ghét. Khi ganh ghét mạnh thì liền sinh đoạn kiến (cái thấy sai cho rằng chết là mất hẳn). Vì trụ chấp vào thường kiến và đoạn kiến như vậy nên đi vào rừng các tà kiến, huân tập không thôi, rơi vào chỗ trống trải tối tăm mịt mù. Vì tà kiến đã thành, nên ngay trong đời này đối với các Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác không có lòng tin, thì làm sao có thể có lòng cung kính nghe pháp, biết chỗ pháp sư giảng pháp, cho đến nghe giảng mà khởi tâm tùy hỷ (vui theo điều lành)?
Này Ma-na-bà, các ông nên biết: ở đây bình đẳng, không có hai. Khi các pháp sư giảng pháp, có người nghe nhận pháp môn như vậy, thì pháp sư giảng pháp và người nghe nhận, hai người được phước ngang nhau, không khác. Chỉ nên dạy họ trụ đúng như pháp. Này Ma-na-bà, Như Lai nói pháp có vô lượng loại, mà những người ngu si không biết suy nghĩ rằng câu nghĩa trong pháp môn Như Lai nói là tùy theo căn cơ thích hợp của chúng sinh mà nói; nghĩa pháp như vậy, tùy chỗ nghe mà tin nhận thì lâu dài được lợi lớn. Này Ma-na-bà, Như Lai đối với pháp rốt cuộc không giấu giếm điều gì; như cõi chúng sinh không có chỗ giấu, Như Lai cũng vậy, vì chúng sinh mà tuôn mưa pháp không dứt. Này Ma-na-bà, nếu Như Lai biết chỉ nói một câu mà chúng sinh hiểu được thì rốt cuộc không nói lại. Này Ma-na-bà, Như Lai đã biết tâm các chúng sinh không có chỗ giấu, nên Như Lai luôn tuôn mưa pháp không giấu giếm như vậy. Này Ma-na-bà, nếu Như Lai không thường vì chúng sinh tuôn mưa pháp thì lúc ấy thế gian sẽ rất lo sợ. Vì sao? Vì các chúng sinh mất pháp.
Này Ma-na-bà, nếu Như Lai biết trong đại chúng hàng ức trăm nghìn người có một chúng sinh đối với cửa công đức, đối với câu nghĩa của một pháp mà chứng biết chút ít, thì Như Lai vì một chúng sinh ấy mà ở đời giảng nói hơn số kiếp nhiều như cát sông Hằng. Vì sao? Này Ma-na-bà, vì chúng sinh là pháp khí (người có khả năng tiếp nhận pháp, ví như đồ đựng) có thể nhận pháp như vậy rất khó gặp ở thế gian. Này Ma-na-bà, nay các ông không nên khởi tâm kinh ngạc: nếu các Như Lai nói một câu pháp mà chúng sinh không hiểu được, thì giả sử nghe nói các pháp môn khác cũng không hiểu được. Vì sao? Này Ma-na-bà, vì họ từ lâu trong vòng phiền não sinh tử trôi lăn đã tạo vô lượng vô biên các hạnh bất thiện như vậy; nên biết đều do gốc rễ buông lung. Này Ma-na-bà, các ông ở trong đây chớ thay lòng lui sụt. Nếu các chúng sinh nghe nói pháp này mà có thể nhận lấy thực hành, nên biết những người ấy đã từ lâu tích tập gốc rễ lòng tin và sức nghiệp trí tuệ lớn. Này Ma-na-bà, vì thế nay các ông nên học theo bậc trượng phu thuở quá khứ tên là Thiện Hiền."
"Lại nữa, Ma-na-bà, các ông nên quán pháp môn ba chữ A, Ca, Na. Quán cửa ba chữ này thế nào? Vì nhân duyên gì mà cửa chữ A là mười bốn câu, phân định ở khoảng giữa (?)? Này Ma-na-bà, đó là chỗ sinh ra cách khéo léo của ba lời dạy, vì nhờ cửa chữ A mới vào được. Vì nhân duyên gì mà cửa chữ Ca lấy hai mươi mốt chữ làm cảnh giới mà nói được ba lời dạy? Cho đến cửa chữ Na lấy bảy câu làm cảnh giới, thông suốt kho nghiệp, gom thâu hết cả. Này Ma-na-bà, các cửa câu nghĩa của bốn mươi hai chữ trong chương ấy, chính là việc hơi thở ra vào trong tâm của thế gian. Trong đây bậc trượng phu có bốn mươi hai hơi thở, theo từng hơi thở mà lấy theo số; người trí nên phân biệt giải thích. Vì sao gọi là A? Thế nào gọi là hơi thở? Này Ma-na-bà, khi hơi thở của chúng sinh còn qua lại thì thọ mạng của chúng sinh còn trụ; thở ra mà không trở vào gọi là hơi thở diệt, nên biết lúc ấy là hết mạng. Này Ma-na-bà, hơi thở đã diệt hết thì còn quán gì? Vì hơi thở diệt mà biết được mạng sống của các chúng sinh như vậy. Này Ma-na-bà, khi hơi thở diệt nên quán thế nào? Khi hơi thở còn lại nên quán gì?
Này Ma-na-bà, các ông nên quán câu chữ A ấy lấy tâm làm gốc, không có văn tự; vì là phương tiện ban đầu nên quán như vậy. Các ông nên biết sự hòa hợp của việc làm của tâm cùng hơi thở ra vào qua lại, bắt đầu từ chữ A cho đến chữ Xoa (chữ cuối cùng trong bảng bốn mươi hai chữ). Này Ma-na-bà, vì sao chữ Xoa là cuối số câu? Số hư không này vượt hơn hơi thở ra vào (?); nếu có người quán thì nên khéo quán, không được thêm bớt. Trong đó nếu biết được tướng chữ Xoa không đứt không loạn, cho đến hơi thở ra vào thứ mười cũng không đứt. Nếu đếm như vậy đến hơi thở thứ mười, nối tiếp không đứt, thứ tự không loạn, nên biết lúc ấy là được an trụ. Đã được an trụ rồi thì quán sự sinh diệt, hư hoại của các pháp. Lúc ấy vì hơi thở ra vào đã lặng nên liền sinh ý nghĩ an ổn; vì được ý nghĩ an ổn nên lại được vô lượng niềm vui của thân tâm. Đã trụ trong vui mừng lại được ý nghĩ an lạc, không lìa công đức và phương tiện (cách thức khéo léo), liền vào được cung điện chữ A. Vào cung điện rồi lại được pháp tùy thuận như vậy, tùy tâm mà làm.
Này Ma-na-bà, trong pháp này đã không có ý nghĩ, thì sao gọi là thức (sự nhận biết của tâm)? Lại vào lúc nào thì tâm trụ một chỗ? Ngay lúc ấy suy nghĩ tâm kia không phải diệt, cũng không phải không diệt. Vì sao? Này Ma-na-bà, lúc ấy nếu ý nghĩ trong tâm người ấy diệt, thì ai còn có thể vào hư không kia? Chỉ vì ý nghĩ trong tâm đã trụ một chỗ, nên mọi pháp môn tự nhiên hiện ra trước mắt, tất cả văn nghĩa không có gì ẩn giấu; ý muốn nói nhiều thì tùy ý nói được.
Này Ma-na-bà, lại vào lúc nào thì hơi thở ra vào dừng? Vì sao chúng sinh nghĩ như vầy: người này còn sống, người này suy sụp, người này mới sinh, người này đã chết? Này Ma-na-bà, hơi thở ra vào tức là gió, là khí. Vào lúc nào biết gió ấy dừng? Lại vào lúc nào biết gió ấy diệt? Này Ma-na-bà, cái gọi là gió tức là được thâu gồm trong hơi thở ra vào; đây chỉ là lời nói phương tiện của ta. Thế nào gọi là nói phương tiện? Ví như tất cả hơi thở ra vào diệt thì gọi là chết; cũng vậy, Ma-na-bà, nói hơi thở của pháp diệt, nên biết tức là chánh pháp diệt. Vì pháp không còn chuyển nên nói là pháp diệt. Chúng sinh chỉ thấy các pháp này diệt mà nói chánh pháp diệt, nhưng chánh pháp thật ra không diệt. Này Ma-na-bà, các ông không nên nhớ nghĩ phân biệt cho rằng chánh pháp diệt. Các ông đối với chánh pháp này chớ sinh nghi ngờ, nên biết như vậy."
"Lại nữa, Ma-na-bà, ý các ông thế nào? Vị Bồ-tát hậu thân (Bồ-tát ở đời cuối cùng, sắp thành Phật) ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi thành đạo) sắp thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, cùng khắp của Phật), Bồ-tát ấy có nhờ thầy dạy không?" — "Bạch Thế Tôn, không. Bồ-tát lúc ấy không có ai dạy, tự nhiên thành A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề." — "Này Ma-na-bà, nên biết như vậy: Bồ-tát lúc ấy không có thầy dạy, tự nhiên chứng biết. Vì sao? Vì lúc ấy sắp làm bậc thầy tự nhiên cho tất cả thế gian, ai còn có thể làm thầy cho vị ấy? Vì thế các ông nên biết như vậy. Lại do chứng được minh thứ ba (trí biết rõ mọi phiền não đã dứt sạch) rồi mới được gọi là A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-phật-đà (bậc giác ngộ cao tột, chân chính, cùng khắp), ở giữa đại chúng tất cả chúng sinh là bậc hơn hết, cao nhất. Khi nói pháp, nếu có sa-môn (người xuất gia tu hành), Bà-la-môn (tu sĩ, tư tế Ấn Độ xưa), hoặc người, hoặc trời, hoặc ma (ma vương, kẻ phá hoại việc tu hành), hoặc Phạm (Phạm thiên, vị thần cõi trời cao), tất cả đến hỏi về Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt đưa người qua bờ giác ngộ), không ai hơn được; đối với các pháp môn không có chướng ngại; nếu nói một câu thì trải qua số kiếp như cát sông Hằng cũng không cùng tận. Vì nghĩa ấy nên gọi là Như Lai. Lại nữa, Ma-na-bà, vì không ai sánh bằng nên gọi là Như Lai. Tất cả thế gian khó có thể biết được, thì sao có thể nói 'đây là Như Lai'? Như Lai đã không thể biết bằng con mắt, thì làm sao thấy được? Này Ma-na-bà, nên biết đây chính là chỗ hư không của tất cả các pháp."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video