Thiên 5 — Phẩm 5 – Hỏi về pháp tánh

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (kinh "Bó đuốc lớn của Chánh pháp"; đà-la-ni còn gọi là "tổng trì", là pháp nắm giữ trọn vẹn mọi nghĩa lý, nghe một hiểu nhiều, giữ mãi không quên), Phẩm thứ năm: Hỏi về pháp tính (bản tính chân thật, vốn có của mọi sự vật, hiện tượng).

 Phật bảo A-nan (vị đệ tử thường theo hầu bên Phật Thích-ca): Khi ấy trong đại chúng có một vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Đại Bồ-tát; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh) tên là Vô Úy. Ông vốn là con nhà làm thầy thuốc cứu đời, ngày trước thường kết bạn thân với Đức Như Lai Phóng Quang (Như Lai là một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý như thật; Phóng Quang là tên một vị Phật thời quá khứ). Bấy giờ Phật Phóng Quang ở giữa đại chúng nhìn thẳng, quan sát Bồ-tát Vô Úy. Bồ-tát Vô Úy được Phật đoái nhìn rồi, liền đến trước Phật, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, một lòng chắp tay. Vì ngày trước, khi Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức là Phật) chưa thành Phật, hai người từng cùng chí hướng và thân thiết với nhau, nay lại được Ngài đoái nhìn, nên ông hết sức dè dặt, cẩn trọng trước Thế Tôn, chỉ càng thêm lòng kính trọng, trong lòng không chút ngờ vực, chỉ muốn thưa hỏi Như Lai Phóng Quang về chỗ nghĩa lý rất sâu xa của pháp môn Đà-la-ni "Pháp tính hư không" trong kho tu-đa-la (kinh điển, những lời Phật dạy được ghi chép lại).

 Này A-nan, lúc ấy Phật Phóng Quang biết Bồ-tát Vô Úy muốn hỏi về nghĩa lý rất sâu xa như thế, liền bảo ông: "Vô Úy, nay vì cớ gì ông đứng trước ta mà trong lòng sợ sệt, không mau hỏi đi?" Này A-nan, Bồ-tát Vô Úy nghe Phật bảo rồi, liền thưa: "Bạch Thế Tôn, con thật lòng muốn hỏi về nghĩa lớn của Như Lai, vì vậy trong lòng con đã lo sợ từ trước. Vì sao thế? Vì trong đại chúng này có những chúng sinh nghe pháp ấy rồi mà không thể hiểu thấu Phật pháp, cũng không kính tin, hoặc lại sinh lòng chê bai, làm mất đi thiện căn (cái gốc lành, tức những việc tốt đã gieo, là mầm sinh ra quả lành về sau). Bạch Thế Tôn, con biết chúng sinh có những chuyện như vậy nên không dám hỏi."

 Này A-nan, lúc ấy Phật Phóng Quang lại bảo Bồ-tát Vô Úy: "Vô Úy, ông cứ hỏi đi. Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng được trời người cúng dường), Chính Biến Giác (bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp mọi điều) ra đời là để tùy theo chỗ ông nghi mà dứt trừ cho ông. Đó là việc làm của tất cả các Đức Như Lai. Vì sao thế? Vì Như Lai, bậc giác ngộ chân chính, có lòng từ bi thương xót, muốn làm lợi ích cho hết thảy chúng sinh. Vì lý do ấy, ngày xưa khi còn tu hạnh Bồ-tát, ta đã vì những câu pháp này mà chịu đủ mọi khổ sở; huống chi ngày nay việc cần làm đã làm xong, đối với mọi pháp đều đã hiểu rõ thông suốt, đã được nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả) và chứng đắc đại Bồ-đề (sự giác ngộ lớn, tức quả vị Phật), thì chỉ còn vì muốn cho chúng sinh được an vui mà thôi."

 Này A-nan, bấy giờ Bồ-tát Vô Úy nghe Phật nói xong, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, nay Như Lai nói rằng mọi pháp đều giống như hư không, cần phải chứng biết. Vì vậy nay con muốn hỏi về nghĩa ấy. Bạch Thế Tôn, nói 'hư không' là nghĩa thế nào? Nó khác với mọi pháp môn trong kinh điển ở chỗ nào?"

 Này A-nan, lúc ấy Phật Phóng Quang bảo Vô Úy: "Lành thay, lành thay! Hôm nay ông vì cầu pháp mà hỏi nghĩa ấy trong Phật pháp. Vô Úy, hư không chính là tên gọi của Như Lai, cũng gọi là Ứng Cúng, Chính Biến Giác." Vô Úy lại hỏi: "Vì nghĩa gì mà gọi là hư không?" Phật bảo Vô Úy: "Hư không tức là không có gì cả; vì không có gì cả nên gọi là hư không." Vô Úy lại thưa: "Nếu nói Như Lai tức là hư không, thì Như Lai và hư không khác nhau thế nào?" Phật bảo Vô Úy: "Đó là cảnh giới mà bậc đại trí đi vào, khó biết, khó chứng. Nếu hiểu được điều này thì đối với pháp tính sẽ thấy ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều bình đẳng, không còn nghi ngờ gì nữa.

 Vô Úy, nếu muốn tìm đến tận nguồn đáy sâu thẳm của pháp môn Đà-la-ni, thì cũng như cái ao lớn nước trong sạch, dưới đáy có cát vàng lẫn với bùn đất. Bấy giờ có người khôn ngoan lấy cát dưới đáy ao, nhiều ít tùy sức, gom lại một chỗ, đem nước rửa sạch, lọc lấy phần tốt, bỏ vào lò, vào nồi, đặt trên lửa mà dày công nung luyện. Không bao lâu người ấy ắt loại bỏ được cát đá, được vàng ròng tốt đẹp dùng được việc. Lúc ấy người ấy tùy ý chế tác các đồ trang sức khác, không thứ gì không đầy đủ.

 Cũng vậy, Vô Úy, Như Lai Thế Tôn, Ứng Cúng, Chính Biến Giác đã lìa tham lam, giận dữ, si mê, đã diệt sạch bụi nhơ, mọi phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, gây khổ như tham, giận, si) và các tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não tích từ lâu đời), thành tựu trí tuệ trong sạch không bị ngăn ngại, vượt hơn hết thảy chúng sinh thuộc bốn loài (tứ sinh: sinh từ thai, từ trứng, từ chỗ ẩm ướt, và do biến hóa mà sinh), đứng hàng đầu trong đại chúng trời và người, được đời tôn là bậc dẫn đầu. Ngài đánh trống pháp lớn, tự miệng xướng lên: 'Các vị hãy đến đây! Các chúng sinh, có ai đang mắc trong lưới nghi ngờ, không có trí tuệ, mờ tối với các pháp, hoặc không hiểu rõ được việc thế gian và việc xuất thế gian (việc vượt ra khỏi thế gian, tức con đường giải thoát); hoặc tất cả trời, rồng và tám bộ chúng (thiên long bát bộ: tám loài thần linh, quỷ thần hộ trì Phật pháp), cho đến những ai từ vô lượng ức kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) đến nay, có lòng nghi ngờ, mê lầm điên đảo, mất chính kiến, tạo các nghiệp mà rơi vào các cõi hữu (các cõi sinh tử luân hồi) không tự thoát ra được, những người ấy hãy mau đến hỏi Phật Thế Tôn. Như Lai đều có thể vì các người mà nói pháp, chỉ bày rõ ràng, dứt trừ mọi nghi ngờ.'

 Lại nữa, Vô Úy, ví như tấm gương sáng soi thấy mọi hình ảnh. Cũng vậy, Vô Úy, Như Lai Thế Tôn không có hành vi xấu ác, không có sự quanh co dối trá, phiền não nhơ đục, ganh ghét, tranh giành, cấu bẩn bùn lầy bám dính; chỉ có trí tuệ và tài biện thuyết không ngăn ngại, không bờ bến. Tất cả những gì Ngài chỉ bày, những lời dạy và phương tiện (cách thức khéo léo để dẫn dắt người khác), đều là để khai mở cho chúng sinh thế gian; tất cả đều từ hư không mà ra và ở trong hư không. Lời nói, lời dạy bảo, giảng giải, bàn luận đều giống như hư không, lìa mọi sự bám dính, không có chỗ trụ, không có bờ bến, cũng không có đối tượng và không có lời nói.

 Lại nữa, Vô Úy, nếu có người đến hỏi thế này: "Hư không như vậy thì làm sao nói được? Nói ở chỗ nào? Ai có thể nói? Nói với cái gì?" Thì vì tính của hư không vốn trong sạch, không nhơ, không nhiễm, lìa mọi chướng ngại. Vô Úy, Như Lai cũng như vậy: không lời, không đối tượng, không nhiễm, không bám, lìa mọi chướng ngại. Nói như thế tức là đi vào tam-muội hư không (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ; ở đây là định quán chiếu tính hư không). Vô Úy, ví như niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, đã dứt sạch phiền não và khổ đau, thoát khỏi sinh tử) bản tính vốn lặng lẽ; dù mượn vô số lời lẽ để diễn tả, tìm hình tướng của nó cũng hoàn toàn không thể nắm được. Cũng vậy, Vô Úy, nghĩa hư không mà ông hỏi ta, ta đã nói trước rồi. Nên biết lời nói như thế chính là cốt yếu của pháp phương tiện vi mật (sâu kín, nhiệm mầu) của Như Lai. Ai biết được lời dạy vi mật của Như Lai, thì người ấy gọi là được lợi ích lớn.

 Các ông nên suy nghĩ: Như Lai thấy điều gì mà nói pháp nào là tính Như Lai? Lại nói điều gì là trí Như Lai giống như hư không? Nay trong lời dạy của Như Lai như thế, ta dùng phương tiện nói tóm lược. Vô Úy, nay ta lại dùng các thí dụ để ví với trí Như Lai: khi thì ví bằng niết-bàn, khi thì ví bằng thực tế (chỗ chân thật tột cùng của mọi sự vật). Thế nhưng trí ấy và niết-bàn đều không thể nói ra, không có phân biệt, không có hình tướng, không có ý niệm, không có tên, không có chữ; quá khứ, vị lai, hiện tại ba đời đều không có. Cho đến tất cả các pháp ở thế gian cũng giống như niết-bàn, không thể thấy, không thể nói. Nên biết trong đó thật không có kẻ phàm phu nào biết thấy được; nói rằng phàm phu biết được là điều không thể có. Chỉ vì các phàm phu ngu si nên lấy cái thấy của tâm mình mà nói "ta đã chứng biết".

 Nay ta đã nói những câu pháp liễu nghĩa (lời dạy nói rõ trọn vẹn nghĩa chân thật, không cần giải thích thêm) và chỗ không có gì để chứng. Điều nói như vậy không ở bên này, không ở bên kia, cũng không ở khoảng giữa; trong sự bình đẳng ấy không có ai là người chứng biết. Đã là quá khứ, vị lai, hiện tại ba đời đều bình đẳng, không thể chứng, không thể nói, thì sao lại nói là ai nói, nói với cái gì, nói ở chỗ nào, làm sao nói được? Lại nữa, Vô Úy, Như Lai Thế Tôn đã nói về điều ấy rồi. Ông nên quan sát lời dạy và phương tiện, khéo suy nghĩ; suy nghĩ rồi thì sẽ thành tựu được khối trí tuệ vô lượng. Vô Úy, trí Phật không bờ bến, không thể nghĩ bàn; những gì Phật thâu nhận và dìu dắt cũng không thể nghĩ bàn. Đối với lời dạy được chỉ bày, nên khéo phân biệt và cũng nên suy nghĩ. Điều ông hỏi trước đây chính là nghĩa này.

 Lại nữa, Vô Úy, nay ta hỏi ông, ông cứ theo ý mà đáp. Ông cho rằng tất cả các vị Bồ-tát hậu thân (Bồ-tát ở thân cuối cùng, đời sau đó sẽ thành Phật) từ đâu đến mà vào thai? Vô Úy thưa: "Bạch Thế Tôn, con biết Bồ-tát từ cõi trời Đâu-suất-đà (một tầng trời trong cõi dục, nơi Bồ-tát ở trước khi xuống đời thành Phật) giáng xuống vào thai mẹ." Phật nói: "Vô Úy, nay ta hỏi lại ông, ông hãy đáp cho khéo. Ý ông thế nào? Vị Bồ-tát hậu thân từ cõi trời đến ấy có nắm lấy pháp nào mà vào thai không?" Vô Úy đáp: "Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Không phải vì nắm lấy pháp nào mà vào thai mẹ." Phật bảo Vô Úy: "Đúng thế, đúng thế. Tất cả các pháp đều không có gì để nắm lấy, chỉ do vọng tưởng phân biệt mà sinh ra.

 Ông ở trong pháp phân biệt như thế mà đã hỏi ta ba điều. Thế nào là ba? Một là hỏi tên gọi và nghĩa của hư không là có hay không; hai là hỏi hư không và các pháp giống hay khác; ba là hỏi hư không bình đẳng, không sai biệt. Vô Úy, như ông hỏi: cái gì là hư không? Hư không như thế có chỗ nương tựa hay không có chỗ nương tựa?" Vô Úy lại hỏi: "Thật có hư không có thể nương tựa được ư?" Phật nói: "Vô Úy, cũng có hư không là pháp để nương tựa. Kẻ phàm phu thì thấy có chỗ nương tựa; nếu lìa chỗ nương tựa thì họ không thể biết, cũng không thể nói có hay không có tên gọi. Vô Úy, nếu có hư không mà không nương vào sự vật để hiện ra thì không có tên gọi. Vì nương vào sự vật nên mới có tên gọi, hòa hợp với sự vật mà đi vào số lượng, hình tướng."

 Vô Úy lại thưa: "Bạch Thế Tôn, hư không nào hòa hợp với sự vật thì có tên gọi và đi vào trong số lượng?" Phật bảo Vô Úy: "Ông há chưa nghe sao? Thân này nương vào địa giới (yếu tố đất, tức chất cứng), đất nương vào thủy giới (yếu tố nước, tức chất ướt), nước nương vào hỏa giới (yếu tố lửa, tức hơi nóng), lửa nương vào phong giới (yếu tố gió, tức sự chuyển động); bốn thứ ấy cùng với thức giới (yếu tố tâm thức, sự hay biết) đều nương vào không (khoảng trống, hư không)." Vô Úy thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, con đều đã nghe." Phật nói: "Vô Úy, đó gọi là hư không làm chỗ nương tựa mà đi vào trong số lượng. Đây là Như Lai vì các phàm phu mà dùng thí dụ phương tiện để chỉ bày dạy bảo, nhờ tên gọi mà khiến họ hiểu được; vì vậy gọi là hư không làm chỗ nương tựa.

 Lại nữa, Vô Úy, nếu người có trí tuệ suy nghĩ quan sát mà biết được, thì pháp bình đẳng này, thế gian đều chứng thấy chỉ là tên gọi. Biết như vậy rồi, những người trí ấy lại muốn dạy người khác cho họ được nghĩa chân thật. Ma-na-bà (tiếng Phạn, nghĩa là chàng trai trẻ; ở đây Phật dùng để gọi Bồ-tát Vô Úy), người có trí nên suy nghĩ rằng: Như Lai tự mình chứng ngộ, vì chúng sinh mà nói pháp môn này. Ma-na-bà, ta đã vì ông mà thuận theo đó phân biệt giảng giải; nên hiểu phương tiện của Như Lai như vậy. Đối với điều ta nói, hãy thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), ghi nhớ, tụng đọc, suy nghĩ nghĩa lý và tu hành đúng như pháp. Tu như thế rồi thì mọi công đức, nguyện và hạnh từ quá khứ đều được tăng trưởng, thành tựu, đầy đủ. Vì sao thế? Vì Như Lai trước đây đã nói cho các ông rằng mọi pháp đều không có đến, không có đi; vì vậy lời Như Lai nói là chân thật, không hư dối. Vì muốn làm lợi ích cho chúng sinh nên Ngài phân biệt chỉ bày pháp tối thắng này; tùy chỗ thích hợp, ai cũng được đầy đủ. Nếu nói Như Lai có điều gì nói ra mà không thể chỉ bày được pháp Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành vì mình và vì tất cả chúng sinh, hướng đến quả Phật), khiến nguyện hạnh không đầy đủ, thì điều ấy không thể có. Bồ-tát nên nghĩ rằng: đây không phải là cảnh giới của ta."

 Lại nữa, Ma-na-bà, như cõi hư không gọi là "có thể đi lại", là chỗ chúng sinh nương tựa. Như các loài chim bay trong hư không, lượn bay tự do như đi trên đất; tuy nhờ sức cánh và nhờ gió mà qua lại dạo chơi, nhưng dấu vết thì không thể tìm thấy. Ma-na-bà, lại có những chúng sinh nương vào cõi hư không mà ở, như các cung điện chư thiên từ cõi trời Ba Mươi Ba (Tam thập tam thiên, cõi trời trên đỉnh núi Tu-di) trở lên trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), đều nương vào hư không mà được ở yên. Cho đến cung điện của các vị trời cõi Dục (Dục giới: cõi của những chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dục lạc) như trời Đâu-suất, trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục), cũng nương vào hư không như vậy. Ma-na-bà, như cõi Sắc (Sắc giới: cõi của những chúng sinh đã lìa dục lạc nhưng vẫn còn thân hình vi tế), từ chỗ ở của Phạm thiên (tầng trời thấp nhất của cõi Sắc) cho đến trời Sắc Cứu Cánh (tầng trời cao nhất của cõi Sắc), cũng nương vào hư không mà ở như thế.

 Ma-na-bà, như ta nói tóm lược, từ đó trở lên cho đến Hữu đỉnh (đỉnh của các cõi còn sinh tử, tầng cao nhất của thế giới) gọi là cõi Vô sắc (Vô sắc giới: cõi của những chúng sinh không còn thân hình, chỉ còn tâm thức). Ra ngoài Hữu đỉnh thì không còn chỗ nương tựa. Những gì đi trong hư không chỉ có một thứ riêng là tầng phong luân (vòng gió, tầng khí lớn nâng đỡ thế giới), dày sáu mươi tám nghìn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài thời Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Vượt qua đó lại có cõi hư không; tức là khoảng giữa hai cõi ấy cũng không có chỗ nương. Ma-na-bà, từ đó trở lên lại có một tầng phong luân tên là Bất Động, dày sáu mươi bốn câu-trí (câu-trí: đơn vị số lớn, bằng mười triệu) trăm nghìn do-tuần, giữ vững cõi nước. Tầng phong luân ấy không có chúng sinh nào qua lại nương tựa. Vì sao thế? Vì hư không và gió ở đó đều không lay động. Cõi hư không ấy không thể thấy biết, không có tên gọi, không thể nói được. Ma-na-bà, nay ông nên biết pháp ta nói cũng như hư không kia, không có gì khác.

 Lại nữa, Ma-na-bà, ví như có người ngồi trong bóng tối ban đêm, cầm cung tên bắn bừa vào hư không; vì bắn trong bóng tối nên không biết phương hướng chỗ nào. Cũng như thế, cũng như thế, Ma-na-bà, tất cả phàm phu ngu si, không có mắt trí tuệ, lại không theo thầy học, tuy tu hành mà không có phương tiện thì cũng không thể thành tựu như vậy. Ma-na-bà, lại như người chưa từng học bắn, dù nhắm vào tấm bia mà còn không trúng được, huống chi phía trước không có ụ bia, thì làm sao nói là trúng được? Ma-na-bà, các phàm phu đối với pháp rất sâu, tự lấy tâm mình phân biệt, bỏ không hỏi thầy, nên không thể hiểu ngộ, cũng như thế.

 Ma-na-bà, ba nghĩa ông hỏi ta trước đây, tức là hư không, bình đẳng và các pháp; ba pháp ấy tuy khó nói khó nghe, nhưng ta biết chỗ ấy: có chỗ nương tựa mà cũng không phải nương tựa. Ma-na-bà, ông hỏi về các pháp bình đẳng, nay ta sẽ giải thích, ông nên khéo suy nghĩ. Trước đây ta dùng thí dụ để chỉ bày hư không; các bậc có trí biết rằng thí dụ ấy là lời dạy phương tiện để chỉ bày sự bình đẳng, xa lìa chỗ nương tựa, vì lời nói chỉ là phân biệt. Lại như cõi hư không không có bờ bến, Phật pháp cũng vậy. Pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng) như thế đều dựa trên sự bình đẳng, không có sai khác. Như hư không kia không có chỗ nương, pháp và phi pháp (điều đúng với chân lý và điều trái với chân lý) cũng không có chỗ nương. Nên biết trong đó hết thảy đều bình đẳng.

 Thí dụ hư không kia là phương tiện để chỉ bày; điều này chỉ người trí mới biết, không phải cảnh giới của tất cả phàm phu. Các phàm phu ấy bám chấp vào một tướng, không khéo phân biệt, không thể thấu suốt, vì vọng tưởng nắm giữ. Người trí tuệ đối với pháp sâu này mới hiểu được, vì để làm lợi ích. Còn các phàm phu thì sinh bám chấp sai lầm, đối với Phật pháp sâu xa không tin, không hiểu, không hỏi người trí; đối với việc thế gian thì khởi phân biệt sai lầm, bám chấp không buông, như nói: đây là đất, đây là nước, là lửa, là gió... Cứ thế cho đến phân biệt, bám chấp vào chỗ ở và sự qua lại của các cung điện chư thiên, lại bám chấp vào chư thiên ở mặt đất, các loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh chóng), khẩn-na-la (loài thần ca hát, nhạc thần), ma-hầu-la-già (loài thần mình rắn lớn) và các loài ở trên mặt đất.

 Họ lại phân biệt rằng: khi các Đức Phật Như Lai mới thành đạo, Ngài cất tiếng lớn nói pháp; các loài ấy nghe rồi liền từ mặt đất cất tiếng lớn rằng: "Phật ra đời nói pháp, trời người thêm tiến trên đường đạo!" Tiếng ấy vang thẳng lên đến trời Sắc Cứu Cánh, ai cũng nói về việc Như Lai chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp, tức là thuyết pháp giáo hóa). Ma-na-bà, người thế gian vì ngu si nên bám chấp vào những việc này. Bám chấp vào việc ấy rồi thì như ngồi trên cái bánh xe rỗng mà tưởng là cỗ xe lớn (?). Phàm phu bám chấp vào sự việc là như vậy.

 Lại nữa, Ma-na-bà, ví như có người mong học thuật bắn cung mà không theo thầy học, dù khổ nhọc thân tâm cuối cùng cũng không thành nghề. Cũng vậy, Ma-na-bà, ba pháp này cũng thế: nếu không có phương tiện, không dày công tu tập thì khó mà chứng biết được. Ma-na-bà, ba pháp như thế, nếu Như Lai nói thì không bao giờ hết: hoặc một kiếp, hoặc mười kiếp, hoặc trăm kiếp, hoặc nghìn kiếp, hoặc vô lượng kiếp cũng không hết. Như Lai đối với số kiếp, thời gian dài ngắn, thêm bớt, tùy ý muốn nói bao nhiêu tên gọi, bao nhiêu nghĩa lý đều có thể giải nói được, mà lời dạy từ miệng Như Lai cũng không hề vơi bớt. Nghĩa của ba câu này nhiều đến hàng ức (?), để các vị Bồ-tát được thọ trì. Ở chỗ nghĩa của câu ấy, có khi Như Lai trong một câu mà có thể dùng vô lượng tên gọi, nghĩa lý khác nhau để giải nói.

 Nếu những câu pháp này và nghĩa chúng bao hàm, cho đến những gì sinh ra từ gốc chữ, tiếng nói âm thanh mà là sắc pháp (vật chất có hình tướng, chiếm chỗ), thì giả sử trong ba nghìn đại thiên thế giới (một thế giới vô cùng rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) này, dọn sạch hết đất đai, núi đá, cây cỏ, phía đông, tây, nam, bắc, lên đến Hữu đỉnh đều thành hư không, cũng không thể chứa hết. Giả sử thế giới này chứa đầy hạt cải, mỗi lần lấy đi một hạt cho đến hết sạch các hạt cải, thì dùng tài biện thuyết của Như Lai diễn nói một câu, cũng không thể nói hết, dù chỉ một phần nhỏ. Ma-na-bà, các ông nên biết, pháp môn Đà-la-ni về nghĩa một câu này, ai chắc chắn khéo thọ trì được thì trong khoảng một cái búng tay có thể phân biệt hết. Ma-na-bà, pháp môn nghĩa câu này rốt cuộc cũng không thể dùng lời nói mà nói hết. Giả sử vô lượng chúng sinh đặt ra đủ thứ câu hỏi, vị Bồ-tát ấy vẫn phân biệt trả lời hết, ví như dòng nước chảy, vì tâm không rối loạn.

 Đà-la-ni này gọi là việc lớn, có thể làm gốc rễ cho tất cả các pháp, vì vậy gọi là Đà-la-ni. Một câu pháp này sinh ra vô lượng câu; đó là đại tổng trì (sự nắm giữ lớn, bao trùm tất cả), nói thông suốt mọi nghĩa. Vì sao thế? Vì muốn khiến tất cả chúng sinh dễ tiếp nhận, dễ hiểu. Lại vì một câu thì khó hiểu khó biết, nên dẫn ra nhiều thí dụ, lời lẽ phương tiện, khiến người được ngộ rằng các pháp như thế đều không thể thấy, tự thể vốn không, vì xa lìa lời nói. Ma-na-bà, nếu các vị Bồ-tát mới phát tâm lớn, muốn làm việc lớn — việc lớn tức là pháp Đại thừa — mà vị Bồ-tát ấy chỉ phát tâm suông, không hỏi, không tu, thì rốt cuộc không thành tựu được gì. Ma-na-bà, như người theo Thanh văn thừa (cỗ xe của những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự mình giải thoát), tuy nghe ba mươi bảy pháp trợ bồ-đề (ba mươi bảy phương pháp tu tập giúp đạt giác ngộ), mà không có ý nhớ nghĩ tu hành, lại tự xướng lên rằng: "Ta đã đắc quả La-hán (A-la-hán: bậc đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử), việc cần làm đã làm xong." Cũng vậy, Ma-na-bà, nếu có ai muốn làm việc của Phật pháp thì nên phát tâm này vững như núi Tu-di, an trụ không lay động, và thuận theo đó mà tu hành.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video