Thiên 4 — Quyển 4: Tưởng Tử Văn, Tây Sở Bá Vương, Quan Vũ, Ngũ Tử Tư, Triệu Công Minh, Thôi phủ quân và các vị tướng thần

 Sưu thần ký (sách ghi chép về các vị thần), quyển thứ tư

 Mục lục

 Tưởng Trang Vũ Đế (thần được phong hiệu "Đế", tức vua); Thường Châu Vũ Liệt Đế; Năm vị Tư đồ ở Dương Châu (Tư đồ: một trong những chức quan cao nhất triều đình, ở đây là tước hiệu phong cho thần)

 Tây Sở Bá Vương; Nghĩa Dũng Vũ An Vương Quan Công; Linh Lăng Vương #1

 Huệ Ứng Vương; Uy Huệ Hiển Thánh Vương Ngũ Tử Tư; Kim Sơn Đại Vương

 Vạn Hồi Quắc Quốc Công (Quốc công: tước cao, đứng sau tước vương); Triệu Nguyên soái (Nguyên soái: chức tướng đứng đầu; trong Đạo giáo là chức của các vị thần tướng); Bành Nguyên soái

 Nhuận Trạch Hầu (Hầu: tước hầu, tước quý tộc dưới tước công); Uy Tế Hầu; Linh Chấn Hầu

 Thôi Phủ Quân (Phủ quân: tiếng tôn xưng quan thái thú, cũng dùng để gọi thần); Phục Ba Tướng quân; Mật Đô thống (Đô thống: chức tướng chỉ huy quân)

 Tống Thứ sử (Thứ sử: quan đứng đầu một châu); Cam Đại phu (Đại phu: một bậc quan); Lục Đại phu

 Tưởng Tướng công ở Hàng Châu (Tướng công: tiếng tôn xưng bậc quan lớn); Hao Lý Tướng công; Tổ Tướng quân

 Hoa Khanh (Khanh: tiếng tôn xưng người có chức tước); Thần núi Hoa Sơn; Hương hỏa họ Nhiếp (Hương hỏa: khói hương thờ cúng, ở đây chỉ các vị thần được cả dòng họ thờ phụng)

 Tưởng Trang Vũ Đế

 Tưởng Trang Vũ Đế ở phủ Kiến Khang, tên húy (tên thật, kiêng không gọi thẳng) là Tử Văn, người Dương Châu. Cuối đời Hán, ông làm úy huyện Mạt Lăng (úy: quan coi việc bắt trộm cướp trong huyện), đuổi giặc đến chân núi Chung Sơn, bị đánh trúng trán mà chết. Đến buổi đầu khi Tiên chủ nhà Ngô (Tôn Quyền) dựng nước, một viên lại (viên chức nhỏ) cũ của ông gặp Tử Văn trên đường, cưỡi ngựa trắng, cầm quạt lông trắng, người hầu đi theo y như lúc còn sống; viên lại cũ trông thấy thì sợ hãi bỏ chạy. Tử Văn đuổi theo bảo: "Ta sẽ làm thần thổ địa (vị thần cai quản, che chở một vùng đất), để ban phúc cho dân chúng các ngươi; hãy lập miếu thờ ta, nếu không ta sẽ khiến sâu bọ chui vào tai người làm tai họa."

 Chúa Ngô cho đó là lời yêu quái. Về sau quả nhiên có sâu chui vào tai người, chết rất nhiều, thầy thuốc thầy cúng đều không chữa được. Ông lại phán: "Không thờ ta thì sẽ có hỏa hoạn lớn." Năm ấy nhiều lần xảy ra cháy. Ông lại phán: "Không thờ ta thì sẽ có dịch bệnh lớn." Chúa Ngô lo sợ, phong ông làm Trung Đô hầu, ban thêm ấn thụ (con ấn và dải lụa đeo ấn, dấu hiệu chức tước), lập miếu dưới núi Chung Sơn, đổi tên núi thành Tưởng Sơn để tỏ rõ sự linh thiêng của ông.

 Khi có loạn Tô Tuấn đời Tấn, vua mộng thấy Tưởng hầu nói: "Tô Tuấn làm phản, ta sẽ giúp cùng diệt hắn." Sau quả nhiên chém được Tuấn, ông được phong thêm làm Tướng quốc (chức đứng đầu trăm quan). Trong niên hiệu Thái Nguyên, Phù Kiên đem quân xâm lấn, trông thấy quân nhà vua bày trận chỉnh tề, lại thấy cây cỏ trên núi Bát Công đều giống hình người, thất thần, lộ vẻ sợ hãi. Trước đó Cối Kê vương Đạo Tử nghe tin Kiên xâm lấn, đã đem nghi trượng, trống kèn đến cầu thần núi Tưởng Sơn giúp sức, nên đến khi Kiên nhìn sang thì như có thần trợ giúp.

 Năm Vĩnh Sơ thứ hai đời Tống Cao Đế, có chiếu cấm dâm từ (đền thờ không chính đáng, không được triều đình công nhận), từ đền Tưởng Tử Văn trở xuống đều bị dẹp bỏ; về sau lại gia phong ông đến chức Tướng quốc, Đại đô đốc trung ngoại chư quân sự (chỉ huy toàn bộ quân đội trong kinh và ngoài các nơi), phong làm Tưởng Vương. Trong niên hiệu Vĩnh Minh đời Tề, gặp loạn Thôi Tuệ Cảnh, người ta rước thần về đài sảnh triều đình để cầu phúc và sự giúp đỡ; việc yên rồi thì tôn ông lên hiệu Đế. Lại sửa sang miếu mới, lấy cổng miếu làm cửa Linh Quang, cửa giữa làm cửa Hưng Thiện, điện ngoài gọi là Đế Sơn, điện trong gọi là Thần Cư.

 Lương Vũ Đế từng cầu khấn mà thần không ứng, sai người đi đốt miếu; chưa đi được nửa đường, bỗng gió mưa nổi lớn làm rung chuyển cung điện. Vua sợ, cúng tế thần thì mới yên. Nhà Nam Đường đặt thụy hiệu (tên hiệu đặt để tôn xưng sau khi mất) là Trang Vũ Đế, lại tu sửa miếu. Từ Huyễn vâng sắc lệnh của vua soạn văn bia, ghi chép đầy đủ các việc ấy. Nhân ngày vợ của Chu Triều Hội (?)... Năm Khai Bảo thứ tám miếu bị cháy, năm Ung Hy thứ tư xây lại, năm Cảnh Hựu thứ hai ông Trần Chấp Trung sửa sang thêm, xin triều đình ban biển miếu là "Huệ Liệt". Năm Hồng Vũ thứ hai mươi của triều ta (nhà Minh), miếu được dời xây ở phía nam núi Anh Minh (?), Lưu Tam Ngô vâng sắc lệnh soạn bài ký. Người địa phương nói có mười ngôi miếu lớn, đây là một trong số đó.

 Thường Châu Vũ Liệt Đế

 Trung Hựu Vũ Liệt Đại Đế họ Trần, tên húy Quả Nhân, tên chữ Chỉ Uy, người huyện Tấn Lăng, Thường Châu. Ông nội là Tung, làm quan nhà Trần giữ chức Vũ lâm lang (quan võ trong đội cấm quân hộ vệ vua); cha là Quý Minh, làm Cấp sự trung (quan hầu cận vua, lo việc can gián và xét tấu chương). Ngài sinh vào giờ Ngọ ngày rằm tháng ba năm Kỷ Tỵ, niên hiệu Thái Thanh thứ hai đời Lương, dáng vẻ anh tuấn rạng rỡ, có tướng lạ "đỉnh giác nặc tê" (xương trán nổi gồ như sừng, như có sừng tê ẩn bên trong — theo tướng học là tướng đại quý), mọi người đều cho là kỳ lạ. Tám tuổi đã biết làm văn, mười ba tuổi đọc khắp các bộ sử.

 Năm Thiên Khang thứ nhất đời vua Trần (?), ngài đỗ tiến sĩ, đối sách ở thềm ngọc (trả lời câu hỏi về chính sự ngay trước sân điện của vua), khi ấy mới mười tám tuổi, được trao chức Giám sát ngự sử (quan xét hạch, đàn hặc quan lại), rồi thăng Tuần sát đại sứ đạo Giang Tây. Ngài trí dũng hơn người, tinh thông thao lược (binh pháp, mưu lược cầm quân), làm quan nhà Trần hai mươi lăm năm, lấy lòng hiếu, lòng trung mà ban ơn đức cho muôn dân, uy danh vang khắp thiên hạ.

 Sang đời Tùy, ngài không ra làm quan. Tùy Dạng Đế đi chơi xuống phía nam đến Giang Đô, giặc cướp nổi lên khắp nơi; vua nghe danh ngài, xuống chiếu sai đi dẹp giặc. Vì việc trừ hại cho dân, theo lẽ nghĩa không thể từ chối, ngài nhận mệnh mà ra. Năm Đại Nghiệp thứ năm, ngài được trao chức Bỉnh nghĩa úy, dẹp giặc phản ở Trường Bạch, được thăng Triều thỉnh đại phu; dẹp mười vạn quân phản của Nhạc Bá Thông ở Giang Ninh, được trao Ngân thanh quang lộc đại phu; dẹp hai mươi vạn quân giặc của Lâu Thế Can ở Đông Dương, được triệu về làm Đại tư đồ.

 Cuối niên hiệu Đại Nghiệp, Thẩm Pháp Hưng khởi binh ở Ngô Hưng, mưu chiếm quận Thường Châu, trong bụng chứa mưu hiểm độc, ngoài mặt thì giả vờ theo phụ. Bấy giờ tướng giặc Lý Tử Thông tụ tập mấy vạn quân đóng ở phía bắc sông, ngầm làm thế ứng cứu cho Pháp Hưng, nhưng sợ uy dũng của ngài nên không dám vượt sông. Đến ngày mười tám tháng năm năm Canh Thìn, niên hiệu Vũ Đức thứ hai đời Đường Cao Tổ, Pháp Hưng giả ốm, vội sai người chạy đến báo cho ngài. Ngài bất đắc dĩ phải đến thăm bệnh, uống rượu bị trúng độc, phi ngựa trở về.

 Lúc ấy có vị cao tăng là Lẫm thiền sư nổi tiếng giỏi nghề thuốc, ngài vội mời đến chữa. Phép chữa phải làm ở chỗ vắng lặng không người, dùng nước rửa ruột để trừ độc. Vợ ngài là bà họ Thẩm đến bên ao lén nhìn và chạm vào, ngài biết không thể cứu được nữa, bèn dặn lại Lẫm thiền sư cùng hai phi họ Hàn và họ Trương, đem ngôi nhà đang ở cùng kho phía nam cúng làm tịnh xá (chùa), ngôi nhà phía đông làm quán Sùng Thích. Nói xong thì mất, hưởng thọ bảy mươi hai tuổi.

 Pháp Hưng nghe tin, tự cho là đã đắc chí, nào ngờ anh linh của ngài vẫn như còn sống, khí tiết trung nghĩa càng thêm mạnh mẽ. Một ngày kia mây đen che kín trời, gió mưa tối tăm mù mịt, ngài bỗng hiện hình uy nghi, bắn một mũi tên thần giết chết Pháp Hưng, bọn giặc tan sạch bốn phía. Uy linh giữ nước của ngài là như thế. Thiên tử nhà Đường (theo "Bia phong Trung Liệt công") phong ngài là Phúc Thuận Vũ Liệt Vương, nhà Hậu Chu thêm hiệu Đế, năm Tuyên Hòa thứ tư đời Tống ban biển miếu là "Phúc Thuận".

 Vũ Liệt Hiển Linh Chiêu Đức Đại Đế. Vũ Liệt Thẩm hậu. Hàn hậu; Tán U Trương phu nhân. Cha của thần là Khải Linh hầu; mẹ của thần là Ý Đức Đoàn phu nhân. Mẹ kế của thần là Gia Đức Y phu nhân. Con của thần là Tán Huệ Tế Mỹ hầu. Con thứ là Hiệp Ứng Tế Thuận hầu. Cháu của thần là một vị xử sĩ (người có học mà không ra làm quan).

 Vị thần phụ tá là Tử đại úy (?), tên Khắc Hoành, được phong là Lan Linh tướng quân (?).

 Năm vị Tư đồ ở Dương Châu

 Anh Hiển Tư đồ ở Dương Châu là năm vị thần họ Mao, Hứa, Chúc, Tưởng, Ngô. Khi ở Dương Châu, năm người kết làm anh em, thích săn bắn. Vùng ấy xưa nhiều hổ sói, người bị chúng làm hại. Bên khe núi, họ gặp một bà lão; năm người hỏi han thì biết bà sống một mình không có người thân, đói thì uống nước suối khe. Năm người mời bà về nhà mình, lạy gọi là mẹ. Phụng dưỡng chưa được bao lâu, có lần đi săn về không thấy mẹ đâu, năm người nói: "Chắc là bị hổ ăn rồi." Bèn cùng hăng hái xông đi đuổi bắt; trong núi có con hổ ra trước mặt, nằm phục xuống đất chịu hàng, từ đó nạn hổ mới dứt.

 Người đời sau nhớ đức nghĩa của họ, lập miếu thờ; phàm cầu khấn điều gì thì cầu gì được nấy. Miếu nay ở phía đông núi Kim Quỹ, hương Đông Hưng, huyện Giang Đô. Đến thời Tùy Dạng Đế, các vị từng có công hộ giá, được phong hiệu Tư đồ. Nhà Đường thêm tước hầu. Đời Tống, năm Tân Mão niên hiệu Thiệu Định, tên giặc phản Lý Toàn nhiều lần đến cướp phá vùng này; hắn cầu thần mà không được điềm lành, bèn lấy dao rạch phá tượng thần. Chưa đầy ba ngày, Toàn bị giết ở Tân Đường, chân tay rời rạc, giống hệt như những gì hắn đã làm với tượng thần.

 Giặc yên, quan trấn thủ là ông Triệu Phạm thân dẫn các quan thuộc đến tế dưới đền để đáp ơn thần. Ông dỡ miếu xây rộng thêm, ghi lại công giúp ngầm của thần tâu xin triều đình; triều đình ban biển miếu là "Anh Hiển", gia phong đến tước hầu với mỹ hiệu tám chữ. Sau, Bình chương (chức tể tướng) là ông Giả Tự Đạo đến trấn giữ đất này, có việc cầu thần: gặp hạn hán thì mưa bay tới, lo mưa dầm lụt lội thì nắng trở lại, cứu cháy thì lửa tắt, mong tuyết thì có tuyết lành ứng nghiệm. Việc giữ nước giúp dân của thần lúc nào cũng hiển linh, ông lại tâu xin gia phong tước vương: vị thứ nhất là Linh Uy Trung Huệ Lan Thuận Vương; vị thứ hai là Linh Ứng Trung Lợi Phụ Thuận Vương; vị thứ ba là Linh Trợ Trung Vệ Tá Thuận Vương; vị thứ tư là Linh Hựu Trung Tế Trợ Thuận Vương; vị thứ năm là Linh Dũng Trung Liệt Sở Hạng Vương.

 Tây Sở Bá Vương

 Tây Sở Bá Vương tức là Hạng Vương Vũ (Hạng Vũ). Miếu ở cách Hòa Châu bốn mươi dặm về phía đông bắc, chính là nơi bến Ô Giang mà ông không chịu qua sông. Núi không cao nhưng cây cỏ um tùm, sát khí lạnh lẽo dọa người; người coi miếu dù dựng lều tranh dưới chân núi cũng không dám đến gần. Tương truyền xưa kia miếu quay mặt ra sông, thường làm lật thuyền gây trở ngại. Có người khách qua đường lấy câu thơ "Nhà Hán nay cũng đã thuộc về người khác" để an ủi, miếu bèn đổi hướng.

 Trong niên hiệu Thiệu Hưng đời Tống, chúa nước Kim là Hoàn Nhan Lượng muốn vượt sông, xin keo (đồ gieo để hỏi ý thần) mà thần không thuận, Lượng giận sai đốt miếu. Chốc lát có con rắn lớn bò ra xa, trên xà nhà và trong rừng cây sau điện vang tiếng reo hò như mấy nghìn quân lính, Lượng hoảng sợ, quân hầu hai bên kinh hãi chạy tán loạn. Thơ của Hứa Biểu:

 Nghìn năm thịnh suy chớ buồn suông, công nghiệp nhà Hán cũng thành gò hoang.

 Chỉ còn trên đồng cỏ Ngu Cơ (người thiếp yêu của Hạng Vũ, tự vẫn khi ông thua trận; tương truyền cỏ mọc trên mộ nàng gặp gió thì lay như múa), múa hết gió xuân vẫn chưa chịu thôi.

 Nghĩa Dũng Vũ An Vương — sinh ngày mười ba tháng năm

 Nghĩa Dũng Vũ An Vương họ Quan, tên Vũ, tên chữ Vân Trường, người Giải Lương, Bồ Châu. Cuối đời Hán, ông cùng Trương Phi người quận Trác giúp Lưu Tiên chủ (Lưu Bị) dấy nghĩa binh. Sau đến đồi Ngọa Long ở Nam Dương, ba lần đến lều tranh mời Gia Cát Khổng Minh, chia cắt núi sông, chia ba thiên hạ, đặt quốc hiệu là Thục. Tiên chủ cho Quan công làm Kinh Châu mục (quan đứng đầu châu Kinh). Chẳng may Lã Mông bày mưu, ông không chịu khuất phục mà chết. Ông được truy tặng Đại tướng quân, chôn ở núi Ngọc Tuyền; người địa phương cảm đức, hằng năm theo mùa cúng tế. Ông giữ nước, ban phúc cho dân, biển miếu là "Nghĩa Dũng Vũ An Vương". Tống Huy Tông gia phong tôn hiệu là Sùng Ninh Chí Đạo Chân Quân (Chân quân: danh hiệu bậc thần tiên trong Đạo giáo).

 Linh Lăng Vương

 Vương họ Đường, tên húy Thế Dục, tên chữ Xương Đồ, vốn người Linh Lăng, đời đời ở động Long phía tây nam phủ Vĩnh Châu. Thời Đường Chiêu Tông giặc cướp nổi lên, Thế Dục tập hợp dân binh trong làng để giữ xóm làng. Lưu Kiến Phong cử ông làm Thứ sử Vĩnh Châu. Đầu niên hiệu Quang Hóa, họ Mã (Mã Ân?) đánh vào, ông không chịu khuất phục mà chết. Về sau có lúc người ta nghe tiếng chiêng trống, ông còn nhiều lần hiện hình giữa ban ngày.

 Từng có một khúc gỗ từ trong động trôi ra, dừng ở đỉnh Thạch Khắc; người ta đẩy nó ra giữa dòng, sáng hôm sau nó lại trở về, như thế đến ba bốn lần. Gặp lúc trời hạn, cầu khấn thì có mưa, người ta bèn lấy khúc gỗ ấy tạc tượng mà thờ. Nay ở phía nam thành phủ và bờ Thạch Kinh đều có miếu, rất linh ứng. Họ Mã ở Hồ Nam tôn thờ ông bằng tước vương, về sau nhà Tống cũng nhiều lần gia phong.

 Huệ Ứng Vương

 Vương họ Âu Dương, tên Hựu, làm thái thú (quan đứng đầu một quận) Ôn Lăng. Thuyền đậu ở sông Đại Càn đất Thiệu Vũ thì ông chết đuối; người sau lập miếu ở Đại Càn thờ ông, rất linh dị. Lụt hay hạn mà cầu khấn thì ứng nghiệm như tiếng vang. Theo sách "Yết mộng lục", Lý Cương đời Tống từng đến bái miếu, mộng thấy thần ra đón tiếp, nhường cho ngồi chỗ chủ; Cương một mực từ chối, thần nói: "Ngày sau còn phải nhờ ông chủ trì." Đến khi Cương làm tể tướng, gặp lúc thần được gia phong, quả nhiên do ông ký tên.

 Diệp Tổ Hiệp đi thi tỉnh (kỳ thi do bộ Lễ tổ chức ở kinh đô), mộng thấy thần đem một miếng thịt chó đặt lên án, bảo ăn; lại chỉ cho xem một bó trúc dưới điện. Ông không hiểu ý. Năm sau ông đỗ đầu, mới hiểu "một miếng thịt chó đặt trên án" là hai chữ "trạng nguyên" (chữ "trạng" gồm nét "miếng" và chữ "chó", chữ "nguyên" có phần dưới giống cái án). Trước kia thi đình đều ra đề phú, đến khoa ấy mới bắt đầu hỏi bằng bài sách (bài văn trả lời câu hỏi về chính sự), "một bó trúc" chính là chữ "sách" (chữ này trên có bộ trúc, dưới như cái bó). Những việc như thế kể không xiết. Nay miếu gọi là Huệ Ứng.

 Uy Huệ Hiển Thánh Vương

 Thần họ Ngũ, tên Viên, tên chữ Tử Tư, con của Ngũ Xa, đại phu nước Sở. Sở Bình Vương nghe lời gièm pha, giết cha của Viên là Xa và anh là Thượng; Tử Tư chạy sang nước Ngô, bày tỏ cái lợi của việc đánh Sở. Ngô đánh Sở, quả nhiên thắng, tiến vào kinh đô Dĩnh của Sở; Viên đào mả Bình Vương, lấy roi quất xác ba trăm roi. Ngô đánh Việt, vua Việt là Câu Tiễn lui về núi Cối Kê, xin làm tôi tớ. Vua Ngô bằng lòng; Tử Tư can ngăn, vua không nghe. Thái tể (quan đứng đầu trăm quan) Bá Hi gièm pha Viên, vua sai ban thanh kiếm Chúc Lâu bắt ông tự sát. Lúc sắp chết, ông nói: "Nước Ngô sắp mất rồi chăng!" Vua Ngô nghe vậy giận dữ, lấy xác Viên nhét vào túi da ngựa thả trôi sông. Người Ngô thương ông, lập đền thờ bên sông, hiệu miếu là Uy Huệ Hiển Thánh Vương.

 Kim Sơn Đại Vương

 Đại vương họ Hoắc, tên húy Quang, tức là vị Đại tướng quân nhà Hán. Sách "Kỳ cựu truyện" chép: Chúa Ngô là Tôn Hạo mắc bệnh, rất bứt rứt nóng nảy, không tự chủ được, sắc cho trăm quan đi lễ khắp các đền miếu linh thiêng, nhưng đều không ứng. Bỗng một hôm vào canh năm, đêm sắp tàn, ánh sáng ban mai sắp rạng, có vị thần nhập vào một viên tiểu hoàng môn (hoạn quan nhỏ hầu trong cung) nói: "Bệnh khỏi, bệnh khỏi." Người coi việc cúng bái hỏi: "Ngươi là thần gì, giữ việc gì mà báo điều lành dữ này?" Thần đáp: "Thần là Hoắc Quang nhà Hán. Ở Kim Sơn, Hải Diêm (?) gió và nước triều gây hại, thần sẽ thống lĩnh bộ hạ đến trấn giữ, nay đến báo tin lành cho bệ hạ." Hôm sau bệnh của Hạo quả nhiên khỏi, bèn lập miếu ở phía đông huyện lỵ Hải Diêm (?) thuộc Gia Hưng, ban biển miếu là "Hiển Trung", dân gian gọi là Kim Sơn Đại Vương.

 Vạn Hồi Quắc Quốc Công

 Vạn Hồi công là người huyện Văn Hương, Quắc Châu, họ Trương, sinh ngày mồng năm tháng năm năm Trinh Quán thứ sáu đời Đường. Sinh ra đã ngây dại, tám chín tuổi mới biết nói, hay hú hét ngạo nghễ như kẻ điên, người làng không ai đoán được. Một hôm ông bảo người nhà quét dọn, nói có khách quý sắp đến. Hôm ấy Tam Tạng Huyền Trang #2 (vị cao tăng sang Ấn Độ thỉnh kinh) từ phương tây trở về, đến thăm ông. Ông hỏi về phong cảnh Ấn Độ, rõ ràng như đã tận mắt thấy. Huyền Trang vái chào, gọi ông là Bồ Tát (bậc giác ngộ phát nguyện cứu độ chúng sinh).

 Ông có người anh là Vạn Niên theo cha đi đánh vùng Liêu Tả (phía đông sông Liêu), mẹ họ Trình mong ngóng tin tức. Ông nói: "Việc này rất dễ." Bèn thưa với mẹ rồi đi, đến chiều đã về, mang theo thư nhà, hàng xóm kinh ngạc; hai bên ông có thần binh hầu vệ trang nghiêm. Năm Hàm Hanh thứ tư, Đường Cao Tông triệu ông, ông không đến; Võ hậu ban cho áo gấm, đai ngọc. Ngày mồng tám tháng mười hai năm Cảnh Vân thứ hai, ông mất ở Trường An, thọ tám mươi tuổi, lúc ấy hương thơm lạ ngào ngạt. Nhà Tống tặng ông chức Tư đồ, tước Quắc Quốc công.

 Triệu Nguyên soái — sinh ngày rằm tháng ba

 Ngài họ Triệu, tên húy Công Minh, người núi Chung Nam. Từ đời Tần đã lánh đời vào núi, tinh tu đạo lớn; công thành, vâng chỉ của Ngọc Đế (vị vua tối cao trên trời theo Đạo giáo) được triệu làm Phó soái Thần Tiêu (Thần Tiêu: tầng trời cao nhất, nơi cai quản sấm sét theo Đạo giáo). Xét ra, nguyên soái do khí đen ở cõi trời Hạo Đình Tiêu Độ, Tuệ Giác Hôn Phạm hóa sinh mà thành (?). Ngôi của ngài ở quẻ Càn (quẻ tượng trời, ứng hướng tây bắc, thuộc hành Kim), là tượng Kim và Thủy hợp lại thành màu đen.

 Về phục sắc: đầu đội mũ sắt, tay cầm roi sắt, là tượng Kim gặp Thủy thành đen; mặt đen, râu rậm là màu đen của phương bắc; cưỡi hổ là tượng của Kim (hổ ứng với phương tây, thuộc hành Kim). Cho nên ngài là bản thể của Kim trong Thủy; đem dùng thì thành đạo, thành phép tắc (?); không có sấm sét thì không tỏ rõ được uy của ngài. Tây đài núi Thái Hoa là phủ của ngài, do nguyên soái chủ quản; ngài được gọi là Kim Luân (bánh xe vàng), cũng là tượng Kim phương tây.

 Nguyên soái trên vâng lệnh cửa trời, cai quản sai khiến ba cõi (trời, đất, nước), tuần sát năm phương, kiểm soát chín châu, làm Trực điện đại tướng quân, làm một vị ngự sử của Bắc Cực (?). Khi Tổ Thiên sư đời Hán (Trương Đạo Lăng, người sáng lập Thiên Sư đạo) luyện đại đan (thuốc tiên), thần rồng tâu Thượng đế xin một vị thần tướng dũng mãnh để canh giữ, do đó nguyên soái vâng chỉ Ngọc Đế được trao chức Chính Nhất Huyền Đàn Triệu Nguyên soái. "Chính" thì muôn tà không phạm được; "Nhất" thì thuần nhất không hai. Chức này rất trọng. Sau khi Thiên sư #3 thăng thiên, ngài mãi trấn giữ núi Long Hổ (núi tổ đình của phái Chính Nhất). Nay mỗi kỳ Tam nguyên (ba ngày rằm tháng giêng, tháng bảy, tháng mười) mở đàn truyền độ (lễ truyền phép, thu nhận người vào đạo), những người hướng thiện, lập công, tạ lỗi, cùng những kẻ ngoan cố không chịu cảm hóa, đều do nguyên soái cai quản.

 Vì thế Huyền đàn ở Long Hổ thật là một ty (cơ quan) coi việc thưởng phạt. Dưới trướng có tám vị vương mãnh tướng, ứng với bát quái (tám quẻ cơ bản của Kinh Dịch). Có sáu vị độc đại thần, ứng với thiên sát, địa sát, niên sát, nguyệt sát, nhật sát, thời sát (các hung thần chủ việc gây hại theo trời, đất, năm, tháng, ngày, giờ). Có lôi thần (thần sấm) năm phương và xương binh (âm binh dữ tợn) năm phương, ứng với ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Có hai mươi tám vị tướng, ứng với hai mươi tám tú (hai mươi tám chòm sao chia vòng trời). Hai tướng Thiên Hòa, Địa Hợp tượng trưng sự đóng mở của cửa trời, cửa đất. Hai doanh Thủy, Hỏa cùng các tướng tượng trưng sự qua lại của mùa xuân sinh sôi, mùa thu tàn sát.

 Xua sấm sai sét, gọi mưa hô gió, trừ ôn dịch, dẹp tà ma, giữ gìn người bệnh, xua tan tai họa, công của nguyên soái không gì lớn hơn. Đến như kiện tụng oan ức, thần có thể khiến được tháo gỡ; buôn bán công bằng để cầu tài, ngài có thể khiến được lợi lộc, hòa hợp. Chỉ cần là việc công bằng thì có thể khấn thần, không gì không như ý. Thánh hiệu trên trời (?) là: Cao Thượng Thần Tiêu Ngọc Phủ Đại đô đốc, Tuần sát sứ năm phương, Đô đại đề điểm xã lệnh chín châu, Trực điện đại tướng quân, Chủ lĩnh lôi đình, Phó nguyên soái, Bắc Cực thị ngự sử, Tam giới đại đô đốc, Ứng Nguyên Chiêu Liệt hầu, Chưởng thượng định mệnh, Trướng thiết sứ, Hai mươi tám tú đô tổng quản, Thượng Thanh Chính Nhất Huyền Đàn Phi Hổ Kim Luân Sắc Pháp (?) Triệu Nguyên soái.

 Bành Nguyên soái

 Nguyên soái họ Bành, tên húy Đình Kiên, từng làm quan cai trị huyện Sùng An, dẹp yên giặc cướp dễ như bẻ cây khô, đẩy tường mục. Vì có công, trong niên hiệu Chí Chính đời Nguyên, ông nhiều lần được thăng đến Phó đô nguyên soái Tuyên úy ty Phúc Kiến (cơ quan coi việc quân và dân ở vùng biên). Bấy giờ bọn giặc lén lút nổi dậy, ông dẹp yên từng toán. Sau vì ngựa vấp ngã mà bị hại, giặc chém ông, nhưng xác cứng đờ đứng không ngã, hai mắt trợn ngược lên, râu tóc lay động phần phật như bị gió thổi, giặc không dám đến gần.

 Một lúc sau việc yên, các viên lại cũ đưa linh cữu ông về Sùng An; dân thương nhớ như mất cha mẹ, lập đền, đắp tượng để thờ mãi, theo mùa cúng tế. Phàm khi lụt, hạn, dịch bệnh mà chạy đến cầu khấn, thần giáng linh ứng nghiệm như tiếng vang. Dân gian gọi ông là Bành Nguyên soái. Đền và tượng lan ra các huyện lân cận, linh ứng cũng đều như vậy.

 Nhuận Tế Hầu

 Vị thần này là Hạ Lỗ tướng quân (?) đời Hậu Ngụy, tên húy Nguyên. Từng có lần hành quân đóng ở núi Bạch Bưu thuộc Phần Châu, khổ vì khô khát không có nước, lòng quân xôn xao. Ông ở chỗ cao (?) xuống ngựa, lạy trời và thần linh, thề lấy cái chết; bỗng con ngựa cào đất làm phun ra dòng suối. Từ đó nguồn nước linh thiêng tuôn chảy, người ta nhờ đó tưới ruộng, lợi ích đến muôn vật, lâu ngày vẫn không mất. Người trong vùng lập miếu trước núi Bạch Bưu, linh ứng khác thường. Nhà Tống ban biển miếu là "Thủy Trạch", phong thần làm Nhuận Tế hầu. Năm Hồng Vũ thứ mười một của triều ta, đặt hiệu là Thần suối Mã Bào (suối ngựa cào) núi Bạch Bưu; quan sở tại tế lễ vào mùa xuân và mùa thu.

 Uy Tế Hầu

 Hầu họ Lý, tên húy Lộc An, người làng Đồng Trang, huyện Trường Hưng, Cát Châu, sinh ngày mười tám tháng giêng, ngày Giáp Thân, năm Sùng Ninh thứ ba đời Tống Huy Tông. Lớn lên bẩm tính khác thường, tính nết đoan trang nghiêm trọng, không nói bừa. Người trong làng xã gặp việc lành dữ, họa phúc sắp đến, ông đều biết trước mà báo cho để răn đề phòng. Năm mười tám tuổi, tức tháng ba năm Tuyên Hòa thứ ba, ông bỗng báo trước với hàng xóm làng xã rằng: "Ta sắp đi Giao Tây ở Sơn Đông làm việc cho nhà nước, e phải mấy năm mới về." Rồi ông ngồi ngay ngắn mà mất.

 Về sau nhiều lần có dấu tích linh thiêng hiện ra ở quê, như năm được mùa hay mất mùa, lúa mạch sớm được hay hỏng, đều truyền qua đồng cốt mà báo trước, đúng như ấn khớp với khế, khóa khớp với chìa, không sai mảy may. Do đó các bô lão rủ nhau lập nơi hương khói để thờ cúng. Tống Ninh Tông ban biển miếu là "Hiển Ứng", Tống Lý Tông phong ông làm Uy Tế hầu.

 Linh Phái Hầu

 Lý San vốn người Tam Dụng (?), Vệ Châu, làm tướng dưới triều Chu Thế Tông, giỏi cưỡi ngựa bắn cung, có công với nước. Sau ông bệnh nặng, rất nhiều người đến thăm, ông không nói gì khác, chỉ bảo mọi người: "Ta được trao làm tướng quân sông Tất ở Sơn Đông." Nói xong thì mất. Người sau lập đền thờ ở đó. Đến niên hiệu Khai Nguyên đời Đường Huyền Tông, ông được phong làm Linh Phái tướng quân. Đến năm Đại Trung Tường Phù thứ tám đời Tống Chân Tông #4, phong làm Linh Phái hầu.

 Thôi Phủ Quân

 Thôi Phủ quân là người huyện Cổ Thành, Kỳ Châu. Cha là Thôi Nhượng cùng vợ thành kính đến núi Bắc Nhạc (?) cầu con. Đêm ấy vợ chồng mộng thấy một tiên đồng tay bưng một cái hộp; Thôi Nhượng hỏi, đồng tử đáp: "Thượng đế ban vật trong hộp, bảo vợ chồng ông nuốt đi." Nói xong mở nắp hộp ra xem, thấy hai viên ngọc đẹp. Vợ chồng mỗi người nuốt một viên. Tỉnh dậy thì có thai, đủ mười tháng, ngày mồng sáu tháng sáu năm Đại Nghiệp thứ hai đời Tùy sinh được một con trai, thần sắc đẹp đẽ khác người thường. Nhỏ đi học, mỗi ngày đọc thuộc nghìn chữ, không ngó ngàng đến trò chơi của lũ trẻ, nhân đó đặt tên là Tử Ngọc.

 Năm Trinh Quán thứ bảy đời Đường Thái Tông, có chiếu cử người hiền tài trong thiên hạ về kinh để triều đình dùng. Phủ quân cũng ở trong số đó; mọi người đều được ban xuất thân làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện), phủ quân được trao chức huyện lệnh huyện Trường Tử, Lộ Châu. Ông chính trực vô tư, xét việc tỏ tường đến từng sợi lông nhỏ, người trong quận đều nói tri huyện ban ngày xử việc dương gian, ban đêm xử việc âm phủ.

 Đầu tháng năm, tri huyện ra cáo thị cho dân trong huyện: ngày rằm tháng này và ngày sau rằm không được sát sinh hay săn bắn, ai phạm thì quan huyện tha (?) mà để âm phủ xét hỏi. Có người lén ra ngoài thành bắn được một con thỏ, vào cổng thì bị lính gác khám bắt, giải đến sân huyện. Ông hỏi: "Các ngươi cố ý phạm lệnh, muốn chịu phạt ở huyện đường hay chịu phạt ở âm phủ?" Người ấy nói: "Xin chịu phạt ở âm phủ," vì cho rằng chuyện âm phủ còn xa. Nói xong, đều được thả về nhà.

 Đêm ấy vừa nằm xuống gối, chốc lát có viên lại áo vàng gọi hai người đến một tòa công đường; trên sảnh thấy Thôi tri huyện mặc mũ áo bậc vương, đang xét tội trạng mọi người: kẻ thì bị rút ngắn tuổi thọ, kẻ thì làm suy bại con cháu, kẻ thì bị giảm lộc ăn. Ông nói: "Thiện ác của các ngươi tự sẽ được xét xử," rồi cho trở về nhà, người ấy giật mình tỉnh dậy, lấy làm lạ lắm.

 Bỗng một hôm lính gác cổng báo: ở đèo Bằng Hoàng có hổ dữ chắn đường hại người. Ông sai viên thủ lại là Mạnh Hoàn mang phù điệp (giấy lệnh có đóng phù) đến miếu núi để bắt hổ; hổ ra, tự ngậm phù điệp theo viên lại đến chỗ ông. Thôi công trách: "Ngươi là loài khác, ăn hại mạng người, tội phải thế nào?" Hổ nghe xong đâm đầu vào thềm mà chết. Dân trong huyện lập sinh từ (đền thờ người khi còn sống) để thờ ông.

 Năm Trinh Quán thứ mười bảy, ông được dời làm huyện lệnh Phù Dương, Từ Châu; xử việc của Thái Tông ở âm phủ (?), xử nỗi oan về món nợ của hai người con ông Dương Tẩu. Sau dời làm huyện lệnh huyện Vệ, Vệ Châu, cùng ông Dương Tẩu là bạn đánh cờ đi đến nơi nhậm chức. Cách năm dặm về phía tây nam có con sông, mùa hè nước dâng ngập ruộng dân; ông lập đàn trên sông, dâng văn tấu lên Thượng đế, chốc lát thấy một con rắn lớn nổi lên mặt nước mà chết. Nước dần rút đi, dân trong vùng cũng lập sinh từ thờ ông.

 Một hôm ông đang đánh cờ với Dương Tẩu, bỗng có mấy người áo vàng cầm phù đến nói: "Chúng tôi vâng mệnh Thượng đế…", tiếp đó có khuê ngọc (thẻ ngọc cầm tay khi chầu), đai ngọc, áo tía, mũ trâm, áo thêu, cờ hộ vệ của Ngũ Nhạc (năm ngọn núi thiêng). Lại có hơn trăm người lạy xong đứng hầu, tấu nhạc tiêu thiều cùng đàn sáo, lại có một vị thần dắt ngựa trắng đến. Phủ quân nói: "Các ngươi đợi một chút." Rồi gọi hai con đến bảo: "Ta sắp lìa đời, các con không được khóc thương quá mức." Ông lấy giấy bút viết bài minh (bài văn răn) trăm chữ để dạy con; hai con khóc lạy nhận lời. Nói xong thì mất, sống ở đời sáu mươi bốn năm.

 [Từ đây văn bản dường như có chỗ mất, chuyển sang chuyện Cam Đại phu (?)] Sau vì có công, ông được làm thái thú Dự Chương; xét điều dân mong muốn thì gom lại mà làm, điều dân ghét thì bỏ đi, chính sự thông suốt, dân chúng hòa thuận, có thành tích cai trị lớn. Sau ông đem quân đến phía đông Bình Hương, chết trong nạn Vương Đôn làm loạn. Ông được thờ ở miếu cách huyện Bình Hương năm mươi dặm về phía đông, có lẽ chính là nơi ông chết. Linh ứng rõ rệt, rạng rỡ một phương.

 Đời Tống từng khổ vì hạn hán, mấy tháng liền không mưa, quan sở tại cầu khắp nơi đều không nghiệm. Có bô lão nhắc đến Cam đại phu, quận thủ lúc ấy là Tổ Vô Trạch nghe theo, tắm gội, trai giới (kiêng khem, giữ mình trong sạch trước khi cúng lễ), đến bái dưới đền, liền có mưa lớn như mưa dầm, nhờ đó được mùa. Các đời đều gia phong; triều ta xây lại đền, quan sở tại tế lễ vào mùa xuân và mùa thu.

 Lục Đại phu

 Miếu ở dưới núi Cẩm Thạch, Đức Khánh Châu, có linh ứng, là nơi ban phúc cho dân trong vùng. Theo sách "Di Kiên chí": Lục Giả đời Hán đi sứ Nam Việt, Úy Đà (vua Nam Việt) cùng ông đi thuyền chơi; đến chỗ này, Giả lặng lẽ khấn: "Nếu ta thuyết phục được vua Việt chịu xưng thần, sẽ lấy gấm bọc đá để báo đáp thần núi." Đi sứ về, ông bèn thuê người trồng hoa cỏ để thay cho gấm; người sau nhân đó lập miếu thờ ông.

 Đời Tống, Lương Thái (?) vào kinh, buộc thuyền dưới chân đá, đêm mộng thấy một người khách tự xưng là Lục đại phu nói: "Ta uất ức ở đây hơn nghìn năm rồi. Ông may mà ghé qua, xin để lại một bài thơ." Thái tỉnh dậy lấy làm lạ, bèn đến lễ miếu, đề thơ lên vách rồi đi. Các bô lão truyền rằng núi Cẩm Thạch có tên là vì khi Lục Giả đi sứ Nam Việt đã dựng trướng gấm thêu ở đây; tạm ghi lại để kèm theo.

 Tưởng Tướng công ở Hàng Châu

 Thần họ Tưởng, đời đời là người Hàng Châu, sinh trong khoảng niên hiệu Kiến Viêm #5 đời Tống, thích cứu giúp người #6. Mỗi mùa thu hoạch, ông mua thóc để dự trữ, khi giá thóc lên cao thì bán rẻ ra theo đúng giá gốc; năm mất mùa có khi bớt giá cho người đói. Lúc sắp chết ông dặn hai em: "Phải giữ lòng nhân, gắng làm việc tốt." Người trong làng cùng nhau đắp tượng ông để báo đáp tấm lòng nhân, linh ứng như tiếng vang; người đến cầu xin bói toán đông chen vai nhau. Đầu niên hiệu Hàm Thuần, triều đình ban biển miếu là "Quảng Phúc". Năm thứ sáu, An phủ sứ (quan coi việc quân dân một lộ) Tiềm Thuyết Hữu xin triều đình phong thần và hai em đều làm liệt hầu: vị thứ nhất là Phu Thuận hầu, vị thứ hai là Phu Ứng hầu, vị thứ ba là Phu Hựu hầu.

 Hao Lý Tướng công

 Triệu tướng công ở Hao Lý là người làng Hao Lý, Trường An. Nhà vốn làm ruộng, lấy cày cuốc làm nghề, ông học khoa cử rồi đỗ đạt. Ông tính cứng cỏi, thẳng thắn, vô tư, nhiều lần dâng lời can gián mà không được nghe, bèn đâm đầu vào thềm mà chết. Người trong quận lập đền thờ ông, nay ở cách Trường An hai mươi dặm về phía tây, mộ cũng ở bên trái đường. Năm Diên Hòa đời Đường Duệ Tông, phong ông làm Trực Liệt hầu, dân gian gọi là tướng công.

 Tổ Tướng quân

 Tướng quân không biết là người ở đâu, cũng không rõ họ tên; miếu đứng riêng một mình ở hồ Cảnh Tinh, Cửu Giang, tượng thờ uy nghiêm, các đời đều có linh nghiệm, dân quanh vùng và người đi thuyền lễ bái hết sức cẩn trọng. Theo "Âu Dương Chiêm tập" đời Đường: Nhan công, Lỗ quận công (Nhan Chân Khanh), trước làm châu mục (quan đứng đầu châu) Hồ Châu, châu ấy có loại đá làm bia; ông chở đá về, dừng ở Giang Châu, thì có giao long lao tới kéo thuyền (?) thẳng ra giữa hồ, ở đó rừng cây rậm rạp, đá dựng cheo leo, thế đất bao bọc, khí đẹp, có đền thần gọi là miếu Tổ tướng quân. Ông bỏ tiền dựng một đình bên đường, đặt tên là Tổ đình, rồi làm văn khắc bia ghi lại việc ấy. Người xưa đi qua miếu có thơ rằng:

 Núi xanh ẩn hiện, không rồi lại có; nước biếc nổi chìm, đi rồi lại về.

 Thử hỏi việc tướng quân năm ấy, lại thương nắm xương chôn bên bờ Động Đình.

 Hoa Khanh

 Hoa khanh họ Hoa, tên Kính Định, vốn người Trường An, miếu ở trấn Đông Quán, Mi Châu. Theo truyện, trong khoảng niên hiệu Chí Đức đời Đường, Hoa Kính Định theo Thôi Quang Viễn vào đất Thục, đánh Đoạn Tử Chương có công, được phong Gia Tường huyện công. Sau ông lại giằng co #7 với một đám giặc lớn, gắng sức đánh, hét vang, từ giờ Thìn đến giờ Dậu (khoảng từ sáng sớm đến chiều tối), hàng ngũ tan tác gần hết, ông một mình một ngựa đánh ác liệt; đầu đã mất mà vẫn cưỡi ngựa vác giáo. Đến trấn, ông xuống ngựa rửa ráy, gặp cô gái giặt lụa nói: "Không có đầu thì rửa làm gì?" Ông bèn ngã đổ xuống; dân chôn ông bên bờ khe. Các đời lập miếu thờ, dấu tích linh thiêng rạng rỡ. Đỗ Phủ có bài ca:

 Thành Đô có mãnh tướng Hoa khanh, trẻ con mới học nói cũng biết tên.

 Dùng binh như chim ưng chim cắt, sinh gió lửa; thấy giặc càng đông thân càng nhẹ.

 Thần núi Hoa Sơn

 Thần có ba vị: một là Phù Khâu Ông đời Tấn, một là học trò ông Vương Bao, một là học trò ông Quách Tự (?), người đương thời gọi là Hoa Cái tam tiên (ba vị tiên núi Hoa Cái). Đạo tràng (nơi tu hành, hành lễ) ở núi Tiên Hoa, huyện Sùng Nhân, Phủ Châu; đền được dựng đồ sộ, cao vút tận mây, rất linh ứng; dân và người có học gặp tai họa, điều quái lạ, dịch bệnh đều đến cầu dưới đền. Người đến cầu phải trai giới trước, đến kỳ thì cầm hương và lụa đi nối nhau như xâu chuỗi ngọc; người đến thì đi giữa đường, người về chỉ chắp tay đứng bên trái đường, không ai dám chen vượt; tiếng niệm "A Di Đà" vang khắp đồng nội, khá giống cảnh người đi lễ Thái Sơn và núi Thái Hòa. Người xưa có thơ rằng:

 Đạp lật đá dưới dòng suối khe biếc, nước thấu tận trời trong động Đan Hà.

 Lại hỏi Phù Khâu làm việc gì, hãy sang phía đông mà xem ruộng biếc (?).

 Hương hỏa họ Nhiếp

 Hương hỏa họ Nhiếp, dòng họ ở bến Vương Gia, Nam Xương. Tương truyền ở Nhiếp Thượng Cam (?) có một bà lão rất hiền. Bấy giờ có người giỏi phong giám (xem tướng người và xem thế đất) thường qua lại nghỉ trọ nhà bà; bà tiếp đãi lễ độ, trước sau không hề mỏi mệt chểnh mảng. Người ấy từng nói với bà: "Ta sẽ báo đáp hậu cho nhà bà." Sau quả nhiên chỉ cho bà một huyệt (vị trí đất tốt để chôn cất theo phong thủy) để táng, lại khấn rằng: "Mong đời đời làm quan cõi âm." Từ đó nhà họ Nhiếp mỗi đời sinh ra một vị thần linh hiển hóa cảm ứng, người trong vùng tranh nhau thờ cúng. Có Nhiếp Đại quan, mũ áo như lúc sống; Nhiếp Nhị quan, Nhiếp Tam quan, Nhiếp Tứ quan, Nhiếp Ngũ quan, Nhiếp Lục quan đều mặc quân phục, đeo giáp. Lại có Nhiếp Cửu xá nhân, nhỏ tuổi nhất mà thành thần; người đương thời gọi chung là Hương hỏa họ Nhiếp.

 Hết quyển thứ tư sách Sưu thần ký.

 #1 Chữ "vương" (vua) nguyên bản chép thành chữ "thổ" (đất), theo nghĩa văn mà sửa.

 #2 Chữ "trang" trong tên Huyền Trang nguyên bản chép thành chữ "tráng", theo nghĩa văn mà sửa.

 #3 Chữ "sư" (thầy) nguyên bản chép thành chữ "soái" (tướng), theo nghĩa văn mà sửa.

 #4 Chữ "chân" nguyên bản chép thành chữ "trực", theo nghĩa văn mà sửa.

 #5 Chữ "gian" (khoảng) nguyên bản chép thành chữ "các" (gác), theo nghĩa văn mà sửa.

 #6 Chữ "chấn" ngờ là phải chép thành chữ "chẩn" (cứu giúp người đói khổ).

 #7 Chữ "trì" (giằng co) nguyên bản chép thành chữ "thi" (thơ), theo nghĩa văn mà sửa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video