Thiên 2 — Phẩm 2 – Hạnh tu

 Phẩm thứ hai: Hạnh tu

 Phật bảo Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi loài) Bạt-đà-hòa: "Nếu có Bồ-tát nhớ nghĩ đến các đức Phật hiện tại, định ý (giữ tâm định, chuyên chú không tán loạn) hướng về chư Phật mười phương; nếu có được định ý thì đạt được tất cả hạnh cao của Bồ-tát. Thế nào là định ý? Là từ nhân duyên niệm Phật (nhớ nghĩ đến Phật), hướng về Phật mà niệm, ý không rối loạn;

 từ chỗ được trí sáng suốt mà không bỏ tinh tấn (siêng năng không lười); cùng thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt tu đạo) thực hành pháp không (thấy muôn vật không có tự tính cố định); trừ bỏ ngủ nghỉ; không tụ tập đông người; tránh ác tri thức (bạn xấu, thầy tà), gần thiện tri thức; tinh tấn không rối loạn; ăn uống biết đủ; không tham áo mặc; không tiếc thân mạng; thân đơn chiếc (?) tránh xa họ hàng, lìa làng xóm;

 tập tâm bình đẳng, được tâm thương xót; giữ gìn hạnh, bỏ các cái (những thứ che lấp tâm như tham muốn, giận dữ, mê ngủ, xao động, nghi ngờ), tập thiền (phép tĩnh lặng tâm để quán xét); không chạy theo sắc (hình tướng vật chất); không nhận lấy ấm (năm ấm: năm nhóm hợp thành con người là thân xác, cảm thọ, tưởng, tạo tác, nhận biết); không vào các suy (các "nhập": chỗ tiếp xúc giữa giác quan với đối tượng, dịch cũ gọi là "suy" vì làm hao tổn người tu); không nghĩ đến tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân); không để mất ý; không tham các tính (?); hiểu rõ thân là bất tịnh (nhơ nhớp);

 không bỏ người mười phương; cứu sống người mười phương; coi người mười phương là của mình, (lại) coi người mười phương không phải là của mình; tất cả điều muốn đều nhận chịu (?); không đem giới ra đổi chác; tập hạnh không; muốn tụng kinh; không nửa chừng phạm giới; không mất định ý; không nghi pháp (giáo lý của Phật); không tranh cãi về Phật; không chối bỏ pháp; không làm rối chúng tỳ-kheo tăng (đoàn thể người nam xuất gia đã thọ đủ giới);

 lìa lời nói dối; giúp đỡ nhà có đạo đức; tránh lời thế tục của người ngu, không ưa không muốn; nghe lời đạo thì muốn nghe đầy đủ và cũng vui mừng; (hiểu rằng) do nhân duyên mà sinh làm súc sinh (?); không muốn nghe đến sáu vị (sáu vị ngon của thức ăn) (?); tập năm điều tập (?); để lìa mười điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi, nói ác, nói thêu dệt, tham lam, giận dữ, tà kiến); để tập mười điều thiện (ngược lại với mười điều ác); để hiểu rõ chín điều phiền não;

 thực hành tám điều tinh tấn, bỏ tám điều biếng nhác; để tập tám điều thuận tiện (?); để tập chín điều suy nghĩ (?); nhớ nghĩ đến nhà của tám chính đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng đúng, nhớ đúng, định đúng); lại không dính mắc vào thiền và sự nghe học; không kiêu căng, bỏ tự cao; lắng nghe giảng pháp; muốn nghe kinh; muốn thực hành pháp;

 không chạy theo sự tính đếm năm tháng (?); không nhận lấy ý tưởng về thân; lìa người mười phương; không muốn nhận lấy; không tham sống lâu; để hiểu rõ các ấm mà không theo mê lầm; để không chạy theo những gì đang có mà cầu vô vi (cảnh giới không còn tạo tác sinh diệt, tức Niết-bàn); không muốn sinh tử, rất sợ sinh tử; coi các ấm như giặc, coi tứ đại như rắn độc, coi mười hai suy (mười hai "nhập": sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) là không;

 (biết rằng) ở lâu trong ba cõi (ba tầng thế giới chúng sinh còn luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi không có hình sắc) thì không yên ổn, chớ quên việc đạt vô vi; không muốn tham dục; nguyện bỏ sinh tử; không theo người tranh cãi; không muốn rơi vào sinh tử; thường đứng trước Phật; coi thân mình nhận lấy như mộng; đã có lòng tin thì không còn nghi; ý không đổi khác;

 dứt hết mọi suy tưởng; đối với việc quá khứ, việc vị lai, việc hiện tại đều giữ ý bình đẳng; thường nhớ công đức của chư Phật; tự quy về nương tựa nơi Phật; định ý được tự tại; không chạy theo pháp tướng thân Phật (?); tất cả đều coi như một, không cùng thiên hạ tranh cãi; việc làm không tranh cãi; hiểu rõ mọi sự đều từ nhân duyên sinh ra; từ Phật địa (địa vị của Phật) mà độ thoát, được pháp đáng được; trong pháp trung bình mà được bậc dưới (?);

 lấy ý hiểu rõ lẽ không mà xét người: cũng không có, cũng không diệt; tự chứng vô vi, mắt trí tuệ đã trong sạch; tất cả không phải hai, ý giác ngộ không ở giữa cũng không ở bên; tất cả chư Phật đều thu vào trong một niệm; không còn nghi ngờ trí tuệ; không ai có thể chê trách; vì tự mình được ý hiểu biết giác ngộ, trí tuệ Phật không phải đợi người khác;

 được thiện tri thức thì coi như Phật, không có ý khác; tất cả (pháp hạnh) ở nơi Bồ-tát không lúc nào rời; dù tất cả các ma (những thế lực gây chướng ngại người tu) cũng không thể lay động; thấy tất cả mọi người như hình bóng trong gương; thấy tất cả chư Phật rõ như ban ngày; tất cả đều theo pháp mà làm, để vào hạnh Bồ-tát thanh tịnh."

 Phật nói như vậy: "Giữ pháp hạnh này thì đạt tới tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú hoàn toàn), liền được tam-muội, chư Phật hiện tại đều đứng trước mặt. Do đâu mà đạt được tam-muội 'Chư Phật hiện tại đều đứng trước mặt'? Như vầy, này Bạt-đà-hòa: nếu có tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia quy y Phật), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia quy y Phật) giữ giới trọn vẹn, ở riêng một chỗ, tâm niệm đức Phật A-di-đà ở phương tây, nay đang hiện tại, theo như điều đã nghe mà niệm:

 cách nơi đây nghìn ức vạn cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hóa), có cõi nước tên là Tu-ma-đề (tức cõi Cực Lạc), Ngài đang ở giữa các Bồ-tát mà giảng kinh. Tất cả thường niệm Phật A-di-đà."

 Phật bảo Bạt-đà-hòa: "Ví như người nằm ngủ, trong mộng thấy đủ vàng bạc châu báu, cha mẹ anh em, vợ con họ hàng, người quen, cùng nhau vui chơi, vui sướng không gì sánh. Khi thức dậy đem kể lại cho người khác, sau đó tự mình rơi nước mắt nhớ lại những điều thấy trong mộng.

 Cũng vậy, này Bồ-tát Bạt-đà-hòa, dù là sa-môn (người xuất gia tu đạo) hay bạch y (người tại gia, mặc áo trắng), nghe nói về cõi Phật A-di-đà ở phương tây, thì nên niệm đức Phật ở phương ấy, không được để giới khuyết phạm, một lòng niệm hoặc một ngày một đêm, hoặc bảy ngày bảy đêm. Qua bảy ngày rồi sẽ thấy Phật A-di-đà. Nếu lúc thức không thấy thì trong mộng sẽ thấy Ngài.

 Ví như người trong mộng thấy sự vật, không biết là ngày, không biết là đêm, cũng không biết là trong hay ngoài; không phải vì ở chỗ tối mà không thấy, không phải vì có vật che lấp mà không thấy. Như vậy, này Bạt-đà-hòa, tâm Bồ-tát nên nghĩ như vầy: lúc ấy các cõi nước Phật, những núi lớn có tên, núi Tu-di (ngọn núi cao lớn nhất ở giữa thế giới theo quan niệm Phật giáo), những chỗ tối tăm đều được mở thông ra; mắt cũng không bị che, tâm cũng không bị ngăn.

 Vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) ấy không dùng thiên nhãn (mắt thần nhìn xuyên suốt) để nhìn thấu, không dùng thiên nhĩ (tai thần nghe xa) để nghe thấu, không dùng thần túc (phép thần thông đi đến nơi nào tùy ý) để đến cõi Phật kia; không phải chết ở chỗ này rồi sinh sang cõi Phật bên kia mới thấy, mà ngay ở đây ngồi mà thấy Phật A-di-đà, nghe kinh Ngài nói đều nhận được cả; từ trong tam-muội đều có thể trọn đủ mà vì người khác nói lại.

 Ví như có người nghe nói ở nước Đọa Xá Lợi (tức thành Tỳ-xá-ly) có người kỹ nữ tên là Tu Môn; lại có người nghe nói đến kỹ nữ A Phàm Hòa Lê; lại có người nghe nói Ưu Bi Hoàn làm kỹ nữ. Lúc ấy mỗi người đều nghĩ nhớ đến. Những người ấy chưa từng thấy ba người phụ nữ này, nghe nói đến mà lòng dâm liền động, bèn trong mộng mỗi người đi đến chỗ cô ấy. Lúc ấy cả ba người đều ở nước La Duyệt Kỳ (thành Vương Xá), cùng lúc nghĩ nhớ, mỗi người trong mộng đều đến chỗ kỹ nữ ấy mà ngủ cùng. Khi thức dậy rồi, mỗi người tự nhớ lại."

 Phật bảo Bạt-đà-hòa: "Ta lấy chuyện ba người ấy giao cho ông; ông hãy đem việc này vì người mà giảng kinh, khiến họ hiểu trí tuệ này, đến được bậc bất thoái chuyển (không còn thoái lui trên đường tu), đạt đạo chánh chân vô thượng (đạo giác ngộ chân chính cao nhất), sau đó thành Phật hiệu là Thiện Giác.

 Như vậy, này Bạt-đà-hòa, Bồ-tát ở cõi nước này nghe đến Phật A-di-đà, thường xuyên niệm; nhờ niệm như vậy mà thấy Phật A-di-đà. Thấy Phật rồi liền hỏi: 'Phải giữ pháp gì để được sinh về cõi nước Phật A-di-đà?' Lúc ấy Phật A-di-đà nói với vị Bồ-tát ấy: 'Ai muốn đến sinh về cõi nước ta thì thường xuyên niệm ta, thường phải giữ niệm, chớ có ngừng nghỉ. Như vậy sẽ được đến sinh về cõi nước ta.'"

 Phật nói: "Vị Bồ-tát ấy nhờ niệm Phật như vậy mà sẽ được sinh về cõi nước Phật A-di-đà. Thường phải niệm thân Phật như vầy: có ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm thân tướng của bậc đại nhân) đầy đủ, ánh sáng chiếu suốt, đoan chính không ai sánh, ở giữa chúng tỳ-kheo tăng mà giảng kinh. Giảng kinh mà không phá hoại sắc (?).

 Thế nào là không phá hoại sắc? Là (không phá hoại) thống dương (cảm thọ: cảm giác vui, khổ), tư tưởng (sự nhận biết hình tướng), sinh tử (các tạo tác của tâm, gây ra sinh tử), thức (sự phân biệt nhận biết), hồn thần; đất, nước, lửa, gió; thế gian, cõi trời, lên đến cõi Phạm thiên và Đại Phạm thiên (các tầng trời thanh tịnh cao), đều không phá hoại sắc. Nhờ niệm Phật mà được không tam-muội (phép định thấu rõ muôn pháp đều không). Như vậy là niệm Phật."

 Phật bảo Bạt-đà-hòa: "Bồ-tát ở trong tam-muội này thì ai sẽ là người chứng minh? Là đệ tử ta Ma-ha Ca-diếp, Bồ-tát Nhân Để Đạt, thiên tử Tu Chân, và những người lúc ấy biết tam-muội này, những người đã tu mà được tam-muội này, đó là người chứng. Chứng điều gì? Chứng tam-muội này, biết đó là định không."

 Phật bảo Bạt-đà-hòa: "Thuở xưa có đức Phật tên là Tu Ba Nhật. Lúc ấy có người đi ra vào trong cánh đồng hoang lớn, không có gì ăn uống, đói khát mà nằm ngủ. Ngủ rồi trong mộng được món ăn thơm ngọt ngon lành. Ăn uống xong, khi thức dậy thấy trong bụng trống không, tự nghĩ: 'Tất cả mọi thứ đều như mộng ư?'" Phật nói: "Người ấy nhờ quán niệm lẽ không, bèn đạt được niềm vui của pháp 'không từ đâu sinh ra' (thấu rõ muôn pháp vốn không sinh không diệt), liền đạt được A-duy-việt-trí (bậc bất thoái chuyển, không còn thoái lui trên đường tu).

 Như vậy, này Bạt-đà-hòa, Bồ-tát nghe có đức Phật hiện tại ở phương nào thì thường niệm hướng về phương ấy, muốn thấy Phật. Khi niệm Phật thì không nên niệm là có, cũng không có cái 'ta' đứng đó; như tưởng về không mà niệm Phật đứng đó, như đặt châu báu trên ngọc lưu ly (một thứ ngọc trong suốt). Bồ-tát như vậy thấy vô số chư Phật mười phương trong sạch.

 Ví như người đi xa đến quận nước khác, nhớ quê nhà, nhà cửa, họ hàng, của cải. Người ấy trong mộng trở về quê cũ, thấy nhà cửa họ hàng, vui vẻ cùng chuyện trò. Thấy trong mộng rồi, khi thức dậy kể với người quen: 'Tôi đã về quê cũ, thấy nhà cửa họ hàng tôi.'" Phật nói: "Bồ-tát cũng như vậy, nghe danh hiệu Phật ở phương nào thì thường niệm hướng về phương ấy, muốn thấy Phật. Bồ-tát thấy tất cả chư Phật như đặt châu báu trên ngọc lưu ly.

 Ví như tỳ-kheo quán xương người chết đặt trước mặt: có lúc quán thấy màu xanh, có lúc quán thấy màu trắng, có lúc quán thấy màu đỏ, có lúc quán thấy màu đen. Xương ấy không có ai mang đến, cũng không có xương ấy, cũng không từ đâu đến; chỉ là do ý tạo ra mà có tưởng thôi. Bồ-tát cũng như vậy, nhờ sức uy thần của Phật mà đứng vững trong tam-muội, muốn thấy Phật ở phương nào thì muốn thấy liền thấy.

 Vì sao vậy? Như vầy, này Bạt-đà-hòa: tam-muội này do sức Phật mà thành. Nhờ uy thần Phật mà đứng vững trong tam-muội thì có ba điều: nhờ sức uy thần của Phật, nhờ sức tam-muội của Phật, nhờ sức công đức gốc của mình. Do ba điều ấy mà được thấy Phật.

 Ví như, này Bạt-đà-hòa, người trẻ tuổi đoan chính xinh đẹp, trang điểm xong, như cầm đồ đựng sạch chứa dầu mè tốt, như cầm đồ đựng tốt chứa nước sạch, như gương mới mài, như pha lê không tì vết, muốn tự thấy bóng mình, liền tự soi vào đó thì đều thấy bóng mình. Thế nào, này Bạt-đà-hòa, dầu mè, nước, gương, pha lê ấy, khi người ấy tự soi, có phải có cái bóng từ bên ngoài đi vào trong đó không?" Bạt-đà-hòa thưa: "Không phải, bạch Đấng Thiên Trung Thiên (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc trời trong các trời). Vì dầu mè, pha lê, nước, gương trong sạch nên tự thấy bóng mình thôi. Bóng ấy cũng không từ trong đi ra, cũng không từ ngoài đi vào."

 Phật nói: "Lành thay, lành thay, Bạt-đà-hòa! Như vậy, này Bạt-đà-hòa, sắc trong sạch thì mọi thứ đều trong sạch; muốn thấy Phật liền thấy, thấy liền hỏi, hỏi liền được đáp, nghe kinh rất vui mừng. Rồi nghĩ như vầy: 'Phật từ đâu đến? Ta đã đi đến đâu?' Tự nghĩ: 'Phật không từ đâu đến, ta cũng không đi đến đâu.'

 Tự nghĩ về ba cõi: cõi dục (nơi chúng sinh còn tham muốn), cõi sắc (nơi còn hình sắc nhưng đã lìa tham muốn thô), cõi vô tưởng (?) (nơi không còn hình sắc); ba cõi ấy chỉ là do ý tạo ra thôi. Ta nghĩ gì thì liền thấy nấy. Tâm làm ra Phật, tâm tự thấy; tâm là Phật, tâm là Đát-tát-a-kiệt (Như Lai, danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như), tâm là thân ta; tâm thấy Phật, mà tâm không tự biết tâm, tâm không tự thấy tâm. Tâm có tưởng là ngu si, tâm không tưởng là Nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử).

 Pháp này không có gì đáng ưa thích, tất cả đều do niệm tạo ra; giả sử niệm thì cũng chỉ là không; giả sử có niệm thì cũng rốt cuộc không có gì cả. Như vậy, này Bạt-đà-hòa, Bồ-tát đứng vững trong tam-muội thì thấy như vậy." Lúc ấy Phật nói kệ (bài thơ tụng) rằng:

 Tâm thì không biết tâm, có tâm mà không thấy tâm;

 Tâm khởi tưởng thì ngu si, không tưởng là Nê-hoàn.

 Pháp này không bền chắc, thường đứng ở nơi niệm;

 Nhờ hiểu mà thấy lẽ không, thì tất cả không còn tưởng niệm.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video