Phẩm thứ năm: Không dính mắc
Phật bảo Bạt-đà-hòa: "Tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú hoàn toàn; ở đây là tam-muội thấy chư Phật hiện tại đứng trước mặt) của vị Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi loài) ấy nên ví như thế nào? Như Phật nay ở trước ông mà giảng kinh. Bồ-tát nên nghĩ như vầy: chư Phật đều đứng trước mặt. Nên niệm đầy đủ vẻ đoan chính của chư Phật, đều muốn được thấy từng tướng một; nên nghĩ biết rằng không ai có thể thấy được đỉnh đầu của chư Phật; nên quán tưởng đầy đủ như vậy mà thấy chư Phật.
Nên nghĩ như vầy: thân ta cũng sẽ đạt được như vậy, cũng sẽ đạt được tướng thân như vậy, cũng sẽ đạt được giới và tam-muội như vậy. Nên nghĩ như vầy: ta sẽ do tâm mà được, do thân mà được. Rồi lại nghĩ: Phật cũng không do tâm mà được, cũng không do thân mà được; cũng không do tâm mà được Phật, cũng không do sắc (hình tướng vật chất) mà được Phật. Vì sao vậy? Tâm thì Phật không có tâm, sắc thì Phật không có sắc; không dùng tâm và sắc này mà được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột nhất, tức quả vị Phật).
Vì sao vậy? Sắc của Phật đã dứt hết; thống dương (cảm thọ: cảm giác vui, khổ), tư tưởng (sự nhận biết hình tướng), sinh tử (các tạo tác của tâm, gây ra sinh tử), thức (sự phân biệt nhận biết) của Phật đều đã dứt hết. Điều Phật nói là 'dứt hết' thì kẻ ngu không thấy không biết, người trí thì hiểu rõ.
Lại nghĩ như vầy: phải dùng niệm gì để được Phật? Dùng thân để được Phật, hay dùng trí tuệ để được Phật? Rồi lại nghĩ: cũng không dùng thân mà được Phật, cũng không dùng trí tuệ mà được Phật. Vì sao vậy? Tìm trí tuệ thì không thể được; tự mình lại tìm cái 'ta' thì rốt cuộc cũng không thể được; cũng không có gì được, cũng không có gì thấy.
Tất cả các pháp vốn không có gì; niệm có thì vì đó mà dính mắc, không có mà lại nói có thì cũng dính mắc. Cả hai điều ấy đều không niệm, cũng không vừa vặn rơi vào khoảng giữa của chúng. Chính vì thế mà cũng không ở bên, cũng không ở giữa; cũng không có, cũng không không. Vì sao vậy? Các pháp đều không. Điều ấy như Nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử): cũng không hoại, cũng không mục, cũng không bền; cũng không ở chỗ này, cũng không ở bên kia; không có tưởng, không lay động.
Thế nào là không lay động? Người trí không tính toán, vì thế mà không lay động. Như vậy, này Bạt-đà-hòa, Bồ-tát thấy Phật, vì tâm niệm của Bồ-tát không dính mắc. Vì sao vậy? Vì giảng nói là không có gì, kinh nói là không có gì; ở trong đó không dính mắc, phá bỏ gốc, dứt tuyệt gốc, đó là không dính mắc.
Như vậy, này Bạt-đà-hòa, vị Bồ-tát giữ tam-muội này nên thấy Phật như vậy, không nên dính mắc vào Phật. Vì sao vậy? Nếu có chỗ dính mắc thì là tự đốt mình. Ví như khối sắt lớn đặt vào lửa nung đỏ rực, người có trí không nên lấy tay cầm. Vì sao vậy? Vì nó đốt tay người. Như vậy, này Bạt-đà-hòa, Bồ-tát thấy Phật không nên dính mắc; sắc, thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức đều không nên dính mắc. Vì sao vậy? Dính mắc là đốt thân mình. Thấy Phật chỉ nên niệm công đức của Ngài, nên tìm cầu Ma-ha-diễn (Đại thừa, 'cỗ xe lớn': giáo pháp cứu độ khắp mọi loài)."
Phật bảo Bạt-đà-hòa: "Vị Bồ-tát ấy ở trong tam-muội không nên có chỗ dính mắc. Người không dính mắc thì mau được tam-muội này." Lúc ấy Phật nói kệ (bài tụng) rằng:
Như gương mới mài, như đồ đựng dầu, người phụ nữ trang điểm tự soi hình,
Từ đó mà khởi sinh lòng dâm dục, buông lung tùy thích, rất mê loạn;
Đuổi theo cái không thật, bỏ uổng pháp, bị sắc sai khiến mà đốt cháy thân mình.
Tai họa của người phụ nữ từ đó mà nổi lên, vì không hiểu pháp vô thường và không.
Bồ-tát còn có tưởng cũng như vậy: (nghĩ rằng) ta sẽ thành Phật, đạt cam lồ (vị thuốc bất tử, ví với Niết-bàn),
Độ thoát dân chúng khỏi nỗi lo buồn khổ não; vì có tưởng về người nên là chưa hiểu.
Tìm cầu gốc của con người thì không thể được, cũng không có sinh tử và Nê-hoàn.
Pháp không thể nắm giữ, như trăng trong nước; quán xét đạo Phật cũng không có chỗ để quy về.
Bồ-tát có trí tuệ nên hiểu rõ điều này, hiểu biết thế gian đều vốn là không,
Đối với mọi người mọi vật đều không dính mắc, thì mau chóng ở đời mà được đạo Phật.
Chư Phật từ nơi tâm hiểu rõ mà được đạo; tâm thì trong sạch, sáng, không vết nhơ,
Năm đường (năm nẻo luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) tươi sạch, không nhận lấy sắc; ai hiểu điều này thì thành đạo lớn.
Tất cả các pháp không có sắc, không có rỉ lậu (phiền não rò rỉ); lìa tưởng thì là không, không tưởng là không;
Dứt bỏ dâm dục thì tâm được giải thoát; ai hiểu điều này thì được tam-muội.
Tinh tấn vâng làm để cầu đạo Phật, thường lắng nghe các pháp vốn trong sạch,
Không cần được gì mà làm, cầu mà không cầu, thì tam-muội này không khó được.
Quán xét mọi thứ như hư không, ý đạo vắng lặng, xét kỹ là bậc nhất,
Không tưởng, không tạo tác, cũng không nghe, đó là hiểu rõ đạo Phật tôn quý.
Thấy tất cả sắc mà không tưởng niệm, mắt không dính mắc, không qua lại,
Thường quán chư Phật đều như hư không, thì đã vượt qua mọi điều mong cầu của thế gian.
Người ấy trong sạch, mắt không vết nhơ, vâng làm tinh tấn, thường vắng lặng,
Vô lượng kinh pháp đều thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), suy nghĩ phân biệt tam-muội này.
Tu tam-muội này mà không dính mắc, trừ hết mọi tối tăm, được định ý (tâm định, chuyên chú không tán loạn).
Không thấy Đấng Thế Hùng (bậc anh hùng của thế gian, tức Phật), không có hiền thánh; các ngoại đạo khác nghe điều này thì mê lầm.
Vượt qua suy tưởng, nên chí tâm cầu, tâm đã trong sạch thì được thấy Phật.
Thấy chư Phật rồi mà không còn thấy, bấy giờ mới hiểu tam-muội tôn quý này.
Đất, nước, lửa không ngăn ngại được, gió và hư không cũng không che lấp,
Tu tinh tấn này mà thấy mười phương, ngồi đây nghe xa và nhận lấy pháp được giáo hóa.
Như ta ở đây giảng nói kinh, người vui với đạo pháp thì thấy tận mặt Phật.
Làm hạnh, siêng gắng mà không dính mắc, chỉ theo pháp do Đấng Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật) nói.
Người tu hành như vậy không có gì để niệm, chuyên nghe nghĩa đạo mà làm việc bố thí pháp.
Thường niệm và hiểu rõ tam-muội này, khắp nơi chăm chú nhận lấy và tụng điều Phật giảng.
Các đức Phật quá khứ đều bàn về pháp này, các Đấng Thế Tôn vị lai cũng như vậy,
Khen nói, tuyên bày, phân biệt nghĩa lý, đều cùng ngợi ca giảng nói tam-muội này.
Ta cũng như vậy, là bậc tôn quý của loài người, ở đời là cha vô thượng của chúng sinh,
Đều hiểu biết con mắt đạo này, nên giảng nói, chỉ bày tam-muội vắng lặng.
Ai giảng nói và thọ nhận tam-muội này thì thân thường yên ổn, ý không mê loạn.
Đó là vô lượng đức của chư Phật, đạt tới đạo Phật tôn quý không khó.
Rộng thu nhặt các kinh không thể nghĩ bàn, muốn thông suốt mọi sự giáo hóa của chư Phật,
Thì mau chóng bỏ tham dục và các bụi nhơ, tinh tấn tu tam-muội trong sạch này.
Đời hiện tại muốn thấy vô số Phật, vui theo các bậc tôn quý nghe nhận pháp,
Thì mau chóng bỏ sắc, trừ chỗ dính mắc, tu tam-muội trong sạch vắng lặng này.
Ở đây không tham và không giận, lìa bỏ ngu si, bỏ cả ghét lẫn yêu,
Vứt xa sự kém hiểu biết, trừ bỏ hồ nghi; như vậy thì hiểu được không tam-muội (phép định thấu rõ muôn pháp đều không).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video