Thiên 2 — Quyển 2: Nước ngoài, người lạ, phong tục lạ, sản vật lạ

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn và duyệt định, xếp vào bốn kho: kinh, sử, tử, tập)

 Bác vật chí, quyển hai

 Trương Hoa đời Tấn soạn

 CÁC NƯỚC BÊN NGOÀI

 Ở phía tây bắc, bên trong vùng biển phía tây, có nước Hiên Viên, nằm sát núi Cùng Sơn. Người ở đó dù không sống thọ cũng được tám trăm tuổi. Trên cánh đồng Chử Ốc, chim loan (một loài chim thần, giống chim phượng) tự múa. Dân ăn trứng chim phượng, uống cam lộ (sương ngọt, được coi là điềm lành trời ban).

 Nước Bạch Dân có con thừa hoàng (một loài thú thần), hình dáng như con cáo, trên lưng có sừng; ai cưỡi nó thì sống thọ ba nghìn tuổi.

 Người nước Quân Tử đội mũ, mặc áo, thắt đai chỉnh tề, đeo gươm, sai khiến được hai con hổ. Dân mặc áo dệt bằng tơ của tằm hoang, chuộng lễ phép và nhường nhịn, không tranh giành. Đất rộng nghìn dặm, mọc nhiều cỏ huân hoa (cây hoa dâm bụt, hoa sớm nở tối tàn). Dân hay mắc bệnh do phong khí (khí gió độc làm sinh bệnh), nên dân số không sinh sôi đông đúc. Vì người ở đó hay nhường nhịn nên nước được gọi là nước Quân Tử (nước của người có đức hạnh).

 Nước Tam Miêu: xưa vua Đường Nghiêu nhường ngôi trị thiên hạ cho họ Ngu (tức vua Thuấn). Dân Tam Miêu chê trách việc ấy, nên vua đem quân đánh. Dân Hữu Miêu làm phản, vượt biển vào vùng Nam Hải (biển phía nam), lập nên nước Tam Miêu.

 Nước Hoan Đâu: dân ở đó đều giống tiên nhân (người tu luyện đắc đạo, sống lâu, có phép lạ). Họ là con cháu của Hoan Đâu, người giữ chức tư đồ (chức quan lớn coi việc giáo hóa dân chúng) dưới thời vua Nghiêu. Dân thường ra các đảo ngoài biển đánh bắt; họ có mặt người, miệng chim. Nước này cách phương nam một vạn sáu nghìn dặm. Dân ở đó đều giống tiên nhân.

 Nước Đại Nhân (nước người khổng lồ): người ở đó mang thai ba mươi sáu năm mới sinh, đứa trẻ sinh ra đã bạc đầu. Đứa con thì cao lớn, cưỡi được mây nhưng không đi bộ được, có lẽ là thuộc giống rồng. Nước này cách Cối Kê (?) bốn vạn sáu nghìn dặm.

 Nước Yếm Quang: dân có ánh sáng phát ra từ trong miệng, hình dáng đều giống vượn khỉ, da màu đen.

 Nước Kết Hung có chim Diệt Mông (?). Dân Kỳ Quăng (giống người chỉ có một cánh tay) giỏi làm bẫy máy (?) để giết các loài chim. Họ biết làm xe bay, theo gió đi được rất xa. Thời vua Thang (vua mở đầu nhà Thương), gió tây nổi lên, thổi xe của họ bay đến Dự Châu. Vua Thang cho phá xe ấy, không để dân trông thấy. Mười năm sau có gió đông, vua mới cho làm lại xe để họ trở về. Nước ấy cách cửa ải Ngọc Môn bốn vạn dặm.

 Nước Vũ Dân (nước người có lông vũ): dân có cánh, nhưng bay không xa. Ở đó có nhiều chim loan, dân ăn trứng chim ấy. Nước này cách núi Cửu Nghi bốn vạn ba nghìn dặm.

 Nước Xuyên Hung (nước người thủng ngực): xưa vua Vũ (vua mở đầu nhà Hạ) dẹp yên thiên hạ, họp các chư hầu (vua chúa các nước nhỏ phục tùng thiên tử) ở cánh đồng Cối Kê. Họ Phòng Phong đến muộn nên bị giết. Đức của nhà Hạ đang thịnh, có hai con rồng giáng xuống sân. Vua Vũ sai Phạm Thành Quang điều khiển rồng, đi ra ngoài bờ cõi. Đi khắp nơi xong thì quay về, đến vùng biển phía nam, đi ngang qua đất Phòng Phong. Hai bề tôi của thần Phòng Phong còn căm mối thù chủ bị giết ở Đồ Sơn, thấy vua Vũ liền nổi giận giương cung bắn. Gió mạnh, sấm sét, mưa lớn nổi lên, hai con rồng bay vụt đi mất. Hai bề tôi sợ hãi, lấy dao tự đâm xuyên tim mà chết. Vua Vũ thương xót, bèn rút dao ra, lấy cỏ bất tử chữa cho họ. Đó là dân Xuyên Hung.

 Dân Giao Chỉ ở phía đông nước Xuyên Hung.

 Nước Mạnh Thư: dân có đầu người, mình chim. Người đứng đầu đời trước của họ là họ Sáp, thuần dưỡng được các loài chim. Đến đời các vua nhà Hạ, dân bắt đầu ăn trứng chim. Người Mạnh Thư bỏ đi nơi khác, chim phượng hoàng cũng bay theo.

 NGƯỜI KỲ LẠ

 Sách Hà đồ ngọc bản (một sách sấm vĩ, loại sách đoán điềm trời và lời tiên tri) chép: người nước Long Bá cao ba mươi trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, một trượng bằng mười thước, mỗi thước thời ấy khoảng hơn hai tấc rưỡi ngày nay), sống đến một vạn tám nghìn tuổi mới chết. Người nước Đại Tần cao mười trượng. Người nước Trung Tần cao một trượng. Người Lâm Thao cao hai trượng năm thước.

 Vua Vũ triệu tập quần thần ở Cối Kê, họ Phòng Phong đến sau nên bị giết, xương của y chở đầy một xe. Người Trường Địch tên là Kiều Như, nằm ngang thì thân chiếm chín mẫu (mẫu: đơn vị đo diện tích ruộng đất), cao năm trượng bốn thước, có thuyết nói cao mười trượng.

 Năm thứ hai mươi sáu đời Tần Thủy Hoàng, có mười hai người khổng lồ hiện ra ở Lâm Thao, cao năm trượng, dấu chân dài sáu thước. Ở ngoài biển phía đông, giữa vùng Đại Hoang (vùng đất hoang vu xa xôi tận cùng), có nước người khổng lồ. Người họ Tiêu Nghiêu cao ba trượng, thường ngậm sương thần (?).

 Ở nơi cực đông bắc, chỗ mặt trời mọc, người cao chín trượng.

 Ở phương đông có Đường Lang, Ốc Tiêu (?). Họ Phòng Phong cao ba trượng. Người lùn thì thân chỉ cao chín tấc (tấc: một phần mười của thước). Dân các nước man di xa xôi có những giống: chạm khắc trên trán, răng đen, ngực thủng, tai dài thõng xuống, chân to, đầu chẻ làm hai.

 Người nước Tử Lợi có một tay, hai chân, nắm tay cong ngược (?).

 Dân Vô Khải ở hang, ăn đất, không phân biệt nam nữ. Chết thì chôn, tim không mục nát, sau trăm năm lại hóa thành người. Dân nước Tế Dân thì gan không mục nát, sau trăm năm hóa thành người. Cả hai đều ở trong hang; hai nước giống nhau.

 Dân Mông Song (?): xưa đời họ Cao Dương (tức vua Chuyên Húc thời thượng cổ) có anh em ruột cùng một mẹ lấy nhau làm vợ chồng. Vua đày họ ra cánh đồng phía bắc, hai người ôm nhau mà chết. Chim thần lấy cỏ bất tử phủ lên. Bảy năm sau, cả hai đều sống lại, chung một cổ, có hai đầu, bốn tay. Đó là dân Mông Song.

 Có một nước cũng ở giữa biển, toàn đàn bà, không có đàn ông. Lại có chuyện kể vớt được một chiếc áo vải từ biển trôi vào, thân áo giống áo người Trung Quốc, nhưng hai tay áo dài hai trượng. Lại vớt được một chiếc thuyền vỡ theo sóng dạt vào bờ biển, trên có một người, ở gáy lại có thêm một khuôn mặt nữa. Bắt sống được người ấy, nhưng nói chuyện không hiểu nhau; người ấy không ăn gì rồi chết. Những nơi ấy đều ở giữa biển lớn, phía đông đất Ốc Thư (vùng đất cổ ở phía đông bắc bán đảo Triều Tiên).

 Ngoài biển phía nam có người giao (người cá), sống dưới nước như cá, nhưng vẫn không bỏ việc dệt vải; mắt họ khóc ra được ngọc trai. Có cánh đồng Âu Ti (nơi nhả tơ), người con gái ở đó quỳ ngay ngắn, tựa vào cây mà nhả tơ; nơi ấy ở ngoài biển phía bắc.

 Ở Giang Lăng có giống người dữ, có thể hóa thành hổ. Dân gian lại nói hổ hóa thành người, thích mặc áo vải sợi sắn màu tía, chân không có gót.

 Ở Nhật Nam có giống đàn bà hoang dã, đi thành bầy để tìm chồng (?); mắt trắng sáng, mình trần truồng, không mặc áo quần.

 PHONG TỤC KỲ LẠ

 Ở phía đông nước Việt có nước Hãi Mộc. Con trưởng sinh ra thì bị xẻ ra mà ăn, gọi là "nghi đệ" (làm vậy thì tốt cho các em sinh sau). Cha chết thì đem mẹ đi bỏ (?), nói rằng vợ của người đã chết thì không thể ở chung được. [Chu Nhật Dụng chú: Đã coi mẹ là vợ của người chết mà đem bỏ, thì kẻ làm con cũng đáng bị bỏ theo.]

 Ở phía nam nước Sở có nước Đạm Nhân (nước ăn thịt người). Người thân chết thì để thịt rữa ra rồi vứt đi, sau đó mới chôn xương, như thế mới là có hiếu.

 Ở phía tây nước Tần có nước Nghĩa Cừ. Người thân chết thì gom củi chất thành đống mà đốt; khói hun bốc lên, gọi là "đăng hà" (lên cõi xa, tức linh hồn về trời), như thế mới là có hiếu. Người trên lấy đó làm phép cai trị, kẻ dưới lấy đó làm phong tục, nên người Trung Quốc chưa đủ lý để cho là sai. Việc này có chép trong sách Mặc Tử. [Chu Nhật Dụng chú: Việc này gần giống phép của nước Phật (đốt xác người chết), lẽ nào nên như thế chăng? Người Trung Quốc thì không làm như vậy.]

 Ở vùng cực tây nam Kinh Châu, giáp đất Thục, có các giống dân gọi là người Lão. Đàn bà mang thai bảy tháng thì đẻ. Họ ra bên nước mà sinh con, đẻ xong đặt ngay đứa bé xuống nước: nổi thì vớt lên nuôi, chìm thì bỏ. Nhưng trong hàng trăm hàng nghìn đứa thì phần nhiều đều nổi. Lớn lên, ai cũng nhổ hai bên hàm trên mỗi bên một chiếc răng để làm đồ trang sức cho thân mình.

 Quán Khâu Kiệm (tướng nhà Ngụy) sai Vương Lĩnh (?) đuổi theo vua Cao Câu Ly là Cung, đến tận biên giới phía đông đất Ốc Thư. Hỏi các cụ già ở đó, họ nói người trong nước thường đi thuyền đánh cá, có lần gặp gió thổi suốt mấy chục ngày, trôi về phía đông đến một hòn đảo, trên đảo có người, nhưng tiếng nói không hiểu nhau. Tục ở đó thường đến đêm Thất tịch (đêm mồng bảy tháng bảy âm lịch) thì bắt bé gái dìm xuống biển.

 Giống người man di ở Giao Châu gọi là người Lý. Cung của người Lý dài mấy thước, tên dài hơn một thước, lấy tiêu đồng (đồng đã qua nung đốt) làm mũi tên, bôi thuốc độc vào mũi. Trúng người thì người ấy chết ngay; nếu không kịp liệm chôn thì bụng trương lên, sôi sục rữa nát, chốc lát da thịt tan hết, chỉ còn trơ xương. Tục của họ thề không đem cách làm thuốc này nói với người ngoài. Cách chữa là uống máu kinh nguyệt của đàn bà và nước phân, đôi khi có người khỏi. Chỉ bắn lợn, chó thì chúng không sao, vì chúng vốn ăn phân. Tiêu đồng là đồ đồng cũ đã nung đốt. Các bậc già cả chỉ phân biệt tiêu đồng bằng tiếng kêu: lấy vật gõ vào, lắng nghe tiếng; tìm được thứ đồng nung có độc thì đục lấy làm mũi tên.

 Trong niên hiệu Cảnh Sơ (niên hiệu của vua Minh Đế nhà Ngụy), có viên lại (người làm việc giấy tờ ở cửa quan) quận Thương Ngô lên kinh, kể rằng: phía tây nam Quảng Châu giáp với mấy quận của Giao Châu. Ở vùng giữa Quế Lâm, Tấn Hưng, Ninh Phố, hễ có người ốm sắp chết là có loài sâu bay to như hạt lúa mì, có người nói chúng có vỏ cứng, đậu trên mái nhà. Người vừa tắt thở là chúng đến ăn xác. Dù có đập giết đến hàng đấu hàng hộc (đấu, hộc: đơn vị đong lường; một hộc bằng mười đấu), chúng vẫn kéo đến ào ạt như gió mưa, trước sau nối nhau không thể ngăn được, ăn hết da thịt, chỉ còn trơ xương mới bỏ đi hết.

 Nhà nghèo không có gì bọc xác, hoặc khâm liệm không kịp, đều mắc phải tai họa này. Nhà có của cải thì lấy quần áo, vải lụa bọc người chết năm sáu lớp. Loài sâu này ghét mùi gỗ cây tử, nên người ta lấy ván gỗ ấy che chắn hai bên, lại dùng gỗ ấy đóng áo quan, thì sâu không dám đến gần. Vào đến đất Giao Châu thì không còn loài sâu này; các quận lân cận cũng có, nhưng chỉ ít thôi.

 SẢN VẬT KỲ LẠ

 Thời Hán Vũ Đế, có người ở nước phía tây sông Nhược Thủy (dòng sông trong truyền thuyết, nước nhẹ đến nỗi lông cũng chìm, thuyền không đi được) cưỡi xe lông (?) vượt qua sông Nhược Thủy đến dâng hương. Vua cho đó là hương thường, Trung Quốc chẳng thiếu gì, nên không tiếp đãi sứ giả theo lễ, để ông ta ở lại rất lâu. Một lần vua đến vườn Thượng Lâm, sứ giả phương tây đến bên xe vua, lại tâu về thứ hương ấy. Vua lấy ra xem, thấy to như trứng chim loan, có ba viên, giống quả táo. Vua không vui, đem giao cho kho ngoài.

 Về sau trong thành Trường An có dịch lớn, người trong cung đều mắc bệnh, vua không cho tấu nhạc. Sứ giả phương tây xin vào gặp, xin đốt một viên hương đã dâng để trừ khí dịch. Vua bất đắc dĩ phải nghe theo. Người ốm trong cung ngay ngày hôm ấy đều khỏi. Trong vòng trăm dặm quanh Trường An đều ngửi thấy mùi thơm, hương thơm đọng lại hơn chín mươi ngày vẫn chưa hết. Vua bèn đãi sứ giả rất hậu, làm tiệc tiễn đưa về nước.

 Có thuyết khác nói: theo lệ nhà Hán, hương dâng lên không đủ một cân (cân: đơn vị đo trọng lượng) thì không được nhận. Sứ giả phương tây lúc sắp ra về bèn lấy ra một viên hương như hạt đậu lớn, chà lên cửa cung, mùi thơm bay khắp Trường An mấy chục dặm, qua mấy tháng mới hết.

 Thời Hán Vũ Đế, nước Tây Hải có người dâng năm lạng (lạng: đơn vị đo trọng lượng, mười sáu lạng là một cân) keo. Vua đem giao cho kho ngoài, còn thừa nửa lạng keo, sứ giả phương tây đeo theo bên mình. Sau đó sứ giả theo Vũ Đế đi bắn ở cung Cam Tuyền, dây cung của vua bị đứt, người hầu định thay dây khác. Sứ giả bèn tiến lên, xin lấy chỗ keo còn thừa để nối lại. Những người hầu cận quanh vua ai cũng lấy làm lạ. Sứ giả lấy miệng thấm keo cho tan thành nước, bôi vào hai đầu dây đứt, hai đầu liền dính chặt lấy nhau. Vua sai lực sĩ mỗi người kéo một đầu, rốt cuộc dây vẫn không rời ra. Sứ giả nói: "Có thể bắn suốt ngày cũng không đứt." Vua rất lấy làm lạ, người hầu cận đều khen là kỳ diệu, nhân đó đặt tên là "keo nối".

 Sách Chu thư chép: Tây Vực (các nước ở phía tây Trung Quốc) dâng vải hỏa hoán (vải giặt bằng lửa, tức vải dệt từ sợi đá chịu lửa), họ Côn Ngô dâng dao cắt ngọc. Vải hỏa hoán bẩn thì đem đốt là sạch; dao cắt ngọc thì cắt ngọc như cắt mỡ. Vải ấy đời Hán có người đem dâng, còn dao thì chưa nghe thấy.

 Năm Hoàng Sơ thứ ba đời Ngụy Văn Đế, viên Tây đô úy (chức quan võ coi việc quân sự ở một vùng) quận Vũ Đô là Vương Bao dâng hai mươi cân thạch đởm (một loại khoáng vật màu xanh lam, dùng làm thuốc); năm thứ tư lại dâng ba cân.

 Ở Lâm Cung có một giếng lửa (giếng có hơi đốt tự nhiên bốc lên cháy được), bề ngang năm thước, sâu hai ba trượng, nằm cách huyện trăm dặm về phía nam. Xưa người ta ném tre, gỗ xuống để lấy lửa. Thừa tướng Gia Cát (tức Gia Cát Lượng) đến xem, sau đó lửa càng cháy mạnh. Người ta úp chậu lên trên miệng giếng để nấu muối, được muối. Sau có người đem lửa nhà ném vào thì lửa giếng tắt ngay (?), đến nay không cháy lại nữa. Núi phía nam huyện Diên Thọ, quận Tửu Tuyền, tên là Hỏa Tuyền, có lửa phụt ra như bó đuốc.

 Ông Từ kể: sứ giả Tây Vực là Vương Sướng nói rằng lưu huỳnh đá sinh ra ở núi Túc Di, cách Cao Xương tám trăm dặm. Ở đó có dải lưu huỳnh dài mấy chục trượng, bề dọc bề ngang rộng năm sáu mươi mẫu. Người đi lấy lưu huỳnh ban ngày nhìn vào trong lỗ thấy phía trên như có khói, cao mấy thước; ban đêm nhìn thì đều sáng như ánh đèn, cao hơn một thước. Đó là điều Sướng tận mắt trông thấy. Ông còn nói, khi thời tiết trái thường sinh dịch bệnh, người ta đều kéo đến nương náu ở núi này.

 Bác vật chí, quyển hai

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video