Thiên 7 — Quyển 7: Chuyện lạ nghe được

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn và duyệt định, chia sách thành bốn kho: kinh, sử, tử, tập).

 Bác vật chí, quyển bảy.

 Đời Tấn, Trương Hoa soạn.

 Chuyện lạ nghe được

 Xưa vua Vũ nhà Hạ đi xem sông Hoàng Hà, thấy một người cao lớn, mình cá, từ dưới nước trồi lên nói: "Ta là tinh linh của sông." Phải chăng đó là Hà Bá (vị thần cai quản sông Hoàng Hà)? Phùng Di là người làng Đồng, đất Hoa Âm, tu được đạo tiên rồi hóa làm Hà Bá. Lẽ nào hai vị ấy là một? Vị tiên như Phùng Di (?) thì cưỡi rồng cưỡi hổ, còn thần nước thì cưỡi cá cưỡi rồng. Họ đi lại mờ ảo, chớp nhoáng, vượt muôn dặm mà dễ như bước qua một gian phòng.

 Thời vua Kiệt nhà Hạ, vua cho dựng cung Trường Dạ (nghĩa là "cung đêm dài") trong hang núi sâu. Trai gái ở lẫn với nhau, suốt mười tuần (một trăm ngày) vua không ra coi việc nước. Trời bèn nổi gió lớn, cát bay, chỉ một đêm lấp kín cả cung lẫn hang. Vua lại cho xây nhà đá, đài ngọc. Quan Long Bàng can, Kiệt nói: "Ta có dân cũng như trời có mặt trời. Mặt trời mất thì ta mới mất." Kiệt cho lời Long Bàng là yêu ngôn (lời nói gở, bịa đặt để mê hoặc lòng người) rồi giết ông. Về sau Kiệt lại cho dựng cung dưới hang núi, ở phía trên (?). Các bậc già cả cùng nhau can, Kiệt lại cho đó là yêu ngôn mà giết họ.

 Thời vua Kiệt nhà Hạ, Phí Xương ra bờ sông, thấy hai mặt trời. Mặt trời ở phía đông sáng rực, sắp mọc lên. Mặt trời ở phía tây mờ tối, sắp tắt, kèm tiếng sấm dữ. Phí Xương hỏi Phùng Di: "Mặt trời nào là nhà Ân, mặt trời nào là nhà Hạ?" Phùng Di đáp: "Phía tây là nhà Hạ, phía đông là nhà Ân (tức nhà Thương, triều đại thay nhà Hạ)." Thế là Phí Xương đem cả họ về theo nhà Ân.

 Vua Vũ Vương nhà Chu đi đánh vua Trụ, đến bến Mạnh Tân thì qua sông, gặp gió to sóng lớn. Vũ Vương tay cầm giáo, tay nắm cờ chỉ huy, vẫy về phía gió sóng, gió sóng lập tức lặng yên.

 Lỗ Dương công đánh nhau với nước Hàn. Trận đang hăng thì trời sắp tối. Ông cầm giáo vẫy về phía mặt trời, mặt trời lùi lại ba xá (xá là một chặng đường của mặt trời trên bầu trời, tính theo các chòm sao mà mặt trời đi qua; ba xá tức là lùi lại ba chặng).

 Thái công (tức Khương Thái công, tên là Lã Vọng, quân sư của nhà Chu) làm lệnh ở Quán Đàn (lệnh là quan đứng đầu một huyện). Vũ Vương nằm mộng thấy một người đàn bà đứng giữa đường khóc lúc đêm khuya. Hỏi thì bà đáp: "Tôi là con gái thần Biển Đông, gả cho con trai thần Biển Tây. Nay quan lệnh Quán Đàn đứng chắn đường, khiến tôi không đi được. Tôi đi thì ắt có gió to mưa lớn, mà Thái công là người có đức, tôi không dám đem gió dữ mưa dữ đi ngang qua làm tổn hại đức của ông." Sáng hôm sau Vũ Vương cho triệu Thái công về. Ba ngày ba đêm sau, quả nhiên có gió mạnh mưa dữ đi qua ngoài địa phận của Thái công.

 Tấn Văn công ra ngoài, có con rắn lớn nằm chắn đường, to bằng một vòng tay ôm. Văn công quay về tu sửa đức hạnh, sai một viên lại (viên chức nhỏ) đến canh con rắn. Viên lại nằm mộng thấy trời giết con rắn, nói: "Cớ sao dám chắn đường của bậc vua hiền?" Tỉnh dậy ra xem thì con rắn đã tự chết.

 Tề Cảnh công đi đánh nước Tống, qua núi Thái Sơn, nằm mộng thấy hai người đứng giận dữ. Cảnh công cho đó là thần của Thái công (ông tổ nước Tề). Án Tử (tể tướng nước Tề) thì cho đó là tổ tiên nước Tống, tức vua Thang và Y Doãn (vua Thang là người lập ra nhà Thương, Y Doãn là bậc hiền thần giúp vua Thang). Án Tử tả hình dạng hai người: vua Thang da trắng, râu tóc rậm; Y Doãn da đen và thấp người. Đúng là hai người trong mộng. Cảnh công vẫn tiến quân, không nghe lời can. Trống trận bị vỡ, Cảnh công bèn giải tán quân, rốt cuộc không đánh nữa.

 Sách "Từ Yển Vương chí" (sách chép chuyện về Từ Yển Vương) kể: Một người cung nữ của vua nước Từ có mang, đẻ ra một quả trứng. Người ta cho là điềm chẳng lành, đem bỏ bên bờ nước. Có một bà già sống cô độc nuôi con chó tên là Hộc Thương. Con chó đi săn ở bờ nước, gặp quả trứng bị bỏ, ngậm mang về phía đông. Bà già thấy lạ, ủ cho ấm, quả trứng nở (?) ra thành một đứa bé. Lúc sinh ra, đứa bé nằm ngửa, chữ "ngửa" đọc là "yển", nên lấy đó đặt tên. Trong cung vua Từ nghe chuyện, bèn đón đứa bé về nuôi. Lớn lên, người ấy nhân hậu, sáng suốt, nối ngôi vua nước Từ.

 Về sau, con chó Hộc Thương lúc sắp chết mọc sừng và chín cái đuôi, hóa ra nó chính là một con rồng vàng. Yển Vương bèn chôn nó trong địa phận nước Từ, nay vẫn còn, gọi là Gò Chó. Yển Vương làm chủ nước Từ, tiếng nhân nghĩa vang khắp nơi. Ông muốn đi thuyền lên các nước lớn ở vùng giữa, bèn đào kênh thông giữa nước Trần và nước Thái. Khi đào, ông được một bộ cung tên màu đỏ, cho rằng mình đã được trời ban điềm lành, bèn lấy chữ "Cung" làm tên, tự xưng là Từ Yển Vương. Các chư hầu (vua các nước nhỏ chịu phục thiên tử) vùng sông Trường Giang và sông Hoài đều phục theo ông, có ba mươi sáu nước theo về.

 Vua nhà Chu nghe tin, sai sứ cưỡi ngựa trạm (ngựa thay ở các trạm dọc đường để chạy cho nhanh), chỉ một ngày đã đến nước Sở, sai nước Sở đánh nước Từ. Yển Vương có lòng nhân, không nỡ giao chiến làm hại dân mình, nên bị quân Sở đánh bại, chạy đến dưới chân núi phía đông huyện Vũ Nguyên, đất Bành Thành. Trăm họ đi theo ông có đến hàng vạn người. Về sau người ta gọi núi ấy là núi Từ. Trên núi có dựng một gian nhà đá, có thần linh, dân chúng đến cầu khấn. Nay những thứ ấy đều vẫn còn.

 Xưa Khoa Phụ chạy đuổi theo mặt trời. Khát nước, ông uống nước sông Hoàng Hà, uống chưa đủ, lại chạy lên phía bắc định uống nước ở Đại Trạch (đầm lớn), nhưng chưa tới nơi đã chết khát. Cây gậy ông vứt lại hóa thành rừng Đặng.

 Đạm Đài Tử Vũ (học trò của Khổng Tử) qua sông, mang theo một viên ngọc bích đáng giá nghìn vàng. Hà Bá muốn chiếm viên ngọc. Thuyền ra đến giữa dòng thì Dương hầu (vị thần sóng nước) nổi sóng, hai con giao long (loài thủy quái giống rồng, sống dưới nước) kẹp hai bên thuyền. Tử Vũ tay trái cầm ngọc, tay phải cầm gươm, đánh giao long, cả hai con đều chết. Qua sông xong, ông ba lần ném ngọc xuống cho Hà Bá, Hà Bá đều nhảy lên trả lại. Tử Vũ đập vỡ viên ngọc rồi bỏ đi.

 Kinh Kha, tên tự là Thứ Phi, qua sông thì bị giao long kẹp hai bên thuyền. Thứ Phi không chạy trốn, chặt đầu giao long, gió sóng liền lặng yên. [Lời chú của Chu Nhật Dụng: Tôi từng đi ngang qua mộ Kinh tướng quân. Mộ ở sát cạnh mộ Dương Giác Ai. Xưa An Bá Thi (?) nói rằng mộ do một tướng quân nhà Tần dời đến (?), nên mới nằm ở đây. Nơi ấy ở đầu nguồn đất Uyển Lăng. Tôi từng thấy bia mộ, ghi tướng quân tên là Kha, còn Thứ Phi là tên tự.]

 Đông A vương có một dũng sĩ tên là Phồn Khâu Phòng (?). Khi đi qua một vực nước thiêng, ông cho ngựa uống nước, ngựa bị kéo chìm xuống. Phòng mặc triều phục (áo mũ chỉnh tề khi vào chầu vua), rút gươm nhảy xuống nước, hai ngày một đêm giết được hai con giao long và một con rồng rồi mới lên. Sấm sét đuổi theo đánh ông suốt bảy ngày đêm, làm mù con mắt trái của ông.

 Đằng công nhà Hán qua đời, đưa tang ra ngoài cửa Đông Đô. Các quan công khanh (các quan to trong triều) đi đưa tang. Cỗ xe bốn ngựa không chịu đi, ngựa cúi rạp sát đất kêu thảm thiết, lấy móng cào xuống đất. Đào chỗ ấy thì thấy một gian nhà đá có khắc bài minh (bài văn khắc trên đá, thường để ghi nhớ người chết): "Thành đẹp âm u, ba nghìn năm mới thấy ánh mặt trời. Than ôi Đằng công, sẽ ở nhà này." ("Thành đẹp" là cách nói văn chương để chỉ ngôi mộ.) Bèn chôn ông ở đó.

 Khi chôn Vệ Linh công, người ta đào được một chiếc quách đá (quách là lớp hòm bọc bên ngoài quan tài), trên có khắc bài minh: "Chẳng gặp Cơ Tử (?), Linh công cướp chỗ ở của ta."

 Thời nhà Hán đóng đô ở phía tây (tức Trường An), trong tẩm điện (gian điện vua nghỉ ngơi) của Nam cung có bài minh chôn cất của một nhà nho thuần hậu là Vương Sử Uy Trưởng, ghi rằng: "Bậc kẻ sĩ sáng suốt, biết lẽ còn, biết lẽ mất. Gò cao đồng cao, chẳng phải chốn yên, chẳng phải chốn ổn (?). Không đắp mộ cao, không trồng cây, hóa làm linh hồn cưỡi ánh sáng. Bài minh này gửi vào ai? Vương Sử Uy Trưởng."

 Năm Nguyên Thủy thứ nhất, quan trung yết giả (quan hầu cận trong cung, lo việc truyền đạt và tiếp khách cho vua) người quận Bái là Sử Sầm dâng thư lên vua, bày tỏ công lao của Vương Hoành trong việc đoạt lấy ấn thụ (con dấu và dây đeo dấu, tượng trưng cho chức quyền) của Đổng Hiền.

 Năm Hòa Quang thứ nhất đời Hán Linh Đế, thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Liêu Tây là Hoàng Phiên tâu lên rằng ở bờ biển có một xác chết trôi dạt vào, đầu đội mũ, mặc áo đỏ, thân hình còn nguyên vẹn. Sau đó Hoàng Phiên nằm mộng thấy người chết nói: "Ta là em của Bá Di, vua nước Cô Trúc. Nước biển làm hỏng quan quách của ta, xin được chôn cất cho kín." Trong dân có người địu con đến xem (?), không ốm đau gì mà chết.

 Cuối đời Hán, vùng Quan Trung loạn lớn. Có kẻ đào một ngôi mộ thời Tiền Hán, thấy người cung nữ chôn trong đó vẫn còn sống. Ra khỏi mộ rồi, bà hồi phục như cũ. Quách hậu nhà Ngụy thương mến, đón vào cung, thường cho ở bên cạnh. Hỏi chuyện trong cung thời Hán, bà kể rõ ràng rành mạch, đâu ra đấy. Đến khi Quách hậu mất, bà khóc thương quá mức lễ thường, rồi cũng chết. [Xem sách "Thuật dị ký".]

 Cuối đời Hán, người ta đào mộ Phạm Minh Hữu, thấy người đầy tớ chôn theo vẫn còn sống. Minh Hữu là con rể của Hoắc Quang (đại thần quyền lớn thời Tây Hán). Người đầy tớ kể chuyện nhà Hoắc Quang, việc phế vua cũ lập vua mới, phần nhiều giống với sách Hán thư. Người đầy tớ ấy thường đi lang thang trong dân gian, không có chỗ ở nhất định, nay không biết ở đâu. Có người nói ông ta vẫn còn sống. Tôi nghe người ta kể lại, có thể tin được, nhưng chưa tận mắt thấy.

 Dưới quyền Đại tư mã (chức quan võ cao nhất, nắm quân đội cả nước) Tào Hưu có quan Trung lang Tạ Chương. Trong bộ khúc (đội quân riêng) của Chương có một nghĩa binh (lính tình nguyện) tên là Hề Nông. Con gái ông mới bốn tuổi mắc bệnh dịch chết, đem chôn, năm ngày sau sống lại. Năm Thái Hòa thứ ba, vua xuống chiếu sai Tào Hưu bảo cha mẹ cùng đưa đứa bé đến cho xem. Ngày mồng ba tháng tư năm ấy, đứa bé lại ốm chết, ngày mồng bốn đem chôn. Đến ngày mồng tám, có người ra ngoài xóm hái dâu thì nghe đứa bé đã sống lại. Nay đứa bé ăn uống bình thường.

 Trương Tiềm, người đất Kinh Triệu, từng ở nhờ đất Liêu Đông. Khi trở về, ông làm phò mã đô úy (quan coi các xe ngựa đi theo hầu vua) và được tước Quan nội hầu (tước hầu chỉ có danh hiệu và bổng lộc, không có đất phong riêng). Ông dâng biểu nói: Trước kia khi còn là học trò ở Thái học (trường học cao nhất của triều đình), ông nghe chuyện cố Thái úy (quan đứng đầu về việc quân trong triều) người Thường Sơn là Trương Hạo, khi làm tướng nước Lương (quan thay vua chư hầu cai trị nước Lương). Trời vừa mưa xong, có một con chim giống chim khách núi (?) bay lượn sát mặt đất. Người ở chợ ném nó, nó rơi dần xuống. Dân tranh nhau bắt thì nó hóa thành một hòn đá tròn. Việc được báo lên phủ huyện. Trương Hạo sai đập vỡ hòn đá, bên trong có một con ấn bằng vàng, khắc chữ: "Ấn của Trung Hiếu hầu". Trương Hạo dâng biểu tâu lên, con ấn được cất trong kho nhà nước. Về sau, quan Nghị lang (quan chuyên bàn bạc, góp ý với vua) người Nhữ Nam là Phàn Hành Di, khi hiệu đính sách ở Đông Quán (nơi chứa sách của triều Đông Hán), dâng biểu nói rằng thời vua Nghiêu, vua Thuấn vốn có chức quan ấy, nay trời đã ban ấn xuống thì nên đặt lại chức đó.

 Năm Kiến Nguyên thứ tư đời Hán Vũ Đế, trời mưa xuống hạt kê. Năm Cánh Ninh thứ nhất đời Hán Nguyên Đế, trong quận Nam Dương trời mưa xuống hạt ngũ cốc. Hạt nhỏ thì như hạt kê, màu xanh đen, vị đắng. Hạt to thì như hạt đậu nành, màu đỏ vàng, vị như lúa mì. Rơi xuống được ba ngày thì mọc rễ, lá trông như cây đậu nành lúc mới nhú.

 Khi mới xây thành Đại, người ta dựng ván khuôn (ván kẹp hai bên và cột chống để đổ đất nện thành tường). Một buổi sáng, bỗng mất bốn năm mươi tấm ván ở phía tây nam, rồi thấy chúng tự dựng đứng giữa đầm, lại có cỏ kết lại làm cổng ngoài. Người ta bèn theo đó mà xây. Vì thế thành có chu vi ba mươi bảy dặm, mở chín cửa, còn chỗ thành cũ thì gọi là thành Đông.

 Bác vật chí, quyển bảy (hết).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video