Địa thứ bảy: Viễn Hành địa (Đất Đi Xa – tầng thứ bảy trong mười tầng tu chứng của Bồ-tát, gọi thế vì ở đây đã đi xa, vượt khỏi con đường của hàng Thanh văn và Bích-chi Phật, tiến gần đến trí Phật)
Bấy giờ chúng chư thiên (các vị trời) ở giữa hư không,
mưa xuống hoa thơm, châu báu, như mây rải trên Phật.
Hớn hở cất tiếng hay, đều khen rằng: "Lành thay!
Lành thay Kim Cương Tạng (tên vị Bồ-tát chủ giảng trong kinh này), khéo biết đệ nhất nghĩa (chân lý rốt ráo, cao nhất)!
Ngài là khối công đức không lường, là hoa sen giữa loài người,
nói hạnh nhiệm mầu cao tột này, làm lợi ích cho các thế gian."
Vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục) mưa xuống ánh sáng, hoa và hương,
thơm ngát để cúng dường đấng đã trừ hết lo buồn phiền não (tức Phật).
Chư thiên và các vua trời cất tiếng hay mà nói rằng:
"Nếu được nghe nghĩa của địa này, thì là được lợi lớn."
Khi ấy trổi lên trăm nghìn loại nhạc tuyệt diệu.
Các thiên nữ khéo ca, nhờ sức thần của Phật mà ca rằng:
"Phật là bậc tịch diệt (đã lặng dứt hết phiền não) tột cùng, có thể khiến điều ác thành điều thiện,
tất cả các thế gian đều cùng cung kính.
Dù đã vượt khỏi thế gian, mà vẫn bày ra pháp của thế gian.
Biết thân đồng với thật tướng (bản chất chân thật của mọi sự vật, vốn không có hình tướng), mà vẫn hiện ra đủ loại thân.
Dù dùng đủ thứ lời lẽ, âm thanh để giảng nói pháp tịch diệt,
mà biết rằng lời nói vốn không có tướng âm thanh.
Có thể vượt qua trăm nghìn cõi, đem những thứ tốt đẹp nhất cúng dường các Phật.
Biết thân mình và cõi nước Phật, buông bỏ tướng, trí tuệ tự tại.
Dù giáo hóa chúng sinh, mà không có ý nghĩ phân chia người với ta.
Rộng gom công đức lớn, mà không khởi lòng bám chấp vào đó.
Vì thấy rồi chấp vào tướng, nên lửa tam độc (ba thứ độc: tham lam, giận dữ, si mê) thiêu đốt thế gian.
(Ngài) không chấp mọi tướng, vì lòng từ bi mà khởi lên sự siêng năng."
Chư thiên và thiên nữ vui mừng bày lễ cúng dường,
khen ngợi như thế xong, lặng im mà nhìn Phật.
Bấy giờ Giải Thoát Nguyệt (vị Bồ-tát thay đại chúng thưa hỏi) thỉnh Kim Cương Tạng rằng:
"Đại chúng đều thanh tịnh, xin ngài nói tướng trạng của địa thứ bảy."
Bồ-tát Kim Cương Tạng nói: "Này các Phật tử (con Phật, tức những người theo Phật)! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) đã đầy đủ hạnh của địa thứ sáu, nếu muốn vào địa Bồ-tát thứ bảy, thì từ phương tiện tuệ (trí tuệ thấy rõ chân lý đi đôi với sự khéo léo biết dùng cách thích hợp để giáo hóa) mà khởi lên mười hạnh nhiệm mầu. Những gì là mười?
Bồ-tát này khéo tu không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp vốn rỗng không, không có tự thể; không bám vào hình tướng; không mong cầu tạo tác điều gì), mà vẫn đem lòng từ bi ở giữa chúng sinh. Thuận theo pháp bình đẳng của chư Phật, mà không bỏ việc cúng dường chư Phật. Luôn ưa suy ngẫm cửa trí về tính không, mà vẫn rộng tu gom tư lương phúc đức (vốn liếng phúc đức, như lương thực mang theo trên đường tu). Xa lìa tam giới (ba cõi mà chúng sinh trôi lăn sinh tử: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), mà vẫn có thể trang nghiêm tam giới. Rốt ráo đã lặng tắt mọi ngọn lửa phiền não, mà vẫn có thể vì chúng sinh khởi lên phương pháp dập tắt lửa phiền não tham lam, giận dữ, si mê. Thuận theo lẽ các pháp như huyễn, như mộng, như bóng, như tiếng vang, như hình biến hóa, như trăng dưới nước, như hình trong gương, không có hai tướng, mà vẫn phân biệt rõ đủ loại phiền não, và (biết) quả báo của nghiệp không hề mất. Biết mọi cõi nước Phật đều rỗng không như hư không, các cõi nước đều lìa tướng, mà vẫn khởi hạnh làm thanh tịnh cõi Phật. Biết pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng) của mọi Phật là không có thân, mà vẫn khởi lên sắc thân (thân có hình tướng) với ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp (những dấu hiệu đặc biệt trên thân Phật) để tự trang nghiêm. Biết âm thanh của chư Phật có tướng không thể nói ra, tin hiểu âm thanh của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) xưa nay vốn có tướng lặng tắt, mà vẫn tùy theo mọi chúng sinh khởi lên đủ loại âm thanh trang nghiêm. Biết chư Phật trong khoảng một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ cực ngắn) thông suốt mọi việc ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), mà vẫn biết các tướng khác nhau, các thời khác nhau, các kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) khác nhau mà chứng đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả Phật) — vì tùy theo sự tin hiểu trong tâm chúng sinh mà nói như thế.
Này các Phật tử, đó gọi là từ tuệ và phương tiện sinh ra mười hạnh nhiệm mầu. Bồ-tát ma-ha-tát đầy đủ hạnh địa thứ sáu rồi, tu hạnh nhiệm mầu này thì được vào địa thứ bảy. Này các Phật tử, phương tiện tuệ như thế hiện ra trước mắt, nên gọi là vào địa thứ bảy.
Bồ-tát này ở trong địa thứ bảy, thấu vào bản tính của vô lượng chúng sinh; thấu vào vô lượng phương pháp giáo hóa chúng sinh của chư Phật; thấu vào vô lượng bản tính của thế gian; thấu vào vô lượng cõi nước thanh tịnh của chư Phật; thấu vào vô lượng sự sai khác của các pháp; thấu vào vô lượng trí của chư Phật đạt được đạo vô thượng; thấu vào vô lượng con số các kiếp; thấu vào vô lượng sự thông suốt ba đời của chư Phật; thấu vào vô lượng sự sai khác về lòng tin ưa của chúng sinh; thấu vào vô lượng sự khác biệt về sắc thân của chư Phật; thấu vào vô lượng sự sai khác về chí hướng, việc làm và căn cơ (năng lực tiếp nhận giáo pháp) của chúng sinh mà chư Phật biết rõ; thấu vào vô lượng âm thanh lời nói của chư Phật làm chúng sinh vui mừng; thấu vào vô lượng sự sai khác về tâm và những gì tâm hướng tới của chúng sinh mà chư Phật biết rõ; thấu vào vô lượng hạnh theo trí tuệ của chư Phật; thấu vào sự chỉ bày vô lượng lòng tin hiểu của Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn: con đường của những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát); thấu vào vô lượng nhân duyên chư Phật giảng đạo làm chúng sinh tin hiểu; thấu vào vô lượng sự huân tập thành tựu trí tuệ của Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy); thấu vào vô lượng điều chư Phật nói ra từ trí tuệ rất sâu; thấu vào vô lượng con đường mà các Bồ-tát thực hành; thấu vào vô lượng việc tập thành Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật) mà chư Phật đã nói, khiến chúng sinh được vào.
Các Bồ-tát nghĩ thế này: "Chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) như thế có thế lực lớn vô lượng vô biên, không thể dùng con số bao nhiêu trăm nghìn vạn ức kiếp mà biết được. Thế lực của chư Phật như thế, ta đều nên gom lấy. Không phải do gắng gượng phân biệt đây kia mà thành được, mà chính nhờ không phân biệt, không chấp tướng mới thành." Bồ-tát này với trí tuệ như thế, khéo suy ngẫm, thường tu tập phương tiện tuệ lớn, khiến mình an trụ trong trí của Phật đạo, vì đó là pháp không lay động. Nếu muốn thường khởi lên các con đường độ chúng sinh thì không có gì chướng ngại: lúc đi đến cũng khởi, lúc đi khỏi cũng khởi; ngồi, nằm, dừng, đứng đều có thể khởi đạo để độ thoát chúng sinh, lìa các ấm cái (những thứ che lấp tâm, như tham dục, giận hờn, mê muội, xao động, nghi ngờ), giữ đủ các uy nghi (dáng vẻ cử chỉ đúng phép trong đi, đứng, nằm, ngồi), luôn không lìa ý niệm như thế.
Bồ-tát này trong từng niệm đều đầy đủ mười ba-la-mật (mười hạnh "đến bờ bên kia", tức mười pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) của Bồ-tát và mười địa của Bồ-tát. Vì sao? Vì Bồ-tát ma-ha-tát này trong từng niệm lấy tâm đại bi làm đầu, tu tập mọi Phật pháp, đều hồi hướng (hướng công đức về) trí tuệ của Như Lai.
Mười ba-la-mật là: Bồ-tát đem căn lành đã tu trong lúc cầu Phật đạo cho hết thảy chúng sinh, đó là đàn ba-la-mật (hạnh bố thí). Dập tắt được mọi sức nóng phiền não, đó là thi-la ba-la-mật (hạnh giữ giới). Lấy từ bi làm đầu, không làm tổn hại chúng sinh nào, đó là sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục). Cầu căn lành ngày càng hơn, không biết chán đủ, đó là tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn, siêng năng không lùi). Tu tâm đạo không tán loạn, luôn hướng về nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí của Phật), đó là thiền ba-la-mật (hạnh thiền định, giữ tâm lặng yên chuyên nhất). Nhẫn nhận cửa pháp "các pháp xưa nay vốn không sinh", đó là bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ thấy rõ thật tướng của các pháp). Khởi được vô lượng cửa trí, đó là phương tiện ba-la-mật (hạnh khéo léo dùng cách thích hợp). Mong cầu trí tuệ ngày càng hơn, đó là nguyện ba-la-mật (hạnh phát nguyện). Mọi ngoại đạo (những người theo giáo thuyết ngoài Phật pháp) và các ma không thể ngăn trở phá hoại, đó là lực ba-la-mật (hạnh sức mạnh). Đối với tướng của mọi pháp đều hiểu biết đúng như thật, đó là trí ba-la-mật (hạnh trí biết rõ mọi sự). Như thế trong từng niệm đầy đủ mười ba-la-mật.
Bồ-tát này khi đầy đủ mười ba-la-mật, thì trong từng niệm cũng đầy đủ tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh: bố thí, nói lời yêu thương, làm lợi ích, cùng làm việc với họ), ba mươi bảy pháp bồ-đề phần (ba mươi bảy pháp tu dẫn đến giác ngộ), ba cửa giải thoát. Nói tóm lại, tất cả các pháp trợ giúp cho A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, trong từng niệm đều đầy đủ."
Bấy giờ Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi Bồ-tát Kim Cương Tạng: "Thưa Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát chỉ ở địa thứ bảy mới đầy đủ pháp trợ bồ-đề (các pháp hỗ trợ cho sự giác ngộ), hay ở tất cả các địa cũng đầy đủ?"
Bồ-tát Kim Cương Tạng nói: "Này Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở cả mười địa đều đầy đủ pháp trợ bồ-đề, nhưng vì địa thứ bảy trội hơn nên được gọi tên như thế. Vì sao? Vì các Bồ-tát ma-ha-tát ở địa thứ bảy công hạnh đầy đủ, đi vào con đường trí tuệ và thần thông. Này Phật tử, Bồ-tát ở địa thứ nhất, do phát nguyện duyên theo mọi Phật pháp nên đầy đủ pháp trợ bồ-đề; ở địa thứ hai, do trừ bỏ cấu bẩn xấu ác trong tâm nên đầy đủ pháp trợ bồ-đề; ở địa thứ ba, do nguyện càng tăng trưởng, được ánh sáng của pháp nên đầy đủ pháp trợ bồ-đề; ở địa thứ tư, do được vào đạo nên đầy đủ pháp trợ bồ-đề; ở địa thứ năm, do tùy thuận làm các việc của thế gian nên đầy đủ pháp trợ bồ-đề; ở địa thứ sáu, do vào cửa pháp rất sâu nên đầy đủ pháp trợ bồ-đề; ở địa thứ bảy này, do khởi lên mọi Phật pháp nên đầy đủ pháp trợ bồ-đề. Vì sao? Này các Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát ở địa này đạt được con đường mà các trí tuệ đạt tới; nhờ sức ấy mà địa thứ tám tự nhiên được thành.
Này Phật tử, ví như có hai thế giới tam thiên đại thiên (một đại thế giới gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ), một cõi hoàn toàn thanh tịnh, một cõi hoàn toàn nhơ uế; khoảng giữa hai cõi ấy khó mà vượt qua, chỉ nhờ sức đại tinh tấn, sức đại thần thông, sức đại nguyện mới vượt qua được. Này các Phật tử, các Bồ-tát cũng thế: đi trên con đường xen tạp (lẫn cả nhơ lẫn sạch) thì khó mà vượt qua, chỉ nhờ sức đại nguyện, sức đại trí tuệ, sức đại phương tiện mới vượt qua được."
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi: "Địa Bồ-tát thứ bảy là hạnh thanh tịnh hay là hạnh nhơ bẩn?"
Bồ-tát Kim Cương Tạng nói: "Từ địa Hoan Hỷ (địa thứ nhất, Đất Vui Mừng) trở đi, những gì Bồ-tát làm đều lìa phiền não và tội nghiệp. Vì sao? Vì đều hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tùy theo từng địa mà việc làm thanh tịnh, nhưng chưa gọi là vượt qua. Này Phật tử, ví như Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp) cưỡi voi báu lớn đi khắp bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn cõi đất loài người ở), biết có những người nghèo khổ, nhưng lỗi không ở nơi vua; tuy vậy vua vẫn chưa thoát khỏi thân người. Nếu bỏ thân vua, sinh lên Phạm thế (cõi trời Phạm thiên, thuộc cõi Sắc, đã lìa dục), ở cung trời Phạm thiên, đi khắp nghìn thế giới, bày ra uy lực của Phạm vương, khi ấy mới lìa thân người. Này các Phật tử, Bồ-tát cũng thế: từ địa thứ nhất trở đi, ngồi trên cỗ xe các ba-la-mật, biết những việc trong tâm của mọi chúng sinh và cấu bẩn phiền não, mà không bị cấu bẩn phiền não làm nhơ, vì cưỡi trên con đường lành, nhưng chưa gọi là vượt qua. Nếu Bồ-tát buông bỏ mọi con đường công hạnh đã tu (không còn phải dụng công), từ địa thứ bảy vào địa thứ tám, khi ấy gọi là cưỡi cỗ xe thanh tịnh của Bồ-tát, biết hết mọi cấu bẩn phiền não của thế gian mà không bị phiền não làm nhơ, cũng gọi là đã vượt qua.
Này các Phật tử, Bồ-tát ở địa thứ bảy này phần nhiều đã vượt qua các phiền não như tham dục v.v. Ở trong địa thứ bảy này, không gọi là người có phiền não, cũng không gọi là người không có phiền não. Vì sao? Vì mọi phiền não không còn phát khởi nên không gọi là người có phiền não; vì còn tham cầu trí tuệ của Như Lai, chưa mãn nguyện, nên không gọi là người không có phiền não. Bồ-tát ở địa thứ bảy này thành tựu thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp (việc làm bằng thân, bằng lời nói, bằng ý nghĩ) sâu xa thanh tịnh. Với Bồ-tát này, mọi đường nghiệp bất thiện bị chư Phật quở trách, đi theo cấu bẩn phiền não — những nghiệp như thế đều đã vượt qua; mọi đường nghiệp thiện được chư Phật khen ngợi thì luôn thực hành. Lại nữa, các kinh sách và nghề nghiệp của thế gian, như đã nói ở địa thứ năm, đều tự nhiên mà được, là hiếm có nhất trong cõi tam thiên đại thiên, được làm bậc thầy lớn. Trừ Như Lai và Bồ-tát đã vào địa thứ tám, không chúng sinh nào có tâm sâu và hạnh nhiệm mầu sánh bằng. Mọi thiền định, thần thông, giải thoát, tam-muội (trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một chỗ) của Bồ-tát này, tuy chưa phải do quả báo mà có, nhưng đều hiện khởi tùy ý tự tại.
Bồ-tát ở địa Viễn Hành này, trong từng niệm đầy đủ việc tu gom sức phương tiện tuệ và mọi pháp trợ bồ-đề, càng thêm đầy đủ hơn. Ở trong địa Viễn Hành, có thể vào tam-muội Thiện Trạch Bồ-tát (khéo chọn lựa của Bồ-tát), tam-muội Thiện Tư Nghĩa (khéo suy nghĩ nghĩa lý), tam-muội Ích Ý (làm lợi cho ý), tam-muội Phân Biệt Nghĩa Tạng (phân biệt kho nghĩa lý), tam-muội Như Thật Trạch Pháp (chọn lựa pháp đúng như thật), tam-muội Kiên Căn An Trụ (gốc vững, an trụ), tam-muội Tri Thần Thông Môn (biết các cửa thần thông), tam-muội Pháp Tính (pháp tính: bản tính chân thật của các pháp), tam-muội Như Lai Lợi (lợi ích của Như Lai), tam-muội Chủng Chủng Nghĩa Tạng (đủ loại kho nghĩa lý), tam-muội Bất Hướng Sinh Tử Niết-bàn (không hướng về sinh tử cũng không hướng về niết-bàn – niết-bàn là sự lặng dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử). Như thế đầy đủ trăm vạn tam-muội của Bồ-tát, có thể làm thanh tịnh địa này. Bồ-tát này được những tam-muội ấy, trí tuệ và phương tiện khéo thanh tịnh, lại được sức đại bi sâu xa, nên gọi là vượt qua địa của Thanh văn, Bích-chi Phật, tiến về địa trí Phật. Bồ-tát này ở địa này, vô lượng thân nghiệp là hạnh vô tướng (không bám tướng), vô lượng khẩu nghiệp là hạnh vô tướng, vô lượng ý nghiệp là hạnh vô tướng. Nhờ hạnh thanh tịnh của Bồ-tát này mà chiếu rõ vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận, an trụ vững chắc nơi chân lý các pháp vốn không sinh không diệt)."
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt nói: "Thưa Phật tử, nếu Bồ-tát ở địa thứ nhất đã có vô lượng thân nghiệp, vô lượng khẩu nghiệp, vô lượng ý nghiệp, thì đã có thể vượt qua mọi địa của Thanh văn, Bích-chi Phật rồi chăng?"
Bồ-tát Kim Cương Tạng nói: "(Ở địa thứ nhất) là nhờ duyên vào pháp lớn mà vượt được, chứ không phải do sức thực hành thật sự. Ở địa thứ bảy này, nhờ sức thực hành thật sự của chính mình, nên mọi Thanh văn, Bích-chi Phật không thể phá hoại được. Này Phật tử, ví như sinh ra trong nhà vua thì liền hơn tất cả quần thần trăm quan. Vì sao? Vì sức cao quý của dòng dõi. Khi thân đã lớn, trí tuệ đã thành, thì mới thật sự hơn. Này các Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát lúc mới phát tâm đã hơn mọi Thanh văn, Bích-chi Phật, vì phát đại nguyện, tâm sâu thanh tịnh; nay ở địa này thì nhờ sức trí tuệ của chính mình mà hơn. Này các Phật tử, Bồ-tát ở địa thứ bảy được thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp rất sâu xa, xa lìa, không còn tạo tác, càng cầu pháp hơn nữa mà không buông bỏ. Nhờ tâm càng tiến hơn ấy, nên dù thực hành thật tế (bờ mé của sự thật, tức chân lý rốt ráo, niết-bàn) mà không chứng thật tế (không nhập hẳn vào niết-bàn để rời bỏ chúng sinh)."
Giải Thoát Nguyệt hỏi: "Thưa Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát từ địa nào trở đi có thể vào tịch diệt (trạng thái lặng dứt mọi tâm niệm, tương ứng niết-bàn)?"
Kim Cương Tạng nói: "Bồ-tát ma-ha-tát từ địa thứ sáu trở đi có thể vào tịch diệt. Nay ở địa này, trong từng niệm có thể vào tịch diệt mà không chứng tịch diệt. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp không thể nghĩ bàn, thực hành thật tế mà không chứng thật tế. Này Phật tử, ví như có người đi thuyền vào biển lớn, khéo léo cách đi thuyền, khéo biết tướng nước, nên không bị tai họa của nước làm hại. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế, ở địa thứ bảy này, đi trên thuyền các ba-la-mật, có thể thực hành thật tế mà không chứng thật tế.
Bồ-tát như thế, nhờ sức đại nguyện, nhờ được sức trí tuệ, nhờ từ thiền định và trí tuệ sinh ra sức đại phương tiện, nên dù rất yêu niết-bàn mà vẫn hiện thân trong sinh tử; dù có quyến thuộc vây quanh mà tâm luôn xa lìa; nhờ sức nguyện mà thọ sinh trong ba cõi nhưng không bị pháp thế gian làm nhơ; tâm luôn khéo lặng yên, nhưng nhờ sức phương tiện mà trở lại bừng cháy (vì chúng sinh), dù cháy mà không bị thiêu đốt; thuận theo trí Phật mà thị hiện vào địa Thanh văn, Bích-chi Phật; đã đạt đến kho pháp của chư Phật mà vẫn hiện trong cõi ma; dù đã vượt qua đường của bốn ma (bốn thứ phá hoại người tu: ma phiền não, ma thân năm uẩn, ma chết, ma trời) mà vẫn hiện làm việc của ma; dù hiện làm các hạnh ngoại đạo mà tâm sâu không bỏ Phật pháp; dù hiện thân trong mọi thế gian mà tâm luôn ở nơi pháp xuất thế gian (pháp vượt ra khỏi thế gian). Mọi việc trang nghiêm đều hơn hẳn trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần nhạc cõi trời), a-tu-la (loài thần hay tranh đấu với trời), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và phi nhân (các loài không phải người), Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên), mà vẫn không bỏ lòng vui pháp, yêu pháp.
Bồ-tát thành tựu trí tuệ như thế, ở trong địa Viễn Hành, gặp trăm nghìn ức vạn na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) chư Phật, cúng dường cung kính, tôn trọng khen ngợi, đem y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men cúng dường chư Phật rồi, giữ gìn pháp của chư Phật; các Thanh văn, Bích-chi Phật dùng trí tuệ vặn hỏi cũng không thể đánh đổ được. Bồ-tát này vì thương xót chúng sinh nên pháp nhẫn (sự an nhận chân lý) càng thêm thanh tịnh. Bồ-tát này trải qua vô lượng trăm nghìn vạn ức na-do-tha kiếp, căn lành càng thêm thanh tịnh. Này Phật tử, ví như vàng ròng đã luyện, đem các thứ ngọc quý xen kẽ trang sức, càng thêm sáng đẹp, các thứ báu khác không sánh kịp. Này các Phật tử, Bồ-tát cũng thế: ở địa Viễn Hành của Bồ-tát, các căn lành sinh ra từ phương tiện và trí tuệ, càng thêm sáng sạch, không ai phá hoại được. Này Phật tử, ví như ánh mặt trời, mọi ánh sao và ánh trăng không thể sánh kịp, mọi bùn nước trong cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, chỉ thế giới loài người) đều làm khô cạn được. Bồ-tát cũng thế: ở địa Viễn Hành, căn lành càng hơn, mọi Thanh văn, Bích-chi Phật không sánh kịp, lại có thể làm khô cạn bùn nhơ phiền não của chúng sinh. Này các Phật tử, đó gọi là địa thứ bảy Viễn Hành của Bồ-tát ma-ha-tát.
Bồ-tát ma-ha-tát ở địa này phần nhiều làm vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại, các căn mạnh mẽ sắc bén, có thể khơi dậy nhân duyên lành để chúng sinh ngộ đạo. Những nghiệp lành làm ra — hoặc bố thí, hoặc ái ngữ (nói lời yêu thương), hoặc lợi ích (làm lợi cho người), hoặc đồng sự (cùng làm việc với người) — đều không lìa niệm Phật, không lìa niệm Pháp, không lìa niệm các bạn đồng hành là Bồ-tát ma-ha-tát, cho đến không lìa niệm đầy đủ nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi pháp đến từng chi tiết, tức trí của Phật). Luôn sinh tâm này: "Bao giờ ta sẽ ở giữa mọi chúng sinh làm bậc đứng đầu, bậc tôn quý, cho đến làm chỗ nương tựa cho mọi chúng sinh?" Bồ-tát này nếu muốn siêng năng tinh tấn như thế, thì trong khoảnh khắc được trăm nghìn ức na-do-tha tam-muội, cho đến có thể thị hiện trăm nghìn ức na-do-tha Bồ-tát làm quyến thuộc. Bồ-tát nếu dùng sức nguyện tự tại thị hiện thì vượt hơn số này, trăm nghìn vạn ức na-do-tha kiếp cũng không thể tính biết."
Bấy giờ Bồ-tát Kim Cương Tạng muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ (bài tụng bằng thơ) rằng:
Trí tuệ sâu, tâm định, đã thực hành đủ sáu địa,
một lúc sinh phương tiện và trí tuệ, vào địa thứ bảy.
Thực hành không, vô tướng, vô nguyện, mà vẫn tu tâm từ bi;
thuận theo pháp bình đẳng của Phật, mà vẫn cúng dường chư Phật.
Dù dùng trí quán tính không, mà tu phúc không biết chán,
sau đó mới vào được địa thứ bảy Viễn Hành.
Dù trang nghiêm được ba cõi, mà tâm ưa xa lìa;
dù tâm luôn lặng tắt, mà vẫn dập tắt phiền não (cho chúng sinh).
Thực hành pháp không, không hai, như huyễn, như mộng v.v.,
mà vẫn thực hành tâm từ bi, được vào địa thứ bảy.
Dù quán mọi cõi đều rỗng không như hư không,
mà vẫn khéo trang nghiêm các cõi Phật thanh tịnh.
Dù biết thân chư Phật đồng với tướng của pháp, là không tướng,
mà vẫn gieo trồng ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp.
Dù biết chư Phật có tướng không thể nói bằng lời,
mà vẫn trang nghiêm âm thanh Phật, để làm thế gian vui mừng.
Dù biết chư Phật trong một niệm thành đạo,
mà vẫn bày ra số thời, số kiếp để dẫn dắt chúng sinh.
Biết pháp như thế thì được pháp soi sáng;
Bồ-tát được như thế liền vào địa thứ bảy.
Ở địa này quán được việc làm của vô lượng chúng sinh,
cũng biết thế lực của chư Phật cũng là vô lượng;
thế gian và số kiếp, pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) đều vô lượng;
lại biết các chúng sinh mong muốn gì, ưa thích gì;
biết việc nói pháp ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) đều là vô lượng.
"Ta nên giáo hóa, giúp những chúng sinh này thành tựu."
Với suy nghĩ như thế, phương tiện và trí tuệ hòa hợp,
trong bốn uy nghi (đi, đứng, nằm, ngồi) luôn thực hành con đường như thế.
Trong từng niệm một, đầy đủ được các pháp trợ bồ-đề,
tức là mười ba-la-mật cùng các pháp khác.
Như thế, phúc đức mà các Bồ-tát tu được
đều đem cho chúng sinh, gọi là đàn ba-la-mật (bố thí).
Dứt trừ cấu bẩn xấu ác trong tâm, gọi là thi ba-la-mật (giữ giới).
Không bị sáu trần (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm xúc chạm, ý tưởng) làm tổn thương, là sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục).
Khởi được pháp ngày càng hơn, là tinh tấn ba-la-mật.
Đối với đạo này không lay động, gọi là thiền ba-la-mật.
Vô sinh nhẫn, đó gọi là bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ).
Hồi hướng về Phật đạo, gọi là phương tiện ba-la-mật.
Cầu pháp ngày càng hơn, gọi là nguyện ba-la-mật.
Không ai phá hoại được, gọi là lực ba-la-mật.
Hiểu được và nói đúng như thật, gọi là trí ba-la-mật.
Những pháp trợ bồ-đề này, trong từng niệm đều thâu giữ được.
Phát nguyện rộng lớn, vì duyên vào việc lớn,
công đức ở địa thứ nhất gọi là đầy đủ.
Địa thứ hai gọi là trừ các cấu bẩn xấu ác trong tâm.
Thứ ba, nguyện càng thêm sáng; địa thứ tư an trụ trong đạo;
thứ năm, thuận theo việc thế gian mà làm; thứ sáu, vào pháp sâu,
được phần tướng vô sinh, dần dần tăng trưởng.
Thứ bảy, gom đủ tất cả, đầy đủ các pháp bồ-đề phần,
khởi lên được các công đức cùng mọi nguyện.
Những công đức như thế khiến về sau, trong địa thứ tám,
mọi việc làm đều tự nhiên được thanh tịnh.
Địa Viễn Hành khó vượt qua, chỉ sức trí lớn mới làm được,
như khoảng giữa hai nước khó mà vượt sang.
Ở trong địa thứ bảy, không bị nhơ, như vị Thánh vương;
ở trong đạo này, chưa gọi là vượt qua hết.
Nếu đến địa thứ tám, địa trí tuệ của Bồ-tát,
khi ấy vượt khỏi cõi ý (?), an trụ trong việc của trí,
như Phạm vương nhìn thế gian, không còn gọi là người.
Bồ-tát không bị tội làm nhơ, như hoa sen ở trong nước.
Bồ-tát ở địa này vượt qua các loại phiền não,
không gọi là có phiền não, không gọi là hết phiền não.
Vì vào trong chính đạo này, nên không có các phiền não;
vì còn nguyện cầu Phật đạo, nên không gọi là hết phiền não.
Những việc kinh sách, nghề nghiệp trong các thế gian,
văn chương, thơ tụng, chú thuật v.v., tự nhiên đều biết rõ.
Tu tập các thiền định cùng các thần thông,
tâm vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) làm lợi thế gian, những việc này đều khởi được.
Bấy giờ Bồ-tát này vượt qua hạnh của hai thừa (Thanh văn và Duyên giác),
an trụ trong các hạnh Bồ-tát của địa thứ bảy.
Lúc mới phát tâm, nhờ sức đại nguyện mà hơn (hai thừa);
nay ở trong địa này, nhờ sức trí tuệ mà hơn.
Ví như con vua, lúc nhỏ hơn người nhờ dòng dõi cao quý,
về sau nhờ công đức thành tựu mà hơn hết mọi người.
Ở đây được trí sâu, càng phát tinh tấn hơn,
từng niệm vào tịch diệt mà cũng không nhận lấy sự chứng.
Ví như người đi thuyền vào trong biển lớn,
dù đi giữa hiểm nạn nước sâu mà không bị nước làm hại.
Hạnh Bồ-tát ngày càng hơn, nhờ phương tiện và trí tuệ,
công đức đều đầy đủ, các thế gian khó mà biết được.
Cúng dường vô lượng Phật, vì tâm ấy thanh tịnh,
như vàng ròng xen ngọc báu mà trang nghiêm.
Được ánh sáng trí tuệ Phật, làm khô các dòng nước ái dục thấm ướt,
ví như ánh sáng mặt trời làm cạn khô bùn lầy.
Bồ-tát ở địa này làm vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại,
các căn đều mạnh sắc, thông suốt các đạo và các quả.
Nếu muốn siêng năng tinh tấn, thì thấy mười vạn nghìn ức
na-do-tha chư Phật; dùng sức nguyện còn vượt quá số ấy.
Trí tuệ thanh tịnh của địa thứ bảy, mọi thế gian và hai thừa
đều cùng khó biết; nay đã nói tóm lược xong.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video