Địa thứ tám: Bất Động địa (Đất Không Lay Động – tầng thứ tám trong mười tầng tu chứng của Bồ-tát, gọi thế vì trí tuệ đã vững chắc, tự nhiên vận hành, không gì lay chuyển được)
Vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục), chư thiên (các vị trời) và các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh),
nghe nói hạnh cao tột này, tâm đều rất vui mừng.
Cúng dường Phật và các Phật tử (con Phật, tức những người theo Phật), mưa xuống hoa và hương tuyệt diệu,
chuỗi ngọc, các phướn và lọng, hương bột, các áo báu,
ngọc ma-ni (ngọc báu quý nhất, ngọc như ý) chân thật tuyệt diệu, các vật trang sức thân,
như mây từ trên không rơi xuống, rải trên Phật và đại chúng.
Thiên nữ ở trên không trổi lên đủ loại nhạc,
cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) cùng các Bồ-tát,
cùng dùng tiếng nhiệm mầu ca tụng các công đức:
"Đấng có trí tuệ biết tất cả, tôn quý nhất trong chúng sinh,
vì thương xót thế gian, Phật hiện sức thần thông.
Hoa, hương, châu báu v.v. đều phát ra tiếng như thế này:
Mọi sợi lông, hạt bụi, hạt cát, mỗi thứ đều hiện ra na-do-tha (một đơn vị số cực lớn)
vô lượng số chư Phật ở trong đó mà nói pháp.
Trong một đầu sợi lông thấy vô lượng cõi Phật,
núi Tu-di (ngọn núi ở trung tâm mỗi thế giới), núi Thiết Vi (vòng núi sắt bao quanh thế giới), biển cả và thế gian, mà không hề chật hẹp.
Trong một đầu sợi lông có đủ ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh),
trời, người, a-tu-la (loài thần hay tranh đấu với trời), mỗi loài đều chịu quả báo của nghiệp.
Thấy trong các cõi Phật, mọi tiếng nhiệm mầu của Phật
chuyển bánh xe pháp vô thượng (giảng giáo pháp cao nhất), tùy theo ý nghĩ khởi lên của chúng sinh.
Trong các thế giới của Phật, thân chúng sinh đủ loại:
trong cõi nước có thân chúng sinh, trong thân chúng sinh có cõi nước.
Mọi trời và người đều ở riêng lìa, không ở chung (?);
Phật quán xét trước rồi, sau đó mới vì họ nói pháp.
Cõi nước ở trong hạt bụi thì tâm tưởng của chúng sinh nhỏ nhiệm;
vì cõi nước thô lớn nên tâm tưởng của chúng sinh cũng thô.
Phật hiện ra những loại sức thần thông như thế,
nếu vì chúng sinh mà nói, thì việc ấy không thể nói hết."
Như thế dùng tiếng hay khen ngợi Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật),
tâm đều rất vui mừng, lặng im mà nhìn Phật.
Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt (vị Bồ-tát thay đại chúng thưa hỏi) thỉnh Kim Cương Tạng (vị Bồ-tát chủ giảng trong kinh này) rằng:
"Thưa Phật tử, nay ngài có thể nói tướng trạng của việc vào địa thứ tám."
Bồ-tát Kim Cương Tạng nói: "Này Phật tử! Các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) đã tập hạnh vi diệu của địa thứ bảy, con đường của tuệ và phương tiện (trí tuệ thấy rõ chân lý và sự khéo léo dùng cách thích hợp để giáo hóa), khéo gom góp thanh tịnh các pháp trợ đạo (những pháp hỗ trợ cho việc tu đạo); nhờ sức đại nguyện mà tâm an trụ không mất; được thần lực của chư Phật che chở; căn lành được sức mạnh; thường nghĩ nhớ, thuận theo lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), vô úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi giảng pháp), pháp bất cộng (những công đức riêng chỉ Phật mới có) của Như Lai; tâm vui và tâm sâu khéo thanh tịnh thành tựu; nhờ sức phúc đức, trí tuệ và tâm đại từ bi nên không bỏ mọi chúng sinh; tu hành con đường trí vô lượng; vào được (chân lý) các pháp xưa nay không sinh, không diệt, không tướng, không hiện ra, không mất, không đi, không trở lại, tính là không có gì; đầu, giữa, cuối đều bình đẳng, không khác với Như Lai, là trí không phân biệt; đối với mọi tâm, ý, thức (các tầng hoạt động của tâm) và sự nhớ tưởng phân biệt đều không tham đắm; vào mọi pháp như tính của hư không. Đó gọi là Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận, an trụ vững chắc nơi chân lý các pháp vốn không sinh không diệt), vào địa thứ tám.
Ngay lúc ấy được địa thứ tám Bất Động, gọi là Bồ-tát có hạnh sâu xa, khó mà biết được, không ai phân biệt nổi, lìa mọi tướng, lìa mọi tưởng và mọi tham đắm, vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, mọi Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy) không thể phá hoại; sự xa lìa sâu lớn hiện ra trước mắt.
Này các Phật tử, ví như vị tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ đủ giới) được thần thông, tâm được tự tại, theo thứ lớp mà vào định diệt tận (trạng thái thiền định rất sâu, trong đó mọi hoạt động của tâm đều tạm dứt), mọi tâm động, nhớ tưởng phân biệt và những việc tâm làm đều dứt hết. Bồ-tát cũng thế: đã qua địa Viễn Hành (Đất Đi Xa, địa thứ bảy) (?) thì ngay lúc ấy mọi việc vội vã bận rộn đều dứt, được trạng thái không còn việc của thân, miệng, ý, an trụ trong sự xa lìa lớn.
Này các Phật tử, như người trong mộng muốn qua sông sâu; người ấy khi đó phát sức siêng năng lớn, bày ra cách thức lớn để muốn qua sông; khi chưa qua thì bỗng tỉnh dậy, những cách để qua sông vốn là việc vội vã, liền đều buông bỏ. Này các Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: từ ban đầu đến nay phát sức siêng năng lớn, rộng tu hành đạo, đến địa Bất Động thì mọi việc vội vã đều buông bỏ, không còn làm theo hai tâm (tâm phân biệt đối đãi), mọi nhớ tưởng không còn hiện ra nữa. Ví như người sinh lên cõi Phạm thiên (cõi trời thuộc cõi Sắc, đã lìa dục), phiền não của cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục) không còn hiện ra. Như thế, này các Phật tử, Bồ-tát ở địa Bất Động, mọi tâm, ý, thức không hiện ra, cho đến tâm Phật, tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), tâm niết-bàn (tâm cầu sự lặng dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử) còn không hiện ra, huống gì lại sinh tâm thế gian.
Này các Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát này thuận theo địa này, nhờ sức bản nguyện (lời nguyện phát ra từ ban đầu), lại có chư Phật vì vị ấy hiện thân; vị ấy ở trong dòng nước pháp của các địa, có trí tuệ Như Lai làm nhân duyên. Chư Phật đều nói thế này: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Ông được đệ nhất nhẫn (sự an nhẫn bậc nhất, tức vô sinh pháp nhẫn) này, thuận theo mọi Phật pháp. Thiện nam tử, ta có mười lực của Phật, bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng, ông nay chưa được; vì muốn được những công đức ấy, ông hãy càng siêng năng tinh tấn, cũng đừng bỏ cửa nhẫn này. Thiện nam tử, ông tuy được sự giải thoát tịch diệt (lặng dứt) rất sâu bậc nhất này, nhưng chúng sinh phàm phu không lành, không lặng dứt, luôn phát khởi đủ loại phiền não, bị đủ loại giác quán (những ý nghĩ suy tính thô và tế) làm hại; ông nên thương xót những chúng sinh này. Lại nữa, thiện nam tử, ông nên nhớ điều mình đã nguyện ban đầu, muốn làm lợi ích lớn cho chúng sinh, muốn được cửa trí tuệ không thể nghĩ bàn. Lại nữa, thiện nam tử, tính của mọi pháp, tướng của mọi pháp, dù có Phật hay không có Phật, vẫn thường trụ không đổi. Các Như Lai không phải vì được pháp này mà gọi là Phật; Thanh văn, Bích-chi Phật cũng được pháp tịch diệt không phân biệt này. Thiện nam tử, ông hãy xem thân tướng thanh tịnh vô lượng, trí tuệ vô lượng, cõi nước thanh tịnh vô lượng của chúng ta, khởi lên vô lượng trí tuệ, vô lượng phương tiện, vô lượng hào quang tròn, vô lượng tiếng trong sạch; ông nay nên khởi lên những việc như thế. Lại nữa, thiện nam tử, ông nay vừa mới được một ánh sáng pháp này, tức là ánh sáng của pháp vô sinh: mọi pháp đều lặng dứt, không có phân biệt. Những gì chúng ta đã được thì vô lượng vô biên, bao nhiêu ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) đếm cũng không biết hết. Ông vì muốn được những điều ấy, nên khởi lên pháp này. Thiện nam tử, ông hãy xem vô lượng cõi nước mười phương, vô lượng chúng sinh, vô lượng sự sai khác của các pháp; ông nên thông suốt đúng như thật những việc ấy, thuận theo trí như thế."
Đối với Bồ-tát này, chư Phật ban cho vô lượng vô biên cửa nhân duyên khởi trí tuệ như thế; nhờ vô lượng cửa ấy, Bồ-tát này có thể khởi lên vô lượng việc làm sai khác của trí, đều được thành tựu. Này các Phật tử, nay ta nói cho các ông: nếu chư Phật không khiến Bồ-tát này an trụ trong cửa trí tuệ như thế, thì khi ấy Bồ-tát này rốt cuộc sẽ nhập niết-bàn, bỏ việc làm lợi ích cho mọi chúng sinh. Vì chư Phật ban cho Bồ-tát này vô lượng vô biên nhân duyên khởi trí tuệ như thế, nên trí tuệ sinh ra trong một niệm (một khoảnh khắc cực ngắn), đem so với (trí tuệ) từ địa thứ nhất cho đến hết địa thứ bảy, thì cái trước không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn vạn ức, trăm nghìn vạn ức na-do-tha, cho đến vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm) phần, không bằng một; cho đến dùng số đếm hay thí dụ cũng không thể sánh được.
Vì sao vậy? Trước đây dùng một thân để hành đạo, tu gom công đức; nay ở địa này được vô lượng thân để tu đạo Bồ-tát, dùng vô lượng âm thanh, vô lượng trí tuệ, vô lượng nơi thọ sinh, vô lượng cõi nước thanh tịnh, vô lượng sự giáo hóa chúng sinh; vì cúng dường hầu hạ vô lượng chư Phật, vì thuận theo vô lượng Phật pháp, vì có vô lượng sức thần thông, vì có vô lượng sự sai khác của các đại hội, dùng vô lượng thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp (việc làm bằng thân, lời nói, ý nghĩ) gom đủ con đường mà mọi Bồ-tát thực hành, vì đó là pháp không lay động.
Này Phật tử, ví như đi thuyền muốn ra biển lớn, khi chưa tới biển thì phải dùng nhiều công sức, hoặc dùng sức tay chèo; khi đã đến biển lớn thì không cần dùng sức nữa, chỉ nhờ sức gió mà đi. Công sức lúc trước, so với một ngày đi trên biển lớn, thì trăm nghìn năm cũng không theo kịp. Này các Phật tử, các Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: gom nhiều tư lương (vốn liếng) căn lành, cưỡi thuyền Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật), đến biển trí tuệ lớn mà Bồ-tát thực hành, thì trong khoảnh khắc, không cần dùng công sức, có thể đến gần trí tuệ của mọi Phật; công sức bỏ ra trước kia, dù một kiếp, dù trăm nghìn vạn kiếp, cũng không theo kịp.
Này các Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát đến được địa thứ tám, từ phương tiện tuệ trước kia sinh ra tâm vô công dụng (tâm không cần gắng sức mà tự nhiên vận hành), ở trong đạo Bồ-tát suy ngẫm thế lực trí tuệ của chư Phật, tức là: biết thế giới sinh, thế giới diệt, thế giới hoại, thế giới thành; biết do nhân duyên nghiệp gì diệt mà thế giới hoại; biết do nhân duyên nghiệp gì tụ lại mà thế giới thành. Bồ-tát này biết tướng nhỏ của tính đất (đại đất – một trong bốn đại, tức bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió), biết tướng lớn của tính đất, biết tướng vô lượng của tính đất, biết tướng sai khác của tính đất; biết tướng nhỏ, tướng lớn, tướng vô lượng, tướng sai khác của tính nước, lửa, gió; biết tướng nhỏ nhiệm của vi trần (hạt bụi cực nhỏ), biết tướng sai khác của vi trần. Sự sai khác của mọi vi trần trong một thế giới đều biết được; đất trong một thế giới này gồm bao nhiêu vi trần đều biết được; bao nhiêu vi trần nước, lửa, gió đều biết được; biết bao nhiêu vi trần trong số cân lạng của các vật báu, bao nhiêu vi trần trong thân chúng sinh, sự sai khác về vi trần của muôn vật trong thế giới; phân biệt thân thô, thân tế của chúng sinh: từ bao nhiêu vi trần sinh ra thân địa ngục, từ bao nhiêu vi trần sinh ra thân súc sinh, bao nhiêu vi trần sinh ra thân ngạ quỷ (quỷ đói), bao nhiêu vi trần sinh ra thân a-tu-la, bao nhiêu vi trần sinh ra thân trời, bao nhiêu vi trần sinh ra thân người — đều biết rõ.
Bồ-tát này vào trong trí phân biệt vi trần như thế, biết cõi Dục hoại, biết cõi Dục thành; biết cõi Sắc (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) hoại, biết cõi Sắc thành; biết cõi Vô sắc (cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình) hoại, biết cõi Vô sắc thành; biết sự thành hoại của cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc; biết tướng nhỏ, tướng lớn, tướng vô lượng, tướng sai khác của cõi Dục; biết tướng nhỏ, tướng lớn, tướng vô lượng, tướng sai khác của cõi Sắc và cõi Vô sắc. Biết ba cõi như thế, đó gọi là phần trí sáng giúp Bồ-tát giáo hóa chúng sinh: khéo biết phân biệt thân chúng sinh, khéo quán nơi họ đáng sinh về, tùy nơi chúng sinh sinh ra, tùy thân chúng sinh mà thọ thân.
Bồ-tát này hiện thân đầy khắp cõi tam thiên đại thiên (một đại thế giới gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ), tùy theo thân chúng sinh mà mỗi mỗi khác nhau, như mặt trời hiện bóng trong mọi chỗ nước. Hoặc hai cõi tam thiên đại thiên, ba, bốn, năm, mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, trăm cõi tam thiên đại thiên, hoặc nghìn, hoặc vạn, hoặc trăm vạn, hoặc nghìn vạn, hoặc ức, hoặc trăm nghìn vạn ức na-do-tha thế giới, thân đều khắp trong đó; cho đến vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể nói hết cõi tam thiên đại thiên, thân đều đầy khắp trong đó, tùy theo sự sai khác của thân chúng sinh mà thọ thân.
Bồ-tát này thành tựu trí tuệ như thế, ở một thế giới mà thân không lay động, vậy mà cho đến ở không thể nói hết thế giới của chư Phật, tùy thân chúng sinh, tùy điều họ tin ưa, ở trong các đại hội của chư Phật mà hiện thân hình. Nếu ở trong hội sa-môn (người xuất gia tu hành), thì hiện hình sắc sa-môn; trong chúng bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ), hiện hình sắc bà-la-môn; trong chúng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ), hiện hình sắc sát-lợi; trong chúng cư sĩ (người tại gia giàu có, có danh vọng), hiện hình sắc cư sĩ; trong chúng Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), trong chúng Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), trong chúng ma (đều hiện hình sắc tương ứng); trong chúng Phạm thiên, hiện hình sắc Phạm thiên; cho đến trong chúng trời A-ca-nị-tra (tầng trời cao nhất của cõi Sắc), hiện hình sắc A-ca-nị-tra. Người cần dùng Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn) để độ thì hiện hình sắc Thanh văn; người cần dùng Bích-chi Phật thừa để độ thì hiện hình sắc Bích-chi Phật; người cần dùng Bồ-tát thừa để độ thì hiện hình sắc Bồ-tát; người cần dùng thân Phật để độ thì hiện hình sắc thân Phật. Này các Phật tử, trong tất cả các cõi Phật không thể nói hết, tùy theo sự sai khác về thân và lòng tin ưa của chúng sinh mà hiện ra thọ thân, nhưng thật ra đã xa lìa sự sai khác của thân tướng, luôn an trụ nơi sự bình đẳng của các thân.
Bồ-tát này biết thân chúng sinh, biết thân cõi nước, biết thân nghiệp báo (thân do quả báo của nghiệp mà có), biết thân Thanh văn, biết thân Bích-chi Phật, biết thân Bồ-tát, biết thân Như Lai, biết thân trí, biết pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng), biết thân hư không. Bồ-tát như thế biết điều ưa thích trong tâm sâu của chúng sinh, có thể ở nơi thân chúng sinh mà làm thành thân mình; hoặc ở nơi thân chúng sinh mà làm thành thân cõi nước, thân nghiệp báo, thân Thanh văn, thân Bích-chi Phật, thân Bồ-tát, thân Như Lai, thân trí, pháp thân, thân hư không; hoặc ở nơi thân cõi nước mà làm thành thân mình, thân nghiệp báo, cho đến thân hư không; hoặc ở nơi thân nghiệp báo mà làm thành thân mình, cho đến thân hư không; hoặc ở nơi thân mình mà làm thành thân chúng sinh, thân cõi nước, thân nghiệp báo, thân Thanh văn, thân Bích-chi Phật, thân Bồ-tát, thân Như Lai, thân trí, pháp thân, thân hư không.
Bồ-tát này biết thân tạo nghiệp, thân quả báo, thân phiền não, thân có hình sắc, thân không hình sắc của chúng sinh; biết tướng nhỏ, tướng lớn, tướng nhơ, tướng sạch, tướng vô lượng, tướng rộng, tướng lộn ngược, tướng bằng phẳng, tướng cong, tướng vuông, tướng sai khác theo các phương của các cõi Phật; biết sự sai khác về tên gọi tạm đặt của thân nghiệp báo, sự sai khác về tên gọi tạm đặt của thân Thanh văn, của thân Bích-chi Phật, của thân Bồ-tát; sự sai khác của thân Như Lai: thân bồ-đề (thân giác ngộ), thân nguyện, thân hóa (thân biến hiện ra để độ chúng sinh), thân được thần lực gia trì, thân trang nghiêm bằng tướng tốt, thân thế lực, thân ý sinh (thân sinh ra theo ý muốn), thân phúc đức, thân trí, pháp thân; khéo phân biệt và nói đúng như thật các tướng của thân. Biết tướng bình đẳng không hoại của các pháp thân; biết tướng vô lượng, tướng trùm khắp, tướng không hình của thân hư không.
Bồ-tát này khéo biết khởi lên các thân như thế, thì được mệnh tự tại (tự tại về tuổi thọ), tâm tự tại, tài vật tự tại, nghiệp tự tại, sinh tự tại, nguyện tự tại, tín giải tự tại (tự tại về lòng tin và sự hiểu), như ý tự tại (thần thông muốn gì làm được nấy), trí tự tại, pháp tự tại. Bồ-tát này được mười sự tự tại ấy của Bồ-tát, liền là bậc trí không thể nghĩ bàn, bậc trí vô lượng, bậc trí rộng lớn, bậc trí không thể phá hoại. Bồ-tát theo trí tuệ như thế, rốt ráo luôn thanh tịnh, khởi lên thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp không tội lỗi: thân nghiệp theo trí mà làm, khẩu nghiệp theo trí mà làm, ý nghiệp theo trí mà làm; lấy bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấy rõ thật tướng, đưa người sang bờ giác ngộ) làm chủ đạo, lấy đại bi làm đầu, khéo tu phương tiện, khéo khởi các nguyện, được thần thông của chư Phật khéo che chở, luôn không bỏ trí làm lợi ích chúng sinh, biết hết những việc sai khác trong vô biên thế giới. Này các Phật tử, nói tóm lại, Bồ-tát ở địa Bất Động, những việc làm của thân, miệng, ý đều gom được mọi Phật pháp.
Bồ-tát này đến địa này: vì lìa mọi phiền não nên khéo an trụ trong sức của tâm thanh tịnh; vì tâm luôn không lìa đạo nên khéo an trụ trong sức của tâm sâu; vì không bỏ chúng sinh nên khéo an trụ trong sức đại bi; vì cứu mọi thế gian nên khéo an trụ trong sức đại từ; vì không quên pháp đã nghe nên khéo an trụ trong sức đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều đã nghe không quên); vì phân biệt chọn lựa mọi Phật pháp nên khéo an trụ trong sức nhạo thuyết (tài ưa nói pháp, biện luận không cùng tận); vì đi khắp vô biên thế giới sai khác nên khéo an trụ trong sức thần thông; vì không bỏ mọi hạnh của Bồ-tát nên khéo an trụ trong sức nguyện; vì tu gom mọi Phật pháp nên an trụ trong sức ba-la-mật (các hạnh "đến bờ bên kia", tức các pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác); vì khéo khởi nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi pháp đến từng chi tiết, tức trí của Phật) nên an trụ trong sức Như Lai. Bồ-tát này được sức trí như thế, mọi việc làm bày ra đều không có lỗi lầm.
Này các Phật tử, đối với các Bồ-tát ma-ha-tát: địa này vì không thể phá hoại nên gọi là địa Bất Động (không lay động); vì trí tuệ không thoái lui nên gọi là địa Bất Chuyển (không lùi lại); vì mọi thế gian khó lường biết nên gọi là địa Uy Đức; vì không có lỗi về dòng họ nên gọi là địa Vương Tử (con vua); vì tùy ý tự tại nên gọi là địa Bồ-tát Sinh; vì không còn phải làm gì nữa nên gọi là địa Thành (đã thành tựu); vì khéo chọn lựa, hiểu biết nên gọi là địa Cứu Cánh (rốt ráo); vì khéo phát đại nguyện nên gọi là địa Biến Hóa; vì không làm hoại các pháp (?) nên gọi là địa Thắng Xứ (chỗ thù thắng); vì đã khéo tu khởi con đường từ trước nên gọi là địa Vô Công Lực (không cần dùng công sức).
Này các Phật tử, các Bồ-tát ma-ha-tát được trí tuệ như thế thì gọi là được vào cảnh giới của Phật, gọi là được công đức của Phật soi sáng, gọi là làm theo uy nghi (dáng vẻ cử chỉ đúng phép) của Phật, hướng về Phật pháp; luôn được thần lực của chư Phật khéo che chở; luôn được Tứ Thiên vương, Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích), Phạm thiên vương v.v. đón rước kính thờ; luôn được thần Kim Cương Mật Tích (vị thần cầm chày kim cương hộ vệ Phật pháp) hầu cận bảo vệ; khéo sinh ra các thiền định sâu; luôn có thể làm ra vô lượng thân sai khác; trong các thân đều có thế lực; được sức thần thông của quả báo lớn; trong vô biên tam-muội (trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một chỗ) đều được tự tại; có thể nhận vô lượng lời thọ ký (lời Phật báo trước về việc thành Phật trong tương lai); tùy nơi chúng sinh đã thành thục mà thị hiện thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả Phật). Bồ-tát này vào trí tuệ lớn như thế, khéo thông suốt các pháp, luôn phóng ánh sáng tuệ lớn, vượt qua con đường pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) không chướng ngại, khéo biết sự sai khác của các đường pháp thế gian, có thể bày ra mọi công đức, tùy ý tự tại, khéo hiểu quá khứ và vị lai, có thể vào trong trí xoay chuyển đường của ma, vào trong cảnh giới Như Lai thực hành, có thể ở vô biên thế giới thực hành đạo Bồ-tát, vì có tướng không lùi chuyển; vì thế địa này gọi là Bất Động.
Này các Phật tử, các Bồ-tát ma-ha-tát ở địa Bất Động, nhờ khéo sinh sức thiền định nên luôn không lìa việc thấy vô biên chư Phật, mà vẫn không bỏ sự cúng dường bằng vật chất, cung cấp cho chư Phật. Bồ-tát này trong mỗi kiếp, ở mọi thế giới, thấy hàng trăm nghìn vạn ức na-do-tha vô lượng vô biên a-tăng-kỳ Phật, cúng dường cung kính, tôn trọng khen ngợi, đủ mọi đồ cúng dường mà dùng để cúng dường, gần gũi chư Phật; từ nơi chư Phật nhận ánh sáng pháp về sự sai khác của thế gian v.v. Người này càng đi sâu vào kho pháp của Như Lai; khi được hỏi về những việc sai khác của tính thế gian thì không ai làm cho cùng tận được, cho đến nói trong trăm nghìn vạn ức kiếp cũng không hết. Lại nữa, các căn lành càng thêm sáng sạch. Ví như vàng ròng đã luyện, người thợ khéo xen các thứ ngọc báu làm thành chuỗi anh lạc rồi đeo vào cổ vị vua của bốn thiên hạ (Chuyển luân vương, vị vua cai trị cả bốn châu lớn), người trong cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người) không ai đoạt được. Này các Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ở địa Bất Động, các căn lành càng thêm sáng sạch, mọi Thanh văn, Bích-chi Phật cho đến Bồ-tát địa thứ bảy cũng không phá hoại được. Bồ-tát ở địa này, nhờ cửa trí khéo phân biệt nên ánh sáng trí tuệ dập tắt sức nóng khổ não của chúng sinh. Ví như, này Phật tử, vị chủ nghìn thế giới là Đại Phạm thiên vương có thể trong một lúc rải lòng từ đầy khắp nghìn thế giới, cũng có thể phóng ánh sáng chiếu khắp trong đó. Này các Phật tử, Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế, ở trong địa Bất Động có thể phóng ánh sáng từ thân chiếu đến chúng sinh trong những thế giới nhiều bằng số vi trần của mười vạn cõi tam thiên đại thiên, lần lượt dập tắt các khổ nóng, khiến họ được mát mẻ. Này các Phật tử, đó gọi là nói tóm lược địa Bất Động của Bồ-tát ma-ha-tát; nếu nói rộng ra thì vô lượng số kiếp cũng không nói hết.
Bồ-tát ở địa này phần nhiều làm Đại Phạm thiên vương, làm chủ nghìn thế giới, các căn mạnh mẽ sắc bén, trao cho chúng sinh nhân duyên con đường ba-la-mật của Thanh văn, Bích-chi Phật, Bồ-tát, không cùng tận; khi nói về sự sai khác của tính thế gian thì không ai bác bỏ được. Những nghiệp lành làm ra — hoặc bố thí, hoặc ái ngữ (nói lời yêu thương), hoặc lợi ích (làm lợi cho người), hoặc đồng sự (cùng làm việc với người) — đều không lìa niệm Phật, niệm Pháp, niệm các bạn đồng hành là Bồ-tát, cho đến không lìa niệm nhất thiết chủng trí. Luôn sinh tâm này: "Bao giờ ta sẽ ở giữa chúng sinh làm bậc đứng đầu, bậc tôn quý, cho đến làm chỗ nương tựa cho mọi chúng sinh?" Bồ-tát này nếu muốn siêng năng tinh tấn, thì trong khoảnh khắc được các tam-muội nhiều bằng số vi trần của trăm vạn cõi tam thiên đại thiên, cho đến có thể thị hiện Bồ-tát quyến thuộc nhiều bằng số vi trần của trăm vạn cõi tam thiên đại thiên. Nếu dùng sức nguyện và thần thông tự tại thì vượt hơn số ấy, bao nhiêu trăm nghìn vạn ức kiếp cũng không thể tính kể."
Bấy giờ Bồ-tát Kim Cương Tạng muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ (bài tụng bằng thơ) rằng:
Bồ-tát ở địa thứ bảy, đã được tuệ và phương tiện,
khéo gom các pháp trợ đạo, được đại nguyện ràng giữ,
được thần lực chư Phật che chở, căn lành đều thành tựu,
vì cầu trí thù thắng nên vào được địa thứ tám.
Khéo gom phúc đức mà lại có lòng từ bi sâu,
lìa các tâm có giới hạn, tâm giống như hư không.
Đối với pháp đã được nói, tâm được sức quyết định,
như thế được vô sinh nhẫn tịch diệt vi diệu.
Các pháp xưa nay không sinh cũng không diệt,
không tướng cũng không hiện ra, không mất cũng không đi.
Đầu, giữa, cuối của các pháp không khác biệt với chân như (bản thể chân thật, như như không đổi của mọi sự vật),
không có hoạt động của tâm ý, giống như hư không.
Thành tựu sự nhẫn như thế, không còn các hý luận (lời bàn luận phân biệt suông, vô ích),
được địa Bất Động này, hạnh tịch diệt rất sâu,
mọi thế gian không thể đo lường được.
Mọi tướng của tâm đều đã tan hết.
Bồ-tát ở địa này, tâm thức không phân biệt,
như vào định diệt tận, không có niệm tưởng phân biệt.
Ví như người trong mộng vội vã muốn lội qua sông,
tỉnh dậy thì lòng thênh thang, tự biết chẳng có gì phải làm.
Được sự nhẫn sâu này rồi, mọi tưởng niệm đều dứt,
cũng như các Phạm vương không còn phiền não cõi Dục.
Trước nhờ sức nguyện che giữ, nay chư Phật khuyên rằng:
"Sự nhẫn bậc nhất như thế là chức vị của chư Phật,
nhưng sức trí sâu, vô úy, pháp bất cộng của chúng ta
ông còn chưa có, nên càng siêng năng tinh tấn.
Ông nay tuy đã dập tắt mọi lửa phiền não,
hãy xem các thế gian, phiền não luôn bừng cháy.
Hãy nhớ điều nguyện ban đầu, muốn làm lợi các chúng sinh,
biết khắp các pháp, rộng độ tất cả.
Thật tính, thật tướng của các pháp thường trụ, không biến đổi;
hai thừa (Thanh văn và Duyên giác) cũng được điều này, nên không phải vì được nó mà gọi là Phật.
Chỉ vì được trí rất sâu, vi diệu, không chướng ngại,
thông suốt ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), mới được gọi là Phật."
Các bậc vô đẳng đẳng (không ai sánh bằng, chỉ ngang hàng với nhau – tức chư Phật) được trời người cung kính,
mở ra các cửa trí, khiến (Bồ-tát) vào Phật pháp.
Thành tựu trí tuệ vi diệu vô lượng, không bờ không đáy;
các pháp đã làm trước kia không bằng một niệm bây giờ.
Như thế các Bồ-tát được địa trí tuệ vi diệu,
có thể trong một niệm, thân khắp mười phương.
Vào cửa trí tuệ này, hành đạo nhanh, không trở ngại,
như đi trên biển lớn, sức gió khiến đi nhanh.
Lìa các tâm dụng công, chỉ ở trong việc làm của trí,
quán thế giới mười phương thành, hoại và trụ.
Biết được bốn đại là một, cũng biết đủ loại khác nhau,
tướng nhỏ, lớn, vô lượng, đủ các sai khác.
Đếm biết được vi trần của cõi tam thiên đại thiên,
cũng biết số vi trần bốn đại trong thân chúng sinh,
sự sai khác số vi trần của thân trời và các vật báu,
đều soi rõ khắp, những thứ khác cũng biết như vậy.
Nhờ nhân duyên trí tuệ, tâm càng được điều hòa mềm mại.
Vì lợi các chúng sinh, thân hiện khắp các thế giới.
Có thể ở nơi thân chúng sinh mà tự làm thành thân mình,
cùng các thế giới của Phật và đủ loại thân khác.
Như mặt trời, mặt trăng theo gió (?), bóng hiện trong mọi chỗ nước;
Bồ-tát cũng như thế, thuận theo gió trí tuệ,
luôn an trụ nơi pháp tính, lặng trong, không dời động,
đối với chúng sinh tâm trong sạch, mỗi mỗi hiện thân hình,
tùy điều tâm họ ưa thích mà hiện ra thọ sinh.
Trong các hội của trời và người đều hiện thân mình.
Bồ-tát tự tại trong sự hòa hợp của nhân duyên,
cho đến có thể tùy ý mà hiện thân Phật.
Thân chúng sinh, thân cõi nước, thân nghiệp báo, thân hiền thánh,
thân trí và pháp thân, biết đều đồng bình đẳng.
Do nhân duyên ấy mà được thần thông như ý,
để làm thế gian vui mừng mà hiện đủ loại thân.
Được mười loại trí đại tự tại vi diệu,
việc làm đều theo trí, thuận theo tâm từ bi.
Mọi pháp của chư Phật đều khéo tu tập được,
an trụ trong ba nghiệp thanh tịnh (thân, miệng, ý), không lay động như núi Tu-di.
Được mười loại sức của bậc đại Bồ-tát,
mọi chúng ma đều không thể lay chuyển.
Luôn được chư Phật che chở, Đế Thích, Phạm vương kính lễ,
thần Kim Cương Mật Tích luôn theo hầu bảo vệ.
Bồ-tát được địa này, công đức không có hạn lượng,
trăm nghìn vạn ức kiếp nói cũng không hết.
Được gần vô số Phật, tăng thêm các căn lành,
như vàng ròng xen ngọc báu, trang sức trên cổ vua.
Bồ-tát ở địa này phần nhiều làm Đại Phạm vương,
cai quản nghìn cõi nước, công đức giàu có vô lượng,
có thể dùng giáo pháp ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) mà không cùng tận.
Ánh sáng tâm từ chiếu khắp, phá các sức nóng phiền não.
Nếu muốn, trong khoảnh khắc có thể được các tam-muội
nhiều bằng số vi trần của trăm cõi tam thiên đại thiên,
có thể thấy chư Phật mười phương, số cũng như vậy.
Nếu dùng sức nguyện của mình, thì vượt hơn số này, không có hạn lượng.
Nay đã giải nói tóm lược tướng vi diệu của địa thứ tám;
nếu diễn nói rộng ra, nghìn ức kiếp cũng không hết.
Kinh Thập Trụ, quyển thứ ba.
Kinh Thập Trụ, quyển thứ tư.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập đời Hậu Tần dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video