Thiên 1 — Quyển 1: Chú thích bài phú Tâm ấn của Đại Lục Nhâm

 Quyển một: Chú thích bài phú "Đại Lục Nhâm tâm ấn" (Đại Lục Nhâm là một môn bói toán cổ của Trung Hoa: dùng can chi của ngày giờ lập ra một bàn trời và một bàn đất chồng lên nhau, rồi dựa vào đó đoán việc lành dữ; "phú" là một thể văn có vần; "tâm ấn" nghĩa là điều cốt lõi truyền từ lòng thầy sang lòng trò).

 Lời bàn: Sách "Lục Nhâm đại toàn" cũng có một bài "Tâm ấn phú". Các sách thường viết "kinh nói rằng" là trích từ bài phú ấy, ví dụ câu: "Tuế phá (chi xung với năm hiện hành) đè lên nguyệt phá (chi xung với tháng hiện hành), trên dưới gặp nhau thì của cải mất sạch." Bài đó khác với bài Tâm ấn này, không được lẫn lộn.

 Muốn bước vào môn Lục Nhâm, trước hết phải hiểu rõ "nhật" và "thần" (nhật là thiên can của ngày, thần là địa chi của ngày).

 Lập quẻ Lục Nhâm thì trước hết lấy can và chi của ngày làm gốc. Can ngày là bậc tôn, nên gọi là thiên can (can trời: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý); chi ngày là bậc thấp, nên gọi là địa chi (chi đất: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi). Hợi, Tý, Sửu ứng với phương bắc; Dần, Mão, Thìn ứng với phương đông; Tỵ, Ngọ, Mùi ứng với phương nam; Thân, Dậu, Tuất ứng với phương tây; đó chính là địa bàn (vòng mười hai chi cố định theo phương hướng, coi như mặt đất).

 Về thiên can: Giáp Ất thuộc mộc phương đông, Bính Đinh thuộc hỏa phương nam, Mậu Kỷ thuộc thổ ở giữa, Canh Tân thuộc kim phương tây, Nhâm Quý thuộc thủy phương bắc. Cách đặt can vào bàn (vì can không có chỗ riêng trên vòng mười hai chi nên phải "gửi" vào một chi): can Giáp gửi ở Dần, can Ất gửi ở Thìn, can Bính và Mậu gửi ở Tỵ, can Đinh và Kỷ gửi ở Mùi, can Canh gửi ở Thân, can Tân gửi ở Tuất, can Nhâm gửi ở Hợi, can Quý gửi ở Sửu. Sở dĩ không gửi vào Mão, Ngọ, Dậu, Tý là vì đó là bốn chính vị (bốn vị trí chính đông, chính nam, chính tây, chính bắc), không dám chiếm; cho nên can dương thì ở đúng chỗ của lộc thần (chi nơi khí của can ấy mạnh nhất, ví dụ Giáp có lộc ở Dần), còn can âm thì ở vị trí ngay phía trước lộc thần một bậc.

 Chữ "nhập" (bước vào) ở đây ứng đúng với chữ "nhập" trong "phép nhập thủ" (cách bắt tay vào lập quẻ) của sách "Đại toàn", ý nói khi lập quẻ thì can và chi mỗi bên lập hai khóa (khóa là một cặp gồm chi ở trên thiên bàn và vị trí ở dưới), hợp lại thành tứ khóa (bốn khóa).

 Lại nữa, can ngày và chi ngày là "lưỡng nghi" (hai mặt âm dương). Khi đoán quẻ, trước hết xem phía trên và phía dưới của can ngày, chi ngày có những gì cưỡi lên, đè lên, để thấy sự việc biểu hiện ra sao.

 Lại nữa, "lai ý" (điều người đến hỏi đang muốn hỏi) phần nhiều ứng ở chỗ trên can ngày và ở phát dụng (chi được chọn ra để khởi đầu ba truyền, tức điểm khởi phát của sự việc). Từng có một người đến vào ngày Kỷ Tỵ, vào cửa mà không nói việc gì; tôi lấy tướng Sửu đặt lên giờ Thìn, thấy Dần mộc từ chỗ trên chi ngày khắc từ xa vào can ngày (gọi là dao khắc) mà thành phát dụng, lại mang thiên tướng Chu Tước (một trong mười hai vị thần tướng của Lục Nhâm, chủ văn thư, kiện tụng, cãi cọ, lửa); tôi đoán trong nhà có tai họa bất ngờ phát sinh, quả nhiên đúng. Đây cũng là một cách hay để đoán ý người đến hỏi.

 Lấy nguyệt tướng đặt lên trên giờ xem quẻ.

 Nguyệt tướng tức là chỗ mặt trời đang đóng (mặt trời mỗi tháng đi qua một cung trong mười hai cung trên trời; chi ứng với cung ấy là "tướng" của tháng, dùng để đặt lên giờ). Tháng giêng, sau tiết Vũ thủy (một trong hai mươi bốn tiết khí, tức hai mươi bốn mốc thời tiết chia đều trong năm), mặt trời đi đến "thứ" Tưu Tư ("thứ" là một trong mười hai đoạn chia đều đường đi của mặt trời trên trời), vào cung Hợi, đó là tướng Đăng Minh.

 Tháng hai, sau tiết Xuân phân, mặt trời đến thứ Giáng Lâu, vào cung Tuất, đó là tướng Hà Khôi. Tháng ba, sau tiết Cốc vũ, mặt trời đến thứ Đại Lương, vào cung Dậu, đó là tướng Tòng Khôi. Tháng tư, sau tiết Tiểu mãn, mặt trời đến thứ Thực Trầm, vào cung Thân, đó là tướng Truyền Tống. Tháng năm, sau tiết Hạ chí, mặt trời đến thứ Thuần Thủ, vào cung Mùi, đó là tướng Tiểu Cát. Tháng sáu, sau tiết Đại thử, mặt trời đến thứ Thuần Hỏa, vào cung Ngọ, đó là tướng Thắng Quang.

 Tháng bảy, sau tiết Xử thử, mặt trời đến thứ Thuần Vĩ, vào cung Tỵ, đó là tướng Thái Ất. Tháng tám, sau tiết Thu phân, mặt trời đến thứ Thọ Tinh, vào cung Thìn, đó là tướng Thiên Cương. Tháng chín, sau tiết Sương giáng, mặt trời đến thứ Đại Hỏa, vào cung Mão, đó là tướng Thái Xung. Tháng mười, sau tiết Tiểu tuyết, mặt trời đến thứ Tích Mộc, vào cung Dần, đó là tướng Công Tào. Tháng mười một, sau tiết Đông chí, mặt trời đến thứ Tinh Kỷ, vào cung Sửu, đó là tướng Đại Cát. Tháng chạp, sau tiết Đại hàn, mặt trời đến thứ Huyền Hiêu, vào cung Tý, đó là tướng Thần Hậu.

 Mỗi lần xem, lấy tướng của tháng hiện hành đặt lên đúng giờ người đến hỏi, rồi xếp thuận chiều mười hai cung, đó là thiên bàn (vòng mười hai chi xoay được, đặt chồng lên địa bàn, coi như bầu trời). Ví dụ: tháng giêng sau tiết Vũ thủy, mặt trời ở thứ Tưu Tư, tức tướng Hợi (Đăng Minh); nếu xem vào giờ Ngọ thì đặt Hợi lên Ngọ, Tý lên Mùi, cứ thế xếp thuận mười hai chi.

 Giờ xem quẻ thì lấy giờ thực lúc xem là tốt nhất, kế đến là giờ do người hỏi tự báo; còn cách bảo người hỏi báo một con số rồi đổi ra giờ thì không nên theo.

 Xem âm dương để chia ra bốn khóa.

 Thiên can là dương; chi trên thiên bàn nằm trên can ngày gọi là "nhật"; dương thần trên can (tức chi của thiên bàn nằm ngay trên chỗ gửi của can ngày) là khóa thứ nhất, là dương trong dương. Địa chi là âm; chi trên thiên bàn nằm trên chi ngày gọi là "thần"; dương thần trên chi là khóa thứ ba, là dương trong âm. Âm thần của can (tức chi của thiên bàn nằm trên vị trí địa bàn của dương thần can) là khóa thứ hai, là âm trong dương; âm thần của chi là khóa thứ tư, là âm trong âm.

 Việc đặt nguyệt tướng lên giờ chính là từ vô cực mà thành thái cực (vô cực là trạng thái chưa phân chia gì; thái cực là cái gốc đầu tiên của vạn vật); đặt lên giờ rồi thì có thiên bàn động mà sinh dương, địa bàn tĩnh mà sinh âm, đó là thái cực sinh lưỡng nghi (hai mặt âm và dương). Đến khi can và chi tách ra mà bốn khóa bày ra, chẳng phải là lưỡng nghi sinh tứ tượng (bốn hình thái: thái dương, thiếu âm, thiếu dương, thái âm) đó sao! Cho nên nói: "Một âm một dương gọi là Đạo; âm dương biến hóa không lường được gọi là thần diệu."

 Dương chủ bên ngoài, âm chủ bên trong; dương chủ những gì lộ rõ, âm chủ những gì khuất tối; không thể không biết. Phàm khi xem thấy âm thần của can khắc can ngày, âm thần của chi khắc chi ngày, thì đoán là có kẻ hại từ bên trong, hoặc tự làm hại mình vì lo nghĩ, ắt không sai.

 Chỗ "tặc khắc" là khởi đầu của sơ truyền; nối tiếp nhau mà thành trung truyền và mạt truyền.

 Bốn khóa đã bày thì bát quái (tám quẻ của Kinh Dịch) sinh ra. Bốn khóa đã đủ âm dương, phải tìm tam truyền (ba bước truyền: sơ truyền là lúc đầu, trung truyền là giữa chừng, mạt truyền là kết cục của sự việc) để phát dụng, thì xét phần trên và phần dưới của bốn khóa. Nếu có một khóa mà phần dưới khắc thần ở trên, thì dù có hai ba khóa trên khắc dưới cũng không kể, gọi là khóa Trùng thẩm.

 Nếu trong bốn khóa hoàn toàn không có dưới khắc trên, chỉ có một thần ở trên khắc phần dưới, thì lấy nó mà dùng, gọi là khóa Nguyên thủ. "Trùng thẩm" nghĩa là xét đi xét lại cho kỹ; "Nguyên thủ" là vì không có dưới khắc trên, nên có hình ảnh sừng sững đứng đầu muôn vật. Cả hai đều lấy chi phát dụng làm sơ truyền; lấy chi thiên bàn nằm trên vị trí địa bàn của sơ truyền làm trung truyền; lấy chi thiên bàn nằm trên vị trí địa bàn của trung truyền làm mạt truyền; cho nên gọi là "nối tiếp nhau".

 Khắc là động, không khắc thì không động. Trong quẻ có mấy chỗ khắc tức là có mấy việc. Thời điểm sự việc ứng nghiệm cũng phải tìm trong chỗ khắc, vì khắc là bước ngoặt. Khóa Nguyên thủ chủ việc nhanh, khóa Trùng thẩm chủ việc chậm; Nguyên thủ chủ vui mừng, nhưng phải đề phòng vui quá hóa buồn; Trùng thẩm chủ lo âu, nhưng cũng nên xét kỹ, có khi từ tối mà ra sáng.

 Khắc nhiều thì dùng phép Tỷ dụng, phép Thiệp hại.

 Khóa Trùng thẩm chỉ có một chỗ dưới tặc trên; nếu trong bốn khóa có hai, ba, bốn chỗ dưới tặc trên thì không phải Trùng thẩm nữa. Khóa Nguyên thủ chỉ có một chỗ trên khắc dưới; nếu có hai, ba, bốn chỗ trên khắc dưới thì không phải Nguyên thủ nữa. Trên khắc dưới gọi là "khắc", dưới khắc trên gọi là "tặc".

 Nay tặc và khắc lộn xộn nhiều chỗ, thì: Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm là ngày dương, ta dùng một thần thuộc Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất (chi dương), lấy dương sánh với dương, dù có hai ba thần âm cũng không kể; nếu Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý là ngày âm, ta dùng một thần thuộc Sửu, Mão, Tỵ, Mùi, Dậu, Hợi (chi âm), lấy âm sánh với âm, dù có hai ba thần dương cũng không kể; cho nên gọi là Tỷ dụng (dùng theo sự tương đồng). Nhưng lại gọi là khóa Tri nhất là vì sao? Vì ngày dương chỉ biết dùng một hào dương mà không biết đến âm, ngày âm chỉ biết dùng một hào âm mà không biết đến dương.

 Còn như ngày âm chỉ biết dùng một âm, mà nay lại có hai, ba, bốn âm; ngày dương chỉ dùng một dương, mà nay lại có hai, ba, bốn dương, thì gọi là khóa Thiệp hại (lội qua chỗ hại). Trước hết lấy thần nằm trên Dần, Thân, Tỵ, Hợi (bốn "mạnh thần", tức các chi đầu mùa) làm phát dụng, đó là lội sâu, đặt tên là Kiến cơ (thấy được điềm báo), vì đã có hại thì không thể không nhìn ra điềm báo, đó là ý của câu "người sáng suốt biết giữ mình".

 Nếu trên các mạnh thần không có khắc tặc, thì lấy thần nằm trên Tý, Ngọ, Mão, Dậu (bốn "trọng thần", tức các chi giữa mùa) làm phát dụng, đó là lội nông, lại đặt tên là Sát vi (xét chỗ nhỏ nhặt), vì việc đã thấy rõ thì không thể không xét đến chỗ tinh vi, đó là ý của câu "giẫm lên sương thì biết băng cứng sắp đến" (thấy dấu hiệu nhỏ mà biết trước việc lớn sắp tới). Trung truyền và mạt truyền của khóa này cũng nối tiếp nhau như cách của khóa tặc khắc.

 Cách lấy phát dụng của khóa Thiệp hại chỉ dựa vào thứ tự mạnh, trọng, quý (đầu mùa, giữa mùa, cuối mùa) làm chuẩn, không dựa vào độ sâu nông của việc "lội qua chỗ hại" (tức đếm số lần bị khắc); đây là phép mà sách "Chỉ nam" dùng, phải ghi nhớ! Lại nữa, Thiệp hại là khắc nhiều, chủ sự việc rối ren; việc rối ren thì nhiều quanh co, nhiều quanh co thì chậm chạp. Hãy xem người lội nước, chẳng phải phải dè dặt từng chút, từng bước đi đều gian nan đó sao? Lấy chuyện cưới hỏi mà nói thì ắt đều là "việc tốt hay gặp trắc trở". Cho nên khóa Thiệp hại mang thể của quẻ Khảm (quẻ chỉ hiểm nguy, nước sâu trong Kinh Dịch), phải trải hết gió sương.

 Phàm gặp khóa Thiệp hại, nên theo ý nghĩa quẻ Nhu trong Kinh Dịch (quẻ nói về sự chờ đợi): ngồi chờ, xét kỹ, thì sẽ không sa vào hiểm.

 Không có khắc thì dùng phép dao khắc (khắc từ xa).

 Nếu bốn khóa, trên dưới hoàn toàn không khắc tặc nhau, thì lấy can ngày làm chủ, đem so với thần trên của các khóa hai, ba, bốn. Nếu có một thần trên khắc can ngày thì lấy làm phát dụng, gọi là "thần khắc ngày từ xa", tức khóa Hao thỉ (mũi tên bằng cỏ hao), vì nó có thể từ xa làm hại ta như mũi tên. Vì sao gọi là "mũi tên cỏ hao"? Vì trên dưới khắc nhau thì sức mạnh, nên mới gọi là tặc, khắc; còn ở đây khắc từ xa thì sức yếu, tuy khắc mà cũng chỉ như mũi tên bằng cỏ mà thôi.

 Nếu không có thần nào khắc can ngày, thì xem can ngày có khắc từ xa ba thần trên kia không. Nếu có một thần trên bị can ngày khắc thì lấy làm phát dụng, gọi là "ngày khắc thần từ xa", tức khóa Đạn xạ (bắn hòn đạn), vì ta có thể từ xa làm hại nó như bắn. Vì sao gọi là "đạn"? Cũng vì bắn xa thì sức mỏng, nên lấy hình ảnh hòn đạn mà thôi. Nếu có hai thần khắc can, hoặc can khắc hai thần, thì cũng làm như phép Tỷ dụng. Ba truyền nối tiếp nhau cũng như phép tặc khắc.

 Dao khắc là việc từ xa đến, nhưng không được câu nệ vào tên Hao thỉ hay Đạn xạ: dù là Hao thỉ, cũng có thể là ta can thiệp vào người; còn Đạn xạ, cũng có thể là người can thiệp vào ta. Chỉ nên dựa vào khóa, truyền, thần, tướng mà đoán thôi. Lại nữa, dao khắc là giao nhau theo đường chéo, nên cũng có ý mở ra lối đi khác.

 Nếu là khóa Mão tinh thì cúi xuống hay ngẩng lên ở chỗ Dậu.

 Nếu bốn khóa đã không có khắc, lại cũng không có dao khắc, thì là khóa Mão tinh. Vì dao khắc sức đã nhẹ, nên mới lấy hình ảnh cỏ hao, hòn đạn; huống chi không có cả dao khắc mà chỉ riêng chỗ Dậu kim của thiên bàn và địa bàn tác dụng, thì sức càng nhẹ đến cùng cực, sự ứng nghiệm khó tránh khỏi mờ nhạt; cho nên lấy tên sao Mão (một chòm sao thuộc vùng Dậu) đặt tên, ý nói ánh sáng nó yếu ớt, dù có bảy ngôi sao tụ lại, không phải mắt thật tinh thì không phân biệt được.

 Ngày dương thì lấy thần ở trên Dậu (chi thiên bàn nằm trên Dậu của địa bàn) làm phát dụng, có ý mặt trời sắp mọc, gà ngẩng đầu gáy; ngày âm thì lấy thần ở dưới Dậu (chi địa bàn nằm dưới Dậu của thiên bàn) làm phát dụng, có ý mặt trời sắp lặn, hổ cúi đầu rình nhìn. Ngày âm thì thần trên can làm trung truyền, thần trên chi làm mạt truyền; ngày dương thì thần trên chi làm trung truyền, thần trên can làm mạt truyền. Không chỉ là âm dương thay đổi luân phiên, mà rốt cuộc còn có hình ảnh trở về gốc.

 Khóa Mão tinh là hình ảnh rắn và hổ chắn đường, gặp khóa này ắt không được yên. "Bảy ngôi sao" chính là sao Mão, nay gọi là cụm sao Mão (cụm sao Thất Nữ), phương Tây gọi là cụm sao Bảy Chị Em. "Trở về gốc" là: ngày nhu (ngày can âm) thì mạt truyền nằm trên chi, ngày cương (ngày can dương) thì mạt truyền nằm trên can, đều có ý quay về; khi đoán nên tham khảo điều này.

 Nếu là khóa Biệt trách thì lấy thần hợp với can hoặc chi.

 Ví như bốn khóa có khóa đầu và khóa cuối giống nhau thành ra chỉ có ba khóa, hoặc khóa hai và khóa ba giống nhau thành ba khóa, thì gọi là "bất bị", nghĩa là bốn khóa không đầy đủ. Khóa bất bị mà không có tặc khắc, không có dao khắc, thì không được theo lệ Mão tinh: bốn khóa thì dùng Mão tinh, ba khóa thì dùng Biệt trách. Ngày dương gặp khóa này thì lấy thần nằm trên vị trí can hợp với can ngày làm phát dụng. "Hợp" tức là Giáp hợp Kỷ, Ất hợp Canh, Bính hợp Tân, Đinh hợp Nhâm, Mậu hợp Quý. Vì can dương vẫn còn cái cơ động dụng.

 Ngày âm gặp khóa này thì lấy chi đứng trước chi ngày một vị trong nhóm tam hợp (ba chi hợp thành một cục ngũ hành) làm phát dụng, mà không dùng thần nằm trên nó, vì đó là cơ tĩnh. "Đứng trước một vị trong tam hợp" như nhóm Tỵ Dậu Sửu, nhóm Hợi Mão Mùi: ngày Dậu thì dùng Sửu, ngày Sửu thì dùng Tỵ, ngày Mùi thì dùng Hợi. Trung truyền và mạt truyền, không kể ngày âm hay ngày dương, đều lấy thần nằm trên can ngày.

 Khóa Phục ngâm và Phản ngâm thì lấy hình và xung để định.

 Nếu các thần đều trở về đúng vị trí gốc của mình, như Tý nằm trên Tý, Ngọ nằm trên Ngọ, đó là hình ảnh Phục ngâm (thiên bàn trùng khít địa bàn, như nằm im rên rỉ). Có khắc thì lấy chỗ khắc, mà chỉ có ở hai can Quý và Ất thôi. Không có khắc thì ngày dương lấy thần trên can khởi truyền, ngày âm lấy thần trên chi khởi truyền, rồi lần lượt theo tam hình (hình là một kiểu quan hệ làm tổn hại lẫn nhau giữa các chi) mà thành ba truyền. Nếu sơ truyền gặp chi tự hình thì trung truyền: ngày dương dùng chi, ngày âm dùng can, vẫn lấy chi bị hình làm mạt truyền. Nếu trung truyền gặp tự hình thì lấy thần xung với nó làm mạt truyền.

 Hình có ba loại: hình một chữ là Ngọ hình Ngọ, Thìn hình Thìn, Dậu hình Dậu, Hợi hình Hợi, gọi là tự hình; hình hai chữ là Mão hình Tý, Tý hình Mão; hình ba chữ là Sửu hình Tuất, Tuất hình Mùi, Mùi hình Sửu, và Dần hình Tỵ, Tỵ hình Thân, Thân hình Dần.

 Phản ngâm là Tý nằm trên Ngọ, Mão nằm trên Dậu, mười hai thần đều nằm ở vị trí xung đối, đâm thẳng vào nhau. Khắc ít thì lấy theo phép Trùng thẩm, Nguyên thủ; khắc nhiều thì lấy theo phép Tri nhất, Thiệp hại. Ba truyền thì sơ truyền và mạt truyền giống nhau, cùng xung với trung truyền. Còn sáu khóa Đinh Mùi, Kỷ Mùi, Tân Mùi, Đinh Sửu, Kỷ Sửu, Tân Sửu không có khắc thì gọi là Vô y (không chỗ nương tựa), lấy thần nằm trên chỗ "tỉnh lan" (chi xung với chi ngày) làm sơ truyền, thần nằm trên chi ngày làm trung truyền, thần nằm trên can ngày làm mạt truyền. "Tỉnh lan" là như Sửu xung Mùi, Tỵ xung Hợi.

 Khóa Phản ngâm và Phục ngâm tuy là so cái ý tĩnh và động, nhưng vẫn phải dựa vào thần và tướng mà định. Như câu "Khóa Tự nhậm, Tự tín (tên gọi Phục ngâm ngày dương và ngày âm) mà gặp Đinh thần (thần mang can Đinh, chủ biến động), Dịch mã (chi chủ di chuyển, đi lại) thì phải nói là động", và câu "Đi và về đều gặp không vong (chi bị trống, mất hiệu lực) thì sao mà dời đổi được"; nêu một mặt như vậy, còn lại có thể suy ra.

 Khóa Bát chuyên thì lấy đếm nghịch, đếm thuận làm chuẩn.

 Nếu can và chi cùng ở một vị trí (như ngày Giáp Dần, can Giáp gửi ở Dần), thì bốn khóa chỉ được có hai khóa. Có khắc thì vẫn lấy theo ba phép tặc khắc, Tỷ dụng, Thiệp hại. Không có khắc thì không lấy dao khắc nữa, vì "dao" là xa, can chi cùng một chỗ thì xa ở đâu? Chỉ dùng phép Bát chuyên: ngày dương thì từ dương thần trên can đếm thuận đến thứ ba thì dừng; ngày âm thì từ âm thần trên chi đếm nghịch đến thứ ba thì dừng; đó là phát dụng. Trung truyền và mạt truyền đều dùng thần nằm trên can ngày.

 "Đếm đến thứ ba thì dừng" là: ngày cương thì từ dương thần của can, tính cả nó, đếm thuận ba thần; ví dụ trên can là Sửu, lấy Sửu là một, đếm thuận đến ba, được Mão. Ngày nhu thì từ âm thần của chi, tính cả nó, đếm nghịch ba thần; ví dụ khóa thứ tư là Dậu, lấy Dậu là một, đếm nghịch đến ba, được Mùi. Phàm gặp khóa Bát chuyên, thường luận là việc có đôi, có hai.

 Thiên Ất ở giữa, phía sau có sáu, phía trước có năm.

 Thiên Ất tức là Quý nhân (vị đứng đầu mười hai thiên tướng, chủ người quyền quý, sự che chở). Vị thần này ở cửa của vùng sao Tử Vi (vùng trời quanh sao Bắc Cực, coi như cung điện của Thượng đế), thay Thượng đế chủ việc chinh phạt để thi hành mệnh lệnh ở nhân gian; ứng với thổ Kỷ Sửu, có cái võ "dừng giáo" (chữ "võ" gồm chữ "dừng" và chữ "giáo", ý nói võ chân chính là để chấm dứt binh đao), thống lĩnh mười hai thần.

 Nếu Quý nhân ở phía trước Thiên môn (cửa trời, tức Hợi) và phía sau Địa hộ (cửa đất, tức Tỵ) thì đi thuận; nếu ở phía trước Địa hộ và phía sau Thiên môn thì đi nghịch. Phía sau vị thần này có sáu vị, là Thiên Không, Bạch Hổ, Thái Thường, Huyền Vũ, Thái Âm, Thiên Hậu; phía trước có năm vị, là Đằng Xà, Chu Tước, Lục Hợp, Câu Trần, Thanh Long.

 Phàm trong quẻ có nói đến chuyện ở trước hay ở sau Thiên Ất, đều suy theo lệ này: nếu chi ấy mang một trong năm thiên tướng phía trước thì là ở trước; nếu mang một trong sáu thiên tướng phía sau thì là ở sau Thiên Ất. Không cần so xét gì khác. Đây là cách đơn giản để xét trước sau.

 Quý nhân ở thế "Giải phân" thì ắt giao việc cho đầy tớ nhỏ.

 Quý nhân ở Tý gọi là "Giải phân", nghĩa là gỡ bỏ sự rối ren nhiễu nhương. Vì Tý là thần lúc nửa đêm nghỉ yên, nên được gỡ hết rối ren mà nằm duỗi bụng thảnh thơi. Nhưng đã là bậc cực quý thì mỗi ngày có muôn việc; tuy không phải là vua, nhưng là bề tôi cao quý, tể tướng thay trời ban bố giáo hóa, cũng vất vả như thiên tử; sợ có chỗ bỏ sót, nên giao việc cho người đầy tớ được việc, mong không phụ nước phụ dân (?).

 Những lời đoán này giống như lời hào trong Kinh Dịch, có khi khớp nhau, có thể đọc đối chiếu; nhưng đạo Dịch linh hoạt, phần nhiều không sát với sự việc, nên phải đoán linh hoạt. Chỉ cần chuyên tâm suy xét thì có thể hiểu lý của ngũ hành (năm hành: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ cùng quan hệ sinh khắc giữa chúng). Lý ngũ hành là gốc của việc bói theo Dịch, là bí quyết thật sự, nên không thể không nghiền ngẫm kỹ.

 Một, ở phần này mười hai thiên tướng đóng ở mười hai vị trí, có "thừa" có "lâm" (thừa là thiên tướng cưỡi lên một chi của thiên bàn; lâm là đứng trên một vị trí của địa bàn).

 Hai, hiểu lời đoán thì không thể hoàn toàn lấy sinh khắc mà luận, có chỗ là ghép hình ảnh của thần và tướng lại mà thành ý, không thể không biết. Đây là chỗ Đại Lục Nhâm khác với môn Lục hào (một cách bói khác dựa trên sáu hào của quẻ Dịch).

 Ba, ý nghĩa gốc của mười hai cung là then chốt của môn Nhâm.

 Quý nhân ở Tý; Tý là "tử dân" (con dân), quý nhân cai trị nghiêm cẩn, kẻ ác không nổi lên, tai họa không xảy ra, nên có thể gọi là "Giải phân". Phải nhớ: "giải phân" không phải là không có rối ren; phải có rối ren trước rồi mới có việc gỡ rối ren.

 Quý nhân ở thế "Thăng đường" thì nên đưa thư lên công phủ.

 Quý nhân ở Sửu gọi là "Thăng đường" (lên công đường), vì bản vị của Quý nhân thuộc Kỷ Sửu. Lên công đường thì có hình ảnh núi Thái Sơn sừng sững, không thể cầu xin việc riêng; nếu muốn gặp thì nên cầm thư hoặc công văn, ắt phải chính đại quang minh, rồi mới có thể gặp ở công đường, dinh phủ.

 Có thuyết nói: Quý nhân ở nhà mình (bản vị) thì không làm việc.

 Quý nhân ở thế "Bằng kỷ" (tựa án) thì có thể đến nhà mà yết kiến.

 Quý nhân ở Mão (?) (đúng hơn là Dần) gọi là "Bằng kỷ", vì Công Tào là hình ảnh giấy tờ sổ sách vụn vặt; Quý nhân rảnh rỗi ắt tự mình xem sách vở. Nhân dịp có thể tranh thủ này, dù việc nhỏ cũng có thể cầu xin, có thể đến nhà riêng mà yết kiến, không giống như ở công đường.

 Dần là hình ảnh cái án, là chỗ thảo văn thư, cho nên Quý nhân lâm vào đó thì phải có việc công cần làm. "Tự mình xem sách vở" chỉ là một ví dụ. Tôi gặp hình ảnh này thường luận là có việc công, phần nhiều đúng. Mão và Dậu là cửa của mặt trời và mặt trăng, cho nên Quý nhân đặt lên trên Mão, Dậu của địa bàn mà phát dụng thì cũng chủ quý nhân đến tận cửa, hoặc chủ khách hàng, khách khứa đến nhà.

 Lại có kinh nói: "Quý nhân đặt lên cửa nẻo thì ý luôn chưa thỏa", vì có điều mong muốn mà phải cầu ở bên ngoài, nên cũng là hình ảnh lay động.

 Quý nhân ở thế "Đăng xa" (lên xe) thì nên đến kêu oan bên đường.

 Quý nhân ở Mão gọi là "Đăng xa", vì Mão là hình ảnh xe có mui. Đã lên xe thì không ở nhà riêng, cũng không ở công sở; nếu không phải việc gấp, sao dám đường đột đến trước quý nhân? Nhưng nếu bị oan khuất hoặc bị kẻ cường hào ức hiếp, không trình với người có chức vị chính trực thì làm sao rửa được nỗi nhục chìm sâu ấy? Đành phải phục bên đường mà kêu bày nỗi lòng.

 Mão và Dậu là cửa nẻo, nên Quý nhân đặt lên trên hai vị trí "nhị phân" của địa bàn (Mão ứng tiết Xuân phân, Dậu ứng tiết Thu phân) cũng chủ khách hàng đến.

 Ở Tỵ, Ngọ là thế "Thụ cống" (nhận cống phẩm), vua vui tôi mừng.

 Quý nhân ở Tỵ, Ngọ gọi là "Thụ cống", vì đó là chỗ tương sinh trợ giúp, không phải chỗ trắc trở. Đã dâng cống thì kẻ thấp hầu người cao, người cao hạ mình với kẻ thấp, vua vui tôi mừng, quên đi chuyện riêng tư trao nhận, đó là hình ảnh người dâng kẻ nhận đều không vượt phép.

 Ở Thìn, Tuất là thế mang giận, kẻ dưới lo âu, người trên chịu nhục.

 Quý nhân ở Thìn gọi là "Thiên lao" (nhà lao trời), ở Tuất gọi là "Địa ngục" (ngục đất). Đó là chốn của sự trái phép, ắt phải là kẻ làm trái phép mới vào đó, sao Quý nhân lại ở đây? Như Văn Vương bị giam ở Dữu Lý (Chu Văn Vương từng bị vua Trụ nhà Thương giam ở đất Dữu Lý), cũng chẳng phải đều do trời sắp đặt đó sao. Người ở trên chịu nỗi nhục bất thường như thế, thì kẻ phải dựa vào người ấy sao mà không lo?

 Quý nhân ở Thìn, Tuất là đặt lên trên Thìn, Tuất của địa bàn. Quý nhân không cưỡi lên hai thần này.

 Lời đoán chỉ nêu một mặt của sự việc thôi. Nếu cầu xin quý nhân thì quý nhân đã vào lưới, không tốt; nhưng cái lý "quan đến ngục xét tù" cũng phải biết. Sách "Tất pháp" (tức "Tất pháp phú", một sách kinh điển của Lục Nhâm) nói "Quý nhân tuy ở ngục nhưng nên lâm vào can ngày" là như vậy.

 Nhưng Quý nhân lâm can thì khó tránh vất vả. Người đã bước vào cửa quan, có ai mà không dốc hết tâm sức để xứng với chức phận? Đúng như câu "ai cũng thích làm quan, làm quan rồi chẳng được tự do".

 Quý nhân ở thế "Di đồ" (đang trên đường đi) thì có vinh hạnh khi cầu xin.

 Quý nhân ở Thân gọi là "Di đồ", vì Truyền Tống (tức Thân) là thần đường sá; lúc ấy Quý nhân đang dạo chơi thong thả, nhân đó được tiện mà cầu xin việc riêng để được tiến cử dùng; nhân lúc rảnh mà làm thì ắt được vinh hiển toại ý.

 Câu này có hai cách hiểu:

 Một, Quý nhân đặt lên trên Thân; Thân là xe; nếu sinh cho ta thì là quý nhân ngồi xe xuống thăm, cầu gì cũng được.

 Hai, Thân làm Quý nhân thì trong động có lợi.

 Quý nhân ở thế "Liệt tịch" (ngồi vào chiếu tiệc) thì có niềm vui yến tiệc.

 Vì Mùi là chỗ Quý nhân ban đêm (Quý nhân có vị trí ban ngày và ban đêm khác nhau), hai quý nhân gặp nhau, vào nhà quý nhân, nên có hình ảnh yến tiệc. Nhờ quý nhân cầu việc với quý nhân thì việc gì cũng thành.

 Quý nhân về "Giáng cung" (cung đỏ, cung điện) thì thản nhiên ở yên.

 Quý nhân ở Hợi còn gọi là "Đăng thiên môn" (lên cửa trời), lúc này sáu hung thần đều ẩn đi. Vì hỏa của Đằng Xà, Chu Tước nép dưới thủy; thổ của Câu Trần, Thiên Không nép dưới mộc; kim của Bạch Hổ nép dưới hỏa; thủy của Huyền Vũ nép dưới thổ. Vả lại Hợi là phương ban đêm, kẻ vất vả suốt ngày đến đây thì thản nhiên ở yên.

 Quý nhân lên cửa trời thì muôn họa đều tiêu. Nhưng phải lấy thể khóa làm chính, so ra thì cái này nhẹ hơn. Nếu thể khóa hung, thì Quý nhân lên cửa trời lại là chiếu chỉ ban lệnh giết chóc, sao gọi là phúc được? Cho nên người thường xem gặp thế này thì không mừng.

 Quý nhân vào phòng riêng thì không được yên ổn.

 Vì Dậu là cửa mặt trời, mặt trăng ra vào, có tên là "cửa riêng". Bậc quý hiển ở trên, giúp vua, làm lợi cho dân, giữ mình nghiêm, làm việc ngay, tự nhiên phải giữ chính đạo, đến mức khó tiến dễ lui (nhận chức thì dè dặt, từ chức thì dễ dàng). Nếu lại chạy đến cửa riêng mà cầu cạnh thì là giữ mình không ngay, dư luận trong sạch không dung, sao mà yên ổn được?

 Quý nhân lâm Dậu là hình ảnh quý nhân vào bằng cửa sau, nên làm việc riêng mà không nên làm việc công. Xem việc nhờ người làm giúp thì không gì không lợi. Lại nữa, Dậu là sự quyến rũ, là thiếu nữ; bậc chí tôn bị nó mê hoặc thì mất lòng giữ chính đạo, phải thận trọng.

 Hễ thấy Đằng Xà thì kinh sợ, nghi ngờ, rối loạn.

 Thần thứ nhất phía trước là Đằng Xà (rắn bay), là thần hỏa Đinh Tỵ, chủ ánh lửa, kinh sợ, nghi ngờ, lo lắng, quái dị. Đó là hung thần; vì nó cách Quý nhân một vị về phía trước nên gọi là "thứ nhất phía trước".

 Đằng Xà chủ yếu là biến hóa nhiều mối.

 Đằng Xà ở thế "Yểm mục" (che mắt) thì không hoạn nạn, không lo âu.

 Đằng Xà ở Tý: không chỉ Tý thủy khắc Tỵ hỏa, mà còn ở phương ban đêm, có hình ảnh che mắt. Lúc nó cuộn mình nghỉ ngơi, cái hung dữ không thi thố được, nên không hoạn nạn, không lo âu.

 Đằng Xà che mắt thì nó không có lòng hại người; nhưng nếu ngày mang tự hình, hoặc nó làm quỷ (thần khắc ta), mộ (chỗ ngũ hành bị chôn, bị giam), tuyệt (chỗ khí ngũ hành dứt hẳn) đối với bản mệnh (chi năm sinh) hay hành niên (năm hạn đang đi) của người hỏi, thì là tự mình làm càn, tai họa chẳng nhỏ.

 Đằng Xà ở thế "Bàn quy" (cuộn với rùa) thì họa tiêu, phúc đến.

 Vì trong Sửu có con rùa thuộc "ám cầm tinh" (các con vật ẩn ứng với các sao). Rắn gặp rùa cũng là hình ảnh Ly và Khảm giao hòa (Ly là lửa, Khảm là nước, nước lửa giao nhau mà thành việc). Thì còn đâu lòng hại người nữa? Cho nên họa tiêu; người xem tu thiện để lập thân thì phúc không cùng.

 "Tu thiện lập thân" cũng là nói nên giữ tĩnh, không được liều lĩnh tiến lên.

 Đằng Xà ở thế "Sinh giác" (mọc sừng) hay "Lộ xỉ" (nhe răng) thì họa phúc chia hai đường.

 Đằng Xà ở Dần là mọc sừng, vì hỏa sinh ở Dần, vinh thịnh đến cực điểm, hóa thành giao long, thành rồng; đây là ham vinh mà không gây họa, cho nên là phúc.

 Đằng Xà ở Dậu là nhe răng, vì đó là chỗ hỏa chế ngự (hỏa khắc kim), là đất nó ngang ngược đắc chí; vả lại đất kim đá không có gì ăn, bị con rắn thả nọc độc, tham ăn, vì kế miếng ăn mà gây họa; gặp thế này thì nên lui về ẩn kín.

 Phàm Đằng Xà ở Dần thì có thể đoán như rồng, vì Dần là bản vị của Thanh Long.

 Đằng Xà ở thế "Thừa vụ" (cưỡi sương mù) hay "Phi không" (bay lên không) thì khó phân dữ lành.

 Ở Tỵ là cưỡi sương mù; sương mù là che khuất, tuy nó có độc nhưng mắt không thấy gì, độc không phóng ra được; gặp thế này vẫn nên tránh. Vì sương mù mờ mịt, nó quả là mắt mờ, nhưng ta đến đây há lại không mờ sao? Nếu lỡ đụng phải mà bị nó cắn thì hối sao kịp.

 Ở Ngọ là bay lên không, đó là khí rắn bay lên trời hóa rồng, hóa thận (con thuồng luồng thần thoại tạo ra ảo ảnh). Nó có chí lớn ấy mới có việc lớn ấy, há còn đi cắn người? Dù nó không cắn người, ta vẫn nên tránh, như thế mới là sáng suốt.

 Thìn, Tỵ, Ngọ là vị trí trời; Đằng Xà lâm vào đó ắt hóa rồng, chí hướng và hình ảnh ắt lớn. Nếu sinh cho can ngày thì đại cát.

 Đằng Xà ở thế "Nhập lâm" (vào rừng) thì mũi dao chém không tới.

 Đằng Xà ở Mùi là vào rừng; Mùi là kho của mộc, trong đất có cây, chẳng phải là hình ảnh rừng sao? Nương náu trong rừng rậm, đã có chỗ che, hang ắt sâu, dù có mũi dao cũng không phát huy được sắc bén. Con rắn ấy có cái thú thong dong như thế thì ắt không có lòng gây họa, người xem không có gì phải kiêng. Tuy vậy, thấy rừng có rắn thì vẫn chớ nên vào.

 Đằng Xà ở thế "Trụy thủy" (rơi xuống nước) thì tùy ý mà không lo hoạn.

 Đằng Xà ở Hợi: rắn rơi xuống mà có thể sống dưới nước thì trôi theo dòng, ăn tôm cá, dường như không có ý chắn ngang đường cắn người. Ta thì mặc nó đi về quanh quẩn, há chẳng phải muốn gì được nấy sao?

 Đằng Xà ở thế "Đương môn" (chắn cửa) hay "Hàm kiếm" (ngậm kiếm) thì đều thành tai họa.

 Đằng Xà ở Mão là chắn cửa; Mão là cửa của mặt trời mặt trăng, ra cửa liền bị nó hại. Có phòng bị thì không bị hại. Gặp thế này nên tính trước, không đợi nó vùng lên mà đánh lúc nó không ngờ. Nếu cứ xông đi không ngó lại thì sa vào tai hại của nó.

 Đằng Xà đặt lên trên Mão, Dậu của địa bàn thì khí yêu tà vào cửa, người và vật đều bị nhiễm độc, hành vi làm việc cũng có tính của rắn.

 Thân là hình ảnh dao kiếm bằng kim loại. Dao kiếm là vật để chém nó, sao lại bị nó ngậm? Vì hỏa khắc được kim, nên nó ngang ngược làm yêu; ngậm kiếm là hình ảnh lạ lùng và yêu quái. Xem gặp thế này thì chỉ nên lui về ẩn mà tránh; cái hung của nó không có chỗ đậu, khí yêu tà tan đi thì ta còn lo gì?

 Đằng Xà ở thế "Nhập trủng" (vào mộ) và thế "Tượng long" (giống rồng) đều là gỡ được nạn.

 Đằng Xà ở Tuất là vào mộ; Tuất là kho của hỏa, có hình ảnh rắn vào mộ. Nó ở sâu, ít ra ngoài; ta đi qua tuy không khỏi dè dặt lo sợ, nhưng không giống như nó nằm cuộn giữa đường.

 Đằng Xà ở Thìn là giống rồng. Rắn là kẻ theo hầu rồng, có cơ hội hóa thân; nếu vào hang rồng thì có ý theo đó mà hóa. Nó ham vươn lên cao ắt trong lòng nóng nảy, đâu còn làm hại ta nhiều? Cho nên gỡ được nạn.

 Đằng Xà cưỡi Thìn thì hóa rồng; nếu làm phát dụng hoặc ở trên can ngày, xem thời tiết ắt có mưa.

 Chu Tước thuộc phương nam, phải đề phòng chuyện văn thư.

 Thần thứ hai phía trước là Chu Tước (chim sẻ đỏ), là thần hỏa Bính Ngọ, cho nên nói thuộc phương nam; là thần của văn thư, kiện tụng, tấu chương, cãi cọ, chủ ánh lửa, quái dị. Nó cách Quý nhân hai vị, nên gọi là "thứ hai phía trước".

 Chu Tước ở thế "Tổn vũ" (gãy cánh) thì tự hại mình khó tránh.

 Chu Tước ở Tý: lông cánh chưa thành, muốn bay ắt khó. Xem gặp thế này thì văn thư không có khí lực, còn kiện tụng cãi cọ thì không dữ.

 Chu Tước ở thế "Yểm mục" (che mắt) thì động hay tĩnh đều tốt.

 Sửu cũng là phần thủy khí còn lại của phương bắc, chế ngự hỏa của Chu Tước, có ví như "lao xuống sông vỡ đầu". Nó đã nhắm mắt thì ta có thể làm việc. Động tĩnh đều tốt, không lo cãi cọ, kiện tụng yên mà văn thư không đi.

 Chu Tước ở thế "An sào" (yên tổ) thì chậm trễ, chìm đắm.

 Chu Tước ở Dần, Mão là thế này. Vì mộc đều là thần sinh trợ hỏa, lại có hình ảnh núi rừng; chim đến núi rừng làm tổ, xếp ổ, nuôi con, ham sự sung túc. Người xem mừng vì có ý cãi cọ tiêu tan; còn nói "chậm trễ, chìm đắm" là vì xem việc văn thư, tấu chương thì khó tránh bị ách lại, chìm mất.

 Đây là lý "ngựa luyến chỗ sinh thì không đi" (Dịch mã gặp chỗ sinh cho nó thì quyến luyến mà không chạy), "quỷ luyến chỗ sinh thì không khắc" (thần khắc ta gặp chỗ sinh cho nó thì mải quyến luyến mà không khắc ta), "ấn luyến chỗ sinh thì không sinh" (thần sinh cho ta gặp chỗ sinh cho nó thì mải quyến luyến mà không sinh cho ta) của môn Nhâm, rất là huyền diệu.

 Chu Tước ở thế "Đầu võng" (sa lưới) thì sai lầm, quên sót.

 Thìn và Tuất là "thiên la địa võng" (lưới trời, lưới đất); Tuất là kho của hỏa Chu Tước, mà Thìn Tuất đối cung nhau, có hình ảnh mồ mả. Chu Tước hung dữ vào đây không bay nhảy được, là điều người xem mừng. Cho nên nói "sai lầm, quên sót", cũng là chỉ việc văn thư.

 Chu Tước cưỡi Thìn, Tuất mà làm phát dụng thì phần nhiều không có tin tức; tôi thử nhiều lần đều đúng.

 Chu Tước ở thế "Lệ chủy" (mài mỏ) hay "Hàm phù" (ngậm bùa) thì có chuyện quái dị, phải ra quan, cãi cọ kiện tụng.

 Chu Tước ở Thân thì khắc chế được Thân kim, đó là chỗ nó đắc chí. Mài mỏ hăng hái mổ, cho nên cãi cọ càng mạnh. Nếu mong văn thư thì văn thư có khí lực; nhưng xem việc khác thì là hình ảnh kiện tụng, hung dữ không tránh được.

 Chu Tước ở Ngọ gọi là ngậm bùa, xưa gọi là "Chu Tước thật", có kiện tụng không nhỏ, là nỗi lo của người thường; nhưng nếu học trò vào trường thi thì ắt đỗ cao.

 Chu Tước ở thế "Lâm phần" (đến mộ) hay "Nhập thủy" (vào nước) thì có buồn thương, và ứng ở "kê song" (cửa sổ phòng học, chỉ chốn sách vở, học hành).

 Chu Tước lâm Mùi là nói hình ảnh nó làm tổ ở mộ cổ. Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân đều ở phía trên, có ý bay lượn trên không, là lúc Chu Tước được tung hoành. Chủ cãi cọ không nhỏ, cho nên nói là "buồn thương"; vợ con há có ai không buồn sao?

 "Nô" (trong "vợ con") là con trai con gái.

 Chu Tước lâm Hợi là vào nước; hỏa vào chốn thủy, có ý lao xuống sông, thì rất mừng. Hung thần không có khí lực, sao lại nói buồn thương? Ấy là cũng chỉ việc văn thư được dùng mà nói thôi. Nếu có việc cần dùng gấp đến văn từ mà không dùng được thì cũng là buồn.

 Chu Tước là lời nói, là văn chương; vào nước thì lời lẽ bi thiết. Bi thiết ắt có nguyên do, ấy là vì vận thế không tốt. Cho nên vào nước, đến mộ không chỉ nói về văn thư.

 Tai họa quan sự nổi lên là do chim kêu ban đêm.

 Chu Tước ở Dậu là thế này. Đây cũng là chỗ hỏa chế kim, nó được hăng hái làm ác; tính nó thích gây loạn, liền sinh ra cãi cọ, gặp thế này ắt không tránh khỏi chuyện quan sự thị phi. Vả lại Dậu là cửa nẻo, cãi cọ vào cửa, chẳng phải tai họa quan sự thì là gì?

 Nếu khắc can ngày thì tai họa ắt lớn; Dậu là lưỡi dao, lời văn sắc như dao thì sao tránh khỏi họa? Cũng chủ cãi cọ, đánh nhau.

 Tin tức đến đều nhờ chim bay ban ngày.

 Chu Tước ở Tỵ là thế này, vì Tỵ và Mùi kẹp lấy Ngọ, là hình ảnh ban ngày. Chu Tước đến đây là có khí lực nhất: xem việc dữ thì là cãi cọ kiện tụng; xem việc vui thì là văn thư được dùng, mong người, mong thư đều đến.

 Lại có thần Lục Hợp, chủ hôn nhân, hội họp tốt đẹp.

 Lục Hợp chủ hòa hợp, thành tựu, yến tiệc, hôn nhân, lại có tên là "cửa riêng".

 Lục Hợp ở thế "Đãi mệnh" (chờ lệnh) thì hòa hợp.

 Hợi là Thiên môn (cửa trời); ta muốn thành tựu việc công việc tư, đến dưới cửa trời chờ lệnh, ắt thành.

 Không chỉ Lục Hợp, phàm mười hai thần lâm trên cửa trời — mà cửa trời là cửa của tiên Phật — thì tin tức truyền ra từ cửa ấy, họa phúc liên quan ắt lớn vô cùng; cho nên cát thần lâm vào thì phúc (?) rất lớn, hung thần lâm vào thì ắt chịu tai ương nặng.

 Lục Hợp ở thế "Bất hài" (không hòa) thì kinh sợ, trái nghịch.

 Mộc của Lục Hợp vào chốn hỏa Tỵ thì khói tan tro bay, không tốt. Phàm xem gặp thì không tránh được lo sợ.

 Can ngày Ất mộc mà ngồi ở phương Tỵ cũng có ý này. Lại nữa, đất sụt ở phía đông nam, là chỗ thiếu hụt; câu "ngựa gặp Tỵ Hợi là đứng ở ngã ba đường" ý nói ở đất Tỵ Hợi thì mọi việc không đầy đủ, nên không có lòng tin mà lo sợ, do dự. Lại nữa, Tỵ là cực của dương, Hợi là cực của âm; gặp lúc bước ngoặt lớn như vậy, không hết sức cẩn thận thì không được, nên cũng chủ lo sợ.

 Lục Hợp ở thế "Phản mục" (trở mặt) thì là đầu mối của việc vô lễ.

 Tý là thủy, Lục Hợp là mộc, sao lại trở mặt? Vì đó là "hình vô lễ" (Tý và Mão hình nhau, gọi là hình vô lễ). Phàm việc ắt khởi từ vô lễ, đến nỗi đôi bên không hợp mà trở mặt.

 Lục Hợp ở thế "Tư thoán" (lén trốn) thì là đất tù không sáng sủa.

 Lục Hợp ở Dậu: Mão Dậu là cửa riêng, Lục Hợp lại thuộc Ất Mão; lấy riêng chồng lên riêng, lấy cửa chồng lên cửa, là ra vào cửa riêng mà trốn chạy. Vả lại mộc của Lục Hợp lâm vào kim của Tòng Khôi (tức Dậu) thì bị khắc, cho nên là đất tù, lại chồng chất sự riêng tư âm thầm, nên nói là không sáng sủa. Thế này chỉ lợi cho việc gian dâm, việc riêng tư mờ ám, còn việc chính đại thì lại gặp tai ương.

 Câu "Thế này chỉ lợi cho việc gian dâm, việc riêng tư mờ ám, còn việc chính đại thì lại gặp tai ương" nên suy ngẫm sâu nhất: vì xem việc tốt mà gặp khóa hung, xem việc hung mà gặp khóa tốt, xem trời tạnh mà gặp khóa mưa âm u, xem trời mưa mà gặp khóa tạnh, cũng là ý dời đổi như Phản ngâm. Nếu xem âm gặp khóa âm, xem dương gặp khóa dương, thì cũng như ý nằm im không động của Phục ngâm.

 Lục Hợp ở thế "Thừa hiên" (lên xe) hay "Kết phát" (kết tóc thành vợ chồng) thì nhờ mai mối mà thành vui.

 Dần là xe có mui, nên gọi là lên xe. Thân mang Canh, Mão mang Ất, Ất Canh hợp nhau, nên là kết tóc (?). Nhờ lời mai mối mà có niềm vui thành đôi.

 Lục Hợp ở thế "Vi lý" (trái lẽ) hay "Vong tu" (mất liêm sỉ) thì vì làm càn mà bị tội.

 Mão và Thìn có cái hung của lục hại (sáu cặp chi làm hại nhau), nên Lục Hợp ở Thìn là trái lẽ. Nếu lâm Tuất thì là đem cửa riêng của mình mà tự tìm đến Tuất, Lục Hợp mà hợp bừa, là dấu hiệu mất liêm sỉ. Xem gặp thế này ắt do mình tự buông thả mà chuốc tội, chẳng phải do người khác hại.

 Lục Hợp ở thế "Thăng đường" (lên nhà trên) hay "Nhập thất" (vào buồng) đều là việc đã thành.

 Ngọ là ngôi Ly (quẻ Ly, phương nam, chỗ sáng sủa), giống như lên nhà trên; Mão là bản vị của Lục Hợp, nên là vào buồng. Hai thế này hợp ở nhà trên, hợp ở trong buồng, chẳng phải là đã thành sao? Xem gặp đều có thể thành toại.

 Môn Nhâm coi trọng hình ảnh: trong quẻ thấy Ngọ thì có hình ảnh minh đường (sảnh lớn nơi vua ban lễ), phong chức; nếu trong khóa và truyền lại có thêm một hai chỗ có hình ảnh tương tự thì có thể được điềm tốt này.

 Lục Hợp ở thế "Nạp thái" (dạm hỏi, đưa sính lễ) hay "Trang nghiêm" (trang điểm chỉnh tề) đều là lệ việc sắp thành.

 Lục Hợp lâm Sửu là bản vị của Quý nhân; người thấp đến yết kiến người sang, không thể không trang điểm chỉnh tề, đó là cách thờ người trên. Lục Hợp ở Mùi: Mão và Mùi có hợp, là điềm mừng, vả lại Mùi là chỗ của Thái Thường (thiên tướng chủ rượu thịt, lụa vóc), giống niềm vui đưa sính lễ. Xem gặp thế này thì việc gì không thành?

 Nếu gặp Câu Trần phát dụng thì ắt có đánh nhau, kiện tụng, tranh giành ở cửa quan.

 Câu Trần chủ chinh phạt, chiến đấu, kiện tụng, tranh chấp ruộng đất.

 Lại chủ dây dưa, chậm trễ.

 Câu Trần ở thế "Thụ việt" (bị vượt quyền) hay "Đầu cơ" (gặp dịp ngông cuồng) thì bị nhục, hoặc ngầm bị hãm hại.

 Sửu là chỗ của Quý nhân; Câu Trần là thần tranh giành mà vào đất quý, ấy là gặp kiện tụng vượt cấp và Câu Trần tha hồ khinh nhờn người. Nếu đến Tý thì đó là chỗ thổ khắc chế được thủy, nên hợp với dịp ngông cuồng của nó, càng có thể phô bày lòng căm giận hăng hái. Xem gặp thế này cũng chỉ nên nhịn mà thôi.

 Câu Trần ở thế "Tao tù" (bị giam) thì nên dâng thư.

 Câu Trần gặp Dần là chỗ nó bị khắc chế, nên có hình ảnh bị giam. "Nên dâng thư" là vì cái hung của nó đã suy, ta có thể dâng lời tố cáo những tội ác nó chất chứa. Nếu không nhân lúc này mà chế ngự, thì qua lúc ấy nó lại hoành hành, mọi vật chịu hại.

 Dần là hình ảnh văn thư, Câu Trần là ý tranh đấu, "dâng thư" là việc dựa vào lý mà tranh cãi đến cùng; ý là ở chỗ ấy.

 Câu Trần ở thế "Phủng ấn" (nâng ấn) thì có phong chức.

 Tỵ là chỗ đúc ấn, mà Câu Trần là cái khuôn đúc ấn; ấn đúc xong thì nâng dâng lên trên, chẳng phải phong chức thì là gì? Người quân tử gặp thì thăng chức rất nhanh; người thường gặp lại là điều đáng lo, nếu không có việc trái phép thì dính gì đến ấn tín?

 Câu "người thường gặp lại là điều đáng lo, nếu không có việc trái phép thì dính gì đến ấn tín?" đã nói hết cái lý coi trọng hình ảnh của môn Nhâm.

 Câu Trần ở thế "Lâm môn" (đến cửa) thì trong nhà bất hòa.

 Mão vốn là cửa của mặt trời mặt trăng; Câu Trần là thần tranh đấu vào đó, ấy là thần tranh đấu vào cửa, ắt trong nhà bất hòa, đến nỗi giành giật rối loạn, đổi thay lung tung, người nhà không yên, cũng là dấu hiệu tan vỡ.

 Không chỉ là "thần tranh đấu vào cửa", mà còn là "đổi thay lung tung"! Nên suy ngẫm.

 Câu Trần ở thế "Phi nhận" (khoác dao) thì bản thân bị trách phạt.

 Dậu kim đã là hung khí, huống chi lại là hào âm mang khí sát phạt lạnh lẽo, cùng sinh hợp với Mậu Thìn của Câu Trần; thần hung hăng thích đánh nhau mà cầm hung khí này, há có ý tốt? Nhưng việc trái lẽ thì pháp luật không dung, rốt cuộc bị trách phạt; người xem chỉ nên tránh cái hung của nó.

 Câu Trần ở thế "Thăng đường" (lên công đường) thì có cai ngục dính líu.

 Câu Trần vào Thìn, chẳng phải lên công đường thì là gì? Thần này chủ kiện tụng dây dưa, nên đến Thìn thì ứng việc có cai ngục dính líu. Người quân tử biết thời cơ thì suốt đời không làm điều trái lễ, chẳng qua vì người khác làm trái phép mà vạ lây thôi.

 "Câu" (trong Câu Trần) nghĩa là cái móc.

 Câu Trần ở thế "Phản mục" (trở mặt) thì do người khác mà bị trái nghịch.

 Ngọ hỏa sinh cho Câu Trần, sao lại gọi là trở mặt? Vì Câu Trần thích tranh đấu kiện tụng, mà Ngọ hỏa là Chu Tước thật, là bậc nhất về kiện tụng. Cả hai đều là thần quay mặt hại nhau, ai chịu dung ai? Cho nên có hình ảnh trở mặt. Người quân tử xem gặp ắt bị sự trái nghịch của kẻ tiểu nhân vạ lây.

 Câu Trần ở thế "Nhập dịch" (vào trạm dịch) hay "Hạ ngục" (vào ngục) thì kiện tụng qua lại dây dưa.

 Mùi là con đường bằng phẳng như đường dịch trạm, nên gọi là vào trạm dịch. Tuất là lưới đất, lại gọi là địa ngục, huống chi xung đối thẳng với Mậu Thìn của Câu Trần, là hình ảnh vào ngục. Chẳng phải là kiện tụng qua lại thì là gì? Người gặp chỉ có lui tránh thì khỏi.

 Câu Trần ở thế "Xu hộ" (chạy đến cửa) hay "Khiên thường" (vén áo) thì lại bị dính líu, thay đổi.

 Thân không phải thần cửa nẻo, sao lại coi là chạy đến cửa? Vì phía trước Thân chính là cửa Dậu, đứng đây có thể vào cửa, nên gọi là chạy đến cửa. Đến Hợi mà vén áo là vì phương Hợi đêm khuya yên tĩnh, ắt vén áo mà ngủ say. Còn nói Câu Trần lật lọng là vì Thân là cửa đất thuộc Khôn, Hợi là cửa trời thuộc Càn; trong cửa nẻo sao lại đứng loại hung thần này? Người quân tử đến đây thì quay lại rút lui ngay, chậm một chút sẽ bị nó móc giữ.

 Thanh Long chủ tiền tài, việc vui, tuy chủ hanh thông.

 Thanh Long chủ tiền bạc, lụa vóc, gạo thóc, việc vui mừng, hanh thông; trong mười hai thần chỉ có thần này là tốt nhất, thêm phúc, giải họa.

 Nhưng Thanh Long khắc can ngày thì ắt có đổ máu. Vì rồng là thần tài, mà máu cũng là hình ảnh của tiền tài. Tôi từng gặp ngày Giáp, Thanh Long cưỡi Thân làm phát dụng, rồi bị dao cắt đứt ngón tay.

 Thanh Long ở thế "Tại lục" (trên cạn) hay "Bàn nê" (cuộn trong bùn) thì việc mưu tính chưa thành.

 Mùi gần hỏa phương nam (quẻ Ly), nên là đất cạn; Sửu gần thủy phương bắc (quẻ Khảm), nên là bùn. Rồng bay trên chín tầng trời, lặn dưới chín vực sâu, biến hóa không lường. Nếu mất chỗ thì cũng khốn đốn. Cuộn trong bùn, nằm trên cạn, chẳng phải mất chỗ thì là gì? Mong thành việc thì khó.

 Có người bạn đến xem, Thanh Long cưỡi Sửu đặt lên can ngày, tôi đoán thẳng là tiền bạc đang eo hẹp, anh ta gật đầu nói đúng, thật tuyệt diệu!

 Thanh Long ở thế "Đăng khôi" (lên Hà Khôi) thì kẻ tiểu nhân tranh tiền.

 Tuất là Hà Khôi; Thanh Long là cát thần mà vào đất lưới bẫy, ấy là hình ảnh tiểu nhân tranh tiền. Thần tài sa vào đây, nên khiến tiểu nhân tranh giành.

 Xuân gieo thu gặt, Tuất là cuối thu, đúng lúc vạn vật được thu cất; khí thu lại, giết chóc ở đây còn mạnh hơn Dậu, cái "động không đáy" trong truyện Tam Quốc diễn nghĩa chính là hình ảnh của cung này. Rồng là thần tài, sa vào vực không đáy thì sao ngóc đầu lên được? Tiểu nhân không biết mình đã rơi vào vực không đáy, muôn kiếp không thoát sắp tới, vẫn một mực chăm chăm vào tiền bạc, nên chủ đại hung. Không lợi về tiền, cũng không lợi cho thân; nếu khắc ta thì là không có cửa thoát thân, mặc người chém giết.

 Vả lại Tuất là đất tro, tản ra thì khó tụ, chia ra thì khó hợp, nên cũng chủ việc làm gian nan.

 Thanh Long ở thế "Phi thiên" (bay lên trời) thì người quân tử muốn hành động.

 Thìn là sân rồng, mà nói là trời, vì Tuất, Hợi, Tý, Sửu tượng trưng cho đất ở dưới, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi tượng trưng cho trời ở trên, nên nói là bay lên trời. Thanh Long bay vọt lên cao là lúc người quân tử có thể làm nên việc, chẳng phải là muốn hành động sao?

 Thanh Long cưỡi Thìn mà phát dụng hoặc đặt lên can ngày thì chí hướng xa rộng, hăng hái làm nên việc. Nếu trung truyền, mạt truyền gặp không vong (chi rơi vào chỗ trống, mất hiệu lực), hoặc âm thần chế ngự nó, hoặc mạt truyền là mộ của can ngày, thì như gãy cánh giữa trời, lật thuyền giữa sông.

 Thanh Long ở thế "Thừa vân" (cưỡi mây) hay "Khu lôi" (lùa sấm) thì lợi cho việc kinh doanh.

 Dần là cung của Thanh Long, có hình ảnh cưỡi mây ra vào, như người xưa nói mây theo rồng. Mão là quẻ Chấn, là sấm; rồng là mây; chẳng phải lúc kinh doanh sao? Lùa sấm cưỡi mây mà có thể thi thố, mở mang.

 Kinh Dịch nói "Cấn là mây", Dần ở cung Cấn nên gọi là cưỡi mây. Thiên Hệ từ (phần lời bàn kèm theo Kinh Dịch) nói "mây theo rồng, gió theo hổ", cũng là một cách giải. Xem thời tiết thì là hình ảnh trời âm u, có mây.

 Thanh Long ở thế "Thương lân" (tổn vảy) hay "Tồi giác" (gãy sừng) thì nên an tĩnh.

 Thân là kim dương, Dậu là kim âm; kim khắc được mộc, là điều Giáp Dần của Thanh Long rất sợ. Đến đây có hình ảnh rụng vảy gãy sừng. Cát thần gặp nạn, há còn ban phúc che chở cho ta? Chỉ nên ở yên giữ tĩnh mà thôi.

 Thanh Long ở thế "Thiêu thân" (đốt mình) hay "Yểm mục" (che mắt) thì vì tiền tài mà có nỗi lo bất ngờ.

 Thanh Long ở Ngọ là đốt mình, ở Tỵ là che mắt. Mộc của Thanh Long được thủy thì mừng, gặp hỏa là kẻ thù; lên Tỵ là vào hang rắn, càng không tốt, nên có hình ảnh che mắt. Ngọ là hỏa thật của phương nam (quẻ Ly), nên gọi là đốt mình. Thanh Long đã có chỗ thiếu sót như vậy, còn có thể dựa vào làm thần tài sao? Nếu mưu cầu tiền của thì có nỗi lo khôn lường.
 Thanh Long vào biển, bơi sông: nhờ động mà có niềm vui khác thường.

 Thanh Long (một trong mười hai thiên tướng, tức mười hai vị thần tướng trên trời trong phép bói Lục Nhâm; Thanh Long là thần tốt, chủ tiền tài, quan lộc và việc vui) ở cung Tý (chi đầu trong mười hai địa chi, ứng phương Bắc, thuộc hành Thủy) thì gọi là "vào biển". Ở cung Hợi (chi thứ mười hai, ứng phương Tây Bắc, cũng thuộc hành Thủy) thì gọi là "bơi sông". Cả hai đều là nước. Rồng gặp nước thì điều lành nào mà chẳng sinh ra? Phúc lành ban xuống cho dân, người xem quẻ mà hành động thì có điều tốt đẹp khác thường.

 Kế đến là Thiên Hậu, vị thần của người đàn bà che giấu chuyện riêng tư kín đáo.

 Thiên Hậu (một trong mười hai thiên tướng, thần âm thuộc Thủy, tượng người phụ nữ) chủ những việc riêng tư, mờ ám, là vị thần che giấu điều nhơ nhớp, tính tình trông có vẻ mềm mỏng mà thật ra cứng rắn.

 Sách "Kim Khẩu" (tức Kim Khẩu Quyết, một môn bói toán cùng họ với Lục Nhâm) nói: "Đăng Minh (tên gọi của thần Hợi trong mười hai nguyệt tướng) không có chỗ cố định", vì nước là vật không có hình dạng nhất định. Cho nên hai thiên tướng Huyền Vũ và Thiên Hậu biến hóa khôn lường, bí ẩn không có hình dạng rõ ràng, mang nhiều khí âm.

 Giữ phòng khuê, lo việc nhà: động hay tĩnh đều phần nhiều thích hợp.

 Thiên Hậu ở Tý gọi là "giữ phòng khuê", ở Hợi gọi là "lo việc". Thiên Hậu là người đàn bà; Nhâm Tý vốn là nhà gốc của Thiên Hậu, nên có tượng ngồi giữ chốn khuê phòng. Hợi là đất của quẻ Càn (quẻ tượng trời, mạnh mẽ), là chỗ "mạnh mẽ tự cường không ngừng", nên có đạo lý lo liệu công việc, giữ gìn gia đình, siêng năng làm lụng. Cả hai, động hay tĩnh đều thích hợp, vì được đúng đạo chính của mình. Nếu lại gặp lúc vượng tướng (đang ở mùa khí của mình mạnh nhất hoặc đang được sinh trợ, tức sức mạnh dồi dào), thì niềm vui càng sâu dày.

 Tượng gốc của Huyền Vũ là Hợi, Quý; tượng gốc của Thiên Hậu là Tý, Nhâm; không được lẫn lộn.

 Tựa cửa, đứng ngõ: ham dâm không biết đủ.

 Thiên Hậu ở Dậu gọi là "tựa cửa", ở Mão gọi là "đứng ngõ". Lấy vị thần nhơ nhớp mà vào cửa riêng tư Mão, Dậu (Mão và Dậu được coi là hai cánh cửa, cửa ra vào của âm dương, cũng là cửa kín riêng tư), há chẳng phải là tượng dâm bôn (theo trai bỏ trốn) sao? Ngoài chuyện gian dâm riêng tư ra, những việc chính đại quang minh trái lại gặp tai ương.

 Vén màn, nằm úp gối: chẳng than thở thì cũng rên rỉ.

 Ở Tuất gọi là "vén màn", ở Ngọ gọi là "nằm úp gối". Vì Tuất là Thổ khắc Thủy, là tượng bệnh; Sửu và Tuất ứng lúc trời tối mịt, nên có tượng vén màn (lên giường).

 Ngọ là lúc ban ngày dài, ngủ trưa, nên gọi là nằm úp gối. Cả hai đều là nằm mà không vui, nên gọi là than thở rên rỉ; không bệnh thì cũng là việc không thuận.

 Thiên Hậu ở Tuất là rơi vào địa võng (lưới đất, vì Tuất được coi là ngục, là lưới bủa dưới đất), không có lối ra, là dấu hiệu bệnh tật đau đớn. Cát thần (thần tốt) vào Tuất thì mất hết sức của thần tốt, vinh hóa nhục, xem việc thì tốt hóa xấu.

 Trần truồng, hủy hoại phấn son: không khóc thì cũng bị nhục.

 Thiên Hậu ở Tị gọi là "trần truồng", ở Thìn gọi là "hủy phấn son". Nhâm Tý gặp Tị thì bị tổn thương vì phơi bày, đó là đất hình khắc (bị xung chạm, khắc chế), nên gọi là trần truồng. Thìn là kẻ khắc hại nước, Thiên Hậu đến đây thì hủy phấn son; thân thể phơi trần mà bị thương, phá trang điểm, đổi dung mạo mà không tô điểm, không phải nhục nhã thì là gì? Ai gặp tượng này ắt có tai họa buồn đau.

 Thong thả nhàn nhã là vì đang chải tóc, sửa dung nhan.

 Ở Dần gọi là "chải tóc", ở Thân gọi là "sửa dung nhan". Sáng sớm thức dậy là lúc chải tóc. Giờ Thân là lúc chiều tối (giờ bữa ăn chiều), dung nhan phai, phấn son nhạt, nên có ý chải tóc sửa dung nhan. Chẳng qua không có gì không thuận, vả lại Thủy với Mộc, Kim không khắc nhau, nên chủ thong thả nhàn nhã, được sự bình hòa.

 Có trường hợp Thiên Hậu cưỡi Dần khắc nhật can (chữ "can" của ngày xem quẻ, đại diện cho người hỏi) thì vì chuyện chải tóc mà sinh tranh giành.

 Run sợ hoảng hốt là vì nhìn trộm, tắm gội.

 Thiên Hậu (Tý) với Sửu là lục hợp (cặp địa chi hòa hợp với nhau), có tình riêng giấu giếm, lúc nhìn ngó thì sợ người biết, cho nên là nhìn trộm. Mùi có sao Tỉnh (một trong hai mươi tám chòm sao, tên có nghĩa là "giếng"), nước Nhâm Tý đi vào đó là có tượng tắm, thì sợ người đến. Cả hai đều có lòng lo sợ ngờ vực, nên gọi là run sợ hoảng hốt.

 Việc Thái Âm làm là che giấu, họa hay phúc đến đều không rõ ràng.

 Thái Âm (một trong mười hai thiên tướng, thần âm thuộc Kim, tượng người phụ nữ kín đáo) chủ những việc riêng tư, che giấu, gian tà, dâm loạn, mờ ám không rõ; lại là sự giúp đỡ ngầm trong cõi mù mịt.

 Thái Âm ở trên nhật can, thì hoặc người này tính ít nói, trầm lặng; hoặc thời vận không kịp mà suy nghĩ bi quan; hoặc mắc bệnh tương tư; đã nghiệm nhiều lần.

 Buông rèm thì thê thiếp khinh nhờn nhau.

 Thái Âm ở Tý là chính Bắc; cửa chính hướng về phía sáng mà buông rèm, đêm tối không thấy gì, cho nên thê thiếp ở ngôi âm mới có thể thực hiện lòng khinh thường người trên mà ức hiếp, chẳng qua là đám tiểu nhân ở chỗ khác gây chuyện mà thôi.

 Không chỉ như thế, phàm thần tướng nào đến Tý cũng có tượng tối tăm che giấu, chỉ có Thái Âm là nặng hơn.

 Vào trong thì người tôn quý bị che lấp.

 Sửu là vùng sao Đẩu, sao Ngưu, là ngôi của Thiên Ất quý nhân (thiên tướng đứng đầu, thần tôn quý nhất trong mười hai thiên tướng); bậc chí tôn mà bị cái âm này che phủ thì sự sáng suốt bị che lấp. Đó là khởi đầu của loạn, người quân tử phải cẩn thận.

 Tính tình của Quý nhân là nhân từ mà không có sự bền bỉ, nhẹ tai mà dễ đổi ý, rất dễ dính vào chuyện riêng tư mờ ám, nên không thích gặp thần tối. Không giống loại Câu Trần (thiên tướng thuộc Thổ, chủ tranh đấu, kiện tụng), Bạch Hổ (thiên tướng thuộc Kim, chủ hung tai, tang chế), tính tình kiên định, rất có chủ kiến.

 Bị xét hỏi thì nên lo chuyện quái lạ.

 Vì Thái Âm (Tân Dậu) với Tuất là lục hại (cặp địa chi gây hại cho nhau), lại Hà Khôi (tên gọi thần Tuất) là phương hình ngục, há chẳng phải tượng bị xét hỏi sao? Muốn che đậy lỗi lầm thì càng quái lạ, nên phải lo.

 Đến sân rồng thì nên phòng việc trái ngang.

 Thìn là sân rồng, lại hợp với Dậu, nên vẻ yêu kiều quyến rũ của Thái Âm ắt hợp ý Thiên Cương (tên gọi thần Thìn); nhưng người được kẻ cứng rắn kia sủng ái ắt đã có từ trước, cũng không phải lúc nào cũng không có. Sao tránh khỏi tranh giành ân sủng mà sinh biến trái?

 Đi chân trần, cởi khăn: tiền của, văn thư ngầm chuyển động.

 Thái Âm ở Dần là "đi chân trần", ở Ngọ là "cởi khăn". Vì Dần ứng lúc tờ mờ sáng, có tượng đi chân trần; Ngọ là ban ngày dài, ngủ ngày, ắt cũng có cởi khăn. Kim của Thái Âm khắc được Dần Mộc, Mộc thành tài (của cải); còn Ngọ thì Chu Tước (thiên tướng thuộc Hỏa, chủ văn thư, tin tức, khẩu thiệt) trái lại chế ngự Thái Âm; hai điều ấy là tiền của và văn thư đều chuyển động ngầm.

 Trần truồng, nằm úp gối: trộm cướp, khẩu thiệt (cãi cọ, thị phi), lo sợ.

 Ở Hợi là "trần truồng", ở Tị là "nằm úp gối". Hợi là lúc đêm khuya lên giường, có tượng trần truồng. Tị thì khắc chế Thái Âm, ắt nằm không dậy được, tức là ý nằm bệnh trên giường. Đều chủ lo nghi, khẩu thiệt, trộm cướp. Bởi Tị là Đằng Xà (thiên tướng thuộc Hỏa, chủ kinh hãi, quái lạ), chủ kinh sợ; Hợi là Huyền Vũ, chủ trộm cướp và lo nghi.

 Đóng cửa xem sách: đáng là việc của kẻ sĩ.

 Ở Dậu là "đóng cửa", ở Mùi là "xem sách". Dậu là nhà gốc của Thái Âm, ưa tĩnh nên đóng cửa. Mùi đứng ngay sau Ly (quẻ Ly ứng phương Nam, tượng ánh sáng), Thổ sinh nuôi Kim, nên gọi là nghiền ngẫm thong dong. Cả hai đều yên ổn và tốt lành.

 Câu "Mùi Thổ… sinh nuôi Kim" hé lộ một góc lẽ huyền diệu của ngũ hành, hãy suy nghĩ, suy nghĩ!

 Đi ngầm, nắm quyền: riêng hợp với sự chính trực của người quân tử.

 Ở Mão là "đi ngầm", ở Thân là "nắm quyền". Mão là cửa riêng, ắt có tượng cởi trần; lấy mà đi vào, chẳng phải là đi ngầm sao? Thân là đất vượng của Thái Âm, là chỗ đắc chí thi hành quyền lực, có tượng nắm quyền. Người quân tử xem được thì không thể so với thần âm; khi đáng đi ngầm thì đi ngầm, khi đáng nắm quyền thì nắm quyền, cũng chỉ giữ một tấm lòng chính trực mà thôi.

 Thái Âm là Kim mềm đi vào đất Kim cứng, chính là ý mà sách "Trích Thiên Tủy" (sách kinh điển về tử bình, xem mệnh theo ngũ hành) gọi là "dây leo quấn cây Giáp" (cây yếu dựa vào cây lớn mà đứng vững), như người con gái về nhà nương tựa anh; cho nên vị thần riêng tư yếu mềm này lại có ý kiên trinh, nên trái lại hợp với việc công. Ở Dậu đóng cửa, ở Mùi xem sách là chỉ lo tốt cho riêng mình; còn ở đây là giúp ích cho cả thiên hạ.

 Huyền Vũ: mất mát, trộm ngầm, bỏ trốn.

 Huyền Vũ (một trong mười hai thiên tướng, thần âm thuộc Thủy, chủ trộm cướp) chủ trộm cướp, chuyện riêng tư, bỏ trốn, thất lạc, binh đao, giành giật hỗn loạn.

 Chủ hao tán; cưỡi lên Tài (hào của cải), Quan (hào quan chức), Tử tôn (hào con cháu) đều mang ý hao tán, là xấu.

 Xõa tóc: có lòng sợ bị bắt.

 Huyền Vũ ở Tý là "xõa tóc", tức nửa đêm ngủ chưa tỉnh, mà Tý là chuột, là thần hoảng hốt vô cớ; huống chi Huyền Vũ là thần trộm vốn hay ngờ vực, bị giật mình thức dậy giữa đêm nên có tượng xõa tóc, mang lòng sợ bị bắt, chẳng qua là ngờ vực suông, không có hại.

 Lên công đường: có ý cầu xin.

 Ở Sửu là ngôi Thiên Ất quý nhân, chế ngự được Huyền Vũ, không thể làm trộm được, nên lấy lễ vào yết kiến, thật ra trong lòng mang ý khoét vách trèo tường (ý đồ gian trá), có điều cầu xin, không nói thật.

 Huyền Vũ lên công đường là tượng mưu tính chuyện riêng. Cũng chủ mưu gian bị bại lộ. Tôi từng dựa theo tin tức thời sự mà xem hậu quả của quan tham, thường thấy tượng này.

 Ưa Dần: vào rừng khó tìm.

 Ở Dần là "vào rừng". Dần, Mão là đất núi rừng, trộm cướp có chỗ nương dựa, người truy bắt khó lần theo; há chẳng phải bọn khoét vách đắc chí sao?

 Có lần xem việc mất đồ, nguyệt tướng là Tý (nguyệt tướng: thần ứng tháng, dùng để lập bàn quẻ), giờ Ngọ, ngày Đinh Hợi; Huyền Vũ cưỡi Dần, Câu Trần cùng âm thần (thần ở vị trí bên dưới trong khóa) đều rơi vào không vong (khoảng trống, mất lực), sao Dịch mã (thần sát chủ sự di chuyển, đi xa) làm phát dụng (thần được chọn làm khởi đầu, đại diện cho sự việc); không thể tìm được. Quả nhiên ứng nghiệm.

 Lo ở Thìn: lạc đường, tự bị chế ngự.

 Thìn Thổ chế ngự được Huyền Vũ, đến đây há chẳng phải lạc đường sao? Trộm cướp tiêu tan, là lúc người quân tử được yên ổn thảnh thơi.

 Thìn là phép công, Huyền Vũ gặp nó ắt chủ bị bắt. Đó là ý Câu Trần khắc Huyền Vũ.

 Nhòm cửa: nhà có trộm cướp.

 Huyền Vũ ở Mão là tượng trộm cướp vào cửa. Chỉ có cách cẩn thận đề phòng trước mà thôi.

 Ngoảnh lại: hoảng sợ suông.

 Ở Tị là phương ban ngày, không có lợi cho trộm cướp. Dù không ai đuổi theo cũng ngoảnh lại nhìn; đã không ai đuổi, há chẳng phải sợ suông sao?

 Chữ Tị có hình như cái đầu ngoảnh lại.

 Ẩn nấp thì trốn ở chốn sâu thẳm.

 Huyền Vũ ở Hợi là phương ban đêm, lại là ngôi gốc của Huyền Vũ, có tượng sâu thẳm; người bắt trộm ắt khó bắt được.

 Không thành: ắt bại ở chỗ ăn uống.

 Huyền Vũ ở Mùi; Mùi là Thổ khắc chế Thủy của Huyền Vũ, muốn trộm không thành. Lại Mùi là đất của rượu và đồ ăn, vì rượu mà hỏng việc, trộm dễ bị bắt. Đó là niềm vui của quân tử, nỗi lo của tiểu nhân.

 Chặn đường, rút gươm: mang ác ý mà đánh nó thì trái lại bị thương.

 Huyền Vũ ở Ngọ là "chặn đường", ở Dậu là "rút gươm". Ngọ là con đường của trời đất, nên lấy tượng đường sá; Dậu là Kim âm, là mũi gươm, nên là rút gươm. Thế giặc đến đây đã hung hăng lắm rồi, sao nên đánh? Nên đánh thì trái lại bị thương.

 Tý, Ngọ là đường sá của trời đất; xem bệnh thì có tượng lên trời xuống đất; ngày Tý, ngày Ngọ gặp khóa phản ngâm (khóa mà các thần trên trời đều đứng đối xung với vị trí gốc dưới đất, chủ biến động đảo lộn) thì thường có người chết.

 Gãy chân, bị giam: mất thế, bắt thì được.

 Huyền Vũ ở Thân là "gãy chân", ở Tuất là "bị giam". Thân thuộc quẻ Khôn, là Thổ, lại là phương ban ngày, chế ngự Huyền Vũ, là điều giặc rất sợ, có tượng gãy chân; Kim cứng chém giặc. Tuất là địa ngục, lại Thổ khắc Thủy, nên bị giam. Cả hai giặc đều thất thế, nên bắt rất dễ.

 Thái Thường: tiệc tùng, rượu thịt đãi nhau.

 Thái Thường (một trong mười hai thiên tướng, thuộc Thổ, ứng chi Mùi) chủ tiệc tùng, rượu thịt, áo mũ, vải lụa; lại gọi là thần yên ổn thường hằng, may mắn vui vẻ.

 Quẻ Khôn trong "Kinh Dịch" nói "yên ổn giữ chính thì tốt"; Mùi ở về phương Khôn, nên có tượng này.

 Mang gông: ắt gặp xử phạt.

 Thái Thường ở Tý, Thổ gặp Thủy có tượng sụp lở; lại Tý với Mùi là lục hại, vì hại mà sụp, có tượng gông xiềng. Cho nên ắt bị xử phạt mà mang gông.

 Thổ tuy khắc Thủy, nhưng Mùi là ruộng vườn, Tý là sông ngòi, chính là tượng sông vỡ đê, nhấn chìm ruộng đất, quan lại có trách nhiệm bị giáng phạt.

 Liếc mắt: ắt gặp kẻ gièm pha nịnh bợ.

 Thái Thường ở Dần, Mộc khắc Thổ của Thái Thường, có thế hổ báo ở núi, Thổ Thái Thường sao dám chống lại? Huống chi dê Mùi gặp hổ bị nó chế ngự, giận mà không dám nói, chỉ liếc mắt nhìn mà thôi, vẫn còn sợ có kẻ gièm pha nịnh bợ bên cạnh nói xấu.

 Rơi mũ: tiền của bị tổn hại.

 Thái Thường ở Mão là cửa riêng; lấy thần áo mũ mà vào cửa riêng thì có tượng mũ đội không ngay, nên là rơi mũ. Nhưng vì sao lại nói tiền của bị tổn hại? Thái Thường cũng là Thổ, là của cải, vải vóc; chủ mất mát là vì Thổ bị Mão Mộc khắc phá.

 Trái mệnh: trên dưới kiện cáo nhau.

 Thái Thường ở Tuất là "trái mệnh"; Mùi và Tuất hình nhau (tương hình: cặp địa chi gây tổn thương cho nhau), lại Hà Khôi là cái hung của lưới ngục. Mùi ở trên, ngôi tôn quý; Tuất ở dưới, ngôi rất thấp; hai bên hình nhau, há chẳng phải trên dưới kiện nhau sao?

 Thái Thường là sao quan; sao quan ở trong lưới bẫy thì bất lợi cùng cực. Thái Thường là loại thần đại diện cho cha mẹ, nên có xích mích với con cháu.

 Ngậm chén, nhận tước: không đổi chức thì cũng thăng quan.

 Thái Thường ở Thân là "ngậm chén", ở Sửu là "nhận tước". Thân là Truyền Tống (tên gọi thần Thân, chủ chuyển đưa, đi lại), Thái Thường là rượu thịt, xét kỹ hai nghĩa thì giống như ngậm chén. Đó là tượng áo mũ, há chẳng phải điềm tốt đổi chức sao? Sửu là cung của Thiên Ất, lấy Thái Thường mà bái lạy bậc chí tôn, há chẳng phải nhận tước sao?

 Đúc ấn, nâng chén: không được triệu cũng có vui mừng.

 Thái Thường ở Tị là "đúc ấn", ở Mùi là "nâng chén". Thái Thường là ấn thụ (ấn và dây đeo ấn, tượng trưng chức quyền), Tị là chỗ đúc ấn; đồ dùng của nhà nước thì không được triệu thì không dùng. Mùi là ngôi gốc của Thái Thường, là cung yến tiệc, nâng chén mời rượu qua lại, có việc vui mừng.

 Ngồi xe quan: có phong chức mới.

 Thái Thường ở Ngọ là "ngồi xe quan"; Ngọ là đường sá của trời đất, có tượng ngồi xe. Lại đứng ở phương Nam hướng về Bắc, là tượng diện kiến vua, nên được phong chức mới, là niềm vui của người quân tử.

 Thái Thường là quan quý, Thái Thường cưỡi ngựa truyền mệnh vua, không phải thăng quan khen thưởng thì là gì?

 Đeo ấn: có mệnh được dùng, được thăng.

 Thái Thường ở Thìn là "đeo ấn". Thìn là Thiên Cương, thần đứng đầu, cùng với ấn thụ của Thái Thường hợp lại, là ý đeo ấn, ắt chủ được thăng chức bổ nhiệm.

 Ở trên nhật can là tốt nhất; ở trên hành niên (năm vận hạn của người xem, tính theo tuổi) và bản mệnh (năm sinh của người xem) là tốt thứ nhì.

 Hợi là được triệu: tuy vui nhưng ắt kẻ dưới ghét.

 Thái Thường ở Hợi là "được triệu". Hợi là cửa trời, có tượng triệu gọi, ban áo mũ. Nhưng Mùi Thổ ở trên, Hợi Thủy ở dưới, Thủy ắt sợ bị Thổ khắc, nên tuy vui mà kẻ dưới ghét.

 "Kim Khẩu Tam Tài Phú" nói "Đăng Minh là triệu gọi", ý chỉ Thanh Long, Thái Thường, Quý nhân, Lục Hợp, Bạch Hổ, Câu Trần, Thiên Không đến trên Hợi đều có ý triệu gọi. Về văn thì xem Thanh Long, về võ thì xem Thái Thường; Quý nhân là tượng tể tướng nắm quyền, Lục Hợp (thiên tướng thuộc Mộc, chủ hòa hợp, giao dịch) là hình ảnh viên lại làm việc công; Thiên Không là ấn thụ; làm việc công lớn, thành việc lớn ắt có Bạch Hổ; Câu Trần là thần tướng quân; từ cửa thiên tử mà ra, nếu sinh cho ta thì sang quý không bao giờ bị thay thế, nếu khắc ta thì chết không có đất chôn; nếu lại cưỡi Thái tuế (thần của năm), Nguyệt kiến (thần của tháng) thì càng chắc chắn.

 Dậu là giấy khế ước: tuy thuận nhưng phải phòng tranh chấp về sau.

 Thái Thường ở Dậu gọi là "giấy khế ước". Mùi Thổ của Thái Thường sinh Dậu là Tùng Khôi (tên gọi thần Dậu), Kim được giúp sức; Tùng Khôi là mũi nhọn để thành công, nên ghi vào nửa bên trái tờ khế (thời xưa khế ước chia đôi, người giữ nửa trái là người có quyền đòi), có gì mà không thuận? Nhưng Kim của Dậu quá mạnh, tự hình chính phương mình (Dậu với Dậu là tự hình), cuối cùng vẫn có tranh chấp về sau. Đừng cậy mình sang mà khinh người, đừng tự quyết một mình mà trái ý số đông thì tốt.

 Đây là then chốt của sự biến hóa, nên suy nghĩ sâu.

 Bạch Hổ: đường sá, hung tai, bệnh tật, tang chế.

 Bạch Hổ chủ đường sá, đao kiếm, đổ máu, tai họa quan quyền, bệnh tật, chết chóc, là vị thần hung nhất.

 Chìm nước: thư tín không đến.

 Bạch Hổ ở Tý là "chìm nước", ở Hợi cũng vậy. Hổ thích núi rừng, chủ đường sá, nay chìm vào trong nước thì đường sá không thông, nhưng không xấu. Bởi thần hung nhất mà bị chìm mất thì có gì bất lợi? Đừng lấy việc đường bị cản, thư không tới làm điều kiêng.

 Tự thiêu: tai họa trái lại hóa hưng thịnh.

 Bạch Hổ ở Ngọ là "tự thiêu", ở Tị cũng vậy. Về phía Kim của Bạch Hổ thì vốn là điều sợ hãi kiêng kỵ, còn người xem quẻ trái lại hưng thịnh. Vì sao? Bạch Hổ là thần tang chế hung họa đổ máu, đã tự thiêu thân rồi thì làm sao gây hại được?

 Hỏi thư tín thì cũng không đến. Đạo lý về sau rất linh hoạt, việc khác thì cách đoán cũng khác, không được cứng nhắc như dán chặt trục đàn mà gảy (giữ khư khư một cách, không biết biến thông).

 Đứng ở cửa: làm thương tổn người nhà.

 Bạch Hổ ở Mão, Dậu là "đứng ở cửa". Hổ canh cửa Mão Dậu thì cả nhà kinh sợ không yên. Kẻ nào khinh suất ra ngoài không đề phòng thì đều bị nó cắn, nên nói là làm thương tổn người nhà.

 Ở đồng nội: làm tổn hại trâu dê.

 Bạch Hổ ở Sửu, Mùi là "ở đồng nội", vì Sửu, Mùi có tượng đồng ruộng. Bạch Hổ ở đây tuy có vẻ không làm nên gì, nhưng trâu trong Sửu, dê trong Mùi bị hổ ăn; hổ mải ăn uống nên không có cái hung về sau.

 Lên núi: nắm quyền sinh sát.

 Bạch Hổ ở Dần thì uy thế tự tăng gấp bội; người làm quan xem được thì sẽ nắm quyền lớn sinh sát; người thường xem được thì hung không cản nổi.

 Hổ là quyền bính. Dần ở phương Cấn (quẻ Cấn, ứng phương Đông Bắc), Cấn là núi.

 Rơi xuống hố: thoát tai họa gông cùm.

 Bạch Hổ ở Tuất; Tuất là địa ngục, thần tốt vào thì xấu, thần hung vào thì ngọn lửa hung giảm hẳn, không còn bùng lên được, người xem không bị tai họa của nó, đi về không có hổ chặn đường, giống như được tháo gông cùm.

 Ngậm công văn: không có hung, có thể cầm tin vui.

 Bạch Hổ ở Thân là cung gốc của Bạch Hổ, nó ham cái vinh của hang ổ mình mà không còn lòng cắn xé bừa bãi, nên có vui. Gọi là "ngậm công văn" vì Thân là Truyền Tống, thần đưa đón qua lại, có tượng thư từ công văn.

 Cắn người: có hại, rốt cuộc không thấy điềm tốt.

 Bạch Hổ ở Thìn; trong Thìn có thây (?) nên là hổ ăn thây; đã nói cắn người thì còn gì tốt lành? Gặp quẻ hung này chỉ nên tránh đi mà thôi.

 Nếu Bạch Hổ sinh cho ta thì cũng chủ thành công phi thường, chấn động trời đất.

 Thiên Không là thần dâng sớ, vì Thiên Ất là bậc tôn quý không ai dám đối diện.

 Thiên Không là vị thứ sáu phía sau (Thiên Ất), là thần Thổ Mậu Tuất; thần này không hình không bóng, vì đứng ngay đối diện Thiên Ất chí tôn, tức là không vong. Vì không ai dám đối diện bậc chí tôn nên để trống ngôi ấy, nên gọi là Thiên Không (trời trống); chuyên chủ gian dối không thật. Gọi là "dâng sớ" ý nói chỉ khi cầm sớ tâu lên thì trong chốc lát ấy mới được đối diện bậc chí tôn.

 Là loại thần đại diện cho đàm phán, hợp đồng, hộ chiếu, bài thi. Từng có người làm hộ chiếu, gặp ngày Quý, ba truyền hợp thành Kim cục (tam hợp: ba địa chi hợp lại thành một hành, ở đây là Kim), sơ truyền và trung truyền rơi vào không vong, mạt truyền gặp Thiên Không (ba truyền: sơ, trung, mạt là ba bước diễn biến của sự việc trong khóa). Cách luận thông thường cho rằng cục hợp có hai không vong lại thêm một Thiên Không, nên luận là hoàn toàn trống rỗng; tôi luận ngược lại, cho rằng loại thần sinh nhật can thì ắt thành. Quả nhiên ứng nghiệm.

 Thần tuy chủ điềm tốt, nhưng vẫn phải xét ý nghĩa tên quẻ.

 Sáu mươi bốn khóa là các tượng. Các tượng hợp làm một thì tốt xấu của sự việc hiện ra. Tên quẻ là một cánh của tượng, nên phải xét. Nhưng không được cố chấp một mặt, phải xem xét toàn bộ mới có thể đoán.

 Nguyên Thủ là tượng trời, Trùng Thẩm là theo đất. Tượng trời thì trước vui sau lo; theo đất thì trước mê sau lợi.

 Tượng trời (khóa Nguyên Thủ: trong bốn khóa chỉ có một chỗ trên khắc dưới) là cái động của ngôi trên; theo đất (khóa Trùng Thẩm: trong bốn khóa chỉ có một chỗ dưới khắc trên) là cái động của ngôi dưới. Vì trên khắc dưới nên trước vui sau lo; vì dưới hại trên nên trước mê sau lợi.

 Tri Nhất thì được một là hợp.

 Khóa này là quẻ Tỷ Dụng (?) (khi có nhiều chỗ khắc, chọn thần cùng âm dương với nhật can làm phát dụng), lại gọi là quẻ Tri Nhất; biết một mà không cần đến cái khác, hễ được một thì được một mãi mãi.

 Tri Nhất chủ việc gần, việc thân thích, việc bên trong. Việc tuyển cử, cạnh tranh thường gặp khóa này, cũng diệu không thể nói hết.

 Kiến Cơ thì không đợi hết ngày.

 Khóa Thiệp Hại (khi nhiều chỗ khắc mà âm dương ngang nhau, chọn thần phải trải qua nhiều sự khắc nhất làm phát dụng) mà mức trải khắc sâu thì gọi là Kiến Cơ (thấy thời cơ); "không đợi hết ngày" ý nói thời cơ quý ở nhanh, dù kín đáo nhưng dễ mất.

 Thiệp Hại sâu thì chủ trải hết gió sương, ắt có thời gian dài gian nguy; vả lại Kiến Cơ là lấy thần trên Mạnh (bốn chi đầu mùa: Dần, Thân, Tị, Hợi) làm phát dụng, chủ xa và trì trệ. Vậy sao lại nói "không đợi hết ngày", như mâu thuẫn với câu trên? Vì gian nguy khác thường nên phải quyết đoán ngay, mau mau hành động, nếu không thì hậu họa vô cùng.

 Dao Khắc: việc bói khó thành.

 Dao Khắc (khắc từ xa: bốn khóa không có chỗ trên dưới khắc nhau, phải lấy thần khắc nhật can hoặc bị nhật can khắc từ xa làm phát dụng) là: thần khắc nhật can từ xa gọi là Hao Thỉ (mũi tên cỏ bồng), nhật can khắc thần từ xa (?) gọi là Đạn Xạ (bắn đạn); cả hai đều không có sức mạnh, nên việc bói khó thành; xem ý nghĩa mũi tên cỏ bồng và viên đạn bắn thì tự rõ.

 Cũng không được cố chấp một chiều.

 Biệt Trách: việc xem không thành.

 Bốn khóa không đủ (có khóa trùng nhau) mà cũng không có khắc xa thì gọi là Biệt Trách, càng không có sức. Nên phàm xem việc gì cũng không thành, chỉ có lợi cho việc giữ yên mà thôi.

 Mượn đường mà đi cũng được.

 Rắn mùa đông che mắt: kinh sợ suông mà rốt cuộc không bị hại.

 Quẻ Mão Tinh (khóa không có khắc cũng không có khắc xa, phải lấy thần trên hoặc dưới cung Dậu làm phát dụng, theo sao Mão) mà có Đằng Xà làm phát dụng thì gọi là Đông Xà Yểm Mục (rắn mùa đông che mắt). Quẻ đã gọi là rắn che mắt thì người có thể hại nó, nó không hại được người, chẳng qua là hung suông, không thành tai hại thật.

 Hổ nhìn, cỏ bồng lăn: đi ra ngoài thì bị lưu lại không dậy nổi.

 Quẻ Mão Tinh mà Bạch Hổ làm phát dụng thì gọi là Hổ Thị Chuyển Bồng (hổ nhìn, cỏ bồng lăn). Quẻ đã nói hổ nhìn thì hung không cản nổi, nên như cỏ bồng lăn mà tránh đi là được.

 Hổ nhìn hay rắn che mắt, phân định tốt xấu vẫn còn tùy thần tướng trong khóa và ba truyền cụ thể.

 Phục Ngâm, Tự Nhậm, Tự Tín: nên tĩnh, kẻ trộm đi không xa.

 Phục Ngâm (khóa mà các thần trên trời đều nằm đúng vị trí gốc dưới đất, chủ đứng yên, trì trệ) ngày cương (ngày dương) gọi là quẻ Tự Nhậm, ngày nhu (ngày âm) gọi là quẻ Tự Tín; quẻ chủ tĩnh. Người bỏ trốn, kẻ trộm và đồ mất đều không xa. Quý nhân đi thuận thì tìm ở một vị trí phía trước địa chi ngày, Quý nhân đi nghịch thì tìm ở một vị trí phía sau địa chi ngày.

 Phản Ngâm không chỗ dựa: sau trước qua lại không nhất định (?).

 Phản Ngâm qua lại không cố định nên gọi là không có chỗ nương dựa. Mọi việc không định, lại dính đến chuyện xa.

 Chữ "không định" hàm nghĩa rộng: nhiều trắc trở, bỏ dở giữa chừng, phần nhiều thuộc loại này.

 Quẻ Bát Chuyên không lợi cho đàn ông bôn ba; quẻ mang tên "màn trướng" không lợi cho đàn bà cười cợt.

 Quẻ Bát Chuyên (khóa mà can ngày và chi ngày cùng một vị trí, như ngày Giáp Dần, Canh Thân…) can chi cùng ngôi, trong có gái oán, ngoài có trai không vợ, nên gọi là quẻ "màn trướng không nghiêm" (phòng the bừa bãi), phần nhiều mang ý dâm dật.

 Long Thủ: nhiều lần gặp lệnh vua, ân thưởng liên tiếp.

 Thái tuế, Nguyệt kiến, Nguyệt tướng, Quý nhân cùng làm phát dụng thì gọi là quẻ Long Thủ (đầu rồng); người quân tử thì có ân mệnh từ thiên tử, người thường thì lợi gặp bậc đại nhân.

 Đây là quẻ Long Đức. Nếu xem bệnh mà gặp Thái tuế thì ắt gặp Diêm Vương; xem kiện thì kiện lên tới triều đình; tuyệt đối không được luận là tốt.

 Long Chiến: nhiều lần thấy đổi thay, tai họa không dứt.

 Ngày Mão, Dậu mà địa chi ngày và hành niên làm phát dụng, lại gặp trường hợp này thì gọi là quẻ Long Chiến (rồng đánh nhau); bất kể quân tử hay người thường đều chủ đổi thay, tai họa không chỉ một.

 Ngày Mão xem mà Mão làm phát dụng, ngày Dậu xem mà Dậu làm phát dụng mới là Long Chiến, nếu không thì không phải.

 Quan Tước: đổi chức, thăng quan.

 Dịch mã làm phát dụng gọi là quẻ Quan Tước, chủ đổi chức thăng quan; người thường gặp thì trái lại dao động không yên.

 Phú Quý: thêm của, vui mừng.

 Quý nhân làm phát dụng thì chủ thêm của, vui mừng; quân tử hay người thường đều tốt.

 Chước Luân, Chú Ấn: quan chức ắt được thăng.

 Mão gia lên Thân (Mão của bàn trời đặt trên Thân của bàn đất) làm phát dụng gọi là quẻ Chước Luân (đẽo bánh xe); Tuất gia lên Tị làm phát dụng gọi là quẻ Chú Ấn (đúc ấn). Người có quan chức ắt được thăng; người không có chức trái lại không gánh nổi, mà có chuyện quan quyền thị phi.

 Người thường xem được đều là tượng chậm trễ. Hai khóa này cũng chủ đi xa và tượng ngồi xe, thử đã nhiều lần ứng nghiệm.

 Lại nữa, Chú Ấn: ấn phải qua lửa nung rèn mới thành, chịu khổ không nhẹ; nên khóa này xem quan chức thì hợp; người thường xem thì bị dày vò nhiều bề; xem hôn nhân thì nhiều lần mới gặp người tốt; xem kiện thì từ nhỏ hóa lớn mà chịu đủ giày vò; xem lập thân thì tay trắng làm nên, trải đủ gian khổ.

 Cao Cái Thừa Hiên: ngôi cao ắt đến.

 Ba truyền Ngọ, Mão, Tý gọi là quẻ Cao Cái Thừa Hiên (lọng cao, ngồi xe quan), cũng đoán như Chước Luân, Chú Ấn.

 Ba truyền lần lượt sinh nhau; nếu ngày Tân gặp quẻ này thì Ngọ gia lên trên Dậu là lộc (Dậu là lộc của can Tân, tức chỗ hưởng bổng lộc), việc công việc tư đều bất lợi.

 Vu Dâm: chủ vợ chồng không hòa.

 Chồng là can, vợ là chi; thần bên trên can và chi khắc lẫn nhau thì gọi là quẻ Vu Dâm, chủ vợ chồng khác lòng.

 Dật Nữ: ắt dâm loạn quá mức.

 Sơ truyền là Thiên Hậu, mạt truyền là Lục Hợp, lại trong truyền thấy Mão, Dậu thì gọi là quẻ Dật Nữ (gái dâm), chủ theo trai bỏ trốn không dứt.

 Từ đó biết Tam Giao là ba điều giấu giếm.

 Tý, Ngọ, Mão, Dậu là các chi Trọng (bốn chi giữa mùa), cùng xuất hiện trong ba truyền thì gọi là Tam Giao, chủ có người che giấu chuyện riêng tư mờ ám. Bởi các chi này đều là khí bại của ngũ hành, chủ người u tối; chứa chấp người này thì ngày sau bất lợi.

 Cửu Xú định tai ương.

 Ngày Ất, Kỷ, Mậu, Tân, Nhâm lại gặp bốn chi Trọng cùng có mặt, mà Đại Cát (tên gọi thần Sửu) gia lên chi Trọng thì gọi là quẻ Cửu Xú (chín điều xấu), chủ người đứng đầu gia đình của người xem có tai họa.

 Trảm Quan: không lợi ở yên, bôn ba không định.

 Thiên Cương, Hà Khôi gia lên can chi, lại được Lục Hợp, Thanh Long (?) thì gọi là quẻ Trảm Quan (chém cửa ải), chủ không thể ở yên mà bôn ba không định.

 Xem hôn nhân cũng chủ ly bỏ.

 Du Tử: không rảnh ở yên, tất bật thất thường.

 Bốn chi Quý (bốn chi cuối mùa: Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) ở ba truyền vốn là tĩnh, nhưng có Đinh thần (thần mang can Đinh trong tuần, chủ động, chủ đi lại) và Dịch mã đi vào thì gọi là Du Tử (người con đi xa), chủ động mà không tránh khỏi tất bật bôn ba.

 Nhưng phải xét kỹ ý nghĩa truyền dương, truyền âm. Cũng không lợi cho hôn nhân.

 Thiên Ngục: lo hình phạt, tội trách.

 Phàm thần phát dụng ở thế tù, tử (thế suy kiệt, bị khắc chế hoặc chết khí theo mùa), lại Thiên Cương gia lên trên gốc của nhật can (?) thì gọi là Thiên Ngục (ngục trời), chủ chuyện quan quyền thị phi, hình phạt đến thân.

 Thiên Võng: bị giam giữ, tai thương.

 Phàm giờ xem và địa chi cùng khắc nhật can mà làm phát dụng thì gọi là Thiên Võng (lưới trời); xem kiện thì gặp đòn hung; xem việc thường thì phần nhiều chủ bệnh tật, hung hiểm.

 Đồ mất ắt quay về; chỉ e mạt truyền khắc phát dụng, hoặc thần trên hành niên, bản mệnh khắc nó, thì lưới được gỡ ra.

 Huyền Thai: chủ giấu giếm ôm ấp mà có thai.

 Bốn chi Mạnh ở trong ba truyền gọi là Huyền Thai, chủ giấu điều xấu, ôm ấp trong lòng, hoặc là có thai.

 Phàm gặp Huyền Thai chủ người mới, việc mới, vật mới. Nhưng phải xét kỹ, phân biệt ba loại thai: Trường sinh, Tuyệt, Bệnh (các giai đoạn trong vòng mười hai trường sinh của ngũ hành).

 Chuế Tế: chủ nép mình chịu nhục, hoặc nương tựa nhau.

 Địa chi ngày gia lên trên nhật can mà bị khắc, làm phát dụng thì gọi là Chuế Tế (con rể ở rể), chủ chịu khuất mình dưới người, phải tìm (?) nương nhờ người khác mà sống bên cạnh.

 Tên Vô Lộc: trên kiêu mà dưới yếu.

 Phàm bốn chỗ trên khắc dưới gọi là Vô Lộc; trên đều đắc ý nên kiêu, dưới đều bị chế ngự nên yếu; "vô lộc" như "vô lộ" (không có đường), là quẻ xấu.

 Cũng phải xem ba truyền.

 Ý Tuyệt Tự: dưới nghịch mà trên bị thương.

 Phàm bốn chỗ dưới khắc bốn chỗ trên gọi là Tuyệt Tự (dứt dòng dõi); dưới đều đắc chí mà vượt phận làm nghịch, trên đều bị chế ngự mà tổn thương hết, càng là tượng (?) hung.

 Xem Trần Công Hiến (tác giả sách "Đại Lục Nhâm Chỉ Nam") đoán khóa thì vẫn nên xem đại thế của thể khóa, chia loại mà xem. Trên là người bề trên, là việc công; dưới là kẻ nhỏ, là mưu tính riêng, đó là lẽ tự nhiên. Vậy mà khắc dưới lại gọi là Vô Lộc, khắc trên lại gọi là Tuyệt Tự, ngược đạo như thế là vì sao? Bởi đó là lẽ âm dương thấy lẫn nhau.

 Lại có Lệ Đức, lấy sự lay động làm ý.

 Quý nhân ở trên Mão, Dậu là Lệ Đức; Quý nhân không tự yên thì lay động.

 Người thường xem thì chủ động tĩnh không yên, ai đang có tranh chấp nội bộ thì càng dữ.

 Loạn Thủ: lấy sự phản nghịch làm lòng.

 Nhật can gia lên trên địa chi mà bị khắc thì gọi là Loạn Thủ (đầu mối loạn), tượng phản nghịch.

 Cũng chủ bôn ba không yên, xem việc làm thì ắt mất việc.

 Giá Sắc: ắt từ nhỏ đến lớn.

 Bốn chi Quý ở ba truyền gọi là Giá Sắc (cày cấy gặt hái); Thổ có công sinh ra muôn vật, ngày càng tăng trưởng, nên từ nhỏ đến lớn.

 Khúc Trực: ắt phúc cho người thiện, họa cho kẻ dâm ác.

 Ba truyền Hợi, Mão, Mùi (tam hợp Mộc cục) làm thành khóa này; người được phúc thì phúc càng thêm, người có họa thì họa càng tăng, là tượng cây ngày càng lớn.

 Sách "Ngũ Hành Đại Nghĩa" (sách đời Tùy, bàn về lý ngũ hành) nói: "Cây rậm thì cỏ không mọc, phạm người trên, ngược đãi người dưới"; Mộc thật ra bất nhân, thử thấy rất nghiệm.

 Tị, Dậu, Sửu đều gặp thì tổn thương tình cảm, có đổi thay.

 Kim cục đầy đủ (khóa Tòng Cách) chủ bỏ cũ lập mới; vả lại Kim là thần phá vật, chủ cái hung của hình thương.

 Xét sát Phá Toái (thần sát chủ vỡ nát, hao tổn) đều lấy Dậu, Tị, Sửu, có thể biết được phần nào.

 Dần, Ngọ, Tuất đều có thì ý muốn thành thân.

 Hỏa cục đầy đủ (khóa Viêm Thượng) chủ khí thế ngút trời, là tượng tiến lên; mà vội muốn được tiến dụng nên có ý thân cận nương tựa.

 Viêm Thượng phần nhiều không lâu bền.

 Đầu mối của Nhuận Hạ chỉ nên ban ơn cho người.

 Ba truyền Thân, Tý, Thìn đủ cả là Nhuận Hạ (nước thấm xuống), chủ ơn trạch chảy xuống dưới; chỉ nên ban ơn cho người, không được giành lợi riêng mà chuốc oán trách.

 Phàm đoán tốt xấu, xem theo ý của tướng.

 "Tướng" ở đây không phải thiên tướng mà là thiên thần (tức mười hai thần địa chi trên bàn trời như Công Tào, Truyền Tống…). Thể của sự việc gắn với thiên tướng, tốt xấu hiện ở thiên thần, đó là lẽ tự nhiên, nên phải biết ý nghĩa của các thiên thần.

 Đại để Công Tào làm phát dụng là đồ gỗ, văn thư.

 Dần là thần Mộc; Công Tào (tên gọi thần Dần) là thần dâng tấu, nên chủ văn thư.

 Truyền Tống gia lâm là lộ trình, tin tức.

 Truyền Tống là ngựa trạm, nên chủ việc ấy.

 Thái Xung (tên gọi thần Mão) là trộm cướp và xe thuyền; Tùng Khôi là vàng bạc và tôi tớ gái trai.

 Thìn là đánh nhau kiện tụng, kiêm chủ tang vong. Tuất là lừa dối, hoặc gọi là ấn thụ.

 Thiên Cương chủ đánh nhau, kiện tụng, cũng gọi là Thiên Lao (nhà lao trời), Thiên La (lưới trời), chủ chết chóc. Thiên Khôi (tức Hà Khôi, thần Tuất) chủ lừa dối, cũng gọi là địa ngục, lại là thần ấn thụ.

 Đăng Minh là triệu gọi; Thái Ất là tai họa bất ngờ.

 Hợi là cửa trời nên chủ triệu gọi; Thái Ất (tên gọi thần Tị) là đất dương cực thịnh, nên chủ tai họa bất ngờ, họa từ trên trời rơi xuống.

 Thắng Quang là quái lạ do lửa, là tơ lụa bông.

 Ngọ (Thắng Quang) chủ ánh sáng và điều quái lạ, lại chủ tơ lụa bông và văn thư.

 Thần Hậu là việc riêng tư, đàn bà.

 Tý (Thần Hậu) là cung của Thiên Hậu thuộc Thủy, chủ chuyện riêng tư không rõ ràng, việc dính đến đàn bà.

 Mùi là áo quần đồ dùng, tiệc khách.

 Tiểu Cát (tên gọi thần Mùi) là cung của Thái Thường, chủ áo mũ, tiền lụa, tiệc tùng, khách khứa.

 Sửu gọi là ruộng nhà vườn tược.

 Thần trên Đại Cát chủ tranh chấp ruộng nhà vườn tược.

 Sửu, Mùi đều là tượng ruộng đồng ngũ cốc, vì muôn vật sinh ra từ đất. Thìn, Tuất là đất lao ngục, lại là Thổ dương cao ráo, nên chỉ Sửu, Mùi là ruộng đất.

 Đại Cát, Tiểu Cát gặp Câu Trần thì vì ruộng nhà mà kiện nhau.

 Sửu, Mùi chủ ruộng nhà, gặp Câu Trần là thần đánh nhau kiện tụng, ắt vì tranh ruộng nhà mà sinh kiện.

 Đó là phép đoán tốt xấu. Lại như Tài cưỡi Huyền Vũ thì mất của, Lộc cưỡi Bạch Hổ thì tổn bổng lộc, những loại như vậy.

 Tùng Khôi, Hà Khôi cưỡi Lục Hợp là tôi tớ bỏ trốn.

 Dậu chủ tớ gái, Tuất chủ tớ trai, cưỡi Lục Hợp là cửa riêng, là tượng tôi tớ bỏ trốn.

 Cùng lệ như trên.

 Văn nên Thanh Long không bị chiến khắc, võ muốn Thái Thường không bị thương tổn.

 Văn xem Thanh Long, võ xem Thái Thường làm loại thần (thần đại diện cho sự việc); vượng tướng, sinh nhau ắt tốt; trên dưới khắc nhau ắt xấu.

 Phần nghiệm chứng ở quyển bốn có nhiều trường hợp thần của Thanh Long ở dưới hại hoặc bị trên khắc, bất lợi cho người làm quan.

 Đỗ đạt là có lộc mã cùng giúp.

 Đỗ đạt là khi Lộc thần (chỗ hưởng bổng lộc của nhật can) và Dịch mã đến trên can chi; tướng phú quý ắt sinh cho bên trên là rất tốt. Mã chủ tiền đồ xa rộng, Lộc là thần Lâm quan (giai đoạn ra làm quan, đang sức trưởng thành trong vòng trường sinh).

 "Tất Pháp" (tức "Đại Lục Nhâm Tất Pháp Phú", sách tổng kết các phép đoán Lục Nhâm) nói: "Phú quý thì can chi gặp lộc mã", tức trên can thấy Mã, trên chi thấy Lộc. Người cưỡi ngựa, chi được lộc, là tượng quan quý.

 Thi trượt là hình hại cùng đến.

 Tam hình (ba chi hình phạt nhau) và lục hại cùng đến trên can chi; hình chủ khuyết thiếu, hại chủ ngăn trở khó thành.

 Dâng thư nên Bạch Hổ, Câu Trần không có khí.

 Dâng thư hiến kế là gặp bậc quý nhân bề trên; nếu Bạch Hổ, Câu Trần không có khí (suy yếu) thì tự nhiên không bị cản trở.

 Bắt giặc muốn Huyền Vũ bị xâm phạm.

 Bắt giặc thì lấy Huyền Vũ làm loại thần; nếu Huyền Vũ đến đất bị khắc thì tự nhiên bắt được.

 "Xâm" tức là khắc; nó tự bị chế ngự, cần gì đến sức ta? Chỉ khoanh tay ngồi yên mà thôi.

 Nếu chờ mưa, xem gió thì nên xem Thanh Long, Bạch Hổ.

 Bạch Hổ chủ gió, Thanh Long chủ mưa; có khí vượng tướng thì có gió có mưa, tù tử, không vong thì gió mưa ắt nhỏ.

 Xem các lệ phía sau, gió mưa gặp không vong thì đoán là nhỏ, không đoán là không có. Bởi thời tiết biến hóa thì khóa ắt hiện tượng, không biến hóa thì không hiện.

 Nếu thăng quan hay thôi chức thì nên xem Thiên Lại, Thiên Thành.

 Dần là Thiên Lại, Mão là Thiên Thành; nếu gia lên hành niên, bản mệnh mà sinh nhau thì ắt chủ thay đổi.

 Có Lại (viên quan) có Thành (thành trì) thì không phải quan thì là gì? Thần trên bản mệnh chủ cả đời người ấy; như trên bản mệnh thấy Quý nhân mà không khắc nhật can thì ắt sang quý, thấy Chu Tước là người văn chương. Thần trên hành niên chủ vận khí một năm; nếu thần trên hành niên là Quỷ (hành khắc nhật can) thì một năm không tốt; thần trên hành niên khắc phát dụng thì có công chế hóa.

 Động mà mong người đi xa thì xem giới hạn hai và tám, tức Mão, Dậu.

 Xem người đi phương Đông Nam thì lấy Dậu làm giữa đường, thần trên Tý là kỳ đến; nếu người đi phương Tây Bắc thì lấy Mão làm giữa đường, thần trên Ngọ là kỳ đến.

 Phép "Tầm Nguyên": theo chiều thuận nghịch của Quý nhân, xem nhật can trên bàn trời trở về nhật can trên bàn đất; nếu đi qua trên Mão, Dậu thì là "qua cửa", chủ người đến, nếu không thì không đến. Nếu thần trên cửa khắc nhật can thì cũng chủ không đến, vì qua cửa không thành. Như ngày Tân Dậu, giờ Tị, nguyệt tướng Mão, xem người đi Đông Nam; Quý nhân cưỡi Ngọ đi nghịch, nhật can Tân (gửi ở Tuất) là Tuất gia trên Tý, đi nghịch qua Hợi mà đến Tuất, không đi qua trên cửa Dậu, nên ắt không đến.

 Đuổi kẻ trốn, bắt trộm: xem âm thần của Huyền Vũ (?).

 Xem bắt trộm cướp thì xem trên âm thần của Huyền Vũ được thần gì, liền biết nó ở chỗ nào, bắt ắt được.

 Lạc bạn thì xét kỹ Thắng Quang mà có thể thấy.

 Phát dụng ở trước nhật can thì đi về phía trước mà đuổi ắt gặp; ở sau nhật can thì đợi một chút sẽ gặp ngay.

 Mất của thì xét Huyền Vũ mà có thể tìm.

 Mất của thì xem trên âm thần của Huyền Vũ thấy gì, liền biết chỗ tìm, ắt được.

 Những điều này đều chỉ nêu đại cương, cốt ở người khôn ngoan đến lúc xét kỹ tình hình.

 Còn như khí vượng thì cầu được quan chức, khí tướng thì kinh doanh lợi lộc, khí tù thì bị giam giữ rên rỉ, khí tử thì chết chóc khóc than, khí hưu thì bệnh tật dai dẳng; chi tiết ở phần hưu vượng bốn mùa (vượng, tướng, hưu, tù, tử là năm mức độ mạnh yếu của một hành theo mùa).

 Đây lại là một phép khác; vượng suy là để đoán việc thành nhanh hay chậm, còn phán đoán thì mỗi việc đã có loại thần riêng, có vẻ không nên thêm cho rối.

 Tướng gia lên Mạnh, Trọng thì mọi việc mới mẻ; gặp ở trên Quý thì là chuyện cũ.

 Thần Mạnh, Trọng làm phát dụng chủ việc mới động; thần Quý làm phát dụng là việc cũ.

 Vui mừng ở trong vượng tướng, buồn thương ở chỗ tử tù.

 Vượng tướng làm phát dụng thì đều vui; hưu tù làm phát dụng thì đều chủ lo.

 Phải so với nhật can mới đoán được. Như Quỷ vượng khắc ta, nó tự ham vinh, cũng đoán là tốt; Quỷ suy khắc nhật can thì lại rất đáng kỵ. Nhưng thần vượng mà hình với thần trên nhật can thì không luận là tốt, thử đã nhiều lần ứng nghiệm.

 Phàm thấy Hỏa gia lên trên Thủy thì mất mát, khẩu thiệt, không yên.

 Tức Tị, Ngọ đến trên Hợi, Tý. Hỏa là Chu Tước chủ khẩu thiệt, Thủy là Huyền Vũ chủ mất mát.

 Hỏa vào làng Kim thì dâm dật gian tà chưa dứt.

 Hỏa là Đằng Xà, Chu Tước; Kim là Bạch Hổ, Thái Âm, dâm dật gian tà; đều do Thái Âm bị Hỏa bức bách.

 Thủy gia lên ngôi Thổ thì gặp của; nếu ở cung Hỏa thì đổi chức.

 Thủy gia lên Thổ, bị Thổ khắc thì là Tài; Thủy gia lên Hỏa, (Hỏa) bị Thủy khắc thì là Quan.

 Mộc gặp Thủy thì lưu lạc tha hương.

 Lấy Mộc ít mà gặp Thủy nhiều, có tượng nước nhiều cây trôi, nên nói lưu lạc tha hương.

 Thủy gặp Thổ thì người và của tan mất.

 Thủy gia lên Thổ, Thủy là Tài mà chủ tan mất là vì Thủy cũng là ngôi của Huyền Vũ.

 Kim ở trên Hỏa thì bệnh tật chết chóc.

 Kim gia lên Hỏa là Bạch Hổ vào ngôi của Chu Tước, Đằng Xà, nên chủ bệnh tật chết chóc.

 Kim là thần sát phạt cắt đứt, nên chủ bệnh tật và chết chóc.

 Thổ đến đất Mộc thì kiện tụng ruộng nhà.

 Thổ gia lên Mộc là tượng Câu Trần bị chế ngự, nên chủ vì tranh ruộng nhà mà sinh kiện tụng.

 Phần trên từ câu "Phàm thấy Hỏa gia lên trên Thủy thì mất mát, khẩu thiệt, không yên" trở đi là nội dung Kim Khẩu Quyết chen lẫn vào, không liên quan đến Lục Nhâm.

 Kim gia lên ngôi Hỏa, trung truyền có Thủy thì không sao.

 Nếu Kim gia lên Hỏa làm phát dụng mà trung truyền, mạt truyền thấy Thủy thì có cứu.

 Hỏa vào làng Thủy, mạt truyền được Trấn tinh (sao Thổ, tức hành Thổ) lại vui.

 Nếu Hỏa gia lên Thủy làm phát dụng mà trung, mạt truyền có Thổ thì không hung.

 Hai câu trên chưa từng ứng nghiệm, không biết vì sao.

 Quý nhân đi thuận thì tướng hung ít giáng tai ương; Thiên Ất đi nghịch thì tướng tốt chỉ ban chút ơn huệ.

 Thiên Ất quý nhân đi thuận thì mọi việc thuận, đi nghịch thì mọi việc nghịch. Quý nhân thuận thì dù tướng hung giáng họa cũng nhẹ; Quý nhân nghịch thì dù tướng tốt ban phúc cũng không nặng.

 Chẳng bằng xem chiều hướng thuận nghịch của ba truyền.

 Gặp tai gặp họa là trên dưới đều hung; được lợi được điều lành là đầu cuối đều tốt.

 Trong ba truyền hoàn toàn không có tướng tốt thần tốt thì tai họa cùng đến; trong ba truyền đều tốt thì chiêu được tài lợi, cầu được điều lành.

 Thần hung thì tai họa liên miên; tướng tốt sinh nhau thì vui mừng không dứt.

 Trong ba truyền tướng hung lại cưỡi hình hại thì tai họa càng nặng; trong ba truyền tướng tốt lại được sinh thì vui mừng càng nhiều.

 Thần hung hòa hợp thì gặp tai không đến nỗi nguy sâu; tướng tốt bị thương thì ban phúc rốt cuộc không trọn vẹn.

 Trong ba truyền tướng hung gặp sinh hợp thì tuy hung không nặng; trong ba truyền tướng tốt bị thương thì tuy tốt không nhiều.

 Can ngày và chi ngày có khác biệt giữa người và mình; thần và tướng có khác biệt giữa tôn và ti.

 Can ngày là mình, chi ngày là người; quý thần ở trên là tôn, nguyệt tướng ở dưới là ti.

 Chi đến khắc can thì mọi việc khó thành; can đi khắc chi thì việc mưu tính đều thuận.

 Chi ngày đến khắc can ngày là ta bị người chế ngự; can ngày đi khắc chi ngày là người nghe lệnh ta.

 Thật ra là nói hai khóa Loạn Thủ và Chuế Tế.

 Đàn ông gặp tai ách phải xét đến cùng ở trên can ngày; đàn bà gặp gian truân chỉ tìm ở cung chi ngày.

 Can ngày lại gọi là thiên can nên xem tai phúc của đàn ông; chi ngày lại gọi là địa chi nên xem họa phúc của đàn bà.

 Đây là lệ chia nam nữ mà xem. Xem hôn nhân thì can là chồng, chi là vợ; một lớp bạn học, đồng nghiệp thì can là nam, chi là nữ; các trường hợp khác cứ theo đó suy ra. Nếu xem cho một người thì lấy can là bên ngoài, chi là bên trong, không kể nam hay nữ.

 Trước xấu sau tốt rốt cuộc thành vui mừng; đầu tốt cuối xấu rốt cuộc thấy buồn thương.

 Đó là lẽ thường. Phát dụng vượng tướng, cưỡi tướng tốt thần tốt thì việc tạm thành; mạt truyền gặp thần hung, không vong thì hưởng không được lâu. Còn trước hung sau cát thì ngược lại.

 Sơ truyền hình mạt truyền thì tai họa đến ắt không nhẹ; mạt truyền khắc sơ truyền thì có họa cũng nên biết là nhỏ.

 Các bậc tiền bối lấy giờ xem làm tiên phong (cái đi trước báo hiệu), xem mọi việc đều có thể suy ra.

 Nếu mang hình thì là lấn lướt lừa dối; cưỡi Mã thì là lay động dời đổi.

 Giờ hình chi ngày, như Tý hình Mão; cưỡi Mã thì chủ lay động.

 Xung chi, xung can thì người và mình không rảnh ở yên; cùng với chi, cùng với can thì anh hay con bị trắc trở do dự.

 Giờ xung can thì mình không yên, giờ xung chi thì người không yên; giờ trùng với chi thì người trắc trở, trùng với can thì (mình) trắc trở (?).

 Tính tình của tỷ kiên (hành giống nhật can, như anh em ngang hàng) không định, phải xem âm thần.

 Giờ và can ngày sinh nhau thì thay nhau ban ơn; giờ sinh hay khắc chi ngày thì tai phúc theo đó mà định.

 Giờ sinh can ngày là dưới báo đáp trên; can ngày sinh giờ là trên ban ơn dưới; giờ sinh chi thì nhà cửa tốt; giờ khắc chi thì nhà cửa gặp tai họa.

 Mấy câu trên là lời tham khảo khi đoán; tốt xấu của sự việc còn phải xét kỹ khóa và ba truyền.

 Cho nên gặp Tý, gặp Ngọ là như đi như về; gặp Mão, gặp Dậu là cửa là ngõ.

 Tý, Ngọ là đường sá trời đất, tượng qua lại.

 Không chỉ là đường sá của trời đất, mà là mọi con đường hữu hình vô hình. Không chỉ là cửa ngõ của âm dương, mà là mọi cửa ngõ; như khi chơi đoán vật giấu (xạ phúc: trò bói đoán vật bị úp che), Mão Dậu là các lỗ trên cơ thể như miệng.

 Đại để khắc nhiều thì việc rắc rối, khắc ít thì việc đơn giản.

 Thiệp Hại, Tỷ Dụng chủ rắc rối; Nguyên Thủ, Trùng Thẩm việc đơn giản; khắc tức là động.

 Một chỗ khắc là một việc, hai chỗ khắc là hai việc, nhưng lấy việc của phát dụng làm chính.

 Quỷ đến chỗ nó sợ thì đáng lo mà không lo; Tài ở làng Quỷ thì nghe tin vui mà không vui.

 Vì của cải mà đổi thành họa.

 Quỷ bị chế ngự thì không rảnh khắc ta; Tài sinh Quỷ thì không chỉ hao hụt mất trộm, mà lấy nó còn thành họa; nên lo hay vui đều không thành.

 Thần và tướng khắc lẫn nhau thì xem đến vợ chồng; loại đến làm tổn hại thì việc do anh em.

 Quỷ là chồng, Quỷ động thì việc khởi từ chồng; Tài là vợ, Tài động thì việc khởi từ vợ. Hào Tỷ kiên động thì việc khởi từ anh em bạn bè.

 Tài gặp Thiên Không thì gia sản ắt tổn; Quỷ ở đuôi tuần (tức rơi vào tuần không, hai chi bị thiếu trong mỗi tuần mười ngày) thì tai họa quan quyền không khởi.

 Hào Tài cưỡi Không thì cầu vợ, cầu của không được; hào Quan rơi vào không thì có chuyện quan quyền cũng không sao.

 Cũng không được cố chấp một chiều; Quỷ đã xuất hiện thì sớm muộn ắt có họa, điều này khác với các trường hợp không vong khác.

 Thần tốt ở trong quẻ hung thì không có lỗi tranh chấp; sát xấu ở trong quẻ tốt thì không có lẽ vui mừng.

 Tên quẻ cũng là tượng, chỉ có thần tướng là chính để phán đoán, ngoài ra đều là chuyện vụn vặt.

 Sát tuy xấu, nhưng sinh ta thì niềm vui rốt cuộc sẽ đến; tướng tuy tốt, nhưng khắc ta thì lo lắng hoạn nạn không dứt.

 Như Bạch Hổ, Câu Trần sinh ta thì sức càng mạnh; Thanh Long, Lục Hợp khắc ta thì cái hung cũng đến.

 Tóm lại lấy chiều hướng sinh hay khắc đối với nhật can làm chuẩn. Sinh khắc để nghiệm tốt xấu, thiên tướng để đoán nguồn cơn. Như Bạch Hổ sinh ta thì có người thế lực lớn giúp đỡ; Thanh Long khắc ta thì trên đường quan không vui, hoặc bị thương vì gươm đao. Câu "trong may có rủi" và "trong rủi có may" của "Tất Pháp" chính là ý này.

 Thần hung không có tốt, nhưng hợp với nhật can thì kiện tụng dừng; thần tốt không có xấu, nhưng khắc nhật can thì họa nổi lên.

 Hợp với nhật can thì khẩu thiệt của Chu Tước cũng dừng.

 Nếu lại biết thông biến, thì nêu ra một góc là tự suy ra ba góc kia, không cần phải nhắc lại nữa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video