Thiên 11 — Truyện số 11: Kinh vua Ba Da

 Kinh Lục Độ Tập, quyển thứ hai

 Bố thí độ vô cực, chương thứ nhất (phần giữa), gồm bốn bài

 (11) Kinh vua Ba Da

 Ngày xưa, vua nước Ba-la-nại tên là Ba Da. Vua trị nước bằng lòng nhân. Giáo mác bỏ đi, roi gậy hình phạt dẹp hết, ngục tù phá bỏ. Trên đường không có tiếng kêu than, muôn loài đều được yên chốn. Nước giàu, dân đông thịnh, chư thiên khen ngợi lòng nhân của vua. Kinh thành rộng dài bốn trăm dặm, chu vi một nghìn sáu trăm dặm. Ngày ngày vua cho người trong thành ăn uống, ai muốn gì đều được theo ý nguyện.

 Vua nước láng giềng nghe nước ấy được mùa, tai họa tiêu tan, bèn bàn với bề tôi rằng: "Nước kia được mùa, muôn dân giàu có vui sướng. Ta muốn chiếm lấy, đem quân đến ắt thắng." Bề tôi và cung nhân đều nói: "Xin vui lòng theo ý nhà vua." Vua liền dấy quân đến đánh nước nhân đức. Quần thần nước nhân đức đem việc ấy tâu lên, muốn chống cự.

 Vua nhân đức buồn rầu nói: "Vì thân một mình ta mà giết thân muôn dân, vì tiếc mạng một mình ta mà làm hại (?) mạng muôn dân. Một miệng ăn hai bữa, một thân mặc vài manh áo, tranh giành với đời làm gì, mà bỏ đức của trời mùa xuân để theo sự tàn bạo của sói lang ư? Ta thà bỏ mạng một đời chứ không bỏ chí lớn. Lấy lòng mình mà suy ra lòng người, làm yên muôn loài, ấy là lòng nhân của trời vậy." Vua tạm bảo bề tôi: "Mọi người hãy lui về, ngày mai sẽ bàn lại." Đêm ấy vua vượt thành trốn đi, vào núi ngồi dưới một gốc cây.

 Có một phạm chí đi đến, tuổi đã sáu mươi, hỏi vua rằng: "Vua nước nhân đức kia vạn phúc, được bình yên chăng?" Vua đáp: "Vua ấy đã mất mạng rồi." Phạm chí nghe vậy ngã xuống đất, khóc lóc đau thương. Vua hỏi: "Sao ông đau thương nặng nề đến thế?" Phạm chí đáp: "Tôi nghe vua ấy lòng nhân thấm đến muôn loài, ân trạch như Đế Thích, nên vội đến quy mệnh. Thế mà ngài đã mất, tôi già cả lại khốn cùng rồi."

 Vua nói: "Vua nhân đức ấy chính là ta đây. Vua nước láng giềng nghe nước ta được mùa, dân đông của nhiều, đã ra lệnh cho võ sĩ rằng: 'Ai lấy được đầu ta thì thưởng tôi tớ trai gái mỗi hạng một nghìn người, ngựa một nghìn con, bò một nghìn con, vàng bạc mỗi thứ một nghìn cân.' Nay ông hãy lấy đầu ta, lấy mũ vàng và thanh gươm làm chứng cứ rõ ràng, đem đến chỗ vua kia. Phần thưởng hậu hĩnh, có thể làm của cải truyền đời. Lòng ta vui vẻ vậy." Phạm chí đáp: "Việc bất nhân trái đạo, tôi thà chết chứ không làm."

 Vua nói: "Ông lão này nương nhờ ta để sống, lẽ nào ta lại để ông khốn cùng? Nay ta đem đầu mình ban cho ông, khiến ông không mắc tội." Rồi vua đứng dậy cúi đầu lạy mười phương, rơi nước mắt thề rằng: "Muôn loài ai lâm nguy, ta sẽ làm cho được yên; kẻ nào quay lưng với chân chính mà hướng về tà vạy, ta sẽ khiến họ quy mệnh Tam Tôn. Nay ta đem đầu cứu ông khỏi cảnh khốn cùng, khiến ông không mắc tội." Vua rút gươm tự sát để cứu nạn cho người kia.

 Phạm chí đem đầu, mũ và gươm đến chỗ vua kia. Vua hỏi các bề tôi cũ: "Vua nhân đức sức địch nghìn người, sao lại bị kẻ này bắt được?" Các bề tôi cũ dập đầu, ngã vật xuống đất, khóc lóc đau đớn, không ai đáp nổi. Vua lại hỏi phạm chí, phạm chí kể lại đầu đuôi. Muôn dân ngoài đường giậm chân, trong ngõ khóc than; có người thổ huyết, có người tắt thở nằm như xác chết (?). Vua kia cùng bề tôi, võ sĩ, lớn nhỏ không ai không nghẹn ngào thương xót.

 Vua ngửa mặt lên trời than dài rằng: "Ta thật vô đạo, đã tàn hại người con nhân đức của trời!" Rồi lấy thi thể và đầu của vua nhân đức nối liền lại, phủ bằng lá vàng, đặt thân ngồi trên điện. Vua làm thiên tử ba mươi hai năm, sau mới lập con của vua nhân đức làm vua. Các nước láng giềng không nước nào không thương yêu như con (?). Vua nhân đức mệnh chung liền sinh lên cõi trời.

 Phật bảo các tỳ-kheo: "Vua nhân đức chính là thân ta. Vua nước láng giềng là Mục Liên. Quần thần nước ấy nay là các tỳ-kheo." Bồ-tát từ bi ban ân, thực hành bố thí độ vô cực là như thế.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video